1941

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Ovo je članak o godini 1941.
Disambig.svg Za ostala značenja v. 1941 (razvrstavanje).
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1910-e  1920-e  1930-e  – 1940-e –  1950-e  1960-e  1970-e
Godine: 1938 1939 194019411942 1943 1944
1941 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1941
MCMXLI
Ab urbe condita 2694
Islamski 1359 – 1360
Iranski 1319 – 1320
Hebrejski 5701 – 5702
Bizantski 7449 – 7450
Koptski 1657 – 1658
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1996 – 1997
 - Shaka Samvat 1863 – 1864
 - Kali Yuga 5042 – 5043
Kineski
 - Kontinualno 4577 – 4578
 - 60 godina Yin Metal Zmija
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11941
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1941 (MCMXLI) bila je redovna godina koja počinje u srijedu, po gregorijanskom kalendaru.

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Afričko ratište, sept. 1940 - feb. 1941.
  • 22. 1. - Britanske i australske snage zauzele Tobruk posle 11 dana opsade, četiri dana kasnije Dernu.
  • 22. 1. - Pukovnik Vilijam Džozef Donovan, specijalni Ruzveltov izaslanik, doputovao u Beograd; na balkanskom putovanju posećuje još i Grčku, Tursku i Bugarsku.
  • 25. 1. - Japanska Politika tri sve: u selu Panjiayu, prov. Hebei, ubijeno 1.230 Kineza zbog pomaganja komunistima.
  • 29. 1. - Umro gen. Ioannis Metaxas, grčki predsednik vlade.
  • 29. 1. - 17. 2. - Bitka na Trebešini: Grci uspevaju zauzeti planinske visove, po cenu velikih žrtava.
  • 30. 1. - Prvi nemački avionski napad na Suecki kanal, koji će veći deo februara biti zatvoren[1].
  • 30. 1. - 1. 3. - Bitka u južnom Henanu: kineski nacionalisti odbili japanski napad.
  • 31. 1. - Slobodni Francuzi i Britanci započinju Bitku za Kufru u jugoistočnoj Libiji.
  • 31. 1. - Proosovinski premijer Iraka Rashid Ali al-Gaylani prinuđen na ostavku - ali vraća se u aprilu.
  • 31. 1. - Primirje između Višijevske Francuske i Tajlanda, nakon što su Tajlanđani ušli u Kambodžu.

