1994

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1960-e  1970-e  1980-e  – 1990-e –  2000-e  2010-e  2020-e
Godine: 1991 1992 199319941995 1996 1997
1994 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1994
MCMXCIV
Ab urbe condita 2747
Islamski 1414 – 1415
Iranski 1372 – 1373
Hebrejski 5754 – 5755
Bizantski 7502 – 7503
Koptski 1710 – 1711
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2049 – 2050
 - Shaka Samvat 1916 – 1917
 - Kali Yuga 5095 – 5096
Kineski
 - Kontinualno 4630 – 4631
 - 60 godina Yang Drvo Pas
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11994
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1994 (MCMXCIV) bila je redovna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom kalendaru (link pokazuje kalendar).

Po odluci UN ova godina je obeležena kao:

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Novi dinar u SRJ
  • 24. 1. - Na inicijativu guvernera NBJ Dragoslava Avramovića pušten u opticaj novi, "super dinar", prema kursu 1 dinar = 1 nemačka marka. Novi dinar se menja prvo za 13.000.000 starih, a od 26. 1. do 30. 6. za 12.000.000. Jedan "Avramov" dinar je, posle hiperinflacije i tri denominacije, ekvivalentan 120.000.000.000.000.000.000.000 "Antinih" dinara iz januara 1990. (tada je bilo 7 dinara za marku).
  • 24. 1. - Sir Michael Rose je novi komandant snaga UN u BiH umesto Francois Briquemonta koji je dao ostavku.
  • 26. 1. - Francuska zahteva da NATO deblokira Tuzlanski aerodrom i Srebrenicu; istovremeno portparol State Departmenta komentariše francuski zahtev da se izvrši pritisak na bošnjačku stranu u mirovnim pregovorima rekavši da je to "čudan moralni račun".
  • 27. 1. - NY Times tvrdi da je Vojska Jugoslavije uključena u bosanski rat.
  • 28. 1. - Kod Zenice kidnapovan i ubijen britanski humanitarni radnik i dvojica ranjena.
  • 31. 1. - Krenuo Balkanski servis Radija Slobodna Evropa.
  • 31. 1. - U Republici Srpskoj proglašena opšta mobilizacija nakon pretnji vazdušnim udarima.
  • 31. 1. - Zoran Đinđić na čelu DS umesto Mićunovića.
  • 31. 1. - U glavnom gradu Somalije Mogadišu američki marinci u pratnji konvoja, u kojem su bile diplomate SAD, otvorili su vatru na ljude okupljene kod centra za raspodelu hrane i ubili najmanje pet civila, a mnoge ranili.
  • ca. 31. 1. - Ruski političar Vladimir Žirinovski u poseti "srpskim zemljama", gde govori o tajnom oružju "eliptonu".

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 3. 2. - Savet bezbednosti UN upozorio Hrvatsku da rizikuje sankcije ako ne povuče "3 do 5.000" vojnika iz BiH.
  • 5. 2. - Opsada Sarajeva: Minobacačka granata ubija 68 civila na Merkalama. Srpska strana tvrdi da su napad izveli Muslimani.
  • 5. 2. - Budimpeštanski memorandum: Ukrajina se odriče nuklearnog naoružanja za šta joj Rusija, SAD i UK garantuju nezavisnost i teritorijalni integritet.
  • 7. 2. - U Beogradu osnovana nezavisna novinska agencija FoNet.
  • 9. 2. - NATO postavio ultimatum bosanskim Srbima da do ponoći 20/21. 2. povuku sve teško naoružanje oko Sarajeva.
  • 9. 2. - SAD priznale BJR Makedoniju.
  • 12 - 27. 2. - Zimske Olimpijske igre u Lilehameru, Norveška
  • 14. 2.? - U Nemačkoj uhapšen prvi osumnjičeni za ratne zločine u bivšoj Jugoslaviji (Duško Tadić).
  • 16. 2. - Grčka uvodi trgovački embargo Makedoniji (što Evropska komisija kasnije ocenjuje kao kršenje propisa EZ).

