1972

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1940-e | 1950-e | 1960-e | 1970-e | 1980-e | 1990-e | 2000-e | >
<< | < | 1968. | 1969. | 1970. | 1971. | 1972. | 1973. | 1974. | 1975. | 1976. | > | >>


1972 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1972
MCMLXXII
Ab urbe condita 2725
Islamski 1391 – 1392
Iranski 1350 – 1351
Hebrejski 5732 – 5733
Bizantski 7480 – 7481
Koptski 1688 – 1689
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2027 – 2028
 - Shaka Samvat 1894 – 1895
 - Kali Yuga 5073 – 5074
Kineski
 - Kontinualno 4608 – 4609
 - 60 godina Yang Voda Miš
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11972
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1972 (MCMLXXII) je po gregorijanskom kalendaru prijestupna godina koja počinje u subotu, do sada jedina godina sa dve prestupne sekunde.

1972:
123456789101112
RođenjaSmrti

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Sećanje na Krvavu nedelju

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Zagrebački Dom sportova
Kompleks Watergate

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2. 7. - Indija i Pakistan potpisuju Sporazum iz Simle, kojim obećavaju da će nesporazume rešavati mirno.
  • 3. 7. - Na pruzi Beograd - Bar, predata u saobraćaj deonica Valjevo - Užice (cela pruga 1976).
  • 8. 7. - SAD prodaju žita SSSR-u u vrednosti 750 miliona dolara.
  • 8 - 22. 7. - Jane Fonda u poseti Severnom Vijetnamu: istražuje gađanje nasipa, ostala je zloglasna fotografija na protivvazdušnom oružju.
  • 9. 7. - Državni sekretar SAD William P. Rogers posetio SFRJ.
  • 12. 7. - Zajednička sednica Predsedništava CK SKJ i SFRJ na Brionima; Rato Dugonjić novi potpredsednik. Razgovaralo se o izazovu nacionalizma i potrebi da se u svim republikama i pokrajinama povrati kontrola partije za njegovo prevazilaženje[12].
  • 14. 7. - Senator George McGovern imenovan za demokratskog kandidata na izborima za predsednika SAD - zalaže se za neodložno i potpuno povlačenje iz Vijetnama.
  • 18. 7. - Anwar Sadat proterao 20.000 sovjetskih savetnika iz Egipta - moglo se raditi o varci[13], u svakom slučaju sledećeg oktobra Egipat i SSSR su sklopili ugovor o naoružanju[14].
  • 21. 7. - "Krvavi petak" u Belfastu - Privremena IRA detonirala 22 bombe, poginulo devet osoba.
  • 26. 7. - 2. 8. - 19. Filmski festival u Puli, Velika zlatna arena za film "Maestro i Margarita"[15].
  • 28. 7. - Jugoslavenska vojska i snage sigurnosti likvidiraju posljednjeg pripadnika Bugojanske grupe.
  • 31. 7. - Severna Irska: britanska armija rano izjutra ulazi u "zabranjena područja" a nešto kasnije eksplodiraju tri auto-bombe u Claudy-ju, sa devet poginulih (kasnije se saznalo da je lokalni katolički sveštenik radio za IRA-u).

