1876

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Ovo je članak o godini 1876.
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 18. vijek19. vijek20. vijek
Decenija: 1840-e  1850-e  1860-e  – 1870-e –  1880-e  1890-e  1900-e
Godine: 1873 1874 187518761877 1878 1879
1876. po kalendarima
Gregorijanski 1876. (MDCCCLXXVI)
Ab urbe condita 2629.
Islamski 1292–1293.
Iranski 1254–1255.
Hebrejski 5636–5637.
Bizantski 7384–7385.
Koptski 1592–1593.
Hindu kalendari
Vikram Samvat 1931–1932.
Shaka Samvat 1798–1799.
Kali Yuga 4977–4978.
Kineski
Kontinualno 4512–4513.
60 godina Yang Vatra Miš
(od kineske Ng.)
Holocenski kalendar 11876.
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1876 (MDCCCLXXVI) bila je prijestupna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom, odn. prijestupna godina koja počinje u četvrtak po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju godišnje kalendare).


Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 1. - Počinje s radom nemačka centralna banka Reichsbank, marka je jedino zakonito sredstvo plaćanja.
  • 5. 1. (24. 12. 1875. po j.k.) - Tiligulska katastrofa: u železničkoj nesreći blizu Odese poginulo 140 regruta.
  • 10. 1. - Tuxtepečki plan: general Porfirio Díaz počinje pobunu na jugu Meksika.
  • 22. 1. (10. 1. po j.k.) - U Srbiji donet Zakon o ličnoj bezbednosti, namenjen zaštiti od policijske samovolje u kazneno-sudskom postupku, sprečavanje policije da samovoljno zatvara građane[1].
  • 31. 1. - Srpska skupština ovlastila prinudni zajam od 18 miliona dinara ("Srpski narodni zajam").

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 2. - Vlada SAD proglasila neprijateljskim bande Sijuksa koji su još uvek van rezervata.
  • 5. 2. - Knez Milan Obrenović potpisao "Ustrojstvo đeneralštaba" kojim je postavljen temelj nacionalne vojnogeodetske službe.
  • 6. 2. (25. 1. po j.k.) - Osnovano Srpsko društvo Crvenog krsta, na inicijativu dr Vladana Đorđevića.
  • 14. 2. - Trka za patentiranje telefona: Elisha Gray prijavio najavu patenta (patent caveat) a Bellov advokat patent.
  • 19. 2. - Treći karlistički rat u Španiji: vladine snage uspevaju, nakon ogorčenog karlističkog otpora, zauzeti na juriš njihovo poslednje uporište Estellu u Baskiji - u narednim danima karlisti napuštaju Španiju, rat je završen.
  • 24. 2. - Praizvedba Ibsenovog komada Peer Gynt u Kristijaniji (Oslu), muzika Edvard Grieg.
  • 24. 2. - Peko Pavlović porazio tursku kolonu kod Muratovice - poginulo 800 Turaka, zarobljeno 1.300 pušaka i dva topa[2].
  • 26. 2. - Zvaničan demarš Austrougarske kod kneza Milana zbog naoružavanja Srbije, i drugi strani konzuli vrše pritisak[3].
  • 26. 2. - Japansko-korejski "ugovor o prijateljstvu": pod pritiskom Japana okončan status Koreje kao vazala Kine, tri luke otvorene za Japance, koji takođe imaju pravo ekstrateritorijalnosti.
  • 27. 2. (15. 2. po j.k.) - "Afera sa crvenim barjakom" u Kragujevcu - slavljenička radikalska povorka izazvala nemire u gradu, nakon što protivnici nisu uspeli da ih smene u opštinskom odboru. Posle nekoliko dana otpušteno dvadesetak radnika Topolivnice, trideset građana uhapšeno, u junu su četvorica osuđena na zatvorske kazne[4].
  • februar - Proglas bosansko-hercegovačkih ustanika napada Srbiju (tj. kneza Milana) zbog nepomaganja ustanka.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

Bellov patent za telefon
  • proleće - Razgaranje borbi u Bosni i Hercegovini, ustanak u Bugarskoj, nemiri i nasilja u Makedoniji, Epiru, Tesaliji i samom Carigradu, Albanija u vrenju[3].
  • proleće - Indijanci se okupljaju u logoru Bika Koji Sedi u regionu reke Little Bighorn u Montani.