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Ugovor o večnom prijateljstvu Jugoslavije i Mađarske
  • 1. 2. - General Georgij Žukov na čelu generalštaba Crvene armije (do jula).
  • 4. 2. - Mađarski parlament ratifikovao sporazum o pristupanju zemlje Trojnom paktu i sporazum o večnom prijateljstvu sa Jugoslavijom.
  • 5. 2. - Istočnoafrička kampanja: počinje Bitka za Keren - grad u italijanskoj Eritreji će biti osvojen 27. 3.
  • 6. 2. - Operacija Kompas: zauzet Bengazi, ubedljiva pobeda Britanaca i ostalih nad italijanskom armijom u zapadnom Egiptu i istočnoj Libiji (Kirenaici).
  • 8. 2. - Nemačka i Bugarska potpisuju vojni pakt.
  • 9. 2. - Operacija Kompas se okončava zauzećem El Agheile.
  • 9. 2. - Operacija Grog: britanski brodovi granatiraju đenovsku luku.
  • 11. 2. - Ulična bitka između holandskih nacista i jevrejske samoodbrane u Amsterdamu.
  • 12. 2. - Operacija Sonnenblume: Erwin Rommel stigao u Tripoli, dva dana kasnije stižu i prve jedinice Afričkog korpusa.
  • 14. 2. - Hitler i Ribentrop razgovaraju sa Cvetkovićem i Cincar-Markovićem u Berghofu, istog dana Ruzveltova poruka jugoslovenskoj vladi: budući Zajam i najam će pomoći narodima koji mogu biti žrtve agresije.
  • 17. 2. - Bugarsko-turska deklaracija o nenapadanju.
  • 22. 2. - Ruzveltova poruka knezu Pavlu - svet gleda sa simpatijama na zemlje koje pružaju otpor agresivnim silama.
  • 24. 12. - Britanci zauzeli Bengazi, Nemci se vraćaju sledećeg meseca.
  • 25. 2. - Februarski štrajk u okupiranoj Holandiji protiv progona i hapšenja Jevreja.
  • 25. 2. - Britanske i južnoafričke snage zauzele Mogadishu u italijanskoj Somaliji.
  • 25. 2. - Operacija Abstention: britanski komandosi pokušali zauzeti ostrvo Kastellorizo na krajnjem istoku Dodekaneza.
  • 27. 2. - 13. dodjela Oscara, prva sa zatvorenim kovertama; najbolji film je Rebecca, dve nagrade od 11 nominacija, The Thief of Bagdad tri od četiri.
  • 27. 2. - U Budimpešti razmenjene ratifikacije Jugoslovensko-mađarskog sporazuma o večnom prijateljstvu.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 3. - Bugarska se pridružuje Trojnom paktu, nemačka vojska sutradan ulazi na njenu teritoriju, u pravcu Grčke.
  • 1. 3. - Italijani u Kufri se predali Slobodnim Francuzima.
  • 1. 3. - Senat SAD osnovao Senatski specijalni komitet za ispitivanje nacionalnog odbrambenog programa, poznatiji kao Trumanov komitet, koji će ostvariti uštedu od 10-15 milijardi dolara u vojnoj potrošnji.
  • 1. 3. - U SAD izašao samizdat Theodora N. Kaufmana Germany Must Perish! u kome predlaže genocid Nemaca putem sterilizacije - nacisti je koriste u svojoj propagandi.
  • 1. 3. - U Banjaluci odata pošta preminulom bivšem španskom kralju Alfonsu XIII, koji se zauzeo za Srbe osuđene u Veleizdajničkom procesu.
  • 4. 3. - Tajni sastanak kneza Pavla i Hitlera u Berghofu - pritisak za pristupanje Trojnom paktu.
  • 4. 3. - Operacija Claymore - britanski komandosi uništili fabrike i zalihe ribljeg ulja i glicerina na Lofotskim ostrvima i zarobili set rotora za Enigmu.
  • 5. 3. - Vel. Britanija prekida diplomatske odnose sa Bugarskom; ovih dana počinje Operacija Lustre, iskrcavanje britanskih i komonveltskih trupa u Grčku.
  • 5. 3. - Rumunija: gen. Jon Antonesku zvanično dobio 99,91% podrške na referendumu.
  • 6. 3. - Krunski savet Kraljevine Jugoslavije doneo odluku o pristupanju Trojnom paktu, pod uslovima koje će Hitler prihvatiti (potvrđeno 20. 3.).
  • 7. 3. - Nemački podmornički as Günther Prien nestao sa podmornicom U-47.
  • 9 - 16. 3. - Italijanska prolećna ofanziva protiv Grka u Albaniji - neuspeh.
  • 11. 3. - U SAD potpisan Zakon o zajmu i najmu (Lend-Lease), na osnovu kojeg će snabdevati Britance i druge saveznike vojnim materijalom.
  • 14. 3. - 9. 4. - Bitka kod Shanggaoa ili Operacija Kinkō: Kinezi odbili japanski napad u Jiangxiju.
  • 17. 3. - Nemci izgubili dve uspešne podmornice U-99 i U-100.
  • 17. 3. - Predsednik Roosevelt otvorio zgradu National Gallery of Art.
  • 18. 3. - Ruzvelt Beogradu: zemlja koja se pokorno preda uživaće manje naklonosti od one koja se makar i kratko bude odupirala.
  • 18. 3. - Bivši premijer Milan Stojadinović proteran u Grčku, odakle ga Britanci odvode na Mauricijus.
  • 19. 3. - Hitlerov ultimatum knezu Pavlu: pridružite se Trojnom paktu za pet dana ili sledi invazija[2].
  • 20. 3. - Nakon što je Krunski savet potvrdio odluku o pristupanju Trojnom paktu, za to se izjasnila i vlada Kraljevine Jugoslavije, trojica ministara podnela ostavku.
  • 20. 3. - Britanske indijske trupe zauzele Hargeisu u Somalilandu.
  • 23. 3. - Gen. Dušan Simović upozorava kneza Pavla da bi se vazduhoplovstvo moglo pobuniti ako bude potpisan pakt sa Osovinom; Čerčil premijeru Cvetkoviću: rat će biti samo odložen a ne izbegnut (pristupanjem Trojnom paktu).
  • 24. 3. - Ervin Romel počinje prvu nemačku ofanzivu u Libiji, povraćaju El Agheilu.
  • 24. 3. - Tursko-sovjetska deklaracija: ko god da napadne Tursku, SSSR će ostati neutralan.
Demonstracije 27. marta u Beogradu
  • 25. 3. - Jugoslavija se u Beču pridružuje Trojnom paktu, za šta je obećano: očuvanje integriteta, bez prolaza i prevoza osovinskih snaga, neće biti tražena vojna pomoć od Jugoslavije (povoljnije nego za ostale članice Trojnog pakta) + tajno obećan Solun posle rata.
  • 25. 3. - Britanski putnički brod SS Britannia potopljen kod Siera Leonea, 249 mrtvih.
  • 26. 3. - Uspešni italijanski Napad na zaliv Suda na Kritu, trajno izgubljena teška krstarica HMS York.
  • 27. mart - Vojni puč prethodne noći, velike demonstracije protiv pristupanja Jugoslavije Trojnom paktu u većem delu Jugoslavije, Petar II Karađorđević proglašen punoletnim, general Dušan Simović novi predsednik vlade.
  • 27. 3. - Hitlerova Direktiva 25: napasti Jugoslaviju. Treba je razbiti, računajući na pomoć nezadovoljnih Hrvata i većine suseda; operacija Barbarosa se odlaže za četiri nedelje.
  • 28. 3. - Sastanak Benita Musolinija i Ante Pavelića u Rimu.
  • 28. 3. - Kralj Petar II položio zakletvu.
  • 27 - 29. 3. - Pomorska bitka kod Matapana se okončava velikim italijanskim porazom.
  • 29. 3. - Josip Broz Tito, generalni sekretar KPJ, stiže avionom iz Zagreba u Beograd.
  • 30. 3. - Jugoslovenska vlada izdala direktivu o "opštem aktiviranju" (tajna mobilizacija); nemačka Vrhovna komanda izdala direktive u vezi napada na Jugoslaviju ("Poduhvat 25") i Grčku ("Marita").
  • 31. 3. - Sastanak "velikog dela" poslanika HSS i zastupnika vlasti u Zagrebu, u Berlin poslan "Memorandum petorice", koji tvrdi da Jugoslavija više ne postoji i traži pomoć i priznanje "slobodne Hrvatske države". Ribentropov telegram Mačeku - odvraća ga od saradnje sa beogradskom vladom.
  • 31. 3. - Predsednik vlade Simović zabranio iseljavanje iz svojih mesta (i da se narod ne povodi za "alarmantnim vestima").
  • 31. 3. - 1. 4. - Razgovori vojnih predstavnika Jugoslavije i Velike Britanije u Beogradu.

