1941

Izvor: Wikipedia
Ovo je članak o godini 1941.
Disambig.svg Za ostala značenja v. 1941 (razvrstavanje).
Milenijum: 2. milenijum
Vijekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1910-e  1920-e  1930-e  – 1940-e –  1950-e  1960-e  1970-e
Godine: 1938 1939 194019411942 1943 1944
1941 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1941
MCMXLI
Ab urbe condita 2694
Islamski 1359 – 1360
Iranski 1319 – 1320
Hebrejski 5701 – 5702
Bizantski 7449 – 7450
Koptski 1657 – 1658
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1996 – 1997
 - Shaka Samvat 1863 – 1864
 - Kali Yuga 5042 – 5043
Kineski
 - Kontinualno 4577 – 4578
 - 60 godina Yin Metal Zmija
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11941
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1941 (MCMXLI) bila je redovna godina koja počinje u srijedu, po gregorijanskom kalendaru.

Događaji[uredi - уреди]

Januar/Siječanj[uredi - уреди]

Februar/Veljača[uredi - уреди]

  • 4. 2. - Mađarski parlament ratifikovao sporazum o pristupanju zemlje Trojnom paktu i sporazum o večnom prijateljstvu sa Jugoslavijom.
  • 7. 2. - Završena Operacija Kompas, zauzet Bengazi, ubedljiva pobeda Britanaca i ostalih nad italijanskom armijom u zapadnom Egiptu i istočnoj Libiji (Kirenaici).
  • 8. 2. - Nemačka i Bugarska potpisuju vojni pakt.
  • 12. 2. - Erwin Rommel i Afrički korpus stižu u Tripoli.
  • 14. 2. - Hitler i Ribentrop razgovaraju sa Cvetkovićem i Cincar-Markovićem u Berghofu, istog dana Ruzveltova poruka jugoslovenskoj vladi: budući Zajam i najam će pomoći narodima koji mogu biti žrtve agresije.
  • 17. 2. - Bugarsko-turska deklaracija o neutralnosti.
  • 22. 2. - Ruzveltova poruka knezu Pavlu - svet gleda sa simpatijama na zemlje koje pružaju otpor agresivnim silama.
  • 25. 2. - Februarski štrajk u okupiranoj Holandiji, protiv progona Jevreja.

Mart/Ožujak[uredi - уреди]

  • 1. 3. - Bugarska se pridružuje Trojnom paktu, nemačka vojska sutradan ulazi na njenu teritoriju.
  • 4. 3. - Tajni sastanak kneza Pavla i Hitlera u Berghofu - pritisak za pristupanje Trojnom paktu.
  • 4. 3. - Operation Claymore - britanski komandosi uništili fabrike i zalihe ribljeg ulja i glicerina na Lofotskim ostrvima.
  • 5. 3. - Vel. Britanija prekida diplomatske odnose sa Bugarskom; ovih dana počinje Operation Lustre, iskrcavanje britanskih i komonveltskih trupa u Grčku.
  • 5. 3. - Rumunija: gen. Jon Antonesku zvanično dobio 99,91% podrške na referendumu.
  • 6. 3. - Krunski savet Kraljevine Jugoslavije doneo odluku o pristupanju Trojnom paktu, pod uslovima koje će Hitler prihvatiti (potvrđeno 20. 3.).
  • 11. 3. - U SAD potpisan zakon o zajmu i najmu (Lend-Lease), na osnovu kojeg će snabdevati Britance i druge saveznike vojnim materijalom.
  • 18. 3. - Ruzvelt Beogradu: zemlja koja se pokorno preda uživaće manje naklonosti od one koja se makar i kratko bude odupirala.
  • 18. 3. - Bivši premijer Milan Stojadinović proteran u Grčku, odakle ga Britanci odvode na Mauricijus.
  • 20. 3. - Nakon što je Krunski savet potvrdio odluku o pristupanju Trojnom paktu, za to se izjasnila i vlada Kraljevine Jugoslavije, trojica ministara podnela ostavku.
  • 23. 3. - Gen. Dušan Simović upozorava kneza Pavla da bi se vazduhoplovstvo moglo pobuniti ako bude potpisan pakt sa Osovinom; Čerčil premijeru Cvetkoviću: rat će biti samo odložen a ne izbegnut (pristupanjem Trojnom paktu).
  • 24. 3. - Ervin Romel počinje prvu nemačku ofanzivu u Libiji.
  • 24. 3. - Tursko-sovjetska deklaracija: ko god da napadne Tursku, SSSR će ostati neutralan.
Demonstracije 27. marta u Beogradu
  • 25. 3. - Jugoslavija se u Beču pridružuje Trojnom paktu, za šta je obećano: očuvanje integriteta, bez prolaza i prevoza osovinskih snaga, neće biti tražena vojna pomoć od Jugoslavije (povoljnije nego za ostale članice Trojnog pakta) + tajno obećan Solun posle rata.
  • 27. mart - Vojni puč prethodne noći, velike demonstracije protiv pristupanja Jugoslavije Trojnom paktu u većem delu Jugoslavije, Petar II Karađorđević proglašen punoletnim, general Dušan Simović novi predsednik vlade.
  • 27. 3. - Hitler odlučio da razbije Jugoslaviju (Direktiva 25), računajući na pomoć nezadovoljnih Hrvata i većine suseda; operacija Barbarosa se odlaže za četiri nedelje.
  • 28. 3. - Sastanak Benita Musolinija i Ante Pavelića u Rimu.
  • 29. 3. - Pomorska bitka kod Matapana se okončava italijanskim porazom.
  • 29. 3. - Josip Broz Tito, generalni sekretar KPJ, stiže avionom iz Zagreba u Beograd.
  • 30. 3. - Jugoslovenska vlada izdala direktivu o "opštem aktiviranju" (tajna mobilizacija); nemačka Vrhovna komanda izdala direktive u vezi napada na Jugoslaviju ("Poduhvat 25") i Grčku ("Marita").
  • 31. 3. - Sastanak "velikog dela" poslanika HSS i zastupnika vlasti u Zagrebu, u Berlin poslan "Memorandum petorice", koji tvrdi da Jugoslavija više ne postoji i traži pomoć i priznanje "slobodne Hrvatske države". Ribentropov telegram Mačeku - odvraća ga od saradnje sa beogradskom vladom.
  • 31. 3. - Predsednik vlade Simović zabranio iseljavanje iz svojih mesta (i da se narod ne povodi za "alarmantnim vestima").
  • 31. 3. - 1. 4. - Razgovori vojnih predstavnika Jugoslavije i Velike Britanije u Beogradu.