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 7. 4. - Bankrot Egipta, sledećeg meseca osnovana Caisse de la Dette, međunarodna komisija za nadzor nad egipatskim isplatama duga.
  • 8. 4. (27. 3. po j.k.) - Hercegovačke ustaničke vođe traže u Sutorini povlačenje turske vojske[6].
  • 13. 4. - Osmansko carstvo proglašava bankrot (od prošlog oktobra je isplaćivala samo polovinu kamate).
  • 30. 4. - U beogradskom Narodnom pozorištu prvi put izvedena Šekspirova tragedija "Romeo i Julija".

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 6. (20. 5. po j.k.) - Hristo Botev poginuo u Bugarskoj tri dana nakon što se iskrcao sa četom.
  • 4. 6. - Transcontinental Express stigao iz Njujorka u San Fransisko posle 83 sata i 39 minuta putovanja Prvom transkontinentalnom železnicom (završenom 1869) - ranije bi za takvo putovanje bilo potrebno nekoliko meseci, kopnom ili morem oko Južne Amerike.
  • c. 5. 6. - Indijanski Sunčev ples na potoku Rosebud u Montani, poglavica Bik Koji Sedi navodno ima viziju predstojećeg sukoba.
  • 13. 6. - Slikarka Katarina Ivanović postala prva žena akademik u Srbiji (članica Srpskog učenog društva).
  • jun - U Engleskoj objavljen Twainov roman The Adventures of Tom Sawyer (u SAD u decembru).
  • 15. 6. - U Veneciji potpisan srpsko-crnogorski ugovor - ratni savez za "oslobođenje srpskog naroda u evropskoj Turskoj"[8].
  • jun - Jovan Ristić planirao diplomatsku misiju u Carigrad, kako bi BiH bile predate knezu Milanu na upravu, pod sultanovom vrhovnom vlašću; iz Rusije stižu dvosmislene poruke; na srpskoj granici prikupljene velike turske snage na čelu sa Abdul Kerim-pašom[9].
Bitka na Little Bighornu, Custerov posljednji položaj
  • 17. 6. - Indijanski ratovi: Bitka na Rosebudu je pobeda Ludog Konja nad američkim snagama i njihovim saveznicima.
  • 18 - 24. 6. - Mobilizacija, grupisanje i raspoređivanje srpske vojske; podeljena je na četiri vojske (Moravska, Timočka, Drinska i Ibarska), Vrhovna komanda je u Paraćinu[10].
  • 25 - 26. 6. - Bitka na Little Bighornu je najpoznatiji okršaj Indijanskih ratova: koalicija indijanskih plemena na čelu sa Bikom Koji Sedi i Ludim Konjem razbila 7. konjaničku regimentu, poginuo general George Armstrong Custer sa 250 vojnika.
  • 26. 6.? - Sa Beogradske tvrđave skinuta turska zastava, poslednji znak sizerenstva nad Srbijom.
  • 30. 6. (18. 6. po j.k.) - Srbija i Crna Gora objavljuju rat Turskoj (prelazak granice dva dana kasnije).
  • 30. 6. - Novi ustav Španije: dvodomni parlament (Senat i Kortes), prilagođeno kralju i eliti.