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Spomenik Revoluciji na Kozari (novčanica iz 1989)
  • 1. 9. - Bobby Fischer pobedio Borisa Spaskog i postao prvi Amerikanac svetski šahovski šampion.
  • 1. 9. - Počeo drugi "bakalarski rat" između V. Britanije i Islanda.
  • 5 - 6. 9. - Minhenski masakr: upad palestinskih terorista iz organizacije Crni rujan u olimpijsko selo i talačka kriza - ubijeno 11 izraelskih atleta, petorica gerilaca i jedan policajac.
  • 10. 9. - Tito otkrio spomenik bitke na Kozari povodom 30. godišnjice; Veliki narodni zbor Krajine i Potkozarja u Prijedoru.
  • 14. 9. - Zapadna Nemačka i Poljska uspostavili diplomatske odnose.
  • septembar - Kampanja protiv gomilanja bogatstva - u SFRJ ima 200.000 privatnika[17].
  • 15 - 16. 9. - Otmica zrakoplova Scandinavian Airlines Systema, let br. 130: pripadnici Hrvatskog narodnog odpora oteli avion u Švedskoj, traže puštanje kolega, uključujući Miru Barešića, predali se u Španiji. Događaj izaziva pojačanu osudu ustašva u SFRJ, što je ranije bilo izbegavano zbog unutrašnjih odnosa[18].
  • 16. 9. - Dve eksplozije u centru Sydneya, pretpostavlja se da je to delo ustaša.
  • 18. 9. - Sednica Izvršnog biroa Predsedništva SKJ - Pismo poziva na beskompromisnu borbu protiv "štetnih pojava". Kraj "liberalnog" perioda, partija želi povratak kontrole nad svim aspektima društva[19].
  • 20. 9. - Jugoslovenska delegacija u Moskvi pregovara o uslovima sovjetskog kredita od 1,3 milijarde dolara[20].
TI-2500 Datamath
  • 21. 9. - Predsednik Ferdinand Marcos zaveo ratno stanje na Filipinima (traje do 1981).
  • 21. 9. - Džepni kalkulator TI-2500 Datamath ulazi u prodaju.
  • 25. 9. - Norveška na referendumu odbila ulazak u Evropsku zajednicu.
  • 29. 9. - Japan uspostavio diplomatske odnose sa NR Kinom, nakon što ih je prekinuo sa Republikom Kinom (Tajvanom).
  • septembar-oktobar - Napadi na dvojezične slovensko-njemačke table u austrijskoj Koruškoj (→ sl).

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 8. 10. - Titov intervju u "Vjesniku": "nama treba avangardna partija", "mi moramo očistiti našu partiju" od karijerista, "sa demokratijom smo išli u preveliku širinu", "Nikakav liberalizam i nikakva bolećivost tu nemaju mjesta" - "moramo biti nemilosrdni" u borbi za interese radničke klase. Partija mora biti kohezivna sila u svakoj republici, "rado bih se odmorio, ali... moram raditi" kako bi konsolidovao zemlju[21].
  • 10. 10. - Titov razgovor sa društveno-političkim aktivom SR Srbije.
  • 10. 10. - SIV odlučio da nakon višemesečnih nestašica podigne cene nekih prehrambenih artikala, uprkos protestima šefova sindikata (cene su prošlog novembra bile zvanično zamrznute).
  • 10. 10. - U ponoć počeo štrajk kamiondžija u Čileu, zatim im se pridružuju i neke druge profesije i studenti[22].
  • 12/13. 10. - Antiratni i rasni neredi na američkom nosaču aviona USS Kitty Hawk.
  • 13. 10. - Let 571 Fuerza Aérea Uruguaya: pad urugvajskog aviona u Andima, preživeli spašeni 20. 12., u međuvremenu morali pribeći kanibalizmu.
  • 15. 10. - Umro gen-puk. Viktor Bubanj, načelnik generalštaba JNA, sledi gen-puk. Stane Potočar (do 1979).
  • oktobar - Stane Kavčič odstupa s položaja predsednika Republičkog izvršnog veća Slovenije.
  • oktobar - Na torinskom sajmu automobila predstavljen Fiat 126 "peglica", zamena za Fiat 500.
  • 17. 10. - Poseta kraljice Elizabete Jugoslaviji.
  • 18. 10. - U medijima objavljeno "Pismo" Tita i SKJ - poziv na borbeniju partiju, "demokratski centralizam" i veći nadzor SKJ nad društvom.
  • 21 - 25. 10. - Na srednjem Jadranu se održava združena vežba "Podgora 72", nastavak "Slobode 71".
  • 26. 10. - Podneli ostavke visoki funkcioneri CK SK Srbije: Marko Nikezić (predsednik) i Latinka Perović (sekretar), kao i Bora Pavlović (sekretar GK SK Beograda). Sledi čistka "liberala" u Srbiji[23] i drugim republikama. Novi šef srpske partije je Tihomir Vlaškalić (do 1982)
  • 26. 10. - Državni sekretar SAD Kissinger sugeriše u vezi Vijetnamskog rata da je "mir pri ruci".

