1878

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije

< | 18. vijek | 19. vijek | 20. vijek | >
< | 1840-e | 1850-e | 1860-e | 1870-e | 1880-e | 1890-e | 1900-e | >
<< | < | 1874. | 1875. | 1876. | 1877. | 1878. | 1879. | 1880. | 1881. | 1882. | > | >>


1878 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1878
MDCCCLXXVIII
Ab urbe condita 2631
Islamski 1294 – 1296
Iranski 1256 – 1257
Hebrejski 5638 – 5639
Bizantski 7386 – 7387
Koptski 1594 – 1595
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1933 – 1934
 - Shaka Samvat 1800 – 1801
 - Kali Yuga 4979 – 4980
Kineski
 - Kontinualno 4514 – 4515
 - 60 godina Yang Zemlja Tigar
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11878
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1878 (MDCCCLXXVIII) bila je redovna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u nedjelju po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju godišnje kalendare).


Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

"Osvojenje Niša"
  • 10. 1. (29. 12. '77 po j.k.) - Oslobođenje Niša, tj. predaja turskog garnizona; dva dana kasnije Šumadijski korpus svečano ulazi u grad. Vrhovna komanda na čelu sa knezom Milanom stiže 14-tog[1].
  • 10. 1. - Crnogorci zauzimaju Bar.
  • 15. 1. - Sednica srpske vlade formulisala zahteve Porti: nezavisnost i priključenje stare Srbije odn. Kosovskog vilajeta sa dodatkom Vidina - tolikom proširenju se protive i Turska i Rusija[2].
  • januar - Izbija Kritski ustanak.
  • 17. 1. - Ruska pobeda u Bici kod Plovdiva, zauzet grad.
  • 18. 1. - Svetozar Miletić osuđen na pet godina zatvora na osnovu iskonstruisane optužnice za veleizdaju (pušten u novembru 1879.) - vojvođanski Srbi su u ovo vreme izloženi sumnjičenju zbog podrške Srbiji, nekoliko lidera je uhapšeno[4].
  • 18. 1. - Egzarhijski niški mitropolit Viktor proglašava ujedinjenje sa srpskom crkvom.
  • 20. 1. - Crnogorci zauzeli Ulcinj; Crnogorci su u ovo vreme zauzeli i nekoliko utvrđenja na Skadarskom jezeru[5], planirali su napad na Podgoricu.
  • 20. 1. - Izbija Kumanovski ustanak, u očekivanju srpske vojske (traje do maja).
"Okršaj Srba i Čerkeza"
  • 21. 1. (9. 1. po j.k.) - Oslobođena Grdelica i istoimena klisura - otvoren put prema Vranju. Istog dana srpska vojska povratila Kuršumliju, gde zatiču 26 glava srpskih vojnika i oficira nataknute na kolje[6].
  • 23. 1. - Benjamin Disraeli šalje flotu u Dardanele (sultan je zatražio pomoć od Britanije, jer je ugrožen Carigrad).
  • 23. 1. - 3. 2. - Krvave borbe srpske vojske sa Turcima i Albancima kod Samokova ("druga Plevna").
  • 31. 1. (19. 1. po j.k.) - Srpsko-turski rat: srpska vojska zauzela Vranje. Istog dana potpisano primirje u Jedrenu između Rusa i Osmanlija.

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 2. - Šumadijski korpus ušao u Gnjilane[7].
  • 4. 2. (23. 1. po j.k.) - U Sankt Peterburgu završen Proces 193 revolucionarima-narodnjicima, učesnicima "Odlaska u narod" uhapšenim još 1873-74. - većina je oslobođena, ostali su proterani u Sibir ili osuđeni na robiju, ranije miroljubivi revolucionari postaju militantni.
  • 5. 2. - Stigla vest o jedrenskom primirju: Moravski korpus je kod Samokova, Timočki kod Prepolca, blizu Podujeva, i jedan deo kod Samokova; jedno izviđačko odeljenje Šumadijskog korpusa stiglo u Gračanicu. Srbija je u drugom srpsko-turskom ratu imala 2.400 mrtvih i 3.000 ranjenih[7].
  • 5. 2. (24. 1. po j.k.) - Vera Zasulič i Maša Koljenkina pucale na petersburškog gradonačelnika Trepova (ranjen) odn. tužioca Želehovskog (neuspelo); Zasuličeva oslobođena u aprilu.
  • 7. 2. - Umro papa Pio IX., posle blizu 31 i ½ godine službe (najduža potvrđena).
  • 8. 2. - Britanska flota se ukotvila kod Carigrada.
  • 10. 2. - Zanjónski mir okončava Desetogodišnji rat, prvi kubanski pokušaj za osamostaljenje od Španije.
  • 13. 2. - Proglašen Ugovor prijateljstva i trgovine SAD i Samoe, američka mornarica dobija luku Pago Pago.
Žena sluša fonograf

