1951

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1920-e | 1930-e | 1940-e | 1950-e | 1960-e | 1970-e | 1980-e | >
<< | < | 1947. | 1948. | 1949. | 1950. | 1951. | 1952. | 1953. | 1954. | 1955. | > | >>


1951 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1951
MCMLI
Ab urbe condita 2704
Islamski 1370 – 1371
Iranski 1329 – 1330
Hebrejski 5711 – 5712
Bizantski 7459 – 7460
Koptski 1667 – 1668
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2006 – 2007
 - Shaka Samvat 1873 – 1874
 - Kali Yuga 5052 – 5053
Kineski
 - Kontinualno 4587 – 4588
 - 60 godina Yin Metal Zec
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11951
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1951 (MCMLI) po gregorijanskom kalendaru bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak (link pokazuje godišnji kalendar).


Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 1. - U Ženevi počeo s radom UNHCR.
  • 4. 1. - Korejski rat: kineske i severnokorejske snage ušle u ispražnjeni Seul.
  • 6. 1. - Sporazum vlada FNRJ i SAD o davanju pomoći Jugoslaviji prema Zakonu o hitnoj pomoći.
  • 7. 1. - Počeo da izlazi časopis NIN.
  • c. 13. 1. - Osnovan Savez udruženja dramskih umetnika Jugoslavije.
  • 14. 1. - Dekretom snižene cene hrane i neke druge robe u gradovima FNRJ. Početkom godine je ukinuta administrativna distribu­cija za veliki deo roba, puštene su u slobodnu prodaju sa slobodnim formiranjem cena[1].
  • 17. 1. - Jugoslavija izdala dekret kojim je okončano ratno stanje sa Austrijom (diplomatski odnosi obnovljeni 27. 1.).
  • 20. 1. - Lavine u Alpima odnele 240 života.
  • 25. 1. - Tokom svog putovanja Evropom, senator John F. Kennedy imao sastanak sa Titom u Beogradu[2].
  • 27. 1. - Detoniranjem bombe od jednog kilotona počinju nuklearne probe u Nevadi.
  • januar - Manevri u Mađarskoj.

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 2. - Ukinuta savezna planska komisija, kao i republičke komisije (deo procesa samoupravljanja).
  • 14. 2. - Trgovački sporazum sa Austrijom, koja daje i kredit Jugoslaviji.
  • 14. 2. - Državni sekretar Dean Acheson: svaki napad na Jugoslaviju bi ugrozio svetski mir.
  • 15. 2. - Potpisan poljsko-sovjetski ugovor o razmeni teritorija.
  • 15. 2. - Obnovljena železnička veza između Grčke i Jugoslavije, prekinuta tokom Drugog svetskog rata.
  • februar - Tito izjavio da će jugoslovenska armija reagovati ako bi Rusi ili njihovi sateliti započeli "neprijateljske akcije" protiv Italije, Grčke ili Nemačke[3].
  • februar - Hrvatski premijer Vladimir Bakarić traži da se posveti veća pažnja pravima građana, tokom diskusije o novim Krivičnom zakonu u Saveznoj skupštini[3].
  • februar - Britanski Ferranti Mark 1, prvi komercijalni elektronski računar na svetu, izručen Mančesterskom univerzitetu.
  • 27. 2. - Ratifikovan 22. amandman na Ustav SAD, kojim se predsednici ograničavaju na dva mandata (do Ruzvelta to je bilo tek nepisano pravilo).
  • 28. 2. - Donesen novi Krivični zakonik FNRJ.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 5. - 1. 6. - Izložba slika Petra Lubarde u Umetničkoj galeriji ULUS-a u Beogradu izaziva protivrečne kritike, burne reakcije i polemike - odlučujući korak u pravcu prevazilaženja dogmatizma u likov­noj umetnosti[6].
  • maj - FNRJ: ukinut obavezan otkup mesa, mleka, krompira, pasulja/graha, sena i slame, ostaje za hleb/kruh, žito, pirinač/rižu, mast i vunu[3].
  • 23. 5. - Tibetanska vlada navodno sklopila sa NR Kinom "Sporazum od 17 tačaka za mirno oslobođenje Tibeta".