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Arkada sa igrom Pong (model iz 1973)

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

"Plavi kliker", 7. dec/pros. 1972.
  • 2. 12. - Gough Whitlam postaje prvi laburistički premijer Australije posle 23 godine - prva odluka mu je da povuče ljudstvo iz Vijetnama.
  • 6 -8. 12. - Treća konferencija SKJ, tema je ideološko mobilizovanje omladine (NYT)
  • 7. 12. - Lansiran Apollo 17, poslednja misija sa posadom na Mesec.
  • 8. 12. - Završen Most iznad Male rijeke na budućoj pruzi Beograd-Bar[29].
  • 16. 12. - Prekinuti mirovni pregovori između Severnog Vijetnama i SAD.
  • 18 - 29. 12. - Operacija Linebacker II, nazvana i "Božićno bombardovanje" Severnog Vijetnama, najjači udari USAF od Drugog svetskog rata.
  • 14. 12. - Ljudi poslednji put hodaju Mesecom (tokom 2012. nema planiranih misija do 2020.).
  • decembar - Čileanski predsednik Allende u poseti Moskvi, ne dobija očekivanu pomoć.
  • decembar - Ostavke podneli Mirko Čanadanović (predsednik SK Vojvodine) i Miloš Radojčin (sekretar SKV).
  • 19. 12. - Austrijski kancelar Bruno Kreisky optužio Jugoslaviju za zveckanje oružjem nakon što je govor sekretara za odbranu Ljubičića shvaćen kao prikrivena pretnja.
  • 21. 12. - Dve Njemačke, Demokratska i Savezna Republika, odlučile uspostaviti diplomatske odnose.
  • 23. 12. - Razoran zemljotres pogodio Managvu, glavni grad Nikaragve - 5.000 mrtvih.
  • 24. 12. - Švedski premijer Olof Palme uporedio "božićno bombardovanje" sa nacističkim zločinima - SAD prekidaju diplomatske odnose (bombardovanje izaziva dosta kritika i u SAD).
  • 29. 12. - Puštene u promet prve prave auto-ceste u Jugoslaviji, Zagreb-Karlovac i Vrhnika-Postojna.

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Ekonomija SFRJ:
    • U Jugoslaviju ušlo 21,5 miliona stranaca, od čega pet miliona turista, ukupna potrošnja blizu milijardu dolara[30].
    • Prema dokumentu sa Desetog kongresa SKJ iz 1974, nacionalni dohodak 1947-72 je povećan za 4,5 puta[31].
    • U prvih devet meseci, preduzeća su imala gubitke od 140 miliona dolara, od čega 58% u industriji i rudarstvu (električna energija 20 miliona dolara gubitaka); inflacija 17%[32].
    • Po "najboljim procenama", u SFRJ ima nekoliko stotina ljudi sa imovinom ili gotovinom i do pola miliona dolara, jedna trećina radnika zarađuje manje od 84 dolara mesečno, prosečna plata oko 100 dolara[33], tj. 1.670 novih dinara (1 dolar iz 1972 = oko 5,9 dolara iz 2017).
    • Polovina domaćinstava ima frižider, četvrtina veš-mašinu (u poređenju sa 1% pre 15 godina); mali automobil košta dvogodišnju platu, više od 1,5-mesečne, muško odelo dvonedeljnu[34].
  • Branko Ćopić dobio "Njegoševu nagradu" za "Baštu sljezove boje".
  • Oko 8.000 stanovnika Kosova je zatvoreno u svojim domovima iz straha od krvne osvete (u 1969. bilo je 100 ubistava iz 147 pokušaja)[35].
  • Jugoslaviju posetili Anwar Sadat (4 - 5. 2.), Jean-Bédel Bokassa (3 - 6. 5.), Haile Selasije (25 - 30. 6., proglašen je počasnim građaninom SFRJ), predsednik Indije V. V. Giri (5 - 9. 7.), Norodom Sihanouk (14 - 23. 7.), gen. sekr. UN Kurt Waldheim (1. 9.), predsednik Austrije Franz Jonas (13. 9.), holandska kraljica Julijana i princ Bernard (20 - 23. 9.), kraljica Elizabeta II i princ Filip (17 - 21. 10.).
  • Huang Ho presušio prvi put u istoriji, usled pojačanog navodnjavanja njiva.

1972. u temama[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1972.