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 3. 3.Sanstefanski mir između Rusa i Osmanlija: predviđena samoupravna Bugarska, praktično nezavisna, u granicama koje bi zahvatile Pirot i Vranje (trenutno u srpskim rukama), celu Makedoniju i deo Albanije. Srbija bi dobila Niš, Leskovac, kao i deo Kosova do Ibra i Sitnice (→ karta). Crna Gora nezavisna sa proširenjima (→ karta). Bosanski vilajet bi bio autonoman (nalik Srbiji). Krit, Epir i Tesalija bi dobili ograničenu samoupravu.
  • 12. 3. - Luka Walvis Bay u današnjoj Namibiji priključena britanskoj Koloniji Rta dobre nade.
  • 24. 3. - Britanska korveta HMS Eurydice potonula od oluje u La Manšu, 317 mrtvih.
  • 25. 3. - Rusija odbacuje britanski predlog da se Sanstefanski ugovor stavi pred evropski kongres - dva dana kasnije Disraeli mobilizuje rezervu.

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Glava Kipa slobode na pariskoj izložbi

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Muybridgova Sallie Gardner
  • 19. 6. - Nakon pobede liberala na izborima, novi premijer Belgije je Walthère Frère-Orban (do 1884), koji vodi izrazito antiklerikalnu politiku.
  • 22. 6. - Adolf Erik Nordenskiöld kreće s brodom Vega na prvo oplovljavanje arktičkih obala Evrope i Azije.
  • 25. 6. - Kanaci na Novoj Kaledoniji se pobunili na čelu sa Ataïem protiv francuske kolonijalne vlasti (Ataï ubijen u septembru, ali pobuna traje godinu dana).
  • 28. 6. - Srbija na dnevnom redu plenarne sednice Berlinskog kongresa: obavezana na davanje pune verske, političke i pravne jednakosti pripadnicima svih religija (misli se na Jevreje)[11].
  • jun - jul? - Ugarska vlada oduzela Matici srpskoj upravu nad zadužbinom Save Tekelije jer je odbila naredbu da se preseli u prestonicu[12] (uprava predata srpskoj pravoslavnoj opštini u Pešti).

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 7. - Rasprava o Crnoj Gori na Berlinskom kongresu[13].
  • 8. 7. - Potpisan ekonomski sporazum između Srbije i Austrougarske.
  • 8. 7. - Kongresni plenum o srpskim granicama, kome će pripasti Pirot i Trn, Srbiji ili Bugarskoj: Bizmark: "Zar mir sveta da zavisi od srpskih granica!"; između Srbije i Turske sporno je pitanje Grdeličke klisure a time i Vranja (na kraju pripalo Srbiji)[14].
Balkan posle Berlinskog kongresa