April/Travanj[uredi - уреди]

Maček polaže prisegu potpredsjednika vlade
  • 1. 4. - Englezi zauzeli Asmaru, glavni grad Eritreje.
  • 1. 4. - Irački puč 1941. - na vlast dolazi nacionalista Rašid Ali, naklonjen Osovini.
  • 3. 4. - Mađarski predsednik vlade grof Pal Teleki izvršio samoubistvo, ne želeći da učestvuje u invaziji na Jugoslaviju.
  • 3. 4. - Razgovori jugoslovenskih, grčkih i britanskih vojnih predstavnika u Florini.
  • 4. 4. - Vlatko Maček stigao u Beograd i preuzeo mesto potpredsednika vlade. Beograd, Zagreb i Ljubljana će u slučaju ratnog stanja biti proglašeni za otvorene gradove.
  • 4. 4. - Osovinske snage zauzele Bengazi u Libiji.
  • 5. 4. (u stvari 6.4. u zoru) - Pakt o prijateljstvu i nenapadanju SSSR i Jugoslavije.
  • 6. 4. - Napadom Njemačke na Jugoslaviju počinje Aprilski rat - Bombardovanje Beograda i vazduhoplovnih instalacija, udar nemačke 12. armije na Makedoniju.
  • 6. 4. - Njemačka napada i Grčku (Operacija Marita, deo Bitke za Grčku).
  • 7. 4. - Zauzeto Skoplje - presečena glavna veza Jugoslavije sa Grčkom; takođe uvodni napad 2. nemačke armije na Sloveniju i Hrvatsku.
  • 8. 4. - Vlatko Maček napustio kraljevsku vladu; udar nemačkih snaga iz Bugarske na Srbiju.
  • 9. 4. - Nemci kontrolišu Makedoniju.
  • 10. 4. - Nemački prodor u severnu Hrvatsku i Sloveniju dovodi do sloma fronta.
  • 10. 4. - Flag of Independent State of Croatia.svg Pre ulaska Nemaca u Zagreb proglašena Nezavisna Država Hrvatska (Slavko Kvaternik); Vlatko Maček pozvao članstvo HSS na lojalnost novoj državi.
  • 10. 4. - Narodni svet za Slovenijo, na čelu sa dravskim banom Natlačenom, preuzeo vlast u Sloveniji.
  • 10. 4. - Pošto Jugoslavija "ne postoji", mađarska vlada naredila ulazak u "južne krajeve" (Prekomurje, Baranja, Bačka), Banat u sporu sa Rumunijom.
  • 10. 4. - Politbiro CK KPJ u Zagrebu odlučio da se premesti u Beograd i osnuje Vojni komitet radi otpora agresoru.
  • 11. 4. - Italijanske snage ulaze u Jugoslaviju.
  • 11. 4. - Počinje nemačka opsada Tobruka.
  • 11 - 15. 4. - Mađarska vojska okupira delove Jugoslavije.
  • 12. 4. - Nemačka okupira Beograd.
  • 13. 4. - Sovjetsko-japanski petogodišnji pakt o nenapadanju.
  • 14. 4. - Jugoslovenska Vrhovna komanda traži primirje, Nemci prihvataju samo bezuslovnu kapitulaciju.
  • 15. 4. - Kralj Petar II Karađorđević i Vlada napustili zemlju, odletevši iz Nikšića; pad Sarajeva, zarobljena Vrhovna komanda Kraljevske vojske.
  • 15. 4. - Bugarska prekinula diplomatske odnose sa Jugoslavijom.
  • 15. 4. - Ante Pavelić stigao u Zagreb (dva dana ranije se u Karlovcu sastao sa Edmundom Vezenmajerom). Nemačka i Italija priznali NDH.
  • 15. 4. - Osovinske snage stigle na libijsko-egipatsku granicu.
  • 17. 4. - Zaključena bezuslovna kapitulacija Kraljevine Jugoslavije (stupa na snagu sutradan u podne).
  • 17. 4. - Poručnici Milan Spasić i Sergej Mašera potopili razarač Zagreb u Bokokotorskom zalivu, žrtvujući svoje živote.
  • 18. 4. - S okupacijom Jugoslavije uvedeno letnje računanje vremena, od 23:00 (traje do 2. novembra 1942, zatim sezonski, zaključno sa 1945).
  • 18. 4. - Bugarski car Boris razgovara sa Hitlerom u Beču.
  • 19. 4. - Bugarska vojska ulazi u delove Jugoslavije i Grčke.
  • 19. 4. - Premijera Brehtovog komada "Majka hrabrost i njena deca" u Cirihu.
  • 22. 4. - Nemački vazduhopl. gen. Helmut Forster objavio da preuzima okupacionu upravu u Srbiji (on ostaje do juna).
  • 22. 4. - Pet pešadijskih bataljona Kosovske divizije prekinulo napade na italijanske položaje severno od Skadra, čuvši za kapitulaciju.
  • 22 - 24. 4. - Na sastanku u Beču određena italijansko-nemačka demarkaciona linija u Jugoslaviji. Bosna dodeljena NDH.
  • 23. 4. - Grčka potpisuje primirje sa Nemačkom.
  • 23. 4. - U Njujorku prvi masovni miting izolacionističkog Komiteta America First, glavni govornik Charles Lindbergh.
  • 25. 4. - Počinje s radom nemačka stanica Sender Belgrad.
  • 27. 4. - U okupiranoj Sloveniji formirana Osvobodilna fronta.
  • 27. 4. - Adolf Hitler posetio Maribor, naredio raseljavanje Slovenaca iz Štajerske i Koruške.
  • 27. 4. - Nemci u Atini.
  • 27 - 28. 4. - U selu Gudovac kod Bjelovara prvi masovni pokolj u NDH - ubijeno 196 Srba.
  • 28. 4. - Nadbiskup Alojzije Stepinac uputio okružnicu katoličkom svećenstvu, pozivajući ga da podrži NDH.
  • 30. 4. - Ante Pavelić izdao zakonsku odredbu o rasnoj pripadnosti, osnov za progon Srba, Jevreja i Cigana.
  • 30. 4. - Nemci dovršili okupaciju kontinentalne Grčke, zarobljeno i 1500 Jugoslovena.