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1972. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Amid Trials of Croatian Nationalists, a Satirical Musical Comedy in Zagreb Evokes Laughter Through Tears. nytimes.com NOV. 12, 1972
  2. Purge Goes Deep Into Croatian Life. nytimes.com FEB. 7, 1972
  3. Croats, Rebuked by Tito, Are Sullen and Uneasy About the Future. nytimes.com JAN. 25, 1972
  4. Personnel Changes: In Croatian Party, Yugoslav Party Presidium, And State Presidency, S.Stanković, OSA-RFE
  5. PARTY TIGHTENING ORDERED BY TITO. nytimes.com JAN. 30, 1972
  6. Cosic's Book: a Case Study of Yugoslavia's Censorship p. 3, Zdenko Antić, OSA - RFE
  7. Anti-Stalinist Work Chosen Book of the Year in Yugoslavia, S.Stanković, OSA-RFE
  8. Tito's Visit to Moscow; how Sincere is Friendship?, S.Stanković, OSA-RFE
  9. On the Eve Of Tito's Visit to Warsaw, S.Stanković, OSA-RFE
  10. La Dolce Vita: a Formula Against the Cold War, S.Stanković, OSA-RFE
  11. Penthouse Adriatic Club Casino in Yugoslavia, 1972, Yugoslavia - Virtual Museum
  12. Yugoslavia Adopting Stronger Measures to Dampen Nationalism in Her 8 Regions. nytimes.com JULY 18, 1972
  13. July, 18 in history. russiapedia.rt.com
  14. Nadav Safran (1 January 1988). Saudi Arabia: The Ceaseless Quest for Security. Cornell University Press. str. 154–. ISBN 0-8014-9484-2. http://books.google.com/books?id=zSkIi_1T1FsC&pg=PA154. 
  15. 19. Pulski filmski festival. arhiv.pulafilmfestival.hr
  16. Belgrade Cautious in Trial of 4 Croats. nytimes.com AUG. 30, 1972
  17. Capitalism Is Alive but Not So Well in Yugoslavia. nytimes.com OCT. 29, 1972
  18. YUGOSLAVS ASSAIL CROAT DISSIDENTS;Denunciations of the Ustashi Resumed After Long Lull. nytimes.com OCT. 1, 1972
  19. A New Political Orthodoxy Is Asserting Itself in Liberal Yugoslavia. nytimes.com JAN. 2, 1973
  20. Zagreb Daily Discusses Huge Soviet Credits to Yugoslavia, OSA-RFE
  21. TITO, AT 80, TRIES TO REBUILD PARTY. nytimes.com OCT. 14, 1972
  22. Jonathan Haslam (2005). The Nixon Administration and the Death of Allende's Chile: A Case of Assisted Suicide. Verso. str. 143–. ISBN 978-1-84467-030-7. http://books.google.com/books?id=cBcDJ34AJGMC&pg=PA143. 
  23. Velika čistka kadrova. novosti.rs 23. januar 2012
  24. Tito's Foreign Policy Interview in "Vjesnak", page 3, S.Stanković, OSA-RFE
  25. Yugoslavia in 1977, page 12, S.Stanković, OSA-RFE
  26. Yugoslav Workers Strike a Factory. nytimes.com NOV. 5, 1972
  27. Purges in Bosnia and Hercegovina, S.Stanković OSA-RFE
  28. Belgrade "Anarcho-Liberal" Professors Attacked, S.Stanković, OSA-RFE
  29. Yugoslav Bridge Completed. nytimes.com DEC. 10, 1972
  30. Bajec, Dolničar, 1981, str. 274-5
  31. Bajec, Dolničar, 1981, str. 289
  32. Yugoslays: Global Engineers. nytimes.com JAN. 14, 1973
  33. A Problem Karl Marx Didn't Foresee; Yugoslavia. nytimes.com SEPT. 10, 1972
  34. Diners' Club or Just Dinars, Yugoslav Consumer Is King. nytimes.com AUG. 16, 1972
  35. Blood Feuds Plague a Yugoslav Province. nytimes.com DEC. 1, 1972
Literatura
  • Milan Bajec, Ivan Dolničar (1981). Jugoslavija 1941-1981, Beograd: Eksport pres.

Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]