1923

Izvor: Wikipedia
Prijeđi na navigaciju Prijeđi na pretragu

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1890-e | 1900-e | 1910-e | 1920-e | 1930-e | 1940-e | 1950-e | >
<< | < | 1919. | 1920. | 1921. | 1922. | 1923. | 1924. | 1925. | 1926. | 1927. | > | >>

1923. po kalendarima
Gregorijanski 1923. (MCMXXIII)
Ab urbe condita 2676.
Islamski 1341–1342.
Iranski 1301–1302.
Hebrejski 5683–5684.
Bizantski 7431–7432.
Koptski 1639–1640.
Hindu kalendari
Vikram Samvat 1978–1979.
Shaka Samvat 1845–1846.
Kali Yuga 5024–5025.
Kineski
Kontinualno 4559–4560.
60 godina Yin Voda Svinja
(od kineske Ng.)
Holocenski kalendar 11923.
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1923 (MCMXXIII) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak.

1923:
123456789101112
RođenjaSmrti

Događaji[uredi | uredi kod]

Januar/Siječanj[uredi | uredi kod]

Litvanija 1923-40
  • 1. 1. - Jugoslavenski dinar je jedino sredstvo plaćanja, nakon što su zamenjene krunsko-dinarske novčanice.
  • 1. 1. - U Britaniji stupio na snagu novi železnički zakon, kojim je preko 100 kompanija konsolidovano u Veliku četvorku.
  • 2 - 4. 1. - "Srdačni raskid" na Pariskoj konferenciji između Francuske i Velike Britanije, koja se protivi predstojećoj okupaciji Rura.
  • 1 - 7. 1. - Masakr u Rosewoodu: rasističko nasilje na Floridi ostavlja osam mrtvih i uništeno naselje Rosewood.
  • 10 - 11. 1. - Upadi mađarske vojske na rumunsku teritoriju, zemlje Male antante protestuju 13. 1..
  • 10 - 15. 1. - Klajpedska pobuna u Memelskoj oblasti, pod francuskom upravom po mandatu Društva naroda, u korist saveza sa Litvanijom.
  • 11. 1. - Nakon što je Komisija za reparacije većinom glasova presudila da Nemačka nije izručila određenu količinu uglja, Francuzi i Belgijanci započinju Okupaciju Rura (do 1925), Britanci protestuju.
  • 12. 1. - U Italiji počinje s radom Veliko veće fašizma, partijsko (od 1928. državno) telo s velikim uticajem.
  • 12. 1. - Vlada KSHS odredila 16 miliona dinara za pomoć gladnim pasivnim krajevima, pre svega Dalmaciji, Crnoj Gori i Hercegovini.
  • 13. 1. - Nemački kancelar Wilhelm Cuno proglašava "pasivni otpor" okupaciji Rura, čiji troškovi doprinose hiperinflaciji.
  • 13. 1. - Borbe za Krumu u "neutralnoj zoni" između trupa albanske vlade i pobunjenika Bajrama Curija.
  • 14. 1. - U Beogradu osnovana Nezavisna radnička partija Jugoslavije, paravan za zabranjenu KPJ. "Politika" javlja da je tog i sledećeg dana policija zabranila održavanje skupštine i da je sutradan uhapšeno 12 komunista, među kojima Triša Kaclerović, Moša Pijade, Đ. Đaković.
  • januar - Ruska opoziciona socijalistička grupa "Radnička istina" objavila program u berlinskim menjševičkim novinama, tvrde da je RKP(b) postala partija organizatora i direktora.
  • 16/17. 1. - Kasno uveče, VMRO-ove komite ubile 30 srpskih kolonista u Kadrifakovu (ili Kadrifalk, opština Sveti Nikole, "Politika" javlja da je ubijeno 15 kolonista)[1]. Ucena za Todora Aleksandrova je povećana sa 100 na 250 hiljada dinara.
  • 17. 1. - Pripadnici hrvatske omladine HANAO teško ranili lidera ORJUNA-e u Osijeku.[2]
  • 24. 1. - Okupacija Rajnlanda: američki vojnici se povukli.
  • 26. 1. - Sun Jat-sen i sovjetski ambasador Adolf Jofe sklopili sporazum o pomoći Kuomintangu, uz pretpostavku da će ovi sarađivati sa komunistima.
  • 27 - 29. 1. - U Minhenu se održava prvi nacistički kongres - 12 mitinga istovremeno, marširaju hiljade jurišnika.
  • 28. 1. - Zbog komitske aktivnosti, trupe treće armije su "posele teritoriju leve obale Vardara", odlučeno je i da se pojačaju žandarmerijske jedinice, a tu su i seljačke potere.[3]
  • 30. 1. - Potpisana Konvencija o razmeni grčkog i turskog stanovništva, definisanog po verskom a ne etničkom principu.
  • 30. 1. - Fizički i oružani sukob frankovaca i nacionalističkih omladinaca u jednoj kafani na periferiji Zagreba.[4]
  • 31. 1. - Francuska naredila blokadu uglja za Nemačku, zbog železničkog štrajka u Ruru.