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maček polaže prisegu potpredsjednika vlade
  • 1. 4. - Pobeda u Bici kod Kerena doneće saveznicima Asmaru (3. 4.) i Masavu (8. 4.) u Eritreji.
  • 1. 4. - Irački puč, u izvedbi "Zlatnog kvadrata", četvorice oficira-nacionalista i pristalica Osovine: Rashid Ali al-Gaylani ponovo dolazi za premijera Iraka, regent 'Abd al-Ilah je juče pobegao iz zemlje.
  • 3. 4. - Mađarski predsednik vlade grof Pal Teleki izvršio samoubistvo, ne želeći da učestvuje u invaziji na Jugoslaviju; naslediće ga László Bárdossy (do 1942)
  • 3. 4. - Razgovori jugoslovenskih, grčkih i britanskih vojnih predstavnika u Florini.
  • 4. 4. - Vlatko Maček stigao u Beograd i preuzeo mesto potpredsednika vlade. Beograd, Zagreb i Ljubljana će u slučaju ratnog stanja biti proglašeni za otvorene gradove.
  • 4. 4. - Osovinske snage zauzele Bengazi u Libiji.
  • 5. 4. (u stvari 6. 4. rano ujutru) - Pakt o prijateljstvu i nenapadanju SSSR i Jugoslavije.
  • 6. 4. - Napadom Njemačke na Jugoslaviju počinje Aprilski rat - Bombardovanje Beograda i vazduhoplovnih instalacija, udar nemačke 12. armije na Makedoniju.
  • 6. 4. - Njemačka napada i Grčku (Operacija Marita, deo Bitke za Grčku).
  • 6. 4. - Saveznici zauzeli etiopsku prestonicu Adis Abebu.
  • 7. 4. - Zauzeto Skoplje - presečena glavna veza Jugoslavije sa Grčkom; takođe uvodni napad 2. nemačke armije na Sloveniju i Hrvatsku.
  • 8. 4. - Vlatko Maček napustio kraljevsku vladu; udar nemačkih snaga iz Bugarske na Srbiju.
  • 9. 4. - Nemci kontrolišu Makedoniju, zauzeli su Solun.
  • 9. 4. - SAD preuzima protektorat na danskom Grenlandu.
  • 10. 4. - Nemački prodor u severnu Hrvatsku i Sloveniju dovodi do sloma fronta.
  • 10. 4. - Flag of Independent State of Croatia.svg Pre ulaska Nemaca u Zagreb proglašena Nezavisna Država Hrvatska (Slavko Kvaternik); Vlatko Maček pozvao članstvo HSS na lojalnost novoj državi.
  • 10. 4. - Narodni svet za Slovenijo, na čelu sa dravskim banom Natlačenom, preuzeo vlast u Sloveniji.
  • 10. 4. - Pošto Jugoslavija "ne postoji", mađarska vlada naredila ulazak u "južne krajeve" (Prekomurje, Baranja, Bačka), Banat u sporu sa Rumunijom.
  • 10. 4. - Politbiro CK KPJ u Zagrebu odlučio da se premesti u Beograd i osnuje Vojni komitet radi otpora agresoru.
  • 10. 4. - Počinje nemačka opsada Tobruka (do novembra).
  • 11. 4. - Italijanske snage ulaze u Jugoslaviju.
  • 11 - 15. 4. - Mađarska okupacija Bačke, Baranje, Prekomurja i Međimurja.
  • 11/12. 4. - Posade potopile monitore "Sava", "Vardar" i "Morava" kod Beograda, minirani savski most pao na jedan od čamaca, s velikim žrtvama.
  • 12. 4. - Nemačka okupira Beograd.
Pavelić na kovanici od 500 kuna
  • 15. 4. - Ante Pavelić stigao u Zagreb (dva dana ranije se u Karlovcu sastao sa Edmundom Vezenmajerom). Nemačka i Italija priznali NDH.
  • 15. 4. - Osovinske snage stigle na libijsko-egipatsku granicu.
  • 15. 4. - Belfast Blitz: najjači od četiri napada na Belfast, 900 mrtvih.
  • 16. 4. - Bitka Tarigovog konvoja pored Tunisa, Britanci potopili italijanski konvoj.
  • 17. 4. - Zaključena bezuslovna kapitulacija Kraljevine Jugoslavije (stupa na snagu sutradan u podne).
  • 17. 4. - Poručnici Milan Spasić i Sergej Mašera potopili razarač Zagreb u Bokokotorskom zalivu, žrtvujući svoje živote.
  • 18. 4. - S okupacijom Jugoslavije uvedeno letnje računanje vremena, od 23:00 (traje do 2. novembra 1942, zatim sezonski, zaključno sa 1945).
  • 18. 4. - Bugarski car Boris razgovara sa Hitlerom u Beču.
  • 18. 4. - Grčki premijer Aleksandros Korizis izvršio samoubistvo (objavljeno da je umro od srca).
  • 19. 4. - Bugarska vojska ulazi u delove Jugoslavije i Grčke.
  • 19. 4. - Premijera Brehtovog komada "Majka hrabrost i njena deca" u Cirihu.
  • 21. 4. - General Georgios Colakoglu potpisao u Larisi predaju Grčke vojske, isključivo Nemcima, protivno naređenjima više komande (23. 4. biće potpisan još jedan dokument u kome se pominje i Italija, Colakoglu će postati prvi kolaborantski premijer).
  • 22. 4. - Nemački vazduhoplovni gen. Helmut Forster objavio da preuzima okupacionu upravu u Srbiji (on ostaje do juna).
  • 22. 4. - Pet pešadijskih bataljona Kosovske divizije prekinulo napade na italijanske položaje severno od Skadra, čuvši za kapitulaciju.
  • 22 - 24. 4. - Na sastanku u Beču određena italijansko-nemačka demarkaciona linija u Jugoslaviji. Bosna dodeljena NDH.
  • 23. 4. - Grčka potpisuje primirje sa Nemačkom.
  • 23. 4. - U Njujorku održan prvi masovni miting izolacionističkog Komiteta America First, glavni govornik Charles Lindbergh.
  • 24. 4. - Nakon smrti kralja Kambodže Monivonga, Francuzi postavljaju njegovog unuka Norodoma Sihanouka (1941-55. i 1993-2004).
  • 24 - 25. 4. - Operacija Demon: britanske i komonveltske snage se povlače iz Grčke
  • 25. 4. - Počinje s radom nemačka stanica Sender Belgrad.
  • 27. 4. - U okupiranoj Sloveniji formirana Osvobodilna fronta.
  • 27. 4. - Adolf Hitler posetio Maribor, naredio raseljavanje Slovenaca iz Štajerske i Koruške.
Partenon i Nemci
  • 27. 4. - Nemci u Atini.
  • 27. 4. - Istočno od Peloponeza potopljen holandski transporter Slamat i britanski razarači Diamond i Wryneck, procenjeno 983 mrtvih.
  • 27 - 28. 4. - U selu Gudovac kod Bjelovara prvi masovni pokolj u NDH - ubijeno 196 Srba.
  • 28. 4. - Nadbiskup Alojzije Stepinac uputio okružnicu katoličkom svećenstvu, pozivajući ga da podrži NDH.
  • 30. 4. - Ante Pavelić izdao zakonsku odredbu o rasnoj pripadnosti, osnov za progon Srba, Jevreja i Cigana.
  • 30. 4. - U okupiranoj Srbiji postavljena Komesarska uprava Milana Aćimovića.
  • 30. 4. - Nemci dovršili okupaciju kontinentalne Grčke, zarobljeno i 1500 Jugoslovena.