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

"Srbske vojskovodje"
  • 2. 7. (20. 6. po j.k.) - Početak borbi u Srpsko-turskom ratu (državni praznik u Srbiji od 1879.).
    • Bosanski ustanici (Krajina i Posavina) istog dana proglašavaju ujedinjenje sa Srbijom, dok su hercegovački za Crnu Goru; Austrougarski konzuli deluju protiv takvog ujedinjenja, u saradnji sa lokalnim katolicima (fra Grgo Martić) - razdor između Srba i Hrvata po pitanju Bosne[6].
    • Narednih dana:
    • Drinska vojska zauzela Mali Zvornik, Sakar i Bosansku Raču, neuspešan napad na Bijeljinu[11].
    • Ibarska vojska pokušala napad na Sjenicu, zaustavljena kod Kalipolja, potisnuta uz velike gubitke, general Franjo Zah smenjen i postavljen Lazar Čolak-Antić[11].
    • Timočka vojska ne uspeva zauzeti Kulu, gubi Veliki Izvor kod Zaječara [12].
    • Crna Gora ima glavna dejstva prema Hercegovini, sa ustanicima prodire do Nevesinja ali se mora povući zbog nadmoćnijih Turaka i austrougarskih pritisaka[13].
  • 3. 7. - Papa Pio XI. odobrio kanonsku krunidbu kipa Naše Gospe od Lourdesa. Istog dana, Gospa se navodno ukazala u nemačkom selu Marpingenu u Sarlandu, i još nekoliko puta do septembra 1877. (→ de Wiki).
  • jun/jul - Petar Karađorđević ("Petar Mrkonjić") napušta bosanski ustanak, nakon ulaska Srbije u rat[6].
  • 5. 7. (23. 6.) - U Ugarskoj uhapšen Svetozar Miletić, pred sud izveden tek posle 18 meseci istražnog zatvora[14].
  • 6. 7. (24. 6. po j.k., Ivanjdan) - Kalipoljska bitka, deo Javorskog rata - prvi veći okršaj i neuspeh srpske Ibarske vojske, poginuo kapetan Milovan Rašković.
  • 8. 7. - Rajhštatska konvencija - Rusija navodno prepustila Bosnu i Hercegovinu Austrougarskoj (neformalnost skupa i usmenost zaključaka izaziva različita tumačenja).
  • 9. 7. - U Kolumbiji izbija građanski rat (1876-77), svađa je počela oko toga trebaju li škole biti državne ili pod nadzorom crkve.
  • 18. 7. - Srpski poraz kod Velikog Izvora - Turci zadržali položaje, to je prekretnica rata, srpske snage prelaze u defanzivu[12].
  • ljeto - Hrvatski ban Ivan Mažuranić dobio naređenje iz Beča i Pešte da stane na put "veleizdajničkoj" akciji Srba u Hrvatskoj i Slavoniji; zatvoreni istaknuti Srbi u Pakracu, Bjelovaru, Karlovcu, Daruvaru i Osijeku; neki poslanici vladine stranke u Saboru izjavili da u Hrvatskoj "nema Srba" već samo "pravoslavnih Hrvata"[15].

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 10. 10. - Porta nudi šestomesečno primirje Srbiji i Crnoj Gori, do 31. marta 1877. - prihvataju sve sile sem Rusije, i Srbija odbija pod uticajem Černjajeva[19].
  • 17. 10. - Japan anektirao Otoke Ogasawara (Boninski otoci).
  • 19 - 21. 10. - Turska ofanziva, zauzimaju Veliki Šiljegovac.
  • 29. 10. (17. 10. po j.k.) - Bitka kod Đunisa - težak srpski poraz, poginula većina ruskih dobrovoljaca, srpska narodna vojska pobegla, zapaljen ruski logor u Deligradu - Turcima otvoren put ka Aleksincu i Kruševcu, pa i Beogradu.
  • 31. 10. - Ruski ultimatum Porti, podržan delimičnom mobilizacijom.
  • 31. 10. - Katastrofalni ciklon pogađa obalu današnjeg Bangladeša, 200.000 mrtvih.
  • oktobar-novembar - U Japanu izbijaju Shinpūrenska i još tri pobune bivših samuraja - lako je poražena ali će služiti za ugled tajnim društvima do 1945.