Maj/Svibanj[uredi - уреди]

  • 1. 5. - U okupiranoj Srbiji obrazovan Savet komesara ministarstava, komesar MUP-a Milan Aćimović.
  • 1. 5. - Premijera filma "Građanin Kejn".
  • 3. 5. - Italija anektirala južni deo Slovenije, sa Ljubljanom.
  • početkom maja - Majsko savetovanje KPJ u Zagrebu - ne priznaje se komadanje Jugoslavije, odlučeno da sve partijske organizacije formiraju vojne komitete za pripremu ustanka (borba protiv okupatora uz revolucionarnu perspektivu).
  • 4. 5. - Vlada Kraljevine Jugoslavije objavila rat Mađarskoj i Bugarskoj.
  • 5. 5. - Haile Selasije se vratio u oslobođenu Adis Abebu.
  • 9. 5. - Zatvorena poslanstva Norveške, Belgije i Jugoslavije u Moskvi (na nemačko traženje).
  • 10. 5. - Rudolf Hess, Hitlerov zamenik, spustio se na svoju inicijativu u Škotskoj, u nadi da će sklopiti mir sa V. Britanijom.
  • 12 - 13. 5. - Puk. Dragoljub Mihailović sa grupom vojnika i oficira počinje organizovanje gerilskog pokreta na Ravnoj gori.
  • 12 - 13. 5. - U Glini ubijeno 300 Srba, zbog čega protestuje kardinal Alojzije Stepinac.
  • 13. 5. - Ministar un. poslova NDH Andrija Artuković propisao "Provedbenu naredbu o ustrojstvu i poslovanju Ravnateljstva za javni red i sigurnost", glavnog sredstva zločinačke politike prema Srbima, Jevrejima i hrvatskim rodoljubima.
  • 17. 5. - Mladi revolucionar Vasil Lači pokušao u Tirani da ubije kralja Viktora Emanuela.
  • 17. 5. - Sastanak Ante Pavelića i pape Pija XII.
  • 18. 5. - Pavelić i Musolini potpisali Rimske sporazume - veći deo dalmatinske obale, Gorskog kotara i otoka pripada Italiji (Zona I), predviđen italijanski princ za hrvatskog kralja. Italijanski princ Aimone proglašen hrvatskim kraljem pod imenom Tomislav II.. Obrazovan Guvernorat Dalmacije u Zadru, sa Zadarskom, Splitskom i Bokokotorskom provincijom.
  • 20 - 31. 5. - Bitka za Krit, osvajaju ga Nemci. Grčki kralj i vlada odlaze u Kairo.
  • 24. 5. - Nemački bojni brod Bizmark potapa HMS Hood (51) - od 1418 članova posade spasila se samo trojica.
  • 27. 5. - Potopljen bojni brod Bizmark.
  • 27. 5. - Ruzvelt proglašava vanredno stanje zbog rata u Evropi i Africi.
  • 27. 5. - Nemci u Srbiji zabranili slušanje stranih radio stanica (sem nemačkih), pod pretnjom smrću.
  • 30. 5. - Tito se uselio u vilu Nenadovića na beogradskom Dedinju.
  • 30. 5. - Uklanjanje nemačke zastave sa kukastim krstom sa Akropolja, prvi tamošnji simbolični čin otpora.
  • 30. 5. - Britanci ušli u Bagdad, čime su ugušili irački ustanak.
  • maj - Mađarski okupatori prisilno iseljavaju Srbe iz nekih naselja.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди]