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

"Bitka za Sarajevo"
  • 5. 8. - Narodna skupština u Kragujevcu prima aklamacijom odluke Berlinskog kongresa u vezi sa Srbijom[17].
  • 5 - 14. 8. - Izbori za Ugarski sabor, pobeđuju vladini liberali; izabrana tri od pet kandidata SNSS.
  • 9. 8. - Tornado uništio grad Wallingford Center, Connecticut.
  • 16. 8. - Težak poraz Bosanaca kod Klokota blizu Viteza.
  • 16. 8. (4. 8. po j.k.) - Revolucionar-narodnjik Sergej Kravčinski ubio generala Mezencova, šefa žandarmerije i Trećeg odeljenja (tajne službe).
  • 19. 8. - Austrougarska vojska zauzima Sarajevo posle uličnih borbi.
  • 22. 8. (10. 8. po j.k.) - Proklamovan kraj ratnog stanja u Srbiji.
  • 22. 8. - Ukaz o ustrojstvu Vojnog muzeja u Beogradu.
  • 26. 8. - Osmanski maršal Mehmed Ali-paša poručuje u Prizrenu vođama Lige da moraju prestati s aktivnostima u Plavu i Gusinju koji su dodeljeni Crnoj Gori, ali ubrzo dolazi do nasilja.
  • 26. 8. - Srpska vojska i uprava napustili kulski okrug[18].
  • 28. 8. - Nubar-paša postaje prvi predsednik egipatske vlade: strani kreditori su prinudili hediva Ismail Pašu da imenuje vladu u kojoj se nalaze i po jedan Britanac i Francuz ispred dužničke komisije.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 9. (20. 8. po j.k.) - Srpski Knjaz i Knjaginja se od sada oslovljavaju sa "Visočanstvo" umesto "Svetlost".
  • 3. 9. - Izletnički brod SS Princess Alice se na Temzi sudario sa ugljaricom Bywell Castle - poginulo preko 650 osoba.
  • 3 - 6. 9. - Đakovička akcija (en), Mehmed Ali-paša poginuo u okršaju sa Prizrenskom ligom.
  • 7. 9. - Bitka kod Bihaća, Austrougari odbijeni od grada.
  • 9. 9. - Nemački arheolog Carl Humann započeo iskopavanja na lokalitetu Pergama.
  • 12. 9. - U Londonu podignuta "Kleopatrina igla" (zapravo obelisk Tutmosa III iz 15. st. pne.).
  • 14. 9. (2. 9. po j.k.) - Prevremeno rođen srpski knežević Sergije Obrenović (umro pet dana kasnije).
  • septembar - Indijski vicekralj Lytton poslao diplomatsku misiju u Afganistan, protivno tamošnjim željama - sprečavanje ulaska misije je povod za rat.
  • septembar - U Sankt Petersburgu otvoreni Bestuževski kursevi, najistaknutija visokoškolska institucija za žene u carskoj Rusiji.
  • 19. 9. - Pad Bihaća.
  • 22. 9. - Pad Tuzle.
  • 27. 9. - AU snage bez otpora ušle u Zvornik, poslednje uporište u istočnoj Bosni.
  • 28. 9. - Pad Livna ("kraj ustanka u Krajini").
  • 29. 9. - Posle pet dana borbi zauzeta tvrđava Klobuk, poslednje uporište u Hercegovini.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 10. - U Nišu počela da radi gimnazija, prva škola tog ranga u novooslobođenim krajevima.
  • 1. 10. - Thibaw Min postaje novi kralj Burme, nakon što je njegova tašta i maćeha pobila moguće konkurente (do 1885, poslednji kralj dinastije Konbaung).
  • 6. 10. - Adresa Hrvatskog sabora se zalaže za postupno priključenje Bosne i Hercegovine Hrvatskoj, na osnovu "hrvatskog državnog prava" - car prekoreo sabor zbog "prekoračenja ovlašćenja".

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

"Hajberski poglavari sa kapetanom Tuckerom"

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Tokom/tijekom godine[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Posledice Velike istočne krize i ratova:
    • Pre srpsko-turskih ratova albanskih naselja je bilo u Toplici, Jablanici i oko Vranja, nakon ratova dolazi do iseljavanja i albanizacije Kosova[19].
    • Turci, Albanci i Čerkezi pobegli iz krajeva koje je zauzela srpska vojska a doseljavaju se Srbi iz starih pograničnih okruga kneževine i iz neoslobođenih krajeva (kumanovski, skopski, gnjilanski, vučitrnski, ibarski...)[20].
    • Posle Berlinskog kongresa: pojačanje razdora između Srba i Hrvata i Srba i Bugara, promene etničkog sastava[21].
  • "Ana Karenjina" objavljena u obliku knjige.
  • 1878-79 - Talas štrajkova pogađa rusku prestonicu Sankt Petersburg. Tajna organizacija narodnjika dobija naziv Zemlja i sloboda.

1878. u temama[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1878.

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1.0 1.1 Istorija s. n. V-1, 403
  2. 2.0 2.1 Istorija s. n. V-1, 405
  3. Istorija s. n. V-1, 445
  4. Istorija s. n. V-2, 228-30
  5. Crna Gora od kraja XV veka do 1914. godine, rastko.rs
  6. "Srpske novine", 11.1.1878, str. 1. digitalna.nb.rs (pristup. 1.12.2015.)
  7. 7.0 7.1 Istorija s. n. V-1, 404
  8. Istorija s. n. V-1, 406-7
  9. 9.0 9.1 Istorija s. n. V-1, 401
  10. Istorija s. n. V-1, 411
  11. Istorija s. n. V-1, 416
  12. Istorija s. n. V-2, 230
  13. Ražnatović, Novak (1988). Crna Gora na Berlinskom kongresu. montenegrina.net
  14. Istorija s. n. V-1, 418
  15. Istorija s. n. V-1, 446
  16. Istorija s. n. V-1, 524
  17. Istorija s. n. V-1, 420
  18. Рад међународне комисије за разграничење Србије и обележавање српско – бугарске границе 1878-1879.. arhivnis.co.rs
  19. Bogdanović, Dimitrije. Knjiga o Kosovu. rastko.rs
  20. Istorija s. n. V-1, 409-10
  21. Istorija s. n. V-1, 525
Literatura
  • Istorija srpskog naroda, Od Prvog ustanka do Berlinskog kongresa 1804-1878, Beograd 1981
    • Peta knjiga prvi tom (V-1)
    • Peta knjiga drugi tom (V-2)

V. također[uredi - уреди | uredi izvor]