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 20 - 31. 5. - Bitka za Krit, Nemci ga osvajaju uz velike žrtve, naročito među padobrancima. Grčki kralj i vlada odlaze u Kairo.
  • 24. 5. - Bitka u Danskom moreuzu: Nemački bojni brod Bizmark potapa HMS Hood - od 1418 članova posade spasila se samo trojica.
  • 24. 5. - Blizu Sicilije potopljen italijanski transportni brod SS Conte Rosso, 1.300 mrtvih.
  • 27. 5. - Potopljen bojni brod Bizmark.
  • 27. 5. - Ruzvelt proglašava vanredno stanje zbog rata u Evropi i Africi.
  • 27. 5. - Nemci u Srbiji zabranili slušanje stranih radio stanica (sem nemačkih), pod pretnjom smrću.
  • 27. 5. - Zauzećem Gondara u Etiopiji, eliminisana je Italijanska Istočna Afrika.
  • 28. 5. - Pariski protokoli: Nemci dobijaju na korišćenje vojna postrojenja u francuskim kolonijama u zamenu za olakšice u okupaciji (nije ratifikovano).
  • 30. 5. - Tito se uselio u vilu Nenadovića na beogradskom Dedinju.
  • 30. 5. - Uklanjanje nemačke zastave sa kukastim krstom sa Akropolja, prvi tamošnji simbolični čin otpora.
  • 30. 5. - Britanci ušli u Bagdad, čime su ugušili irački ustanak.
  • maj - Mađarski okupatori prisilno iseljavaju Srbe iz nekih naselja.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1 - 2. 6. - Farhud: tokom anarhije u Bagdadu nakon obaranja Rašid Alija, ubijeno nekoliko stotina Jevreja, zatim i nekoliko stotina učesnika nemira.
  • početak juna - Raspuštena Hrvatska seljačka zaštita.
  • 2. 6. - Počeli ustaški pokolji u okolini Ljubinja i u selu Drežanj kod Nevesinja, gde 3. juna dolazi do oružanog otpora.
  • 2. 6. - Iz Slovenske Bistrice krenuo prvi konvoj za Srbiju.
  • 2. 6. - Počinju nemačke represalije protiv civila na Kritu (masakr u Kondomariju, streljanja u Alikianosu).
  • 4. 6. - Dogovor Nemačke i NDH u Zagrebu o iseljavanju oko 200.000 Srba u Srbiju, i istog broja Slovenaca u Hrvatsku.
  • 5. 6. - Ustanak u NDH 1941.: oko Gacka u Hercegovini počeo spontani ustanak izazvan ustaškim nasiljem.
  • 5. 6. - Eksplozija u Smederevskoj tvrđavi - skoro sve kuće u Smederevu oštećene, veliki broj žrtava.
  • 5. 6. - Sastanak Ante Pavelića i Hitlera u Berhtesgadenu.
  • 5. 6. - Tokom jednog od mnogih bombardovanja Čunkginga, u skloništu se ugušilo 4000 ljudi.
  • 6. 6. - Apel kralja Petra II papi Piju XII i preds. Ruzveltu da se srpski narod spase od istrebljenja.
  • 6. 6. - Komesarsko naređenje: u predstojećem ratu protiv SSSR odmah streljati političke komesare i sve boljševizovane zarobljenike.
  • 7. 6. - Ludwig von Schröder novi nemački zapovednik u Srbiji.
  • 7. 6. - Japan priznao NDH.
  • ca. 7. 6. - Naoružani seljaci gornjeg Gatačkog polja uništili nekoliko žandarmerijskih stanica, prekinuli put Gacko - Bileća.
  • 8. 6. - 12. 7. - Sirijsko-libanska kampanja (Operation Exporter) - Britanci i Slobodni Francuzi zauzimaju višijevsku Siriju i Liban.
  • 9. 6. - Feldmaršal Wilhelm List postavljen zapovjednikom oružane sile za Jugoistok, sa sjedištem u Solunu.
Hitler i Pavelić
  • 10 - 12. 6. - Sastanak franjevačkih provincijala u Zagrebu - zabranjeno stupanje franjevaca u Ustaše (neki su već u ustašama), osuđuje se progon Srba.
  • 12. 6. - U Londonu usvojena Deklaracija o međusavezničkoj pomoći između V. Britanije i devet izbegličkih vlada i predstavnika (među kojima je i Jugoslavija).
  • 14. 6. - Banat u Drugom svjetskom ratu: komesarska srpska vlada donela Uredbu o unutrašnjoj upravi u Banatu - preko podbana, vlast u rukama nemačke narodnosti.
  • 14. 6. - Deportacije stanovništva iz baltičkih republika SSSR.
  • 14. 6. - Zamrznuta sva nemačka i italijanska imovina u SAD.
  • 15. 6. - N.D. Hrvatska u Veneciji pristupila Trojnom paktu.
  • 15 - 17. 6. - Operacija Battleaxe: neuspešna britanska ofanziva u Kirenaici, Archibald Wavell će biti zamenjen Claudeom Auchinleckom.
  • 18. 6. - Tursko-nemački sporazum o prijateljstvu i nenapadanju (ratifikovan 25. 6. u turskoj skupštini).
  • 19/20. 6. - Sovjetski naučnici otvorili Timurovu grobnicu u Samarkandu.
  • 20. 6. - Premijera Diznijevog filma "Snebivljiva aždaja".
Operacija Barbarosa, stanje 9. sep/ruj.

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Rumunija 1941-44.

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

  • avgust - Nastavljaju se ustaški masakri (Ključ, Glamoč, Prijedor, Cazinska krajina...).
  • 2. 8. - Masakr u Sanskom Mostu, na Šušnjaru: ustaše ubile 2.862 Srba u gradu i okolini.
  • 4. 8. - Iz zagrebačkog Botaničkog vrta bačene bombe na ustaški univerzitetski bataljon.
  • 5. 8. - Nakon što su isterani iz sela Divoselo kod Gospića, ustaše vrše zločine nad zbegom iz tog sela.
  • 5. 8. - Okončana prva bitka kod Smolenska, zarobljeno preko 300.000 Sovjeta.
  • 6. 8. - Preko 400 žena i dece iz srpskog sela Pribilovci kod Čapljine bačeno u jamu u Šurmancima.
  • 7 - 9. 8. - Operacija Kosmaj (ili Baden) protiv kosmajskih partizana.
  • 8. 8. - Kod Bos. Petrovca razbijena domobranska snabdevačka kolona.
  • 8. 8. - Završena Bitka kod Umana u zapadnoj Ukrajini, zarobljeno oko 100.000 Sovjeta.
  • 8. 8. - Počinje dvomesečna rumunsko-nemačka opsada Odese.
  • 10. 8. - Partizani i četnici zauzeli Vlasenicu u Bosni (domobrani se vratili 15/16. 8.).
  • 10. 8. - Italijani povratili Berane (kao i većinu gradova u severnoj Crnoj Gori prethodnih dana).
  • 10. 8. - GŠ NOP Jugoslavije izdao uputstvo pod nazivom "Zadatak narodnooslobodilačkih partizanskih odreda", konstatovano "da se zanemarivalo pitanje opšteg narodnog ustanka".
  • 10. 8. - Na I sveslovenskom mitingu u Moskvi istaknuto pravo na samoopredeljenje crnogorskog i makedonskog naroda, što izaziva protest jugoslovenske kraljevske vlade.
  • 11. 8. - Partizani demolirali rudnik Bogovina u Srbiji (kasnije represalije).
  • 11. 8. - Prvi ratni broj "Vjesnika".
  • 12. 8. - Ukazom italijanskog kralja zapadna Makedonija, deo Crne Gore i veći deo Kosmeta priključeni Velikoj Albaniji.
  • 12. 8. - Predsednik vlade u izbeglištvu Simović se preko BBC-ija protivi preuranjenom ustanku u Jugoslaviji.
  • 13. 8. - Objavljen "Apel srpskom narodu" protiv komunističkog ustanka, koji su potpisale mnoge istaknute ličnosti (neki su odbili, ukupno 545 potpisa).
Vešanje na Terazijam

