1972

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1940-e | 1950-e | 1960-e | 1970-e | 1980-e | 1990-e | 2000-e | >
<< | < | 1968. | 1969. | 1970. | 1971. | 1972. | 1973. | 1974. | 1975. | 1976. | > | >>


1972 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1972
MCMLXXII
Ab urbe condita 2725
Islamski 1391 – 1392
Iranski 1350 – 1351
Hebrejski 5732 – 5733
Bizantski 7480 – 7481
Koptski 1688 – 1689
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2027 – 2028
 - Shaka Samvat 1894 – 1895
 - Kali Yuga 5073 – 5074
Kineski
 - Kontinualno 4608 – 4609
 - 60 godina Yang Voda Miš
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11972
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1972 (MCMLXXII) je po gregorijanskom kalendaru prijestupna godina koja počinje u subotu, do sada jedina godina sa dve prestupne sekunde.

1972:
123456789101112
RođenjaSmrti

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 1. - Kurt Waldheim postao novi generalni sekretar UN (do kraja 1981).
  • 31. 12./1. 1. - Počelo emitovanje Drugog programa TV Beograd i to u boji; istog dana prva emisija sa špicom TV Novi Sad (u okviru novogodišnjeg programa TV Sarajevo).
  • 1. 1. - Uspostavljena Federacija Arapskih Republika (Libija, Egipat i Sirija), jedan od Gadafijevih pokušaja ujedinjenja Arapa - odnosi između Gadafija i Sadata se pokvarili već sledeće godine, federacija i formalno raspuštena 1977.
  • 2. 1. - LANSA Flight 508: devet dana nakon pada aviona u peruanskoj džungli, pronađena jedina preživela, Juliane Koepcke.
Let JAT-a JU 367: polje ostataka
Sećanje na Krvavu nedelju

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

Ploča montirana na Pioneer 10
  • 15. 3. - Premijera filma The Godfather u New York City-ju.
  • 15. 3. - Na beogradskom institutu "Torlak" potvrđena pojava velikih boginja (u Beogradu prisutne od 9. 3.).
  • 15. 3. - Dogovoreno prikazivanje "Ulice Sezam" u Jugoslaviji i Poljskoj. (NYT)
  • 16. 3. - Srušena prva zgrada blokovskog kompleksa Pruitt–Igoe u Saint Louisu, Missouri, koji je postao simbol neuspešnog planiranja grada.
  • 19. 3. - JAT-ov avion iznajmljen EgyptAir-u udario u brdo kod Adena u Jemenu, poginulo svih 22 u avionu.
  • 19. 3. - Indija i novoosnovani Bangladeš zaključili Ugovor o prijateljstvu, saradnji i miru - ali odnosi se hlade nakon Mujiburovog ubistva 1975.
  • 22. 3. - Nakon što je izglasan i u Senatu SAD, Amandman o jednakim pravima žena (Equal Rights Amendment - ERA), predat državama na ratifikaciju - do isteka roka 1982. ratifikovalo ga je 35 država od potrebnih 38. Uspešnu kampanju protiv amandmana je povela Phyllis Schlafly.
Virus Variola u tkivu
  • 23. 3. - Epidemija velikih boginja: dve beogradske bolnice u karantinu, naređena vakcinacija. U epidemiji koja se kretala od Kosova do Beograda zaraženo 175, umrlo 35 ljudi.
  • 23. 3. - Valjaonica bakra Sevojno ušla u džoint venčr sa američkom firmom Bieler National Industries.
  • 25. 3. - Pesma Evrovizije: prva Vicky Leandros (Après toi), Tereza Kesovija 9.
  • 25. 3. - Neuspešni levičarski vojni udar u Salvadoru u korist José Napoleón Duartea, kome su prošlog meseca izgleda ukradeni predsednički izbori u korist A. A. Moline.
  • 26. 3. - Izvršen program vakcinacije protiv boginja u Beogradu i drugim gradovima, sutradan otkazani svi sportski događaji u SFRJ, naređeno da se sportisti vakcinišu. Jedan slučaj je zabeležen i u Zapadnoj Nemačkoj, uzbuna je i na graničnim prelazima u SAD[8].
  • 30. 3. - Britanska vlada uvela direktnu upravu u Severnoj Irskoj (do 1998. i u nekoliko perioda nakon toga).
  • 30. 3. - 22. 10. - Vijetnamski rat: severnovijetnamske snage izvode "Uskršnju ofanzivu" (ili Nguyen Hue ofanziva).