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 3. 6. - IV plenum CK KPJ, referat Aleksandra Rankovića "Za dalje jačanje pravosuđa i zakonitosti" - ima "krupnih slabosti i nedostataka" u radu UDB-e i organa unutrašnjih poslova, 47% Udbinih hapšenja 1949 bilo neopravdano, organi prekoračivali ovlašćenja; kritikuje se način primene "administrativnih kazni" (u vezi otkupa i kolektivizacije); CK kritikuje rad pravosuđa.
  • 8. 6. - U Nemačkoj pogubljena četvorica SS oficira osuđenih na Einsatzgruppen suđenju (Blobel, Braune, Ohlendorf i Naumann), kao i Oswald Pohl.
  • 8. 6. - JAT-ov DC-3 se prinudno spustio zbog požara u Vitelsbahu u Nemačkoj (među putnicima i mladi sin američkog ambasadora u FNRJ Georgea Allena).
  • c. 9. 6. - Željeznička nesreća kod Virovitice[7].
  • 22. 6. - Gen-puk. Koča Popović, načelnik generalštaba, završio posetu SAD - tražena pomoć u oružju.

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 8. - FNRJ: Ukaz o ukidanju ratnog stanja sa Nemačkom.
  • 2. 8. - U Poljskoj uhapšen Vladislav Gomulka, bivši visoki funkcioner.
  • 5. 8. - Tito se na Brionima sreo sa britanskim političarem Aneurinom Bevanom.
  • avgust - Tito u intervjuu: nije isključeno da će u Jugoslaviju biti pozvana američka vojna misija (opasnost od invazije "veća nego ikad", Tito je na Brionima 9. 8. primio američkog ambasadora Allena i delegaciju povodom izvršenja američke pomoći).
  • 28. 8. - Objavljen dogovor SAD, Britanije i Francuske o 50 miliona dolara pomoći Jugoslaviji za nabavku sirovina za ostatak godine[3]; u naredne tri godine ukupna vrednost tripartitne pomoći 492,9 mil. dolara (od čega 406,9 od SAD).

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 9. - U San Fransisku potpisan ugovor ANZUS - vojni savez Australije, Novog Zelanda i SAD.
  • 1. 9. - Otvorena livnica čelika u ljubljanskom Litostroju.
  • 8. 9. - Potpisan Ugovor iz San Franciska, mirovni ugovor sa Japanom (Indija, Burma i Jugoslavija nisu želele da učestvuju, SSSR i još par nisu potpisali).
  • 8. 9. - Potpisan Američko-japanski bezbednosni ugovor, kojim je omogućen ostanak američkih trupa u Japanu i nakon kraja okupacije.
  • 9. 9. - Kineska vojska ušla u tibetansku prestonicu Lhasa-u. Pripajanje Tibeta Kini.
  • 10. 9. - V. Britanija uvela ekonomomski bojkot Irana, zbog nacionalizacije nafte.
  • 12. 9. - Jugoslavija uložila prvu formalnu žalbu UN zbog incidenata na granicama sa susedima iz Sovjetskog bloka, povodom napada iz Albanije 2. 9.
  • septembar - Novi manevri u Mađarskoj.
  • 18. 9. - Premijera filma "Tramvaj zvani želja".
  • 18. 9. - Grad Zagreb poklonio konzulatu SAD kompleks na uglu Zrinskog trga 13 i Braće Kavurića 2 (veleposlanstvo od 1992 do 2003).
  • 20. 9. - NATO prihvata članstvo Grčke i Turske (od 1952).
  • 26 - 28. 9. - U Evropi se vidi plavo Sunce, zbog šumskih požara u Kanadi četiri meseca ranije.
  • 28. 9. - Generalni direktor UNESCO-a Jaime Torres Bodet posetio Jugoslaviju.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 11. 11. - Juan Peron reizabran za argentinskog predsednika.
  • 13. 11. - Skupštine UN u Parizu glasala da sasluša jugoslovenske optužbe o neprijateljskoj aktivnosti SSSR-a i njenih šest evropskih satelita protiv Jugoslavije (ad hoc Politički komitet započeo razmatranje nacrta rezolucije 26. 11.)[3].
  • 14. 11. - U Beogradu potpisan Sporazum o vojnoj pomoći između SAD i Jugoslavije; u Beogradu postavljena američka savetodavna grupa o vojnoj pomoći (na snazi je do 1959.).
  • novembar - CK KPJ: Uputstvo o putevima socijalističkog preobražaja sela (biće napuštene "administrativne mere" tj. prinuda u kolektivizaciji).
  • 19. 11. - Britanski ministar ino. poslova Anthony Eden u parlamentu daje punu podršku Jugoslaviji.
  • 20. 11. - Izliva se reka Po u Italiji.
  • 26. 11. - Izložena žalba FNRJ političkom komitetu na Generalnoj skupštini OUN na neprijateljsku delatnost istočnih zemalja (SSSR, Bugarska, Mađarska, Rumunija, Albanija, kao i Čehoslovačka i Poljska).
  • 27 - 30. 11. - U Beogradu održana 2. Generalna skupština Međuna­rodne federacije organizacija bivših boraca, organizacija menja ime u Svetska federacija veterana.
  • 29. 11. - Predsednik Tito odlikovan Ordenom junaka socijalističkog rada.