  • početak juna - Raspuštena Hrvatska seljačka zaštita.
  • 2. 6. - Počeli ustaški pokolji u okolini Ljubinja i u selu Drežanj kod Nevesinja, gde 3. juna dolazi do oružanog otpora.
  • 2. 6. - Iz Slovenske Bistrice krenuo prvi konvoj za Srbiju.
  • 4. 6. - Dogovor Nemačke i NDH u Zagrebu o iseljavanju oko 200.000 Srba u Srbiju, i istog broja Slovenaca u Hrvatsku.
  • 5. 6. - Ustanak u NDH 1941.: oko Gacka u Hercegovini počeo spontani ustanak izazvan ustaškim nasiljem.
  • 5. 6. - Velika eksplozija uskladištene municije u smederevskoj tvrđavi - skoro sve kuće u Smederevu oštećene, oko 5000 žrtava.
  • 5. 6. - Sastanak Ante Pavelića i Hitlera u Berhtesgadenu.
  • 5. 6. - Tokom jednog od mnogih bombardovanja Čunkginga, u skloništu se ugušilo 4000 ljudi.
  • 6. 6. - Apel kralja Petra II papi Piju XII i pred. Ruzveltu da se spase srpski narod od istrebljenja.
  • 7. 6. - Ludwig von Schröder novi nemački zapovednik u Srbiji.
  • ca. 7. 6. - Naoružani seljaci gornjeg Gatačkog polja uništili nekoliko žandarmerijskih stanica, prekinuli put Gacko - Bileća.
  • 8. 6. - Sirijsko-libanska kampanja (Operation Exporter) - Britanci i Slobodni Francuzi napadaju višijevsku Siriju i Liban.
  • 9. 6. - Feldmaršal Wilhelm List postavljen zapovjednikom oružane sile za Jugoistok, sa sjedištem u Solunu.
  • 10 - 12. 6. - Sastanak franjevačkih provincijala u Zagrebu - zabranjeno stupanje franjevaca u Ustaše (neki su već u ustašama), osuđuje se progon Srba.
  • 12. 6. - U Londonu Deklaracija o međusavezničkoj pomoći između V. Britanije i devet izbegličkih vlada i predstavnika (među kojima je i Jugoslavija).
  • 14. 6. - Komesarska srpska vlada donela Uredbu o unutrašnjoj upravi u Banatu - preko podbana, vlast u rukama nemačke narodnosti.
  • 14. 6. - Deportacije stanovništva iz baltičkih republika SSSR.
  • 14. 6. - Zamrznuta sva nemačka i italijanska imovina u SAD.
  • 15. 6. - N.D. Hrvatska u Veneciji pristupila Trojnom paktu.
  • 18. 6. - Tursko-nemački sporazum o prijateljstvu i nenapadanju (ratifikovan 25. 6. u turskoj skupštini).
  • 20. 6. - Osnovan konc-logor Jastrebarsko.
  • 20. 6. - Premijera Diznijevog filma "Snebivljiva aždaja".
Operacija Barbarosa do 9. sep/ruj.

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди]

