1908

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1870-e  1880-e  1890-e  – 1900-e –  1910-e  1920-e  1930-e
Godine: 1905 1906 190719081909 1910 1911
1908. po kalendarima
Gregorijanski 1908. (MCMVIII)
Ab urbe condita 2661.
Islamski 1325–1326.
Iranski 1286–1287.
Hebrejski 5668–5669.
Bizantski 7416–7417.
Koptski 1624–1625.
Hindu kalendari
Vikram Samvat 1963–1964.
Shaka Samvat 1830–1831.
Kali Yuga 5009–5010.
Kineski
Kontinualno 4544–4545.
60 godina Yang Zemlja Majmun
(od kineske Ng.)
Holocenski kalendar 11908.
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1908 (MCMVIII) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom, odn. prijestupna godina koja počinje u utorak po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju kalendare).

1908:
123456789101112
RođenjaSmrti

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Hotel Moskva u Beogradu

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • februar-mart - Opozicija u Srbiji opstruira skupštinu povodom povećanja kraljeve civilne liste.
  • februar-mart - Francuski ekspedicioni korpus generala d'Amada vrši pacifikaciju Maroka u okolini Kazablanke, nakon prošlogodišnjih nemira - krvave represalije u regionu Chaouia.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 3. - Požar u školi u mestu Collinwood (danas deo Clevelanda), poginulo 175 osoba.
  • 5. 3. - Maškulora: ovog proleća počinju ozbiljnije oružane akcije Albanaca[4].
  • 9. 3. - Osnovan FC Internazionale Milano - Inter.
  • 12. 3. - U francuskom Vijetnamu (Anamu) izbija Pobuna odsečene kose protiv kuluka i poreza, od aprila nasilna, ugušena je do juna.
  • 14. 3. - Rad Hrvatskog sabora odložen do daljnjeg, ban Rauch vlada dekretima blizu dvije godine.
  • 16. 3. - U Kragujevcu osnovan Savez srpskih sokolova.
  • mart - Carinski rat: Srbija i Austro-Ugarska postigle novi trgovački sporazum - privremeni kompromis, AU ga nije ratifikovala.
  • mart - Afera Tweedmouth u Velikoj Britaniji: Prvi lord Admiraliteta se dopisivao sa kajzerom Wilhelmom o britanskom pomorskom programu.
  • 20. 3. - Pruski parlament doneo zakon o eksproprijaciji poljskih imanja koje vlasnici ne žele prodati, kako bi bila data nemačkim naseljenicima - retko je korišćen, nije promenio etnički sastav.
  • 23. 3. - Durham Stevens, službenik u japanskom ministarstvu inostranih poslova, napadnut od dvojice korejskih emigranata u San Francisku, od čega umire dva dana kasnije.

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 4. - Car Nikolaj II raspustio finski parlament jer je procenio da ovaj nije imao dovoljno poštovanja prema njemu, izbori za novi u julu (obnovljena Rusifikacija Finske).
  • 5. 4. - Nakon povlačenja obolelog Campbell-Bannermana, novi britanski premijer je H. H. Asquith (do 1916), mandat od kralja Edwarda VII ("rukoljub") dobio je u Biarritzu. U kabinetu će se naći i Lloyd George i Winston Churchill.
  • 12. 4. - Ukrajinski nacionalista ubio u Lavovu namesnika austrougarske Galicije Andrzeja Potockog.
  • april - Posjeta knjaza Nikole Rusiji.
  • april - Počela s radom komisija za trasiranje Novopazarske železnice (neostvareno).
  • travanj - Sa Zagrebačkog sveučilišta uklonjeni profesori Manojlović i Šurmin, povezani sa Hrvatsko-srpskom koalicijom, što izaziva proteste i ispisivanje studenata.
  • 18. 4. - Završna holandska intervencija na Baliju: ugušen je ustanak izbio nakon što su Holanđani uzeli monopol na opijum, radža Klungkunga je poginuo, nakon čega su njegovih šest kraljica i 200 pratilaca izvršili samoubistvo (puputan).
  • 20. 4. - Sudar vozova u mestu Sunshine blizu Melbournea, 44 mrtvih.
  • 21. 4. - Frederick Cook je navodno stigao do Severnog pola, što je sledeće godine osporeno (možda je, sa dvojicom Eskima, pronašao otok Meighen).
  • 27. 4. - Otvorene Olimpijske igre u Londonu.
  • 30. 4. - Eksplozija na japanskoj zaštićenoj krstarici Matsushima, stradalo 206 od 350 članova posade.
  • 30. 4. - Dvojica Bengalaca pokušala ubiti glavnog britanskog magistrata u Muzaffarpuru, ali stradale dve žene. Zbog ovoga će biti suđeno indijskim nacionalistim (Emperor vs Aurobindo Ghosh and others).
  • proleće - Nerodna 1907. izazvala glad u Sandžaku.