Februar/Veljača[uredi | uredi kod]

Mart/Ožujak[uredi | uredi kod]

  • 1. 3. - Grčka je poslednja zemlja u Evropi koja prihvata gregorijanski kalendar.
  • 3. 3. - Talijanska vojska se povlači sa Sušaka, svečani doček jugoslavenske vojske[6].
  • 3. 3. - Prvi broj magazina Time.
  • 6. 3. - Potpisan Halibutov ugovor između SAD i Kanade o ribarskim pravima na severnom Pacifiku - Kanada je prvi put sklopila ugovor bez učešća britanskog predstavnika.
Lenjin je onesposobljen

April/Travanj[uredi | uredi kod]

Maj/Svibanj[uredi | uredi kod]

Jun/Juni/Lipanj[uredi | uredi kod]

  • 4. 6. - Gušenje štrajka rudara u Uncíji, Bolivija, ubijena četiri rudara.
  • 9. 6. - Devetojunski prevrat u Bugarskoj, desničari i vojska zbacili premijera Aleksandra Stambolijskog, postavljen Aleksandar Cankov. Agrarci odmah odgovoraju nekoordinisanim Junskim ustankom, najjačim u okolini Plevena.
  • 13. 6. - Osnovana Beogradska filharmonija; osnivač, prvi direktor i šef-dirigent Stevan Hristić.
  • 14. 6. - Pripadnici VMRO-a ubili zbačenog premijera Stambolijskog u njegovom rodnom selu.
  • 16. 6. - Zauzećem Ajana na Ohotskom moru okončana je Jakutska pobuna Belih Rusa i završen Ruski građanski rat.
  • 23. 6. - Na Kosovu se predao harambaša Azem Bejta.
  • 24. 6. - Zabranjen miting HRSS u Zagrebu (Radić: "Evropa ne može biti složna s Azijom", "Evropa žali danas što je propalo jedno kulturno dobro i što su kulturna područja predata Ciganima"[9]).
  • 24. 6. - Osnovana Zadruga za saobraćaj i promet stranaca - preteča kompanije "Putnik".
  • 25. 6. - "Politika" objavljuje da su kod makedonskih komita pronađeni dokumenti o saradnji sa nekim hrvatskim vojnim licima koji služe tamo.
  • 26. 6. - Dvorana ustanovljene sreće u Zabranjenom gradu je izgorela nakon što je Puyi naredio inventar blaga, kako bi se ustanovile razmere evnuške korupcije. Većina evnuha će zatim biti proterana.
  • 27. 6. - Premijer Nikola Pašić lakše ranjen u atentatu - izvesni Milutin Rajić ispalio šest revolverskih metaka u premijerov automobil.
  • 27. 6. - Izgorela Palata ustanovljene sreće u Zabranjenom gradu, dan pre nego što će Pu Yi proterati evnuhe, osumnjičene za krađu umetnina.