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Zagrebački Dom sportova
Kompleks Watergate

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2. 7. - Nakon prošlogodišnjeg sukoba, Indija i Pakistan potpisuju Sporazum iz Simle, kojim obećavaju da će nesporazume rešavati mirno. Pakistan je ove godine započeo nuklearni program
  • 3. 7. - Na pruzi Beograd-Bar, predata u saobraćaj deonica Valjevo - Užice (cela pruga 1976).
  • 7. 7. - Kakuei Tanaka novi japanski premijer (do 1974).
  • 8. 7. - SAD prodaju žita SSSR-u u vrednosti 750 miliona dolara.
  • 8. 7. - Palestinski pisac i lider Narodnog fronta za oslobođenje Palestine Ghassan Kanafani ubijen u Bejrutu od strane Mosada (odmazda za masakr u Lodu).
  • 8 - 22. 7. - Jane Fonda u poseti Severnom Vijetnamu: istražuje gađanje nasipa, ostala je zloglasna fotografija na protivvazdušnom oružju.
  • 9. 7. - Državni sekretar SAD William P. Rogers posetio SFRJ.
  • 9. 7. - Springhillski masakr: britanski snajperisti ubili petoro u Belfastu.
  • 11. 7. - Kuba postaje članica sovjetskog ekonomskog saveza Comecon.
  • 12. 7. - Zajednička sednica Predsedništava CK SKJ i SFRJ na Brionima; Rato Dugonjić novi potpredsednik. Razgovaralo se o izazovu nacionalizma i potrebi da se u svim republikama i pokrajinama povrati kontrola partije za njegovo prevazilaženje[15].
  • 13. 7. - Britanski Donji dom odobrio ulazak u EZ sa 301:284 glasa.
  • 14. 7. - Senator George McGovern imenovan za demokratskog kandidata na izborima za predsednika SAD - zalaže se za neodložno i potpuno povlačenje iz Vijetnama. Govor je održao tek u 02:30 po istočnom vremenu.
  • jul - Profesor Mihailo Đurić osuđen na dve godine zatvora zbog protivljenja amandmanima na ustav. Zbog kritike njegove osude biće zabranjivani brojevi Praxisa i časopisa Srpskog filozofskog društva (u septembru).
  • jul - Strah od umornih Turaka na putevima, naročito između Beograda i bugarske granice, planira se gradnja dva motela za turske vozače - zemlja je već na vrhu evropske stope udesa[16].
  • 18. 7. - Anwar Sadat proterao 20.000 sovjetskih savetnika iz Egipta - moglo se raditi o varci[17], u svakom slučaju sledećeg oktobra Egipat i SSSR su sklopili ugovor o naoružanju[18]. U SFRJ se pitaju hoće li Sovjetima postati zanimljivija jadranska obala (NYT 13.8.).
  • 19. 7. - Dofarski rat u Omanu: bitka kod Mirbata, grupa britanskih SAS-ovaca izdržala veliki napad pobunjenika.
  • 21. 7. - "Krvavi petak" u Belfastu - Privremena IRA detonirala 22 bombe, poginulo devet osoba.
  • 22. 7. - Sovjetska sonda Venera-8 se spustila na tu planetu, radi 50 minuta pod surovim uslovima.
  • 23. 7. - Lansiran prvi satelit iz programa Landsat za istraživanje Zemlje.
  • 24. 7. - Jigme Singye Wangchuck je novi kralj Butana (do abdikacije 2006).
  • 26. 7. - 2. 8. - 19. Filmski festival u Puli, Velika zlatna arena za film "Maestro i Margarita"[19].
  • 28. 7. - Jugoslavenska vojska i snage sigurnosti likvidiraju posljednjeg pripadnika Bugojanske grupe.
  • 29. 7. - Četiri planinara poginula od groma na Triglavu.
  • 31. 7. - Operacija Motorman: britanska armija rano izjutra ulazi u "zabranjena područja" gradova Severne Irske, što znatno smanjuje nasilje; kasnije tokom dana eksplodiraju tri auto-bombe u Claudy-ju, sa devet poginulih (kasnije se saznalo da je lokalni katolički sveštenik radio za IRA-u).
  • leto - Najslabiji monsun u Indiji od 1918, glad u Afganistanu i Bangladešu; peta sušna godina u afričkom Sahelu[20] (najoštrija suša sledi 1972-74).