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

U Iranu pronađena prva nafta na Bliskom istoku

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Mladoturska revolucija: "oslobodioci Otadžbine"
  • 24. 7. - Dorando Pietri dramatično prošao prvi kroz finiš olimpijskog maratona, ali diskvalifikovan jer je dobijao pomoć.
  • 27/28. 7. - Hongkonški tajfun: potopljen putnički brod SS Ying King, 421 žrtva.

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 20. 9. - Jedrenjak Star of Bengal potonuo pored Aljaske, stradalo oko 110 od 138 ljudi na brodu.
  • 21. 9. - Matematičar Hermann Minkowski drži u Kelnu predavanje o prostoru i vremenu.
  • 22. 9. (9. 9. po j.k.) - Budimski episkop Lukijan Bogdanović izabran za srpskog patrijarha (do 1913); prethodno biran vršački vladika Gavrilo Zmejanović ali mađarska vlada ga nije prihvatila.
  • 23. 9. - Bugarski knez Ferdinand u poseti Pešti i ministru Erentalu - on zna za aneksiju BiH, u isto vreme će objaviti nezavisnost Bugarske[1].
  • 26/27. 9. - Bezdanska akcija: poljski revolucionari na čelu s Jozefom Pilsudskim opljačkali ruski voz blizu Vilne, odneli su 200.000 rubalja (osam miliona dolara u današnjem novcu).
  • 27. 9. - U Detroitu proizveden prvi primjerak automobila Ford Model T, do 1927. biće ih proizvedeno 15 miliona.
  • 28. 9. - Velika poplava reke Musi odnosi preko 50.000 života u Hyderabadu u Indiji.
  • 28 - 30. 9. - Generalna skupština Međunarodne asocijacije za radno zakonodavstvo održana u Lucernu, razgovara se o zabrani noćnog rada za decu i ograničenju radnog vremena za žene.
  • septembar - Sporazum vlade sa muslimanskim pokretom u BiH (car potvrdio 1909).

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Aneksija BiH i nezavisnost Bugarske
  • 5. 10. -  Bugarska proglasila neovisnost od Osmanskog carstva.
  • 6. 10. - Aneksija Bosne i Hercegovine od strane Austro-Ugarske, pravdana potrebom donošenja ustava (u BiH objavljeno 7. 10.) - sledi Aneksiona kriza.
    • Austo-Ugarska je planirala nakon ovoga zauzeti i Srbiju, ili je podeliti sa Bugarskom, ali je do januara morala privremeno odustati od te namere, iz unutrašnjih i spoljnjih razloga[7].
  • 6. 10. - Veliki miting u Beogradu protiv aneksije BiH, traži se rat protiv Austrije.
  • 6. 10. - Zemljotres u Vranči, Rumunija, (M 6.8, Int. VIII).
  • 7. 10. - Kritska Država jednostrano proglasila ujedinjenje sa Grčkom (priznato 1912/13).
  • 12. 10. - Vanredna sednica crnogorske skupštine, osuda Aneksije (pomirenje srpske i crnogorske vlade).
  • 13. 10. - Fritz Haber prijavio patent za proces proizvodnje amonijaka iz elemenata (→ Haber-Boschov proces).
  • oktobar - Prva dalmatinska umjetnička izložba[8]
  • 23. 10. (10. 10. po j.k.) - U Srbiji osnovana Narodna odbrana.
  • 28. 10. - Afera Daily Telegraph: Wilhelm II grubo komentariše britansku spoljnu politiku, što izaziva gnev u toj zemlji, ali i štetu njegovom ugledu u Nemačkoj.
  • 28. 10. - "Stenjka Razin" je prvi ruski film.
  • oktobar, krajem - Srpska vlada izglasala ratne kredite, privatni ulagači povukli uloge u novčanim zavodima (strah od rata).

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Moda 1908.
  • novembar-decembar - Otomanski legislativni izbori - relativna većina za mladoturski Komitet jedinstva i progresa (izabrana i trojica Srba).

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1908.

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1908. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

Literatura
  • Mitrović, Andrej. Prodor na Balkan i Srbija 1908-1918. Nolit 1981.