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

BiH, mart 1994
  • 25. 3. - Britanski mirotvorci uništili srpski bunker kod Maglaja.
  • 26. 3. - Skupština Hrvata u BiH odobrila Washingtonski sporazum i izabrala Krešimira Zubaka za predsjednika BiH tokom prelaznog perioda (Zubak će biti prvi predsjednik Federacije BiH).
  • 26. 3. - Osnovano Nezavisno udruženje novinara Srbije (NUNS).
  • 27. 3. - Medijski tajkun Silvio Berlusconi na čelu novoosnovane desničarske stranke Forza Italia pobjeđuje na parlamentarnim izborima, osvojivši tako svoj prvi premijerski mandat (premijer 1994-95, 2001-2006. i 2008-2011.).
  • 29. 3. - U ruskoj ambasadi u Zagrebu sklopljen sporazum o primirju između RSK i Hrvatske (od 4. 4.).
  • 29. 3. - Granatiranje Goražda.
  • mart - Oslobođena Vašingtonskim sporazumom, ARBiH napada srpske položaje oko više gradova (Teslić, Donji Vakuf, Kupres, Bugojno, Goražde, Maglaj).
  • mart - Afera Depala vas u Sloveniji koja dovodi do smene ministra odbrane Janeza Janše; prethodnog meseca postojala opasnost sukoba vojske i policije[1].

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 10. 5. - Nelson Mandela postaje prvi crni predsjednik Južne Afrike (do 1999).
  • 10. 5. - U Illinoisu pogubljen John Wayne Gacy, serijski ubica odgovoran za smrt 33 dječaka i mladića.
  • 12. 5. - Senat SAD glasa da se BiH ukine embargo na oružje, što predsednik Klinton odbacuje 25. 5..
  • 12. 5. - John Smith, vođa britanske opozicijske Laburističke stranke, iznenada umire, pokrenuvši izbore za vodstvo stranke (nasleđuje ga zamenica Margaret Beckett, do jula).
  • 13. 5. - Konferencija inostranih ministara usvaja odnos teritorija 51:49% za FBiH i RS.
  • 14. 5. - Finalni sporazum o osnivanju Federacije BiH - bošnjačka i hrvatska strana traže 58% BiH; Ante Roso i Fikret Muslimović na čelu Združenog štaba-stožera ARBiH i HVO.
  • 14. 5. - U Beogradu otkriven spomenik Rigi od Fere.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Zapadna Bosna 1994

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Mesta udara Shoemaker–Levy 9 na Jupiteru