  • avgust - Nastavljaju se ustaški masakri (Ključ, Glamoč, Prijedor, Cazinska krajina...).
  • 4. 8. - Iz zagrebačkog Botaničkog vrta bačene bombe na ustaški univerzitetski bataljon.
  • 5. 8. - Nakon što su isterani iz sela Divoselo kod Gospića, ustaše vrše zločine nad zbegom iz tog sela.
  • 6. 8. - Preko 400 žena i dece iz srpskog sela Pribilovci kod Čapljine bačeno u jamu u Šurmancima.
  • 8. 8. - Kod Bos. Petrovca razbijena domobranska snabdevačka kolona.
  • 8. 8. - Počinje rumunska opsada Odese.
  • 10. 8. - Partizani i četnici zauzeli Vlasenicu u Bosni (domobrani se vratili 15/16. 8.).
  • 10. 8. - Italijani povratili Berane (kao i većinu gradova u severnoj Crnoj Gori prethodnih dana).
  • 10. 8. - GŠ NOP Jugoslavije izdao uputstvo pod nazivom "Zadatak narodnooslobodilačkih partizanskih odreda", konstatovano "da se zanemarivalo pitanje opšteg narodnog ustanka".
  • 10. 8. - Na I sveslovenskom mitingu u Moskvi istaknuto pravo na samoopredeljenje crnogorskog i makedonskog naroda, što izaziva protest jugoslovenske kraljevske vlade.
  • 11. 8. - Partizani demolirali rudnik Bogovina u Srbiji (kasnije represalije).
  • 11. 8. - Prvi ratni broj "Vjesnika".
  • 12. 8. - Ukazom italijanskog kralja zapadna Makedonija, deo Crne Gore i veći deo Kosmeta priključeni Velikoj Albaniji.
  • 12. 8. - Predsednik vlade u izbeglištvu Simović se preko BBC-ija protivi preuranjenom ustanku u Jugoslaviji.
  • 13. 8. - Objavljen "Apel srpskom narodu" protiv komunističkog ustanka, koji su potpisale mnoge istaknute ličnosti (neki su odbili, ukupno 545 potpisa).
  • 14. 8. - Atlantska povelja, zajednička izjava Čerčila i Ruzvelta, definicija ratnih ciljeva, začetak UN.
  • 14. 8. - Zakonska odredba o čistoći hrvatskog jezika.
  • 14 - 26. 8. - Ustaško-domobransko-nemačka operacija protiv ustanka u Bosanskoj krajini.
  • 15. 8. - Uvedena građanska mađarska vlast u Bačkoj i Baranji.
  • sredina avgusta - U Pločniku kod Prokuplja sporazum četnika Koste Pećanca sa Nemcima protiv NOP (Pećanac 27. 8. uputio proglas protiv ustanka).
  • ca. 15. 8. - Draža Mihailović organizovao političko telo Centralni nacionalni komitet (najvažniji članovi: Dragiša Vasić i Stevan Moljević).
  • 17. 8. - Obešeni taoci na beogradskim Terazijama.
  • 18. 8. - Svetska premijera pesme Lili Marlen na talasima Radio Beograda.
  • 18. 8. - U Koncentracioni logor Buhenvald dovedena prva grupa jugoslovenskih zarobljenika.
  • 18. 8. - Domobrani iz Vlasenice ušli u Han Pijesak; četnici zauzeli Srebrenicu; Husinski rudari izašli na Ozren u partizane, nakon što su na prevaru primili opremu od ustaša.
  • 19. 8. - Ante Pavelić obavestio Musolinija da prihvata zahtev za reokupaciju demilitarizovane II i III zone.
  • 19. 8. - Srpska kvislinška vlada raspisala nagradu za ubistvo ili hvatanje pripadnika NOP.
  • 22. 8. - Bekstvo 32 zatvorenika, većinom komunista, iz zatvora u Sremskoj Mitrovici (dočekao ih Pinki).
  • 23. 8. - Ustanici ušli u Doboj, moraju se povući dva dana kasnije.
  • 23. 8. - U okupiranoj Srbiji smenjena komesarska uprava Milana Aćimovića.
  • 23. 8. - Gen. Jon Antonesku proizveden u maršala, zbog povratka Besarabije i sev. Bukovine Rumuniji.
  • 25. 8. - Anglo-sovjetska invazija Irana (Operation Countenance) - osiguranje nafte i Persijskog koridora.
  • 26. 8. - Kod Oštrelja odbijen ustaško-domobranski napad.
  • 28. 8. - Četnici u Doboju potpisuju primirje sa NDH.
  • 29. 8. - Milan Nedić predsednik kvislinške vlade u Srbiji ("vlada narodnog spasa"), po mandatu od vojnog komandanta Dankelmana (formalno prihvaćeni Nedićevi uslovi).
  • 29. 8. - Ustanici ušli u Mrkonjić Grad.
  • 31. 8. - Četnički oficir Veselin Misita zauzeo Loznicu.
  • 31. 8. - Partizani zauzeli Banju Koviljaču.

Septembar/Rujan[uredi - уреди]