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 8. - McGovernov kandidat za potpredsednika Thomas Eagleton prinuđen da se povuče zbog nekadašnjih hospitalizacija usled depresije, iako ga je McGovern pre neki dan podržavao "1000%".
  • kolovoz - Preko 100.000 ljudi na sprovodu "proljećara" Pera Pirkera.
  • 4. 8. - Idi Amin objavljuje da će proterati 50.000 Azijata sa britanskim pasošem - proterivanje i odlazak Azijaca i eksproprijacija njihovih preduzeća nanose veliku štetu ekonomiji Ugande; nastavljaju se krvave represalije protiv Oboteovih pristalica, koji su ove godine pokušali upasti u zemlju iz Tanzanije.
  • 4. 8. - Ogromna sunčeva baklja preopteretila kablovske veze u SAD.
  • 6. 8. - Elizabeth Taylor i Richard Burton u poseti Vangi i Brionima.
  • 6. 8. - Prikazana komedija Everything You Always Wanted to Know About Sex* (*But Were Afraid to Ask).
  • 10. 8. - Meteor (Earth-grazing fireball) preleteo 57 kilometara iznad Severne Amerike.
  • 11. 8. - Iz Vijetnama povučene poslednje borbene kopnene američke trupe.
  • 13. 8. - Predsednik SIV Džemal Bijedić optužuje Australiju i Austriju da tolerišu obuku hrvatskih emigranata za terorizam i sabotažu.
  • 13. 8. - JAT-ov avion za Rijeku probio ogradu njujorškog aerodroma Kennedy nakon što je pilot obustavio poletanje.
  • 14. 8. - Interflugov avion pao blizu Berlina, 148 mrtvih.
  • kolovoz? - XIII. svjetski kongres naturista u Vrsaru.
  • kolovoz - U tijeku je suđenje studentskim liderima Hrvatskog proljeća - Dražen Budiša, Ivan Zvonimir Čičak, Goran Dodig i Ante Paradžik[21].
  • 16. 8. - Pokušaj puča u Maroku: neki pripadnici vazduhoplovstva pucali na avion kralja Hasana II.
  • 16. 8. - Pored Kalabrije pronađene Bronze iz Riacea, dva starogrčka bronzana kipa iz 5. st. pne.
  • 18. 8. - Iz najčuvanijeg švedskog zatvora pobeglo 15 od 18 zatvorenika, među kojima i Miro Barešić i Anđelko Brajković.
  • 19. 8. - Nabujale rijeke potopile tunel u rekonstrukciji blizu Dubrovnika, stradalo 12 radnika.
  • 22. 8. - Trelewski masakr u Argentini: sedam dana nakon masovnog pokušaja bekstva u kome je ubijen jedan stražar, pripadnici mornarice ubili 16 levičarskih političkih zatvorenika.
  • 26. 8. - 11. 9. - Olympic rings with white rims.svg XX. olimpijske igre u Minhenu, upamćene po napadu pripadnika terorističke palestinske organizacije „Crni septembar“ na Olimpijsko selo i ubistvu 11 izraelskih sportista. Mark Spitz osvojio sedam zlatnih medalja. Učinak Jugoslavije: 2 zlatne medalje (Mate Parlov i rukometaši), 1 srebrna i 2 bronzane.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Spomenik žrtvama Minhenskog masakra
Detalj Spomenika Revoluciji na Kozari (foto 2015)
  • septembar - Kampanja protiv bogaćenja - u SFRJ ima 200.000 privatnika[22].
  • septembar - Prva igraća konzola ulazi u prodaju u Severnoj Americi - Magnavox Odyssey.
  • 15 - 16. 9. - Otmica zrakoplova Scandinavian Airlines Systema, let br. 130: pripadnici Hrvatskog narodnog odpora oteli avion u Švedskoj, traže puštanje kolega, uključujući Miru Barešića, predali se u Španiji. Događaj izaziva pojačanu osudu ustaštva u SFRJ, što je ranije bilo izbegavano zbog unutrašnjih odnosa[23].
  • 16. 9. - Dve eksplozije u centru Sydneya, pretpostavlja se da je to delo ustaša.
  • 17. 9. - Prva epizoda serije M*A*S*H (11 sezona, 251 epizoda).
  • 18. 9. - Sednica Izvršnog biroa Predsedništva SKJ - Pismo poziva na beskompromisnu borbu protiv "štetnih pojava". Kraj "liberalnog" perioda, partija želi povratak kontrole nad svim aspektima društva[24].
  • 18. 9. - 30. 10. - U Skoplju održana 20. šahovska olimpijada.
  • 20. 9. - Jugoslovenska delegacija u Moskvi pregovara o uslovima sovjetskog kredita od 1,3 milijarde dolara[25].

