Vrhovni sud SAD

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Vrhovni sud Sjedinjenih Američkih Država
((en)) Supreme Court of the United States
Seal of the United States Supreme Court.svg
Supreme Court Wade 09.JPG
Sjedište Flag of Washington, D.C..svg Washington, D.C.
Flag of the United States.svg Sjedinjene Američke Države
38°53′26″N77°00′16″W
Mandat doživotan
Formiranje 24. septembar 1789. (1789.-09-24.) (227 god.)
Web www.supremecourt.gov

Vrhovni sud Sjedinjenih Američkih Država (engl. Supreme Court of the United States), najviši je sud u SAD-u, nalazi se na čelu sudske vlasti SAD-a i predstavlja jedno od triju najviših tijela vlasti u zemlji.

Jedini je među američkim sudovima koji je ustanovljen u Ustavu SAD, za razliku od nižih sudova, ustanovljenih zakonima. Sud je ustanovljen na temelju članka III američkog ustava 1789. godine. Sjedište suda nalazi se u Washingtonu.

Djeluje kao žalbeni i, vrlo rijetko, prvostepeni sud u nizu sporova vezanih uz federalnu vlast. Mnogo je važnija njegova ovlast da sve akte zakonodavne i izvršne vlasti proglašava protuustavnim i time ih stavlja van snage, zbog čega ima daleko veću važnost nego slične institucije u drugim državama.

Suce Vrhovnog suda imenuje predsjednik SAD, a potvrđuje Senat. Mandat sudaca je doživotan. Iako formalno postoji procedura za opoziv sudaca Vrhovnog suda, niti jedan sudac u istoriji nije smijenjen sa položaja sudca Vrhovnog suda. Sudci Vrhovnog suda uobičajeno se u javnosti dijele na konzervativne, umjerene, liberalne tumače filozofije prava i pravne interpretacije. Svaki od sudaca ima po jedan glas pri donošenju odluka, i dok se mnoge odluke donose jednoglasno, u istaknutim slučajevima dolazi do ideoloških razmimoilaženja među sudcima.

Kolokvijalno, za sud se povremeno koristi skraćenica SCOTUS po analogiji skraćenice POTUS koja se koristi za predsjednika Sjedinjenih Američkih Država.

Istorija suda[uredi - уреди | uredi izvor]

Ratifikacijom Ustava Sjedinjenih Američkih Država 1789. godine, člankom III ustava osnovan je i Vrhovni sud. Ovlasti suda definirane su u spomenutom III članku ustava. Vrhovni je sud jedini sud u Sjedinjenim Državama osnovan ustavom dok su drugi sudovi na federalnoj razini osnovani odlukom Kongres Sjedinjenih Država dok su niži osnivani i odlukom nadležnih saveznih država. Prva sjedica SAD-a bila je 2. februara 1790. godine do kada je pet od šest sudaca bilo imenovano. Šesti sudac nije imenovan sve do 12. maja 1790. godine. Kako je sud u ovome periodu imao samo šest sudaca, svaka je odluka istovremeno donošena i većinskim i dvotrećinskim glasanjem. Ipak, Kongres je 1789. godine donio odluku da u tadašnjim okolnostima kvorum od četiri sudca može donositi odluke.

Članovi suda[uredi - уреди | uredi izvor]

U oktobru 2016. sud je imao 8 članova nakon što je 13. februara 2016. preminuo sudac Antonin Scalia na čije upražnjeno mjesto do tada nije imenovan novi sudac.

Ime i prezime Datum i mjesto rođenja Imenovao Rezultat glavovanja u Senatu Starost pri imenovanju
Roberts

Roberts, John John Roberts

01955-01-27januar 27, 1955
(age &0000000000000061.00000061)
Buffalo, New York
Bush, George W.George W. Bush 78–22 50
Kennedy

Kennedy, AnthonyAnthony Kennedy

01936-07-23juli 23, 1936
(age &0000000000000080.00000080)
Sacramento, California
Reagan, RonaldRonald Reagan 97–0 51
Thomas

Thomas, ClarenceClarence Thomas

01948-06-23juni 23, 1948
(age &0000000000000068.00000068)
Pin Point, Georgia
Bush, George H. W.George H. W. Bush 52–48 43
Ginsburg

Ginsburg, Ruth BaderRuth Bader Ginsburg

01933-03-15mart 15, 1933
(age &0000000000000083.00000083)
Brooklyn, New York
Clinton, BillBill Clinton 96–3 60
Breyer