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • početkom - Formiran 1. srpski dobrovoljački odred (Ljotićev).
  • 1. 9. - Partizansko-četnički sporazum o koordinaciji u istočnoj Bosni.
  • 1. 9. - Jevrejima u Rajhu propisano nošenje žute zvezde.
  • 1 - 6. 9. - Ustaško-domobransko-nemačka ofanziva u Bosanskoj krajini, pali Mrkonjić, Šipovo, Mliništa, počinjeni zločini.
  • 2. 9. - Deklaracija Nedićeve vlade - sastaviće vojsku kako bi razbio komuniste.
  • 3. 9. - Valjevski NOP odred i četnici Zečevića i R. Martinovića zauzeli Krupanj.
  • 3. 9. - Službeni datum osnivanja ustaške Crne legije.
  • 4. 9. - Podrinski NOP odred zauzeo Loznicu.
  • 5. 9. - Saradnja četnika sa Nedićevom vladom: sporazum M. Nedića i predstavnika D. Mihailovića - zajedno protiv komunista, pomaganje stvaranja četničkih jedinica u Bosni i Crnoj Gori.
  • 5/6. 9. - Partizani i četnici nakratko zauzeli Rogaticu.
  • 6. 9. - Delovi Drvarske brigade zauzeli Kulen Vakuf.
  • 6. 9. - Svi Jevreji stariji od šest godina na teritorijama pod nemačkom kontrolom moraju nositi Davidovu zvezdu.
  • 6. 9. - 8. 10. - Druga bitka za Changsha, Japanci opet odbijeni od grada.
  • 7. 9. - Komandant Nedićeve žandarmerije naredio formiranje osam odreda za borbu protiv ustanka.
  • 7. 9. - Proglas komandanta italijanske 2. armije - preuzima vojnu i civilnu vlast u II i III zoni NDH.
  • 8. 9. - Počinje Opsada Lenjingrada (do januara 1944).
  • 9. 9. - Britanci uspostavili kontakt sa Dražom Mihailovićem.
  • 9 - 12. 9. - Vučji čopor nemačkih podmornica potopio 16 brodova iz konvoja SC 42.
  • 11. 9. - Domobrani razbili Majevički odred, četnici pobegli u Srbiju.
  • 11. 9. - Medvjedevski pokolj: NKVD kod Orela likvidirao 157 političkih zatvorenika, komunista.
  • 12. 9. - Partizani zauzeli B. Baštu od Nemaca, nakon sukoba sa četnicima.
  • 14. 9. - Oštećena telefonska centrala u zagrebačkoj Glavnoj pošti.
  • 14. 9. - Partizani ušli u Majdanpek.
  • 15. 9. - Nemačka 342. pešadijska divizija poslata iz Francuske u Srbiju.
  • 16. 9. - Adolf Hitler naredio gušenje ustanka u Srbiji po svaku cenu. Nemačka uprava u Srbiji naredila streljanje 100 Srba za poginulog i 50 za ranjenog nemačkog vojnika (→ Nemački zločini u Jugoslaviji u Drugom svetskom ratu).
  • 16. 9. - Saveznici su pred Teheranom, iranski šah Reza Pahlavi prinuđen na abdikaciju u korist sina Mohameda Reze (do 1979), zemlja je pod anglo-sovjetskom okupacijom do 1946.
  • 18. 9. - Tito stigao u Robaje kod Valjeva, nakon dvodnevnog putovanja iz Beograda.
  • 19. 9. - Nemci zauzimaju Kijev, Sovjeti su imali preko 600.000 mrtvih i zarobljenih.
  • 19. 9. - Sastanak Tita i Draže u Struganiku kod Mionice.
  • 19. 9. - Štab 18. armijskog korpusa prebačen iz Grčke u Beograd, komandant Franz Böhme ima vojnu i civilnu vlast u Srbiji, dva dana kasnije naređuje čišćenje Mačve.
  • 21. 9. - Nemci napustili Užice i Požegu, partizani uzeli od četnika Čajetinu i Palisad.
  • 21. 9. - Prva nemačka podmornica ušla u Mediteran.
  • 22. 9. - Četnici nakratko ušli u Zvornik, partizani prethodno u Caparde.
  • 22. 9. - Delovi Bosanske domobranske divizije probili partizansko-četničke položaje na Romaniji.
  • 22. 9. - Počinje trodnevna Bitka za Šabac.
  • 22 - 26. 9. - Japanska invazija Francuske Indokine: japanske trupe zauzimaju sever teritorije prema sporazumu postignutom u zadnji čas, ali ipak dolazi do oružanog okršaja.
  • 23 - 26. 9. - Neuspeo partizansko-četnički napad na Kruševac (major Dragutin Keserović).
  • 24. 9. - Na savezničkoj konferenciji u Londonu potpisana Atlantska povelja, osnova Povelje Ujedinjenih nacija pa i NATO-a (među potpisnicima i izbeglička vlada Jugoslavije).
  • 24. 9. - Partizani ušli u Užice, koje će dva meseca biti centar "Užičke Republike"; partizani takođe ušli u Kosjerić.
Užička republika: zarobljeni Nemci
  • 24 - 27. 9. - Masovna hapšenja i streljanja u Šapcu, Krvavi marš do logora u Jarku.
  • 25. 9. - Posle 3-dnevnih borbi italijanska divizija "Sasari" zauzela Drvar
  • 25. 9. - Srednjoškolci u Splitu demonstriraju protiv italijanskog jezika u školama.
  • 25 - 29. 9. - Koristeći italijanske uspehe, ustaše i domobrani povraćaju Kulen Vakuf i komunikacije na zapadu Bosanske krajine.
  • 26 - 29. 9. - Sukob četnika i partizana kod Kosjerića.
  • 26. 9. - 10. 10. - Nemačka Operacija Mačva protiv ustanika.
  • 26. 9. - Vojno-političko Savetovanje u Stolicama kod Krupnja; između ostalog naređeno formiranje glavnih štabova po pokrajinama, gde ih nema (anticipiranje federalizma).
  • 26. 9. - Proradila fabrika municije u Užicu.
  • 27. 9. - Reinhard Heydrich imenovan za v.d. rajhsprotektora Češke i Moravske.
  • 27. 9. - Slobodni Francuzi proglašavaju nezavisnost Sirijske Države, u okviru mandata, u novembru i Libana.
  • 28. 9. - Ustanak u Drami (grčka Makedonija), brzo ugušen od strane Bugara.
  • 29. 9. - Prva Moskovska konferencija SSSR, SAD i V. Britanije - dogovorena pomoć SSSR-u.
  • 29. 9. - "Prva neprijateljska ofanziva": početak operacija 342. pešadijske divizije na komunikaciji Šabac - Loznica.
