1937

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1900-e  1910-e  1920-e  – 1930-e –  1940-e  1950-e  1960-e
Godine: 1934 1935 193619371938 1939 1940
1937 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1937
MCMXXXVII
Ab urbe condita 2690
Islamski 1355 – 1356
Iranski 1315 – 1316
Hebrejski 5697 – 5698
Bizantski 7445 – 7446
Koptski 1653 – 1654
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1992 – 1993
 - Shaka Samvat 1859 – 1860
 - Kali Yuga 5038 – 5039
Kineski
 - Kontinualno 4573 – 4574
 - 60 godina Yin Vatra Vo(l)
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11937
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1937 (MCMXXXVII) bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru (link pokazuje kalendar).

1937:
123456789101112
RođenjaSmrti

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 1. - Anastasio Somoza García postao predsednik Nikaragve (praktično diktator od 1936. do '56.).
  • 2. 1. - Anglo-italijanski "džentlmenski sporazum" o interesima na Mediteranu.
  • 4. 1. - Patrijarh Varnava u božićnoj poslanici upozorava da se "...širi komunistički otrov... naročito omladini našoj...".
  • 6. 1. - Popis stanovništva u SSSR: rezultati uništeni, organizatori poslati u gulage.
  • 9. 1. - Lav Trocki stigao u Meksiko.
  • 9. 1. - Sudar talijanskih parobroda "Moreja" i "Ubertas" kod Tajerskih sestrica - "Ubertas" je potonuo bez žrtava.[1]
  • 15. 1. - Španski građanski rat — Druga bitka na Korunjskom drumu: nacionalisti su ga presekli, ali Madrid nije opkoljen.
  • 16. 1. - Sastanak Stojadinovića i Mačeka kod Brežica - bez pomaka.
  • januar - Poplave u osam država SAD, 333 mrtvih, od čega 225 u Kentakiju.
  • 19. 1. - Howard Hughes postavlja rekord: od Los Anđelesa do Njujorka za 7 sati, 28 minuta and 25 sekundi.
  • 20. 1. - Inauguracija američkog predsednika Ruzvelta za drugi mandat, prvi put na ovaj datum umesto 4. marta.

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 2. - Prva skupština Srpskog kulturnog kluba u Beogradu.
  • 4. 2. - Bombarderi bezuspešno pokušali razbiti led na Velikoj Moravi kod Dragovca, u požarevačkom srezu su poplave.
  • februar, početkom - Probijen put kroz Platije u Crnoj Gori, sledi proširivanje i završetak puta.[2]
  • 5. 2. - Predsednik Ruzvelt predlaže da se broj sudija Vrhovnog suda SAD poveća sa 9 na 15 (reforma prozvana "plan za pakovanje suda").
  • 3 - 8. 2. - Španski građanski ratBitka za Málagu se okončava pobedom nacionalista i Italijana i zauzećem grada; ubijene hiljade republikanaca, otvorena paljba i na kolonu izbeglica (Masakr na putu Málaga–Almería).
  • 6. 2. - U Beogradu radi Odsek dečje policije, za postupanje sa napuštenom decom i mlađim maloletnicima.[3]
  • 6. 2. - 27. 2. - Bitka na Harami, istočno od Madrida: nacionalisti postižu neke uspehe ali ne uspevaju postići proboj.
  • 11. 2. - Završen je veliki sit-down štrajk u General Motorsovoj fabrici u Flint, Michigan: radnici su dobili povišicu, United Automobile Workers postaju važan sindikat, koji se širi auto-industrijom.
  • 11. 2. - Joachim von Ribbentrop uručuje u Londonu formalni zahtev za povratak bivših nemačkih kolonija. Pre neki dan je napravio gaf kada se kralj George VI trgao od njegovog nacističkog pozdrava.
  • 13. 2. - Požar u bioskopu u (Š)Antoungu u Mandžuriji, izveštava se o 685 (ili 658) žrtava.[4]
  • 15. 2. - Odbor za nemešanje u Londonu odlučio da se po zemljama zabrani vrbovanje i slanje dobrovoljaca za Španiju, od 20. februara, i da španske granice budu pod međunarodnom kontrolom.
  • februar - Afera Dijamantštajn - "Tehnička unija" - Zbor u Jugoslaviji[5].
  • februar - Objavljeni rezultati provincijskih izbora u Britanskoj Indiji: Indijski nacionalni kongres dobija vlast u osam od 11 provincija.
  • 18. 2. - Umro Grigorij Ordžonikidze, član Politbiroa i narodni komesar teške industrije SSSR.
  • 19. 2. - Yekatit 12: pokušaj ubistva italijanskog vicekralja Etiopije Gracijanija u Adis Abebi, slede krvave represalije sa hiljadama ubijenih.
  • 25. 2. - Objavljena Steinbeckova novela "O miševima i ljudima".
  • 28. 2. - Tuča u Beogradu između antifašističkih studenata i ZBOR-ovih "letećih odreda" ispred bioskopa Triglav u Sarajevskoj.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 4. - British Raj Red Ensign.svg Stupa na snagu britanski Zakon o vladi Indije:
    • kvalifikovana autonomija za provincije, direktni izbori, više indijskih predstavnika.
    • Flag of Aden (1937–1963).svg Aden i Flag of Burma (1939–1941, 1945–1948).svg Burma postaju zasebne kolonije.
  • 1. 4. - Legija Kondor bombardovala Jaén u Andaluziji, 159 mrtvih.
  • 1. 4. - Počelo "intenzivno podizanje" Unske pruge - rokovi se rastežu do jeseni 1941, procenjeni troškovi nadnica 400 miliona dinar[6]a (u prometu od 1948).
  • 12. 4. - Frank Whittle testira na zemlji mlazni motor.
  • 14. 4. - Sukob ljevičarskih i frankovačkih studenata u Zagrebu, ubijen Krsto Ljubičić.
  • 14. 4. - Olujna košava od 28 m/s u Beogradu, šteta pored Dunava i kod Jaćimovića ciglane na Zvezdari.

