1919

Izvor: Wikipedia

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1880-e | 1890-e | 1900-e | 1910-e | 1920-e | 1930-e | 1940-e | >
<< | < | 1915. | 1916. | 1917. | 1918. | 1919. | 1920. | 1921. | 1922. | 1923. | > | >>


1919 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1919
MCMXIX
Ab urbe condita 2672
Islamski 1337 – 1338
Iranski 1297 – 1298
Hebrejski 5679 – 5680
Bizantski 7427 – 7428
Koptski 1635 – 1636
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1974 – 1975
 - Shaka Samvat 1841 – 1842
 - Kali Yuga 5020 – 5021
Kineski
 - Kontinualno 4555 – 4556
 - 60 godina Yin Zemlja Koza
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11919
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1919 (MCMXIX) bila je redovna godina koja počinje u srijedu po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u utorak po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru.

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

Ukrajina, mart 1919.
  • 1. 3. - Okupilo se Privremeno narodno predstavništvo Kraljevine SHS (296 poslanika delegiranih iz skupština i sabora; HPSS, sa 2 poslanika, odbila učešće).
  • 1. 3. - Pokret 1. marta u Koreji protiv japanske vlasti (Dan pokreta nezavisnosti u današnjoj Južnoj Koreji).
  • 1. 3. - U Africi osnovana kolonija Francuska Gornja Volta (1919-32. i 1947-58, danas Burkina Faso).
  • 2 - 6. 3. - Prvi kongres Komunističke internacionale u Moskvi - osnivački kongres Treće internacionale (Kominterna); delegat iz Jugoslavije Ilija Milkić.
  • 3. 3. - Berlinski radnici izglasali generalni štrajk i političke zahteve - odmah proglašeno vanredno stanje u gradu i pozvani frajkori - sukobi traju desetak dana.
  • 3. 3. - Vrhovni sud SAD presudio u slučaju Schenck v. United States: ostao čuven pasaž iz objašnjenja presude, da sloboda govora ne štiti čoveka koji lažno vikne "Vatra!" u pozorištu.
  • 4 - 5. 3. - Neredi u Kinmel Parku u severnom Velsu: pobuna kanadskih vojnika zbog spore repatrijacije, poginula petorica.
  • 8. 3. - Rezolucija HPSS - ne priznaju monarhiju ni legitimitet Privremenog predstavništva.
  • 9. 3. - Gomila studenata demolirala knjižaru Stjepana Radića u Zagrebu.
  • 9. 3. - Odesko-nikolajevska operacija: crvenoarmejske trupe Nikifora Grigorjeva (koji je u januaru prešao iz ukrajinske u boljševičku službu) zauzele Herson.
  • 9. 3. - Revolution flag of Egypt 1919.svg Egipatska revolucija: pobuna protiv britanske okupacije Egipta i Sudana, izbila nakon hapšenja i proterivanja Saad Zaghloula i drugih članova partije Wafd (Britanci će 1922. jednostrano priznati nezavisnost Egipta, s ograničenjima).
  • 10. 3. - Flag of Ukrainian SSR (1919-1929).svg Proglašena Ukrajinska SSR.
  • 11. 3. - Carinska tarifa Srbije proširena na celu KSHS (želi se zaštita industrije).
  • 12. 3. - Austrijska Konstituanta usvojila novi ustav i glasala za uniju sa Nemačkom.
Ruski građanski rat: približne pozicije u martu
  • proleće - Mestimični napadi na vlastelinska imanja i samovlasna podela zemlje u KSHS.