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 12. - Uz manje amandmane, Politički komitet UN prihvatio jugoslovensku rezoluciju o neprijateljskoj aktivnosti SSSR protiv nje.
  • 5. 12. - Nadbiskup Alojzije Stepinac u Krašiću, u kućnom pritvoru, nakon odsluženih pet od 16 godina zatvora.
  • 6. 12. - Usled nemira, proglašeno vanredno stanje u Egiptu.
  • 7. 12. - Raspušten UNSCOB (Specijalni komitet Ujedinjenih nacija o Balkanu), formiran 1947 da bi sprečio pomoć gerili u Grčkom građanskom ratu.
  • 14. 12. - Rezolucija 509 (VI) Generalne skupštine UN u vezi jugoslovenske žalbe - zabrinutost, preporuka mirnog rešavanja problema.
  • decembar - U NR Kini započeta Kampanja tri anti: protiv korupcije, rasipanja i birokratije, na koju se u januaru nadovezuje Kampanja pet anti.
  • 20. 12. - Prošao prvi voz prugom Doboj - Banja Luka.
  • 22. 12. - Jugoslovenska armija menja ime u Jugoslovenska narodna armija; jedinicama su predate nove zastave (oklopnim jedinicama predate 1. septembra 1954.).
  • 24. 12. - Flag of Libya (1951).svg Kraljevina Libija se osamostalila od britansko-francuske uprave pod trustom UN (traje do Gadafijevog prevrata 1969).
  • 31. 12. - Okončan tzv. Maršalov plan obnove Evrope, zamenjuju ga sredstva po američkom Zakonu o uzajamnoj sigurnosti.

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Osnovan Košarkaški klub Bosna iz Sarajeva.
  • Fenomenalna gledanost filma "Bal na vodi" (Bathing Beauty) - 330.000 gledalaca u Beogradu (koji ima 426.000 stanovnika).
  • Počela decentralizacija filmske proizvodnje u FNRJ[9]. Snimljeni su "Bakonja fra Brne" i "Kekec".
  • Nestašica novca i hrane u Jugoslaviji usled suše 1950. i blokade od strane istočnih država (SAD od proleća do avgusta šalju 520.000 tona hrane)[3].
  • U drugoj polovini godine dvadesetak ljudi dnevno beži iz Jugoslavije u Trst[10].
  • Zbog knjige Strah in pogum, pisac Edvard Kocbek će naredne godine biti izložen napadima.
  • UNICEF-ov penicilin se koristi u kampanji protiv endemskog sifilisa u Jugoslaviji, takođe se pomaže modernizacija tamošnje fabrike penicilina[11].
  • Šah: Borislav Ivkov svetski juniorski prvak; Svetozar Gligorić (državni prvak) pobedio na Staunton Memorijalu u Engleskoj.
  • Privredni savet odlučio da se izgradi pruga Beograd-Bar, radovi počinju sledeće godine, ali završena je tek 1976[12].

1951. u temama[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1951.

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1951. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Bajec, Dolničar, 1981, str. 165
  2. United States Department of State / Foreign relations of the United States, 1951. Europe: political and economic developments (in two parts) (1951). p1701. digicoll.library.wisc.edu (pristup. 26.1.2016.)
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 Collier's Year Book za 1951. (Microsoft Encarta 2004)
  4. Razni momenti posle operacije do Prvog maja. foto.mij.rs
  5. Tajna sa Dedinja. vreme.com 4. maj 2006.
  6. Bajec, Dolničar, 1981, str. 210
  7. Put za Brione: Na mestu železničke nesreće kod Virovitice. foto.mij.rs
  8. T. Jakovina, Američki komunistički saveznik, p. 482
  9. Bajec, Dolničar, 1981, str. 176
  10. T. Jakovina, p. 405
  11. Collier's Year Book za 1951. (Microsoft Encarta 2004), "United Nations"
  12. Bajec, Dolničar, 1981, str. 300

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Milan Bajec, Ivan Dolničar (1981). Jugoslavija 1941-1981, Beograd: Eksport pres.