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2. 11. - Turci proglasili primirje, posle ruskog ultimatuma. Srbija je u prvom Srpsko-turskom ratu imala 6.000 poginulih i nestalih, 9.500 "osakaćenih", jedna šestina stanovništva ostala bez krova nad glavom, veliki broj izbeglica[20].
Mirogojske arkade
  • 6. 11. - Službeno otvorenje zagrebačkog groblja Mirogoj, sutradan je prvi pokopan popularni sportski pedagog Friedrich Miroslav Singer.
  • 7. 11. - Održani Predsjednički izbori u Sjedinjenim Američkim Državama, jedni od najkontroverznijih u povijesti: republikanac Rutherford B. Hayes pobijedio za jedan elektorski glas demokratu Samuela J. Tildena, usprkos manjem broju narodnih glasova (→ Kompromis iz 1877.).
  • 16. 11. - Bitka kod Tecoaca u Tlaxcali: pobunjenici generala Díaza porazili snage predsednika Lerdo de Tejade, kasnije tokom meseca Díaz ulazi u grad Meksiko.
  • 18. 11. - Uspostavljen britansko-francuski kondominijum nad Egiptom (do 1882).
  • 25. 11. - Bitka Tupog Noža: američka vojska uništila kamp Čejena u Vajomingu.
  • 27. 11. - Memorandum generala Černjajeva tvrdi da su društvene institucije Srbije "korumpirane zapadnim uticajem" i da je Narodna skupština "nepotreban model uvezen sa dekadentnog evropskog Zapada"; slavjanofili stavljaju bugarsko pitanje u centar ruske politike[21].

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 5. 12. - Požar u Brooklyn Theateru odnosi najmanje 278 života.
  • 6. 12. - Doktor Francis Julius LeMoyne izveo prvu kremaciju u SAD.
  • 18. 12. (6. 12. po j.k.) - Kazanska demonstracija: oko 400 ljudi se okupilo u organizaciji Zemlje i volje ispred Kazanske katedrale u St. Peterburgu, sukob sa policijom, nekoliko učesnika osuđeno na robiju.
  • 19. 12. (7. 12. po j.k.) - Incident ispred Beograda, austrougarski monitor "Moroš" i srpski vojnici sa tvrđave razmenili vatru, srpska vlada dala ostavku pa je povukla.
  • 23. 12. - Proglašen prvi Osmanski ustav čime se završava doba Tanzimata i počinje Prva ustavna era (do 1878).
  • 23. 12. - Počinje Carigradska konferencija velikih sila (do 20. januara): biće predloženi autonomna Bosna, sem dela (stare) Hercegovine koji bi pripao Crnoj Gori; dva autonomna bugarska vilajeta, zapadnom bi pripala današnja južna Srbija i veći deo Makedonije (bez uspeha).
  • 29. 12. - Železnička nesreća kod mesta Ashtabula, Ohio: zbog rušenja mosta poginula 92 putnika.

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1876.

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Istorija s. n. V-1, 374
  2. Istorija s. n. V-1, 515
  3. 3,0 3,1 Istorija s. n. V-1, 377
  4. Istorija s. n. V-1, 375
  5. Istorija s. n. V-1, 376
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 Ćorović, Vladimir. Istorija srpskog naroda, Put na Berlinski kongres. rastko.rs
  7. Istorija s. n. V-1, 378
  8. Istorija s. n. V-1, 379
  9. Istorija s. n. V-1, 380
  10. Istorija s. n. V-1, 383
  11. 11,0 11,1 Istorija s. n. V-1, 384
  12. 12,0 12,1 12,2 Istorija s. n. V-1, 385
  13. Istorija s. n. V-1, 443
  14. Istorija s. n. V-2, 228
  15. Šišić, Povijest 1526-1918, 474-5
  16. Istorija s. n. V-1, 444
  17. Victor Hugo Pour la Serbie. 1876. rastko.rs
  18. Istorija s. n. V-1, 388
  19. Istorija s. n. V-1, 389
  20. Istorija s. n. V-1, 390
  21. Istorija s. n. V-1, 517
  22. Jakovljević, Ranko (2007). Јевреји на североисточним границама Србије. rastko.rs
Literatura

V. također[uredi - уреди | uredi izvor]