  • 29. 9. - Veliki gubici Bosanskohercegovačkog NOP odreda kod Kalinovika.
  • 29. 9. - Nacisti masakrirali 33.711 Jevreja u Babi Jaru kod Kijeva.
  • 30. 9. - 4. 12. - Višegradska operacija: NDH protiv četnika i partizana u istočnoj Bosni.
  • septembar - Osnovan logor Jasenovac.
  • septembar - Osnovane tri organizacije otpora u Grčkoj: EDES, EKKA i EAM.
  • septembar - U Rumuniji počinje deportacija Jevreja u Transnistriju, mnogi umiru u lošim uslovima.
  • septembar - Naziv "partizan" umesto "gerilac".
  • druga polovina sept. - Konferencije muslimana u gradovima BiH osuđuju ustaške zločine; u Ostrošcu kod Duvna muslimani i Hrvati oslobodili Srbe koje su ustaše hteli ubiti.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Nemačko napredovanje tokom Bitke za Moskvu
  • 1. 10. - Vrhovni štab NOP odreda, u skladu sa odlukama iz Stolica, izdao naredbu o oznakama, zastavama, načinu pozdravljanja itd.
  • 1. 10. - U Drinjači postignut sporazum o saradnji partizana i četnika u istočnoj Bosni.
  • 1. 10. - Zajam i najam: počinje američka pomoć SSSR, do 1945. izručeno 17,5 miliona tona materijala vrednosti 11 milijardi dolara.
  • 2. 10. - Ubijen 21 nemački vojnik na putu Beograd-Obrenovac, naređeno streljanje odgovarajućeg broja logoraša iz Beograda i Šapca.
  • 2. 10. - Zakonska odredba u NDH - 10 komunista za jednog ustašu.
  • 2. 10. - Počinje Bitka za Moskvu: nemačka glavnina krenula prema gradu, sutradan zauzet Orel.
  • 3. 10. - Italijani organizovali Guvernatorat Crne Gore.
  • 3. 10. - Premijera filma The Maltese Falcon.
  • 5. 10. - Četnici Draže Mihailovića nakon borbe uzeli Už. Požegu od partizana, sukob izglađen sporazumom.
  • 7. 10. - U borbama za Kraljevo upotrebljena baterija topova 75mm (zarobljena 1. 10.) - posle rata Dan artiljerije JNA.
  • 7. 10. - Po pristanku vlade Rajha srezovi Zemun i Stara Pazova pod "isključivom vlašću" NDH.
  • 8. 10. - Po pijačnom danu Nemci bombardovali Rabrovo kod Požarevca, veliki broj civilnih žrtava.
  • 11. 10. - Drugi partizansko-četnički (D.M.) napad na Kraljevo, nakratko prodrli u grad.
  • 11. 10. - Napadima na neke objekte u Prilepu počinje partizanski ustanak u Makedoniji (→ Narodnooslobodilačka borba u Makedoniji).
  • 12. 10. - Na sastanku muslimana u Sarajevu doneta rezolucija kojom se zahteva sigurnost života, časti, imovine i vere svih građana.
  • 13. 10. - Nemci odbijaju četničke uslove za saradnju u borbi protiv partizana.
  • 14. 10. - Masovno streljanje civila u Kruševcu i Dragincu.
  • 15. 10. - Draža Mihailović obrazovao Komandu četničkih odreda za Crnu Goru, na čelu sa Đorđijem Lašićem, u Sandžaku je Pavle Đurišić; poslao oficire u BiH, Liku, Gorski Kotar, Kordun.
  • 15. 10. - Hapšenje preostalih Jevreja Bosne (uključujući i one koji su prešli u katoličanstvo).
  • 16. 10. - Deo nemačke 717. pešadijske razara Gornji Milanovac
  • 16. 10. - Rumuni i Nemci ušli u Odesu.
  • 16. 10. - Bitka za Moskvu: evakuacija, u gradu nekoliko dana vlada panika.
  • 17. 10. - General Hideki Tōjō je novi premijer Japana nakon Konoeove ostavke - pobeda opcije rata sa SAD.
  • 17. 10. - Partizani ušli u Žabljak i Šavnik.
  • 17. 10. - Blizu Islanda torpedovan USS Kearny uz gubitak 11 mornara (prve američke vojne žrtve II svetskog rata).
  • 18. 10. - Uništena italijanska auto-kolona kod Jelin duba, na putu Podgorica-Kolašin.
  • 19. 10. - U Užicu izašla obnovljena "Borba"; u istom mestu bombardovana fabrika oružja, mašine prenete u trezor Narodne banke.
  • 18 - 20. 10. - Nemci streljaju u Kraljevu.
  • 20. 10. - Opsadno stanje u Moskvi, vlada (osim Staljina) prešla u Kujbišev.
  • 20. 10. - Nakon Loznice i Banje Koviljače, 342. pešadijska zauzela i Krupanj, ubijeni ranjenici i civili.
Spomenik streljanim đacima i profesorima u Spomen-parku Kragujevački oktobar
  • 21. 10. - Masakr u Kragujevcu.
  • 21. 10. - Naređeno da se nemačka 113. pešadijska divizija prebaci sa Istočnog fronta u Srbiju.
  • 22. 10. - Peta domobranska pešadijska divizija napada iz Sarajeva u pravcu Rogatice.
  • 22. 10. - U Beogradu otvorena antimasonska izložba (istovremeno i antijevrejska i antikomunistička).
  • 22 - 24. 10. - Masakr u Odesi, ubijeno 25 do 34.000 Jevreja i 15.000 Roma.
  • 23. 10. - Partizani i četnici zauzeli Rogaticu.
  • 23. 10. - Premijera Diznijevog animiranog filma Dumbo.
  • 24. 10. - Prva bitka za Harkov, Nemci zauzeli grad.
  • 25. 10. - Britanski kapetan Hadson i majori Ostojić i Lalatović u Dražinom štabu na Ravnoj Gori (Draža Mihailović je priznat od Britanaca kao jedini legitimni komandant snaga otpora).
  • 26. 10. - Sastanak Tita i Draže u Brajićima, dogovorena samo podela plena.
  • 27. 10. - "Brežički marš" 1. štajerskog partizanskog bataljona.
  • 29. 10. - U Ljubljani proslava oslobođenja od Austrougarske 1918.
  • 30. 10. - Odbijen pokušaj proboja 342. pešadijske prema Užicu i Kosjeriću.
  • 30. 10. - Počinje Opsada Sevastopolja (do jula 1942).
  • 31. 10. - Nemačka podmornica torpedovala USS Reuben James - preko 100 poginulih mornara.
  • oktobar - U tri navrata tokom meseca Draža Mihailović dobija novac od vlade Milana Nedića[3].