  • početkom - Formiran 1. srpski dobrovoljački odred (Ljotićev).
  • 1. 9. - Partizansko-četnički sporazum o koordinaciji u istočnoj Bosni.
  • 1 - 6. 9. - Ustaško-domobransko-nemačka ofanziva u Bosanskoj krajini, pali Mrkonjić, Šipovo, Mliništa, počinjeni zločini.
  • 2. 9. - Deklaracija Nedićeve vlade - sastaviće vojsku kako bi razbio komuniste.
  • 3. 9. - Valjevski NOP odred i četnici Zečevića i R.Martinovića zauzeli Krupanj.
  • 3. 9. - Službeni datum osnivanja ustaške Crne legije.
  • 4. 9. - Podrinski NOP odred zauzeo Loznicu.
  • 5. 9. - Saradnja četnika sa Nedićevom vladom: sporazum M. Nedića i predstavnika D. Mihailovića - zajedno protiv komunista, pomaganje stvaranja četničkih jedinica u Bosni i Crnoj Gori.
  • 5/6. 9. - Partizani i četnici nakratko zauzeli Rogaticu.
  • 6. 9. - Delovi Drvarske brigade zauzeli Kulen Vakuf.
  • 6. 9. - Svi Jevreji stariji od šest godina na teritorijama pod nemačkom kontrolom moraju nositi Davidovu zvezdu.
  • 7. 9. - Kom. Nedićeve žandarmerije naredio formiranje osam odreda za borbu protiv ustanka.
  • 7. 9. - Proglas komandanta italijanske 2. armije - preuzima vojnu i civilnu vlast u II i III zoni NDH.
  • 8. 9. - Nemci opsedaju Lenjingrad.
  • 9. 9. - Britanci uspostavili kontakt sa Dražom Mihailovićem.
  • 11. 9. - Domobrani razbili Majevički odred, četnici pobegli u Srbiju.
  • 11. 9. - Medvjedevski pokolj: NKVD kod Orela likvidirao 157 političkih zatvorenika, komunista.
  • 12. 9. - Partizani zauzeli B. Baštu od Nemaca, nakon sukoba sa četnicima.
  • 14. 9. - Oštećena telefonska centrala u zagrebačkoj Glavnoj pošti.
  • 14. 9. - Partizani ušli u Majdanpek.
  • 15. 9. - Nemačka 342. pešadijska divizija poslata iz Francuske u Srbiju.
  • 15. 9. - Formiran Požarevački NOP odred.
  • 15. 9. - Otkriven asteroid 1555 Dejan (astronom Fernand Rigaux, nazvan po sinu astr. Petra Đurkovića).
  • 16. 9. - Adolf Hitler naredio gušenje ustanka u Srbiji po svaku cenu. Nemačka uprava u Srbiji naredila streljanje 100 Srba za poginulog i 50 za ranjenog nemačkog vojnika.
  • 16. 9. - Iranski šah Reza Pahlavi prinuđen na abdikaciju u korist sina Mohameda Reze.
  • 18. 9. - Tito stigao u Robaje kod Valjeva, nakon dvodnevnog putovanja iz Beograda.
  • 19. 9. - Nemci zauzimaju Kijev.
  • 19. 9. - Sastanak Tita i Draže u Struganiku kod Mionice.
  • 19. 9. - Štab 18. armijskog korpusa (Franz Böhme) prebačen iz Grčke u Beograd, Beme ima vojnu i civilnu vlast u Srbiji.
  • 21. 9. - Beme naredio čišćenje Mačve.
  • 21. 9. - Nemci napustili Užice i Požegu, partizani uzeli od četnika Čajetinu i Palisad.
  • 22. 9. - Četnici nakratko ušli u Zvornik, partizani prethodno u Caparde.
  • 22. 9. - Delovi Bosanske domobranske divizije probili partizansko-četničke položaje na Romaniji.
  • 22. 9. - Počinje trodnevna Bitka za Šabac.
  • 23 - 26. 9. - Neuspeo partizansko-četnički napad na Kruševac (major Dragutin Keserović).
  • 24. 9. - Na savezničkoj konferenciji u Londonu potpisana Atlantska povelja, osnova Povelje Ujedinjenih nacija pa i NATO-a (među potpisnicima i izbeglička vlada Jugoslavije).
  • 24. 9. - Partizani ušli u Užice, koje će dva meseca biti centar "Užičke Republike"; partizani takođe ušli u Kosjerić.
  • 24 - 27. 9. - Masovna hapšenja i streljanja u Šapcu, zatim trčeći do logora u Jarku.
  • 25. 9. - Posle 3-dnevnih borbi italijanska divizija "Sasari" zauzela Drvar
  • 25. 9. - Srednjoškolci u Splitu demonstriraju protiv italijanskog jezika u školama.
  • 25 - 29. 9. - Koristeći italijanske uspehe, ustaše i domobrani povraćaju Kulen Vakuf i komunikacije na zapadu Bosanske krajine.
  • 26 - 29. 9. - Sukob četnika i partizana kod Kosjerića.
  • 26. 9. - Vojno-političko Savetovanje u Stolicama kod Krupnja; između ostalog naređeno formiranje glavnih štabova po pokrajinama, gde ih nema (anticipiranje federalizma).
  • 26. 9. - Proradila fabrika municije u Užicu.
  • 28. 9. - Ustanak u Drami (grčka Makedonija).
  • 29. 9. - Konferencija SSSR, SAD i V. Britanije u Moskvi - dogovorena pomoć SSSR-u.
  • 29. 9. - Početak operacija 342. pešadijske divizije na komunikaciji Šabac - Loznica ("Prva neprijateljska ofanziva").
  • 29. 9. - Veliki gubici Bosanskohercegovačkog NOP odreda kod Kalinovika.
  • 29. 9. - Nacisti masakrirali 33.711 Jevreja u Babi Jaru kod Kijeva.
  • 30. 9. - Počela Moskovska bitka.
  • 30. 9. - Završen "Krvavi marš" stanovnika Šapca.
  • septembar - Osnovan logor Jasenovac.
  • septembar - Osnovane tri organizacije otpora u Grčkoj: EDES, EKKA i EAM.
  • septembar - U Rumuniji počinje deportacija Jevreja u Transnistriju, mnogi umiru u lošim uslovima.
  • septembar - Naziv "partizan" umesto "gerilac".
  • druga polovina sept. - Konferencije muslimana u gradovima BiH osuđuju ustaške zločine; u Ostrošcu kod Duvna muslimani i Hrvati oslobodili Srbe koje su Ustaše hteli ubiti.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди]

