1866

Izvor: Wikipedia
Ovo je članak o godini 1866.
Milenijum: 2. milenijum
Vijekovi: 18. vijek19. vijek20. vijek
Decenija: 1830-e  1840-e  1850-e  – 1860-e –  1870-e  1880-e  1890-e
Godine: 1863 1864 186518661867 1868 1869
1866 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1866
MDCCCLXVI
Ab urbe condita 2619
Islamski 1282 – 1283
Iranski 1244 – 1245
Hebrejski 5626 – 5627
Bizantski 7374 – 7375
Koptski 1582 – 1583
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1921 – 1922
 - Shaka Samvat 1788 – 1789
 - Kali Yuga 4967 – 4968
Kineski
 - Kontinualno 4502 – 4503
 - 60 godina Yang Vatra Tigar
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11866
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1866 (MDCCCLXVI) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u subotu po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju godišnje kalendare).


Događaji[uredi - уреди]

Januar/Siječanj[uredi - уреди]

Februar/Veljača[uredi - уреди]

Mart/Ožujak[uredi - уреди]

  • 4. 3. - Osnovana Jugoslavenska akademija znanosti i umjetnosti u Zagrebu (od 1991. HAZU) - car Franjo Josip I. potvrdio pravila Akademije koja je predložio Hrvatski sabor. Biskup Strossmayer je u srpnju izabran za pokrovitelja, a dr Franjo Rački za predsjednika.
  • 12. 3. - Sabor bira prvih 16 akademika JAZU, car u svibnju potvrđuje 14[3].
  • 13. 3. (1. 3. po j.k.) - U crkvama u Srbiji prvi put nije pomenuto ime kneginje Julije (mada ona i Mihailo nisu zakonski razvedeni).
  • 13. 3. - Kongres SAD donosi Zakon o građanskim pravima, prvu federalnu meru zaštite crnaca - predsednik Johnson stavlja veto 27. marta, ali ga Kongres nadglasava 9. aprila.
  • 21. 3. - Praizvedba Suppéove operete Leichte Kavallerie u Beču.

April/Travanj[uredi - уреди]

  • 4. 4. - Pokušaj atentata na ruskog cara Aleksandra II.
  • 5. 4. (24. 3. po j.k.) - Srbija: novi Zakon o opštinama - pojačan državni nadzor, opštinski kmet zavisi od državne vlasti, minimalna samostalnost - veliko nezadovoljstvo u zemlji[4].
  • 7. 4. - Pokrenute prve novine u Sarajevu i Bosni, "Bosanski vjestnik" (do 1867); ove godine objavljuju Vilajetski zakon[5].
  • 8. 4. - Savez Pruske i Italije protiv Austrije.
  • 10. 4. - Osnovano Američko društvo za sprečavanje surovosti prema životinjama (ASPCA).
  • 15. 4. - Prvi zakon o rudarstvu u Srbiji.
  • 15. 4. - Richard Lepsius pronašao prvu kopiju Kanopskog dekreta.
  • 16. 4. - 16. 6. - U Pešti boravi hrvatska regnikolarna deputacija (kraljevinsko poslanstvo) gdje pregovara o državno-pravnim odnošajima Hrvatske-Slavonije i Ugarske - razilaženja u vezi donošenja zakona, krunidbene zavjernice, teritorije (Rijeka i Međumurje) i odnosa prema kruni, priznaje se mogućnost autonomije Hrvatske[3].
  • 20. 4. - Karl von Hohenzollern-Sigmaringen izabran za kneza Rumunije pod imenom Karol I; u Bukurešt stiže 22. maja (vlada do 1914, od 1881. kao kralj).

Maj/Svibanj[uredi - уреди]

U Srbiji uvedene poštanske marke

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди]

Rat Pruske i Italije protiv Austrije
  • 2. 6. - Nijagarski upad, tj. bitke kod Ridgewaya and Fort Eriea, prvi je ozbiljan Fenijanski upad irskih republikanaca iz SAD u britansku Kanadu.
  • 7. 6. - Pruski general Edwin von Manteuffel ulazi u Holštajn, tri dana kasnije preuzima upravu (izjašnjavanje staleža u pokrajini proglašeno kršenjem prošlogodišnjeg ugovora[3]).
  • 8. 6. - Parlament Kanade prvi put zaseda u Ottawi, novom gradu britanske Provincije Kanade.
  • 9. 6. - Meteor težine preko pola tona pre raspada, pao kod sela Knjaginja na severoistoku Austrije (danas zapad Ukrajine).
  • 12. 6. - Tajni ugovor Francuske i Austrije: Francuska će ostati neutralna u zamenu za Veneciju.
  • 14. 6. - Austro-pruski rat počinje: Austrija i većina država Njemačke konfederacije smatraju zauzeće Holštajna kršenjem Bečkog ugovora iz 1815., zbog čega je odlučeno da se digne vojska protiv Pruske - pruski poslanik Savigny izjavljuje da njegov kralj smatra njemački savez "ukinutim"[3].
  • 17. 6. - Proglas cara i kralja Franje Josipa poziva u rat protiv Pruske[3].
  • 20. 6. - Treći rat za nezavisnost Italije: Kraljevina Italija objavljuje rat Austrijskom carstvu.
  • 22. 6. - Švedski Riksdag staleža se raspustio kako bi bio osnovan dvodomni Riksdag (od 1971. jednodomni).
  • 24. 6. - Druga bitka kod Custozze: Austrijanci nanose težak poraz italijanskoj vojsci.
  • 27. 6. - Bitka kod Langensalze: Hanoverci prvo poražavaju Pruse u Tiringiji, ali dva dana kasnije su opkoljeni i moraju se predati - praktični kraj Kraljevine Hanover.
  • 29. 6. - Murtenski slon: cirkuski slon ubio čuvara i pobegao u malom švajcarskom mestu Murten, na kraju ubijen topom.