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

  • poč. novembra - Izbeglička jugoslovenska vlada preimenovala Komandu četničkih odreda u Komandu Jugoslovenske vojske u otadžbini (JVuO) (?).
  • 1. 11. - Partizani odbili četnički napad na području Užica i Požege.
  • 2. 11. - Napad četnika na Užičku republiku: borbe na Trešnjici kod Užica, napadnuta i Ivanjica.
  • 3. 11. - Partizani preoteli Požegu od četnika DM. Dražin ultimatum partizanima da se povuku odatle. Četnici DM se povukli iz opsade Kraljeva.
  • 5. 11. - Uhapšeno oko 300 intelektualaca u Beogradu, navodnih komunista, masona i anglofila, i poslati na Banjicu.
  • 6 - 8. 11. - Masakr Jevreja u šumi Sosenki kod Rovna, 15 - 18.000 ubijenih.
  • 7. 11. - Proslava godišnjice Oktobarske revolucije u Užicu. Odbijen četnički napad (DM) na Čačak.
  • 7. 11. - Na Crvenom trgu održana tradicionalna parada, vojnici odmarširali pravo na front.
  • 7. 11. - Blizu Krima potopljen sovjetski transportni brod "Armenija", između 5 i 7 hiljada žrtava.
  • 8. 11. - Osnovana Komunistička partija Albanije, pod pokroviteljstvom KPJ (Miladin Popović i Dušan Mugoša).
  • 9. 11. - U okolini Višegrada četnici zapalili nekoliko muslimanskih sela.
  • 10. 11. - Odbijen i drugi nemački napad iz Leskovca na Lebane.
  • 11. 11. - U Ufi, SSSR, počela s radom radio-stanica "Slobodna Jugoslavija".
  • 11. 11. - Kolaboracija: Gorski štab četničkih odreda istočne Bosne u Višegradu sklopio sa Italijanima sporazum o nenapadanju i borbi protiv partizana.
  • 11. 11. - Sastanak u Divcima Draže Mihailovića sa nemačkim predstavnikom - Nemci smatraju Dražu neprijateljem, on hoće borbu protiv komunista a ne Nemaca.
  • 12. 11. - Zaustavljeno nemačko nadiranje ka Moskvi.
  • 13 - 20. 11. - Napadi delova Užičkog NOP odreda na Ravnu goru (okončano primirjem).
  • 14. 11. - Partizani potisnuti iz okoline Sarajeva.
  • 14. 11. - Četnici predali zarobljene partizane Nemcima u Slovcu.
  • 14. 11. - Potonuo britanski nosač aviona HMS Ark Royal, nakon što je juče torpedovan blizu Gibraltara.
  • 16. 11. - Počela druga nemačka ofanziva na Moskvu (prethodnog dana se smrzli blatnjavi putevi).
  • 17. 11. - Četnici osnovali Privremenu upravu istočne Bosne, nakon raskida sporazuma sa partizanima od 1. 10.
  • 17. 11. - U Splitu uhapšen Rade Končar Brko.
  • 17 - 18. 11. - Biskupska konferencija u Zagrebu se bavi prekrštavanjem pravoslavaca: "misionari" mogu dobiti misiju i jurisdikciju samo od mjesnog ordinarijata a ne od svetovnih vlasti, koje takođe ne mogu poništavati ranije prelaze, konverzija bez prinude, s poštovanjem ljudskih prava (u principu se ne protive prekrštavanju, već dogmatskoj neispravnosti).
  • 18. 11. - Operacija Crusader, druga saveznička ofanziva u severnoj Africi, do kraja decembra - deblokiran Tobruk.
  • 21 - 27. 11. - Bitka za Rostov je sovjetski uspeh; Gerd von Rundstedt smenjen jer se povukao protivno Hitlerovom naređenju.
  • 22. 11. - Eksplozija u užičkoj fabrici oružja i municije, oko 200 mrtvih (moguća diverzija).
  • 22. 11. - Banjalučki muslimani osuđuju zločine nad Srbima i Jevrejima (navodno ustaše nosile fesove, kako bi skrenuli mržnju na muslimane).
  • 23. 11. - Amerikanci okupirali Surinam u dogovoru sa holandskom izbegličkom vladom (izvor aluminijuma).
  • 24. 11. - Otkrivene pripreme za pobunu 15. pešadijskog domobranskog puka na Palama, 18 domobrana osuđeno na smrt.
Spomenik na Kadinjači
  • 25. 11. - Počela nemačka ofanziva na Užičku republiku - napad 342. i delova 704. pešadijske divizije (nemačke), četnika, nedićevaca i ljotićevaca preko Ljubovije i Kosjerića u pravcu Užica. Istog dana partizani iz okoline Kraljeva potisnuti prema Čačku.
  • ca. 25. 11. - Radio Moskva javila da je Draža Mihailović vođa svih snaga pokreta otpora, na šta Tito reaguje telegramom (vlade Velike Britanije i SSSR se slažu da je potrebno postići pomirenje partizana i četnika, pod vođstvom komandanta JVuO Draže Mihailovića).
  • 25. 11. - Stari britanski bojni brod HMS Barham potopljen blizu Aleksandrije, 862 mrtvih.
  • 25. 11. - Proširen Antikominternski pakt, pristupila i NDH.
  • 26. 11. - Japanske pomorske snage krenule ka Pearl Harboru, istog datuma (po Washingtonskom vremenu) uručena Hullova nota, gde se kao preduslov za sporazum sa Japanom traži povlačenje iz Francuske Indokine i Kine, a što je ocenjeno kao ultimatum.
  • 27. 11. - Završena Gondarska bitka, dokrajčeni Italijani u Etiopiji (Italijanska Istočna Afrika).
  • 27. 11. - Osovinska Opsada Tobruka okončana neuspehom.
  • 29. 11. - Bitka na Kadinjači, pogibija Radničkog bataljona, poslednje odbrane Užica. Nemci uveče ulaze u Užice i Požegu. Vrhovni štab NOP odreda naređuje povlačenje glavnine iz zapadne Srbije i Šumadije u Sandžak. Poginuo Dragojlo Dudić, prvi predsednik Glavnog Narodnooslobodilačkog odbora za Srbiju.
  • 30. 11. - U Čajetini, na Palisadu, i Kraljevim vodama ubijeno nekoliko stotina partizanskih ranjenika.
  • novembar - U Makedoniji uhapšen Lazar Koliševski (sekr. PK KPJ), raspušteni vojni štab i Prilepski NOP odred - zakočen ionako slab ustanak.
  • novembar - U Žabaljskom ritu formiran Prvi šajkaški NOP odred.