http://osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/67-5-150.shtml

  • 21. 9. - Predsednik Ferdinand Marcos zaveo ratno stanje na Filipinima (traje do 1981).
  • 21. 9. - Džepni kalkulator TI-2500 Datamath ulazi u prodaju.
  • 23. 9. - Filipinski predsednik Ferdinand Marcos uveo vanredno stanje usled aktivnosti komunističkih pobunjenika (do 1981), sprovodi reforme Novog društva uz pomoć represije opozicije i stanovništva.
  • 25. 9. - Norveška na referendumu odbila ulazak u Evropsku zajednicu.
  • 29. 9. - Japan uspostavio diplomatske odnose sa NR Kinom, nakon što ih je prekinuo sa Republikom Kinom (Tajvanom).
  • septembar-oktobar - Napadi na dvojezične slovensko-njemačke table u austrijskoj Koruškoj (→ sl).

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 10. - Objavljen bestseler Alexa Comforta The Joy of Sex.
  • 2. 10. - Danska odlučila ući u Evropsku zajednicu (bez Farskih Otoka).
  • 5. 10. - Potpisan Generalni sporazum o učešću: Saudijska Arabija, Kuvajt, Katar i UAE će dobiti 25% učešća u naftnoj kompaniji Aramco za 500 miliona dolara od 1973. i 51% učešća od 1983.
  • 5. 10. - Jean-Marie Le Pen osnovao nacionalističku partiju Nacionalni front (prve evropske mandate dobijaju 1984, nacionalne 1986).
  • 6. 10. - Pokrenuta akcija "Knjiga solidarnosti" Prvog programa Radio Beograda.
  • 7. 10. - Anketa u Srbiji (okolini Beograda): 26% smatra da je SSSR najbolji prijatelj SFRJ, samo 4% da je to SAD; najpopularniji državnici Indira Gandi (31%), Willy Brandt (14%), Brežnjev (12%), Nixon i Mao Ce-tung po 7% (NYT).
  • 8. 10. - Henry Kissinger i Le Duc Tho se sastali u Parizu, pregovaraju o okončanju Vijetnamskog rata.
  • 8. 10. - Titov intervju u "Vjesniku": "nama treba avangardna partija", "mi moramo očistiti našu partiju" od karijerista, "sa demokratijom smo išli u preveliku širinu", "Nikakav liberalizam i nikakva bolećivost tu nemaju mjesta" - "moramo biti nemilosrdni" u borbi za interese radničke klase. Partija mora biti kohezivna sila u svakoj republici, "rado bih se odmorio, ali... moram raditi" kako bi konsolidovao zemlju[26].
  • 10. 10. - Titov razgovor sa društveno-političkim aktivom SR Srbije: zamera im na nezavisnoj liniji, ignorisanju centralnih odluka i odupiranju naporima da SK ponovo bude neosporni autoritet, takođe kaže da je koncentracija kapitala, velikih banaka i trgovačkih kompanija u Srbiji izazvala nezadovoljstvo i nepoverenje u drugim republikama[27].
  • 10. 10. - SIV odlučio da nakon višemesečnih nestašica podigne cene nekih prehrambenih artikala, uprkos protestima šefova sindikata (cene su prošlog novembra bile zvanično zamrznute).
  • 10. 10. - U ponoć počeo štrajk kamiondžija u Čileu, zatim im se pridružuju i neke druge profesije i studenti[28] (inflacija ove godine je 140%, proizvodnja hrane je pala nakon agrarne reforme, pali su i cena i proizvodnja bakra, koji čini polovinu izvoza).
  • 11. 10. - Gen. Gabriel Ramanantsoa i formalno postaje predsednik Madagaskara (do 1975), nakon što je ustavni referendum potvrdio pad preds. Tsiranane.
  • 11. 10. - Po novom ustavu Paname, Omar Torrijos uzima diktatorska ovlašćenja na šest godina, kao Líder Máximo Panamske revolucije.
