1908

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1870-e  1880-e  1890-e  – 1900-e –  1910-e  1920-e  1930-e
Godine: 1905 1906 190719081909 1910 1911
1908 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1908
MCMVIII
Ab urbe condita 2661
Islamski 1325 – 1326
Iranski 1286 – 1287
Hebrejski 5668 – 5669
Bizantski 7416 – 7417
Koptski 1624 – 1625
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1963 – 1964
 - Shaka Samvat 1830 – 1831
 - Kali Yuga 5009 – 5010
Kineski
 - Kontinualno 4544 – 4545
 - 60 godina Yang Zemlja Majmun
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11908
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1908 (MCMVIII) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom, odn. prijestupna godina koja počinje u utorak po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju kalendare).


Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Hotel Moskva u Beogradu

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • februar-mart - Opozicija u Srbiji opstruira skupštinu povodom povećanja kraljeve civilne liste.
  • februar-mart - Francuski ekspedicioni korpus generala d'Amada vrši pacifikaciju Maroka u okolini Kazablanke, nakon prošlogodišnjih nemira - krvave represalije u regionu Chaouia.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 3. - Požar u školi u mestu Collinwood (danas deo Clevelanda), poginulo 175 osoba.
  • 5. 3. - Maškulora: ovog proleća počinju ozbiljnije oružane akcije Albanaca[4].
  • 9. 3. - Osnovan FC Internazionale Milano - Inter.
  • 12. 3. - U francuskom Vijetnamu (Anamu) izbija Pobuna odsečene kose protiv kuluka i poreza, od aprila nasilna, ugušena je do juna.
  • 14. 3. - Rad Hrvatskog sabora odložen do daljnjeg, ban Rauch vlada dekretima blizu dvije godine.
  • 16. 3. - U Kragujevcu osnovan Savez srpskih sokolova.
  • mart - Carinski rat: Srbija i Austro-Ugarska postigle novi trgovački sporazum - privremeni kompromis, AU ga nije ratifikovala.
  • mart - Afera Tweedmouth u Velikoj Britaniji: Prvi lord Admiraliteta se dopisivao sa kajzerom Wilhelmom o britanskom pomorskom programu.
  • 20. 3. - Pruski parlament doneo zakon o eksproprijaciji poljskih imanja koje vlasnici ne žele prodati, kako bi bila data nemačkim naseljenicima - retko je korišćen, nije promenio etnički sastav.
  • 23. 3. - Durham Stevens, službenik u japanskom ministarstvu inostranih poslova, napadnut od dvojice korejskih emigranata u San Francisku, od čega umire dva dana kasnije.

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 4. - Car Nikolaj II raspustio finski parlament jer je procenio da ovaj nije imao dovoljno poštovanja prema njemu, izbori za novi u julu (obnovljena Rusifikacija Finske).
  • 5. 4. - Nakon povlačenja obolelog Campbell-Bannermana, novi britanski premijer je H. H. Asquith (do 1916), mandat od kralja Edwarda VII ("rukoljub") dobio je u Biarritzu. U kabinetu će se naći i Lloyd George i Winston Churchill.
  • 12. 4. - Ukrajinski nacionalista ubio u Lavovu namesnika Galicije Andrzeja Potockog.
  • april - Posjeta knjaza Nikole Rusiji.
  • april - Počela s radom komisija za trasiranje Novopazarske železnice (neostvareno).
  • travanj - Sa Zagrebačkog sveučilišta uklonjeni profesori Manojlović i Šurmin, povezani sa H.-s. Koalicijom, što izaziva proteste i ispisivanje studenata.
  • 18. 4. - Završna holandska intervencija na Baliju: ugušen je ustanak izbio nakon što su Holanđani uzeli monopol na opijum, radža Klungkunga je poginuo, nakon čega su njegovih šest kraljica i 200 pratilaca izvršili samoubistvo (puputan).
  • 20. 4. - Sudar vozova u mestu Sunshine blizu Melbournea, 44 mrtvih.
  • 21. 4. - Frederick Cook je navodno stigao do Severnog pola, što je sledeće godine osporeno (možda je, sa dvojicom Eskima, pronašao otok Meighen).
  • 27. 4. - Otvorene Olimpijske igre u Londonu.
  • 30. 4. - Eksplozija na japanskoj zaštićenoj krstarici Matsushima, stradalo 206 od 350 članova posade.
  • 30. 4. - Dvojica Bengalaca pokušala ubiti glavnog britanskog magistrata u Muzaffarpuru, ali stradale dve žene. Zbog ovoga će biti suđeno indijskim nacionalistim (Emperor vs Aurobindo Ghosh and others).
  • proleće - Nerodna 1907. izazvala glad u Sandžaku.