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Perl Harbor
  • 5. 12. - Četnici po sporazumu sa Italijanima zauzeli srezove Foča i Čajniče, vrše pokolj muslimana.
  • 6. 12. - U Bici za Moskvu počela protivofanziva Crvene armije, Nemci su do kraja februara 1942. odbačeni sa 25 na 200 kilometara od grada.
  • 7. 12. - Napad Japana na pomorsku bazu Sjedinjenih Američkih Država u Pearl Harboru na Havajima. Drugi svetski rat postaje globalan.
  • 7. 12. - Hitlerov dekret Noći i Magle (Nacht und Nebel) - prisilni nestanak političkih aktivista iz pokreta otpora u okupiranoj Evropi.
  • 7. 12. - Operacija Mihailović: Nemci razbili štab Draže Mihailovića na Ravnoj Gori.
  • 7. 12. - Kralj Petar II unapredio pukovnika D. Mihailovića u brigadnog đenerala.
  • 8. 12. - SAD objavljuju rat Japanu.
  • 8. 12. - Japanska invazija Tajlanda: borbe traju svega nekoliko sati, dve zemlje već ovog meseca sklapaju vojni savez. Japanci počinju kampanje: Malajsku, Filipinsku (počevši od otoka Batan), za Nizozemsku Istočnu Indiju, bitke za Guam (osvojen 10.), za Otok Wake (osvojen 23.), za Hong Kong.
  • 8. 12. - Osnovan Logor Sajmište (Judenlager Semlin) za jevrejske i romske porodice, čiji su muškarci od letos bili internirani u Topovske šupe, na Autokomandi, i streljani.
  • 8. 12. - Počela ubijanja u logoru smrti Helmno, kamionom dušegupkom.
  • 9. 12. - Kina u Drugom svetskom ratu objavila rat Japanu, Nemačkoj i Italiji.
  • 10. 12. - Blizu Singapura, Japanski avioni potopili britanske ratne brodove Repulse i Prince of Wales, na kojima je poginulo oko 800 ljudi.
  • 11. 12. - Nemačka i Italija objavili rat SAD.
  • 12. 12. - NDH, Slovačka i Bugarska objavljuju rat SAD i V. Britaniji.
  • 12. 12. - Adolf Hitler se sastao s najvišim nacističkim zvaničnicima u Rajhskancelariji: pošto je došlo do svetskog rata, Jevreji moraju biti uništeni.
  • 13. 12. - Konferencija partizanskih i četničkih predstavnika na Kraljevom polju kod Han-Pijeska, povodom eventualnog priključenja istočne Bosne Nedićevoj Srbiji - četnici su formalno protiv.
  • 13. 12. - Završena okupatorsko-kvislinška ofanziva na zapadu Srbije.
  • 13. 12. - Bitka kod rta Bon: Italijani izgubili dve lake krstarice i 817 ljudi kod Tunisa.
  • 13. 12. - Peruanski grad Huaraz uništen nakon što je lavina glečera izazvala prelivanje jezera preko brane.
  • 15. 12. - Drinske mučenice: četnici ubili pet katoličkih redovnica kod Goražda.
  • 16. 12. - Na predlog vlade, mađarski parlament doneo odluku: Međimurje, Baranja i Bačka pripojeni Mađarskoj.
  • 16. 12. - Nemačka vrhovna komanda naređuje da se što više snaga iz Jugoslavije prebaci na Istočni front (pre svega 342. i 113. pešadijska divizija).
  • 16. 12. - Japanci se iskrcavaju na Borneo i osvajaju ga do kraja marta.
  • 17. 12. - Nemci i četnici Koste Pećanca ušli u Lebane.
  • 18 - 19. 12. - Požarevački NOP odred ušao u Golubac i Veliko Gradište.
  • 19. 12. - Italijanski diverzanti onesposobili u Aleksandriji dva britanska bojna broda, Queen Elizabeth i Valiant.
  • 20. 12. - Navodna Instrukcija Draže Mihailovića maj. Dorđiju Lašiću i kap. Pavlu Đurišiću (u Crnoj Gori): cilj je etnički čista Velika Srbija u Velikoj Jugoslaviji.
  • 21. 12. - U Rudom, na Staljinov rođendan, formirana Prva proleterska udarna brigada, od nekih srbijanskih i crnogorskih jedinica, pod direktnom komandom Vrhovnog štaba, kao prva eksteritorijalna jedinica (objavljeno 22. 12., što će biti Dan Armije).
  • 22. 12. - Italijani i domobrani se probili u blokiranu Bileću (bila odsečena od 3. 12.).
  • 22. 12. - Neuspešni partizanski napad na Sjenicu.
  • 22. 12. - Winston Churchill stigao u Washington, D.C., počinje konferencija Arcadia (ili Prva Washingtonska).
  • 24. 12. - Nemačka Vrhovna komanda ponudila bugarskom ministarstvu rata da okupira deo Nedićeve Srbije (dogovor postignut tri dana kasnije).
  • 25. 12. - Japanska armija okupirala Hong Kong posle 17 dana opsade.
  • 25. 12. - "Misa za Dalmaciju" i antiitalijanski protesti u Zagrebu[3] .
  • 26. 12. - Suočen s napredovanjem japanskih snaga u Drugom svetskom ratu ka Manili, američki general Daglas Makartur proglasio je filipinsku prestonicu "otvorenim gradom". Uprkos tome u Manili su 1941, 1942. i 1945. vođene teške borbe američkih i japanskih jedinica, tokom kojih su porušeni mnogi delovi grada.
  • 26. 12. - Aung San osnovao Armiju burmanske nezavisnosti, u Tajlandu uz pomoć Japanaca (promenio stranu 1944/45).
  • 26 - 27. 12. - Operacije Archery i Anklet, britanski komandosi deluju u Norveškoj.
  • 28. 12. - Na četničkoj konferenciji u Vlasenici prihvaćeni nemački i Nedićevi uslovi.
  • decembar '41. - maj '42. - "Lijeva skretanja" - partizanski progon neistomišljenika u Crnoj Gori.

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1941.

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelove nagrade[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Nisu dodijeljene nagrade

Vidi takođe:[uredi - уреди | uredi izvor]

Literatura/Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]