  • 11. 10.? - Soko Štark predstavio flips "Smoki".
  • 12. 10. - Ubistvo studenta od strane tajne službe PIDE izaziva nemire među portugalskim studentima.
  • 12/13. 10. - Antiratni i rasni neredi na američkom nosaču aviona USS Kitty Hawk.
Mesto pada urugvajskog aviona
  • 13. 10. - Let 571 Fuerza Aérea Uruguaya: preživeli provode više od dva meseca na snežnim Andima, moraju pribeći kanibalizmu.
  • 13. 10. - Aeroflot Flight 217: avion pao blizu Moskve, sa 174 mrtvih do tada najgora avionska nesreća.
  • 14. 10. - Prikazan "Poslednji tango u Parizu".
  • 15. 10. - Umro gen-puk. Viktor Bubanj, načelnik generalštaba JNA, sledi gen-puk. Stane Potočar (do 1979).
  • oktobar - Stane Kavčič odstupa s položaja predsednika Republičkog izvršnog veća Slovenije.
  • oktobar - Na torinskom sajmu automobila predstavljen Fiat 126 "peglica", zamena za Fiat 500.
  • oktobar - Slučajno otkrivena Varnanska nekropola u Bugarskoj, sa najstarijim poznatim zlatnim nakitom na svetu (46-45. st. pne.).
  • 17. 10. - Štampa objavljuje Titove optužbe rukovodstva SK Srbije za "liberalizam" i otpor jakoj, disciplinovanoj partiji[29].
  • 17. 10. - Kraljica Elizabeta II stigla u posetu Jugoslaviji, njena prva poseta nekoj istočnoevropskoj zemlji.
  • 17. 10. - Južnokorejski predsednik Park Chung-hee raspušta skupštinu i sledećeg meseca donosi novi ustav koji mu daje diktatorska ovlašćenja.
  • 18. 10. - U medijima objavljeno "Pismo" Tita i SKJ - poziv na borbeniju partiju, "demokratski centralizam" i veći nadzor SKJ nad društvom.
  • 18. 10. - Američki rvač Richard Sanders poginuo blizu Skoplja na proputovanju prema Grčkoj.
  • 21. 10. - Prva epizoda "Pozorišta u kući" (pet serijala i 84 epizode do 1984).
  • 21. 10. - Nacionalna fronta oslobođenja Moro započinje pobunu na Filipinima (do 1996).
  • 21. 10. - Predsednik Siad Barre uvodi standardnu latinicu za pisanje somalskog jezika.
  • 21 - 25. 10. - Na srednjem Jadranu se održava združena vežba "Podgora 72", nastavak "Slobode 71".
  • 25. 10. - Objavljeno da su visoki funkcioneri CK SK Srbije podneli ostavke (21. 10.): Marko Nikezić (predsednik) i Latinka Perović (sekretar), kao i Bora Pavlović (sekretar GK SK Beograda). U toku je čistka "liberala" u Srbiji[30] ali i drugim republikama. Novi šef srpske partije je profesor ekonomike Tihomir Vlaškalić (do 1982), sekretar metalski radnik Nikola Petronić.
  • 26. 10. - Državni sekretar SAD Kissinger sugeriše u vezi Vijetnamskog rata da je "mir nadohvat ruke".
  • 26. 10. - Vojni udar Mathieu Kérékoua u Dahomeju (dan. Benin), predsednik 1972-91. i opet 1996-2005.
  • 28. 10. - Poleteo Airbus A300, prvi putnički avion te kompanije, prvi širokotrupni dvomotorac.
  • 28. 10. - Kairskim sporazumom okončan kratak sukob između Sjevernog i Južnog Vijetnama.
  • 29. 10. - Lufthansa Flight 615: Palestinci oteli avion kako bi oslobodili trojicu učesnika Minhenskog masakra - nemačke vlasti su ih predale u Zagrebu, odakle je avion odleteo u Libiju, gde su i taoci oslobođeni.
  • 31. 10. - Beogradski Filozofski fakultet odbio smeniti osmoro profesora[31][32] praksisovaca.