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

U Iranu pronađena prva nafta na Bliskom istoku

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Mladoturska revolucija: "oslobodioci Otadžbine"

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 9. - Završena Hedžaska železnica (Damask - Medina) u Osmanskom carstvu.
  • 4. 9. - Izvoljski obavestio u Karlsbadu srpskog ministra inostranih dela, dr Milovana Milovanovića da je aneksija BiH na pragu[1].
  • 7. 9. - Memorandum Srpske i Muslimanske organizacije (Alibeg Firdus i Gligorije Jeftanović) ministru Burijanu na Ilidži - traži se ustav bez promene državno-pravnog položaja.
  • 10. 9. - Južnoamerička trka drednotima: u Engleskoj porinut brazilski bojni brod Minas Geraes.
  • septembar? - Treća jugoslavenska umjetnička izložba saveza "Lade" u Zagrebu[6].
  • 16. 9. - Sastanak Aehrenthal - Izvoljski u Buchlau - Izvoljski pristanje na aneksiju BiH ako Austrougarska podrži ruski zahtjev za slobodan prolaz flote kroz Moreuze.
  • 16. 9. - Vlasnik Buicka William C. Durant osnovao u Flint, Michigan korporaciju General Motors, kao holding kompaniju. Kasnije ove godine GM preuzima Oldsmobile.
  • 17. 9. - Poručnik Thomas Selfridge je prva osoba koja je poginula u avionskoj nesreći, pilot Orville Wright je teško povređen.
  • 20. 9. - Jedrenjak Star of Bengal potonuo pored Aljaske, stradalo oko 110 od 138 ljudi na brodu.
  • 21. 9. - Matematičar Hermann Minkowski drži u Kelnu predavanje o prostoru i vremenu.
  • 22. 9. (9. 9. po j.k.) - Izabran patrijarh srpski Lukijan Bogdanović, ranije budimski episkop (vl. do 1913); prethodno biran vršački vladika Gavrilo Zmejanović ali mađarska vlada ga nije prihvatila.
  • 23. 9. - Bugarski knez Ferdinand u poseti Pešti i ministru Erentalu - on zna za aneksiju BiH, u isto vreme će objaviti nezavisnost Bugarske[1].
  • 26/27. 9. - Bezdanska akcija: poljski revolucionari na čelu s Jozefom Pilsudskim opljačkali ruski voz blizu Vilne, odneli su 200.000 rubalja (osam miliona dolara u današnjem novcu).
  • 27. 9. - U Detroitu proizveden prvi primjerak automobila Ford Model T, do 1927. biće ih proizvedeno 15 miliona.
  • 28 - 30. 9. - Generalna skupština Međunarodne asocijacije za radno zakonodavstvo održana u Lucernu, razgovara se o zabrani noćnog rada za decu i ograničenju radnog vremena za žene.
  • septembar - Sporazum vlade sa muslimanskim pokretom u BiH (car potvrdio 1909).

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Aneksija BiH i nezavisnost Bugarske
  • 5. 10. -  Bugarska proglasila neovisnost od Osmanskog carstva.
  • 6. 10. - Aneksija Bosne i Hercegovine od strane Austro-Ugarske, pravdana potrebom donošenja ustava (u BiH objavljeno 7. 10.) - sledi Aneksiona kriza.
    • Austo-Ugarska je planirala nakon ovoga zauzeti i Srbiju, ili je podeliti sa Bugarskom, ali je do januara morala privremeno odustati od te namere, iz unutrašnjih i spoljnjih razloga[7].
  • 6. 10. - Veliki miting u Beogradu protiv aneksije BiH, traži se rat protiv Austrije.
  • 6. 10. - Zemljotres u Vranči, Rumunija, (M 6.8, Int. VIII).
  • 7. 10. - Kritska Država jednostrano proglasila ujedinjenje sa Grčkom (priznato 1912-13).
  • 12. 10. - Vanredna sednica crnogorske skupštine, osuda Aneksije (pomirenje srpske i crnogorske vlade).
  • 13. 10. - Fritz Haber prijavio patent za proces proizvodnje amonijaka iz elemenata (→ Haber-Boschov proces).
  • oktobar - Prva dalmatinska umjetnička izložba[8]
  • 23. 10. (10. 10. po j.k.) - U Srbiji osnovana Narodna odbrana.
  • 28. 10. - Afera Daily Telegraph: Wilhelm II grubo komentariše britansku spoljnu politiku, što izaziva gnev u toj zemlji, ali i štetu njegovom ugledu u Nemačkoj.
  • oktobar, krajem - Srpska vlada izglasala ratne kredite, privatni ulagači povukli uloge u novčanim zavodima (strah od rata).

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

  • novembar-decembar - Otomanski legislativni izbori - relativna većina za mladoturski Komitet jedinstva i progresa (izabrana i trojica Srba).

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Moda 1908.

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1908.

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1908. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

Literatura
  • Mitrović, Andrej. Prodor na Balkan i Srbija 1908-1918. Nolit 1981.