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

"Hindenburg" iznad Njujorka
  • 1. 5. - Krenula informativna emisija Radio Beograda "Aktuelni čas".
  • 2. 5. - Tajni sastanak Hermana Geringa sa namesnikom Pavlom i premijerom Stojadinovićem na Bledu - neuspeli pokušaj privlačenja Jugoslavije Nemačkoj (Tanjug).
  • 3 - 8. 5. - Majski dani: sukob među republikancima u Barseloni i Kataloniji, vlada i KP Španije protiv anarhista i POUM-a (bivši trockisti i komunistička Desna opozicija).
  • 6. 5. - Katastrofa "Hindenburga": nemački dirižabl izgoreo u Nju Džersiju, poginulo 36 ljudi.
  • 9. 5. - Senjske žrtve: žandarmi pucali na kamion sa pristalicama HSS, navodno uzvraćajući paljbu, poginulo šest gospićkih omladinaca[7].
  • 12. 5. - Krunidba britanskog kralja Džordža VI, prva snimljena na filmu i prenošena preko radija (prisustvuju i knez namesnik Pavle i kneginja Olga); procesiju je prenosila televizija BBC.
  • 14. 5. - Železnička nesreća na pruzi uskog koloseka Zaječar - Paraćin kod Manastira Svete Petke - pet mrtvih.
  • 15. 5. - Ethem Toto diže pobunu u Delvini na jugu Albanije - poražen je i ubijen pre kraja meseca[8].
  • 17. 5. - Španski republikanski premijer Francisco Largo Caballero dao ostavku, nasleđuje ga Juan Negrín, takođe socijalista, u boljim odnosima sa komunistima.
  • 21. 5. - Masakrirana cela zajednica etiopskog manastira Debre Libanos - 297 monaha i 23 mirjana (još jedna odmazda za atentat na vicekralja Gracijanija u februaru).
  • 21. 5. - Sovjeti postavili istraživačku stanicu Severni pol-1.
  • 25. 5. - 25. 11. - Univerzalna izložba u Parizu, tj. Međunarodna izložba umetnosti i tehnike u modernom životu. U španskom paviljonu izložena Guernica, Jugoslavija je imala svoj paviljon a najupadljiviji su bili nemački i sovjetski, postavljeni jedan naspram drugog.
  • 26. 5. - Egipat je poslednja zemlja koja se priključila Društvu naroda.
  • 26. 5. - Battle of the Overpass ("Bitka na pasareli"): Fordovi zaštitari napali sindikalce u kompleksu River Rouge - udarac za reputaciju Henryja Forda i njegove tvrtke.
  • 27. 5. - Most Golden Gate otvoren za pešački saobraćaj, sutradan i za kolski.
  • 27. 5. - Italijansko Ministarstvo za štampu i propagandu postaje Ministarstvo popularne kulture. Između osalog, zabranjuju strane fraze pa i imena: Maksim Gorki postaje Massimo Amaro, Louis Armstrong je Luigi Fortebraccio a Benny Goodman Beniamino Buonuomo[9].
  • 28. 5. - Nakon povlačenja Stanleya Baldwina, novi britanski premijer je Neville Chamberlain (do 1940), takođe konzervativac.
  • 28. 5. - Osnovana Volkswagen Group (Gesellschaft zur Vorbereitung des Deutschen Volkswagens mbH) za proizvodnju "buba"; početkom jula za smeštaj radnika osnovan Wolfsburg (Stadt des KdF-Wagens bei Fallersleben).
  • 29. 5. - Republikanski avioni sa sovjetskim pilotima greškom gađali kod Ibice nemačku krstaricu Deutschland, deo patrole Komiteta neintervencije, na šta nemački ratni brodovi odgovaraju dva dana kasnije bombardovanjem Almerije.
  • 30. 5. - Memorial Day massacre: čikaška policija ubila desetoricu nenaoružanih demonstranata-štrajkača iz industrije čelika.
  • 31. 5. - 6. 6. - Segovijska ofanziva: neuspešni republikanski pokušaj prema Segoviji i diverzija za severni front.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Nemački i sovjetski paviljon u Parizu Nemački i sovjetski paviljon u Parizu
Nemački i sovjetski paviljon u Parizu