  • 1. 10. - Vrhovni štab NOP odreda, u skladu sa odlukama iz Stolica, izdao naredbu o oznakama, zastavama, načinu pozdravljanja itd.
  • 1. 10. - U Drinjači sporazum o saradnji partizana i četnika u istočnoj Bosni.
  • 2. 10. - Ubijen 21 nemački vojnik na putu Beograd-Obrenovac, naređeno streljanje odgovarajućeg broja logoraša iz Beograda i Šapca.
  • 2. 10. - Zakonska odredba u NDH - 10 komunista za jednog ustašu.
  • 3. 10. - Nemci zauzeli Orel u SSSR.
  • 3. 10. - Italijani organizovali Guvernorat Crne Gore.
  • 5. 10. - Četnici Draže Mihailovića nakon borbe uzeli Už. Požegu od partizana, sukob izglađen sporazumom.
  • 7. 10. - U borbama za Kraljevo upotrebljena baterija topova 75mm (zarobljena 1. 10.) - posle rata Dan artiljerije JNA.
  • 7. 10. - Po pristanku vlade Rajha srezovi Zemun i Stara Pazova pod "isključivom vlašću" NDH.
  • 8. 10. - Po pijačnom danu Nemci bombardovali Rabrovo kod Požarevca, veliki broj civilnih žrtava.
  • 11. 10. - Drugi partizansko-četnički (D.M.) napad na Kraljevo, nakratko prodrli u grad.
  • 11. 10. - Napadima na neke objekte u Prilepu počinje partizanski ustanak u Makedoniji.
  • 12. 10. - Na sastanku muslimana u Sarajevu doneta rezolucija kojom se zahteva sigurnost života, časti, imovine i vere svih građana.
  • 13. 10. - Nemci odbijaju četničke uslove za saradnju u borbi protiv partizana.
  • 14. 10. - Masovno streljanje civila u Kruševcu i Dragincu.
  • 15. 10. - Draža Mihailović obrazovao Komandu četničkih odreda za Crnu Goru (na čelu sa Đorđijem Lašićem, u Sandžaku Pavle Đurišić); poslao oficire u BiH, Liku, Gorski Kotar, Kordun.
  • 15. 10. - Hapšenje preostalih Jevreja Bosne (uključujući i one koji su prešli u katoličanstvo).
  • 16. 10. - Deo nemačke 717. pešadijske razara Gornji Milanovac
  • 16. 10. - Rumuni i Nemci ušli u Odesu.
  • 17. 10. - Hideki Tođo premijer Japana.
  • 17. 10. - Partizani ušli u Žabljak i Šavnik.
  • 17. 10. - Blizu Islanda torpedovan USS Kearny uz gubitak 11 mornara (prve američke vojne žrtve II svetskog rata).
  • 18. 10. - Uništena italijanska auto-kolona kod Jelin duba, na putu Podgorica-Kolašin.
  • 19. 10. - U Užicu izašla obnovljena "Borba"; u istom mestu bombardovana fabrika oružja, mašine prenete u trezor Narodne banke.
  • 18 - 20. 10. - Nemci streljaju u Kraljevu.
  • 20. 10. - Opsadno stanje u Moskvi, vlada (osim Staljina) prešla u Kujbišev.
  • 20. 10. - Nakon Loznice i Banje Koviljače, 342. pešadijska zauzela i Krupanj, ubijeni ranjenici i civili.
  • 21. 10. - Masakr u Kragujevcu.
  • 21. 10. - Naređeno da se nemačka 113. pešadijska divizija prebaci sa Istočnog fronta u Srbiju.
  • 22. 10. - Peta domobranska pešadijska divizija napada iz Sarajeva u pravcu Rogatice.
  • 22. 10. - U Beogradu otvorena antimasonska izložba (istovremeno i antijevrejska i antikomunistička).
  • 23. 10. - Partizani i četnici zauzeli Rogaticu.
  • 23. 10. - Premijera Diznijevog animiranog filma "Dambo".
  • 24. 10. - Prva bitka za Harkov, Nemci zauzeli grad.
  • 25. 10. - Britanski kapetan Hadson i majori Ostojić i Lalatović u Dražinom štabu na Ravnoj Gori (Draža Mihailović je priznat od Britanaca kao jedini legitimni komandant snaga otpora).
  • 26. 10. - Sastanak Tita i Draže u Brajićima, dogovorena samo podela plena.
  • 27. 10. - "Brežički marš" 1. štajerskog partizanskog bataljona.
  • 29. 10. - U Ljubljani proslava oslobođenja od Austrougarske 1918.
  • 30. 10. - Odbijen pokušaj proboja 342. pešadijske prema Užicu i Kosjeriću.
  • 31. 10. - Nemačka podmornica torpedovala USS Reuben James - preko 100 poginulih mornara.
  • oktobar - U tri navrata tokom meseca Draža Mihailović dobija novac od vlade Milana Nedića[1].

Novembar/Studeni[uredi - уреди]