Breyer, StephenStephen Breyer

01938-08-15august 15, 1938
(age &0000000000000078.00000078)
San Francisco, California
Clinton, BillBill Clinton 87–9 55
Alito

Alito, SamuelSamuel Alito

01950-04-01april 1, 1950
(age &0000000000000066.00000066)
Trenton, New Jersey
Bush, George W.George W. Bush 58–42 55
Sotomayor

Sotomayor, SoniaSonia Sotomayor

01954-06-25juni 25, 1954
(age &0000000000000062.00000062)
The Bronx, New York
Obama, BarackBarack Obama 68–31 55
Kagan

Kagan, ElenaElena Kagan

01960-04-28april 28, 1960
(age &0000000000000056.00000056)
New York, New York
Obama, BarackBarack Obama 63–37 50
Vacant

Upražnjeno mjesto

Demografija suda[uredi - уреди | uredi izvor]

U svom današnjem sastavu (oktobar 2016) sud ima 3 ženska i 5 muških sudaca. Jedan od sudaca je afroamerikanac, jedna je hispanoamerikanka dok su ostali nehispano bijelci. 5 sudaca su rimokatolici, a tri su jevreji. Svih osam sudaca studiralo je na nekom od univerziteta Ivy lige. Četiri dolaze iz savezne države New York, dva iz Kalifornije i po jedan iz New Jerseya i Džordžije.

U XIX vijeku svi sudci Vrhovnog suda bili su evropskog, uobičajeno sjevernoevropskog porijekla i gotovo isključivo protestanti. U tom se periodu pažnja posvećivala ujednačenoj regionalnoj zastupljenosti sudaca iz raznih dijelova zemlje, umejsto na vjersku, etničku i rodnu ravnopravnost.

Najveći broj sudaca bili su protestanti, uključujući 39 episkopalaca, 19 prezbiterijanaca, 10 unitarijanaca, 5 metodista i 3 baptista.[1][2] Prvi sudac katolik imenovan je 1836. godine, a prvi jevrej 1916. godine. Od tada je više katolika i jevreja imenovano na položaj sudaca, da bi se u posljednjim godinama trend promijenio i nakon penzionisanja sudca John Paul Stevensa 2010. godine sud je prvi put u istoriji bio bez i jednog protestanta.[3]

Prvi sudac afroamerikanac bio je Thurgood Marshall 1967. godine, a prva žena Sandra Day O'Connor 1981. godine. Prvi sudac italijanskog porekla bio je konzervativac Antonin Scalia imenovan 1986. godine. Prva hispanoamerikanka u istoriji suda je Sonia Sotomayor imenovana od strane predsjednika Obame 2010. godine.

Plate sudaca[uredi - уреди | uredi izvor]

U periodu od 2009. do 2012. plate sudaca suradnika (engl. associate justices) iznosile su $213,900 dok su plate predsjedavajućih sudaca (engl. chief justice) iznosile $223,500. Članak III, stavka 1 američkog ustavazabranjuje Kongresu da umanjuje plate sudaca koji su već započeli svoju službu. Kada sudac dosegne određenu starosnu granicu on može, ali nije obavezan, otići u mirovinu. Mirovina se određuje po uobičajenoj proceduri za federalne službenike, ali ne može biti niža od iznosa plate pri umirovljenju. Isto se pravilo o mirovinama odnosi i na druge sudce na federalnim sudovima.

Svjetonazor[uredi - уреди | uredi izvor]

Iako su sudci nominirani od strane predsjednika na vlasti, oni ne predstavljaju njegovu stranku niti od stranaka primaju podršku pri kandidaturi i u radu. Sudci se bez obzira na to neformalno dijele na konzervativce, umjerenjake i liberale. Kandidature za položaj sudaca podržane su od strane političara kao pojedinaca.

Vidi još[uredi - уреди | uredi izvor]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. "Religion of the Supreme Court". adherents.com. January 31, 2006. http://www.adherents.com/adh_sc.html. pristupljeno July 9, 2010. 
  2. Segal, Jeffrey A.; Spaeth, Harold J. (2002). The Supreme Court and the Attitudinal Model Revisited. Cambridge Univ. Press.. str. 183. ISBN 0-521-78971-0. 
  3. Gibson, David (May 10, 2010). "No Protestants: A New Order in the Supreme Court". Politics Daily. Arhivirano iz originala May 13, 2010. https://web.archive.org/web/20100513011842/http://www.politicsdaily.com/2010/05/10/no-protestants-a-new-order-in-the-supreme-court/. pristupljeno July 8, 2010. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]


Wiki Nedovršeni članak Vrhovni sud SAD je u začetku. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.