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Beogradski sajam (Staro sajmište)

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2 - 8. 10. - "Peršunski masakr" - dominikanski diktator Rafael Trujillo organizovao ubistvo do 20.000 Haićana u zemlji.
  • 3. 10. - U Zenici otvorena nova valjaonica, "gruba pruga", za proizvodnju prvih jugoslavenskih šina normalnog kolosijeka (prva isporuka 8. februara sljedeće godine).
  • 4. 10. - Rekonstrukcija Stojadinovićeve vlade, šest ministara koji su dali ostavke zamenjeno novim.
  • 5. 10. - "Karantinski govor" u Čikagu: američki predsjednik Franklin D. Roosevelt objavio je kako će SAD napustiti izolacionističku politiku kako bi se suprotstavile ekspanziji "agresivnih" država, koje treba staviti u "karantin".
  • 8. 10. - U Farkašiću kod Zagreba, srpske i hrvatske opozicione partije (Udružena Opozicija i Seljačko-demokratska koalicija) formirale Blok narodnog sporazuma protiv vlade Milana Stojadinovića i za novi ustav.
  • 12. 10. - U Parizu produžen jugoslovensko-francuski ugovor o prijateljstvu i arbitraži iz 1927.
  • 12. 10. - Japanska vlada osnovala Nacionalni pokret duhovne mobilizacije.
Maketa kuće Fallingwater

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Spomenik Vuku Karadžiću

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 15. 12. - Počinje duga i krvava Teruelska bitka u Aragonu (do februara), odlučujuća nacionalistička pobeda.
  • 16. 12. - Dionicom Koprivnica-Varaždin, kompletirana je Željeznička pruga Varaždin–Dalj.
  • decembar - U "Politici" cenzurisani neki nastavci stripa "Miki Maus i njegov dvojnik" zbog percipirane sličnosti sa odnosima na vrhu Jugoslavije. Dopisnik "Reuter-a" proteran jer je pogrešno izvestio da je strip trajno zabranjen[14][15].
  • 16. 12. - U Majdanpeku upaljena prva visoka peć u Srbiji.[16]
  • ca. 19. 12. - Poplave oko Save.
  • 20. 12. - Izbori u Rumunjskoj: liberali ostaju najveća stranka, ali su izgubili mnogo mesta; Željezna garda (partija "Sve za zemlju") na trećem mestu sa 15,8% glasova.
  • 21. 12. - Premijera "Snjeguljice i sedam patuljaka" u Los Anđelesu - prvi dugometražni zvučni animirani film.
  • 23. 12. - U Nantu porinut razarač "Beograd", prvi iz istoimene klase (završen 1939).
  • 28. 12. - Nakon ostavke liberala Tătărescua, za novog rumunskog premijera postavljen antisemit Octavian Goga (do februara), mada je njegova partija bila četvrta na izborima. Uvedeni su antisemitski zakoni, ovo se smatra prvim periodom fašizma u Rumuniji.
  • 28/29. 12. - Srđ, brod Dubrovačke parobrodske plovidbe, sudario se na Šeldi blizu Antverpena sa drugim brodom i potonuo.
  • 29. 12. - Irska Stupa na snagu novi irski ustav: neformalna republika Irska (Ireland ili Éire) umesto Irske Slobodne Države; dosadašnji predsednik izvršnog veća Éamon de Valera postaje prvi premijer (Taoiseach, /tiš'h/).