  • poč. novembra - Izbeglička jugoslovenska vlada preimenovala Komandu četničkih odreda u Komandu Jugoslovenske vojske u otadžbini (JVuO) (?).
  • 1. 11. - Partizani odbili četnički napad na području Užica i Požege.
  • 2. 11. - Četnici Draže Mihailovića (DM) napali Užice (borbe na Trešnjici), takođe i Ivanjicu.
  • 3. 11. - Partizani preoteli Požegu od četnika DM. Dražin ultimatum partizanima da se povuku odatle. Četnici DM se povukli iz opsade Kraljeva.
  • 5. 11. - Uhapšeno oko 300 intelektualaca u Beogradu, navodnih komunista, masona i anglofila, i poslati na Banjicu.
  • 7. 11. - Proslava godišnjice Oktobarske revolucije u Užicu. Odbijen četnički napad (DM) na Čačak.
  • 8. 11. - Osnovana Komunistička partija Albanije, pod pokroviteljstvom KPJ (Miladin Popović i Dušan Mugoša).
  • 9. 11. - U okolini Višegrada četnici zapalili nekoliko muslimanskih sela.
  • 10. 11. - Odbijen i drugi nemački napad iz Leskovca na Lebane.
  • 11. 11. - U Ufi, SSSR, počela s radom radio-stanica "Slobodna Jugoslavija".
  • 11. 11. - Kolaboracija: Gorski štab četničkih odreda istočne Bosne u Višegradu sklopio sa Italijanima sporazum o nenapadanju i borbi protiv partizana.
  • 11. 11. - Sastanak u Divcima Draže Mihailovića sa nemačkim predstavnikom - Nemci smatraju Dražu neprijateljem, on hoće borbu protiv komunista a ne Nemaca.
  • 12. 11. - Zaustavljeno nemačko nadiranje ka Moskvi.
  • 13 - 20. 11. - Napadi delova Užičkog NOP odreda na Ravnu goru (okončano primirjem).
  • 14. 11. - Partizani potisnuti iz okoline Sarajeva.
  • 14. 11. - Četnici predali zarobljene partizane Nemcima u Slovcu.
  • 16. 11. - Počela druga nemačka ofanziva na Moskvu (prethodnog dana se smrzli blatnjavi putevi).
  • 17. 11. - Četnici osnovali Privremenu upravu istočne Bosne, nakon raskinuća sporazuma sa partizanima od 1. 10.
  • 17. 11. - U Splitu uhapšen Rade Končar Brko.
  • 17 - 18. 11. - Biskupska konferencija u Zagrebu se bavi prekrštavanjem pravoslavaca: "misionari" mogu dobiti misiju i jurisdikciju samo od mjesnog ordinarijata a ne od svetovnih vlasti, koje takođe ne mogu poništavati ranije prelaze, konverzija bez prinude, s poštovanjem ljudskih prava (u principu se ne protive prekrštavanju, već dogmatskoj neispravnosti).
  • 18. 11. - Druga saveznička ofanziva u severnoj Africi (Operation Crusader) - deblokiran Tobruk.
  • 22. 11. - Eksplozija u užičkoj fabrici oružja i municije, oko 200 mrtvih (moguća diverzija).
  • 22. 11. - Banjalučki muslimani osuđuju zločine nad Srbima i Jevrejima (navodno ustaše nosile fesove, kako bi skrenuli mržnju na muslimane).
  • 24. 11. - Otkrivene pripreme za pobunu 15. pešadijskog domobranskog puka na Palama, 18 domobrana osuđeno na smrt.
Spomenik na Kadinjači
  • 25. 11. - Počela nemačka ofanziva na Užičku republiku - napad 342. i delova 704. pešadijske divizije (nemačke), četnika, nedićevaca i ljotićevaca preko Ljubovije i Kosjerića u pravcu Užica. Istog dana partizani iz okoline Kraljeva potisnuti prema Čačku.
  • ca. 25. 11. - Radio Moskva javila da je Draža Mihailović vođa svih snaga pokreta otpora, na šta Tito reaguje telegramom (vlade Velike Britanije i SSSR se slažu da je potrebno postići pomirenje partizana i četnika, pod vođstvom komandanta JVuO Draže Mihailovića).
  • 27. 11. - Završena Gondarska bitka, dokrajčeni Italijani u Etiopiji (Italijanska Istočna Afrika).
  • 29. 11. - Bitka na Kadinjači, pogibija Radničkog bataljona, poslednje odbrane Užica. Nemci uveče ulaze u Užice i Požegu. Vrhovni štab NOP odreda naređuje povlačenje glavnine iz zapadne Srbije i Šumadije u Sandžak. Poginuo Dragojlo Dudić, prvi predsednik Glavnog Narodnooslobodilačkog odbora za Srbiju.
  • 30. 11. - U Čajetini, na Palisadu, i Kraljevim vodama ubijeno nekoliko stotina partizanskih ranjenika.
  • novembar - U Makedoniji uhapšen Lazar Koliševski (sekr. PK KPJ), raspušteni vojni štab i Prilepski NOP odred - zakočen ionako slab ustanak.
  • novembar - U Žabaljskom ritu formiran Prvi šajkaški NOP odred.

Decembar/Prosinac[uredi - уреди]

Perl Harbor

Kroz godinu[uredi - уреди]

Rođenja[uredi - уреди]

Januar/Siječanj[uredi - уреди]

Februar/Veljača[uredi - уреди]

Mart/Ožujak[uredi - уреди]

April/Travanj[uredi - уреди]

Maj/Svibanj[uredi - уреди]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди]

Septembar/Rujan[uredi - уреди]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди]

Novembar/Studeni[uredi - уреди]

Decembar/Studeni[uredi - уреди]

Kroz godinu[uredi - уреди]

Smrti[uredi - уреди]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1941.

Januar/Siječanj[uredi - уреди]

Februar/Veljača[uredi - уреди]

Mart/Ožujak[uredi - уреди]

April/Travanj[uredi - уреди]

Maj/Svibanj[uredi - уреди]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди]

Septembar/Rujan[uredi - уреди]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди]

Novembar/Studeni[uredi - уреди]

Decembar/Studeni[uredi - уреди]

Kroz godinu[uredi - уреди]

Nobelove nagrade[uredi - уреди]

  • Nisu dodijeljene nagrade

Vidi takođe:[uredi - уреди]

Literatura/Spoljne veze[uredi - уреди]

Reference[uredi - уреди]

  1. 1.0 1.1 Sabrina Ramet, Tri Jugoslavije...