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 6. 6. - Mađarska Crvena armija zauzela Prekmurje.
  • 7. 6. - Sette Giugno: nakon nereda na Malti, britanska vojska pucala na masu i ubila četvoro (danas je to jedan od nacionalnih dana).
  • 12. 6. - Antanta indirektno priznala režim Aleksandra Kolčaka za vladu sve Rusije[3].
  • 14 - 15. 6. - Britanski oficiri Alcock i Brown izveli na avionu Vickers Vimy prvi non-stop let preko Atlantika, od Newfoundlanda do Irske.
  • 15. 6. - Pancho Villa napao Ciudad Juárez, američke snage ga oterale nakon što su meci leteli i preko granice (ovo je poslednja veća Villina akcija).
  • jun - Otvorena Središnja berza rada u Beogradu.
  • 16. 6. - Red flag.svg U Prešovu na jugoistoku Slovačke proglašena Slovačka Sovjetska Republika (marioneta Mađarske SR, traje manje od mesec dana).
  • 20. 6. - Scheidemannova nemačka vlada odstupa jer ne želi prihvatiti ultimativni zahtev za sklapanje mirovnog ugovora - koaliciona vlada Gustava Bauera postavljena sutradan da prihvati Diktat.
  • 21. 6. - U Parizu donesena odluka o podeli Banata između Kraljevine SHS i Rumunije (ili 13. 6.?).
  • 21. 6. - Nemci potopili 52 od 74 svoja broda internirana u britansku bazu Scapa Flow.
  • 21. 6. - Generalni štrajk u Winnipegu, policija ubila dvojicu nezaposlenih veterana.
  • 19 - 23. 6. - Bitka kod Cēsisa (Wendena) je odlučujuća estonsko-letonska pobeda nad Baltičkim Landesverom (Dan pobede u današnjoj Estoniji).
  • 24. 6. - Socijaldemokratski pokušaj puča u Mađarskoj SR, sledi Crveni teror.
  • 28. lipnja - Saveznici i Njemačka potpisali Versajski sporazum.
    • Nemačka izgubila 10% teritorije, delovi pod okupacijom predviđenog trajanja 15 godina; proglašena krivom za rat uz obavezu plaćanja reparacija; vojska ograničena na 100.000, bez regrutacije.
    • faktičko kolektivno međunarodno priznanje Kraljevine SHS (V. Britanija i Francuska to učinile početkom meseca).
    • Kina odbila potpis.
    • Versajski mirovni sistem
  • 28. 6. - Osnovana Međunarodna organizacija rada kao agencija Društva naroda (kasnije i Ujedinjenih nacija).
  • 30. 6. - Bitka za Caricin, Beli privremeno zauzeli grad (današnji Volgograd, crveni se vratili sledećeg januara).
  • jun-avgust - Ruski građanski rat - Ofanzivne operacije Crvene armije na istoku: zauzeli Perm (1. 7.), Jekaterinburg (15. 7.), Čeljabinsk (24. 7.).

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Izgubljeni i okupirani delovi Nemačke
  • 20. - 21. 7. - Biennio Rosso u Italiji: generalni štrajk u simpatiji sa Sovjetima.
  • 21. 7. - Dirižabl Wingfoot Air Express se zapalio iznad Čikaga i udario u zgradu banke, ukupno 13 mrtvih.
  • 24. 7. - Rumunska kontraofanziva u Mađarskoj, ponovo izbijaju na Tisu i prelaze je 29/30. jula.
  • 27. 7. - 3. 8. - Rasni neredi u Čikagu odnose 38 mrtvih, većinom crnaca - slični neredi se ovoga leta dešavaju u desetinama američkih gradova (→ "Crveno leto"): .
  • 28. 7. - U Briselu osnovana Međunarodna astronomska unija.
  • jul, krajem - Pobuna u jedinicama Crvene armije na Krimu, mnogi se priključuju Mahnovoj anarhističkoj Crnoj armiji.

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 8. - Dao ostavku premijer KSHS Stojan Protić, radikal na čelu koalicionog kabineta.
  • 3. 8. - Prve rumunske snage ulaze u Budimpeštu, sutradan i glavnina - kraj Mađarske sovjetske republike, sledi Beli teror protiv levičara i Jevreja.
  • 3. 8. - Rumunske trupe ušle u Temišvar, ranije pod francusko-srpskom administracijom.
Ljubomir Davidović, premijer KSHS, avgust 1919 - februar 1920.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Markica s d'Annunzijevim likom (1920)
  • 12. 9. - Gabriele d'Annunzio sa svojim dobrovoljcima zauzeo Rijeku, njegova Italijanska uprava Kvarnera traje do pred kraj 1920.
  • 12. 9. - Adolf Hitler prvi put prisustvuje sastanku Nemačke radničke partije, po vojno-obaveštajnom zadatku.
  • 15. 9. - Osnovano udruženje glumaca Kraljevine SHS.
  • septembar - Ovlašćeno osnivanje Ženotdela, ženskog odeljenja Sekretarijata CK RKP(b), za koordinaciju partijskog rada među ženama - prva direktorka Inessa Armand (do 1920).
  • 20. 9. - Beli zauzeli Kursk.
  • septembar - Uredba o uvođenju opšteg osmočasovnog radnog vremena u KSHS.
  • 25. 9. - Anarhistička Crna armija napada Denjikinove snage u Ukrajini i nanosi im poraz kod Peregonovke - za par nedelja zauzimaju južnu Ukrajinu, što je poremetilo Denjikinovu severnu ofanzivu.
  • 27. 9. - Britanski vojnici napustili Arhangelsk.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Arabija 1919.
Bugarski gubici po Nejskom sporazumu

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Tokom godine[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak – April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Avgust/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1919.

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1919. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. East Central Europe between the two World Wars, By Joseph Rothschild, page 210
  2. Rothschild p. 206
  3. Richard G. Hovannisian (1971). The Republic of Armenia: The first year, 1918-1919. University of California Press. str. 377–. ISBN 978-0-520-01805-1. http://books.google.com/books?id=WSl4JW5hQewC&pg=PA377. 
  4. http://www.digitalna.nb.rs/wb/NBS/novine/politika/1920/01/01?pageIndex=00002 "Politika", 1. 1. 1920, str. 2]. digitalna.nb.rs (pristup. 27.11.2015.)

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]