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

  • U selima Savske i Dunavske banovine svako treće dete ne doživi pet godina ("Svakih pet minuta u Jugoslaviji umre jedno dete"[17]); od 8.000 lekara u KJ, samo 600 leči po selima; pet odsto zemljoradnika drži 50% obradive zemlje; jedan hektar donosi 1.000 kg žita, a u inostranstvu do 2.400. S druge strane, broj zdravstvenih zadruga je usedmostručen i ostvaren je napredak.[18]
  • Glavni uzrok mortaliteta u Beogradu je tuberkuloza, 772 od 3413 umrlih (23%), najčešće u proleće i jesen, često mladići od 20 do 25 godina[19].
  • Snimljen kratkometražni Miletićev film "Šešir" sa snimljenom glazbom i šumovima.
  • Američka firma Hormel predstavila spam (mesni doručak).
  • Nauka i tehnika:

U toku[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Velika čistka u Sovjetskom Savezu, "Ježovščina", u kojoj su stradali i mnogi jugoslovenski komunisti.

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1937.

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1937. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Vreme, 11. jan. 1937
  2. "Vreme", 10. feb. 1937, str. 7
  3. "Vreme", 8. feb. 1937, str. 7
  4. Vreme, 15. feb. 1937, str. 1
  5. npr. Politika 19. 2. 1937, str. 4-5 i Politika, 21.2.1937. str. 7. digitalna.nb.rs
  6. Vreme, 26. okt. 1938, str. 8. digitalna.nb.rs
  7. Manojlović, Koraljka (1991). DOGAĐAJI U SENJU 9. SVIBNJA 1937. Prilog proučavanju političkog terora u Hrvatskoj. hrcak.srce.hr
  8. Owen Pearson (2004). Albania in the Twentieth Century, A History: Volume I: Albania and King Zog, 1908-39. I.B.Tauris. str. 386–. ISBN 978-1-84511-013-0. https://books.google.com/books?id=3_Sh3y9IMZAC&pg=PA388. 
  9. Dasa Drndic (2014). Trieste: A Novel. Houghton Mifflin Harcourt. str. 47–. ISBN 978-0-547-72514-7. http://books.google.com/books?id=2peHAgAAQBAJ&pg=PA47. 
  10. Milestones, Jul. 19, 1937, Time, 19. jul 1937.
  11. Vreme, 26. nov. 1937, str. 4
  12. Vreme, 16. okt. 1937, str. 9. digitalna.nb.rs
  13. INTERNATIONAL: Delbos' Return, Time, 27. decembar 1937.
  14. Zašto je „Politika” naljutila dvor Karađorđevića. cenzolovka.rs iz Politike (pristup. 24.2.2016.)
  15. The Press: Mouse Affair, Time, 20. decembar 1937.
  16. Vreme, 16. dec. 1937, str. 5. digitalna.nb.rs
  17. Vreme, 11. dec. 1937, str. 7. digitalna.nb.rs
  18. Najinteresantniju izložbu u Beogradu niko ne posećuje. Vreme, 16. okt. 1937., str. 8, digitalna.nb.rs
  19. Vreme, 19. okt. 1938, str. 8
  20. Geoff Meggitt (2008). Taming the Rays. Lulu.com. str. 37–. ISBN 978-1-4092-4667-1. http://books.google.com/books?id=IuEcAgAAQBAJ&pg=PA37. 

Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]