Jul/Juli/Srpanj[uredi | uredi kod]

Amblem Sovjetskog Saveza (verzija 1923-36)

Avgust/August/Kolovoz[uredi | uredi kod]

Septembar/Rujan[uredi | uredi kod]

Veliki zemljotres u Kantōu 1923.: razaranje u Yokohami

Oktobar/Listopad[uredi | uredi kod]

  • 1. 10. - Uzdignuti put JohorSingapore otvoren za javnu upotrebu.
  • 1. 10. - 8. 11. - Imperijalna konferencija u Londonu: dogovoreno da će dominioni moći potpisivati sopstvene ugovore sa stranim zemljama.
  • 1. 10. - Južna Rodezija postaje britanska kolonija, umesto administracije Britanske južnoafričke kompanije (s prekidima do 1980, zatim nezavisni Zimbabve).
  • 8. 10. - Trocki šalje pismo Centralnom komitetu i Centralnoj kontrolnoj komisiji, za ekonomske probleme krivi nedostatak unutarpartijske demokratije.
  • 10. 10. - General Cao Kun, komandant klike Zhili, novi je predsednik Republike Kine, nakon otvorenog podmićivanja članova parlamenta (do 1924).
  • 13. 10. - Ankara proglašena prestonicom Turske.
  • 15. 10. - Deklaracija 46-orice istaknutih komunista Politbirou povodom ekonomske situacije u SSSR - nastanak Leve opozicije.
  • 16. 10. - Osnivačka skupština Društva za saobraćaj putnika i turista Kraljevine SHS - preteča "Putnika".
  • 16. 10. - Braća Walt i Roy O. Disney osnovali The Walt Disney Company.
Kemal Atatürk, predsednik Turske 1923-38.

Novembar/Studeni[uredi | uredi kod]

Decembar/Prosinac[uredi | uredi kod]

Kroz godinu[uredi | uredi kod]

  • Ekonomski oporavau u Kraljevini SHS: stabilizacija dinara i inflacije, uravnotežen budžet.
  • Plesni maratoni postaju popularni u SAD.

Katastrofe[uredi | uredi kod]

Rođenja[uredi | uredi kod]

Januar/Siječanj – Februar/Veljača[uredi | uredi kod]

Mart/Ožujak – April/Travanj[uredi | uredi kod]

Maj/Svibanj – Jun/Lipanj[uredi | uredi kod]

Jul/Srpanj – Avgust/Kolovoz[uredi | uredi kod]

Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad[uredi | uredi kod]

Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac[uredi | uredi kod]

Kroz godinu[uredi | uredi kod]

Smrti[uredi | uredi kod]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1923.

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi | uredi kod]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi | uredi kod]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi | uredi kod]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi | uredi kod]

Kroz godinu[uredi | uredi kod]

Nobelova nagrada za 1923. godinu[uredi | uredi kod]

Reference[uredi | uredi kod]

  1. 1,0 1,1 "The National Question in Yugoslavia. Origins, History, Politics" by Ivo Banac, Cornell University Press, 1984 p. 323
  2. "Politika", 19. jan. 1923, str. 3
  3. "Politika", 30. jan. 1923, str. 3
  4. "Politika", 1. feb. 1923, str. 5
  5. "Politika", 8. feb. 1923
  6. Nepostojeći grad Sušak. fluminensia.org
  7. Phil Billingsley (1988). Bandits in Republican China. Stanford University Press. str. 13–. ISBN 978-0-8047-1406-8. 
  8. Chronology 1923, Indiana University
  9. "Politika", 25. jun 1923., str. 3. digitalna.nb.rs (pristup. 2.11.2015.)
  10. "Politika", 6. sept. 1923, str. 4
  11. "Politika", 27. septembar 1923., str 4. digitalna.nb.rs (pristup. 1.11.2015.)
  12. „TIME (YUGOSLAVIA: Russian Alliance)”. Arhivirano iz originala na datum 2011-02-01. Pristupljeno 2010-06-28. 
  13. "Politika", 25.11.1923. str. 3. digitalna.nb.rs (pristup. 4.12.2015.)