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди]

Bitka kod Könnigratza: spomenik austrijskoj "Bateriji mrtvih"
  • 1. 7. - Flag of Romania.svg Rumunske Ujedinjene Kneževine dobile prvi Ustav, ime zemlje promenjeno u Rumunija, liberalna ustavna monarhija ali sa suženim pravom glasa, nehrišćanima uskraćeno državljanstvo (zemlja je do 1878. pod osmanskim sizerenstvom).
  • 3. 7. - Bitka kod Könnigratza (Sadova u Češkoj): pruska vojska nanosi katastrofalan poraz austrijskoj.
  • 8. 7. - Prusi ušli u Prag.
  • 11. 7. - Italijani obnavljaju ofanzivu prema Austriji, pređen Po i zauzet Rovigo.
  • jul - Počinje Rat Crvenog Oblaka u današnjem Vajomingu.

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди]

Grupisanje nemačkih zemalja 1866-71

Septembar/Rujan[uredi - уреди]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди]

Novembar/Studeni[uredi - уреди]

  • 7. 11. - Otvorena prva železnička pruga u (osmanlijskoj) Bugarskoj, RuseVarna (223 km).
  • 9. 11. - Kritski ustanak, "Holokaust u Arkadiju": tokom turskog napada na manastir Arkadi, Grci digli u vazduh skladište baruta u kome se krilo i stotine žena i dece, veliki gubici s obe strane, svetsko javno mnenje na grčkoj strani.
  • novembar - Na predlog Jovana Ristića, srpskog diplomatskog agenta na Porti, srpska vlada zatražila od Turske da povuče posade iz tvrđava u Srbiji; u ovo vreme predsednik saveta Jovan Marinović obišao Petrograd, Berlin, Beč, dobija podršku po pitanju tvrđava[7].
  • 17. 11. - Otpis Franje Josipa Ugarskom saboru: obećaje da će dati Ugarskoj odgovorno ministarstvo i uspostaviti stari ustav, ako se promijene zakoni iz 1848[3].

Decembar/Prosinac[uredi - уреди]

Kroz godinu[uredi - уреди]

  • Demografija Srbije: popisano 1.216.348 stanovnika (87% Srba, 10,5% Vlaha). Ima 38 gradova u kojima živi 9,5% stanovništva.
  • Srbija vojno pomaže Crnoj Gori (5.000 pušaka, baterija brdskih topova, municija, oficiri-instruktori)[8].
  • Otvoren ruski konzulat u Prizrenu.
  • U rudniku Majdanpek počinje proizvodnja bakra, nakon što je raskinut ugovor sa francuskim društvom i stavljen pod vojnu upravu.
  • Suša i nerodica u pet okruga Srbije.
  • Đaci pravoslavne bogoslovije u Zadru su osnovali udruženje, imaju rukopisni časopis "Prvenac"[9].
  • Izdat roman "Zločin i kazna" Dostojevskog.
  • U Južnoj Africi pronađen sjajni kamenčić, današnji dijamant Eureka.
  • Osnovane dve švajcarske firme koje će postati jezgro Nestlé-a.
  • Nauka i tehnika:

Rođenja[uredi - уреди]

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди]

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac[uredi - уреди]

Smrti[uredi - уреди]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1866.

Kroz godinu[uredi - уреди]

Reference[uredi - уреди]

  1. Šišić, Povijest 1526-1918, 460
  2. Istorija s. n. V-2, 147
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 3.8 3.9 Horvat, Ponovni savez s Ugarskom
  4. Istorija s. n. V-1, 299
  5. Istorija s. n. V-1, 483
  6. Istorija s. n. V-1, 294
  7. Istorija s. n. V-1, 297
  8. Istorija s. n. V-1, 440
  9. Istorija s. n. V-2, 298-9
Literatura