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Most u Zvorniku - u avgustu '94 je uvedena blokada na Drini
  • 2. 8. - Ofanziva ARBiH na severu Bosne, na šta VRS odgovara granatiranjem Tuzle.
  • 3. 8. - Uprkos zahtevu Srbije da prihvati plan Kontakt-grupe, Skupština Republike Srpske ga odbija i raspisuje referendum o tome za 27 - 28. avgust.
  • 4. 8. - SRJ prekida sve odnose i uvodi ekonomsku blokadu Republike Srpske (prekinut i telefonski saobraćaj).
  • 5. 8. - Avioni NATO-a uništili oklopni transporter VRS nakon što su ovi uzeli oružje iz skladišta pod nadzorom UN kod Ilidže.
  • 9. 8. - 5. korpus ARBiH ušao u Cazin.
  • 10. 8. - Sinod SPC osuđuje blokadu Republike Srpske.
  • 15. 8. - Izdat novi bosanskohercegovački dinar.
  • 21. 8. - Završena Operacija Tigar 94 - Peti korpus ARBiH zauzeo Veliku Kladušu - Abdić i desetine hiljada izbeglica beže u RS Krajinu.
  • 23. 8. - Afrički Amerikanac Eugene Bullard posmrtno proizveden u poručnika vazduhoplovstva (bio pilot u Prvom svetskom ratu).
  • 24. 8. - Sporazum Izraela i PLO-a o izvesnoj palestinskoj autonomiji na Zapadnoj obali.
  • 27. 8. - U Banjaluci se sreli generali Ratko Mladić i Wesley Clark i razmenili kape.
  • 28. 8. - Na referendumu u Republici Srpskoj sa 90% odbačen plan Kontakt grupe.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 6. 9. - Papa otkazao posetu Sarajevu nakon što je VRS ispalila 11 granata u zoni isključenja oko grada.
  • 6. 9. - Borbe oko Bihaća, prvi put upotrebljene kasetne bombe.
  • ca. 10. 9. - Smrt Riste Đoge, direktora paljanske Srpske televizije; istovremeno iz Srbije "beži operativac DB" Čedomir Mihajlović[3], koji Haškom tribunalu predstavlja falsifikovane dokumente[4].
  • 11. 9. - Papa Ivan Pavao II prilikom posjeta Hrvatskoj drži veliku misu na zagrebačkom Hipodromu.
  • 13. 9. - Predsednik Klinton potpisao Akt o kontroli nasilnog zločina i sprovođenju zakona: uvećana policija, veći broj dela kažnjivih smrću, biće povećan broj zatvorenika po principu Three Strikes, You're Out" (istekao 2004).
  • 16. 9. - U Beogradu počela s radom Televizija Pink.
  • 18. 9. - Jako granatiranje i borbe u Sarajevu, gen. Rose tvrdi da ga je započela vladina strana (ovi ga optužuju da je naklonjen Srbima).
  • 19. 9.- Američke snage bez otpora zauzimaju Haiti kako bi na vlast vratile demokratski izabranog predsjednika Aristidea.
  • 21. 9. - UN tvrdi da helikopteri iz Srbije doleću u RS (moguće kršenje blokade).
  • 22. 9. - NATO-ov avion uništio tenk VRS u Rajlovcu kod Sarajeva.
  • 23. 9. - Rezolucija SB UN 941, o kršenju međunarodnog humanitarnog prava u Republici Srpskoj (po izveštajima UNHCR i Međunarodnog Crvenog Krsta);
    • Rezolucija SB UN 942: osuđuju se bosanski Srbi zbog neprihvatanja teritorijalnog sporazuma, zamrzavanje bankovnih računa i zabrana putovanja liderima;
    • Rezolucija SB UN 943: pozdravljene odluke SRJ u vezi BiH, dozvoljeni letovi sa beogradskog aerodroma, ukinute sankcije u kulturi i sportu.
  • 27. 9. - Slovenija postala članicom GATT-a (prva među bivšim republikama).
  • 28. 9. - Trajekt MS Estonia tone u Baltiku pri čemu je poginulo 852 ljudi.
  • 29. 9. - Uhapšen Vojislav Šešelj jer je dva dana ranije pljunuo predsednika skupštine Srbije Radomana Božovića - u zatvoru do 29. januara.
  • 30. 9. - Rezolucija SB UN 947: produžen mandat UNPROFOR-a u Hrvatskoj do 31. 3. 1995.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1994.

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Svibanj/Maj[uredi - уреди | uredi izvor]

Lipanj/Jun[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Dani sećanja[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelove nagrade[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Vasović-Mekina, Svetlana (31. jul 2003.) Hronika generalke za puč. Vreme
  2. Lewis, Paul (June 3, 1994). U.N. Report Accuses Serbs of 'Crimes Against Humanity'. New York Times
  3. Članak u "Dnevnom avazu"
  4. Poslednja prevara Čede Mihajlovića, Vreme, 1. 3. 2007 (pristupljeno 20. 7. 2012)
  5. Snajperi ubili 1 osobu u pucnjavi na tramvaje, prema uta.edu

Literatura/Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]

Vidi takođe[uredi - уреди | uredi izvor]