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Arkada sa igrom Pong (model iz 1973)

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2. 12. - Gough Whitlam postaje prvi laburistički premijer Australije posle 23 godine - prva odluka mu je da povuče ljudstvo iz Vijetnama.
  • 3. 12. - Spantax Flight 275: avion pao na Tenerifi, 155 mrtvih, uglavnom nemačkih turista.
  • ca. 3. 12. - TV Beograd odlučila da od sledećeg proleća prekine prikazivanje "Gradića Pejton" (bilo je kritika da serija podstiče "sitnoburžoaske vrednosti").
  • 4. 12. - Honduraski general Oswaldo López Arellano ponovo uzeo vlast (do 1975), sprovodi agrarnu reformu.
  • 6. 12. - Čileanski predsednik Allende u poseti Moskvi, ne dobija očekivanu pomoć.
  • 6 -8. 12. - Treća konferencija SKJ, tema je ideološko mobilizovanje omladine; Tito se žali da je 300.000 osoba vojničke starosti u inostranstvu i pod "neprijateljskim" ideološkim uticajima (NYT).
  • 7 - 19. 12. - Apollo 17, poslednja misija programa i za sada (2017) poslednja sa posadom na Mesec.
  • 8. 12. - Završen Most iznad Male rijeke na budućoj pruzi Beograd-Bar[40].
  • 12. 12. - Prikazan film The Poseidon Adventure.
  • 15. 12. - Rumunija je prva članica MMF iz istočnog bloka (druga socijalistička, nakon SFRJ).
  • 16. 12. - Prekinuti mirovni pregovori između Severnog Vijetnama i SAD.
  • 16. 12. - Portugalski komandosi ubili 150 - 300 civila u mozambičkom selu Wiriyamu.
  • 17. 12. - Prikazan film Behind the Green Door.
Avioni B-52 tijekom "Božićnog bombardiranja"
  • 18 - 29. 12. - Operacija Linebacker II, nazvana i "Božićno bombardovanje" Severnog Vijetnama, najjači udari USAF od Drugog svetskog rata.
  • 14. 12. - Ljudi poslednji put hodaju Mesecom.
  • decembar - Ostavke podneli Mirko Čanadanović (predsednik SK Vojvodine) i Miloš Radojčin (sekretar SKV).
  • 19. 12. - Austrijski kancelar Bruno Kreisky optužio Jugoslaviju za zveckanje oružjem nakon što je govor sekretara za odbranu Ljubičića shvaćen kao prikrivena pretnja.
  • 21. 12. - Osnovni ugovor (Grundlagenvertrag): dve Njemačke, Istočna i Zapadna, priznale jedna drugu, uspostavljaju diplomatske odnose, omogućen njihov prijem u UN.
  • 21. 12. - Počinje druga faza Rodezijskog građanskog rata između bele vlade i crnih ustanika (do 1979).
  • 21 - 23. 12. - Spaseno svih 16 preživelih iz urugvajskog aviona palog na Andima.
  • 23. 12. - Razoran zemljotres pogodio Managvu, glavni grad Nikaragve - 5.000 mrtvih.
  • 24. 12. - Švedski premijer Olof Palme uporedio "božićno bombardovanje" sa nacističkim zločinima - SAD prekidaju diplomatske odnose (bombardovanje izaziva dosta kritika i u SAD).
  • 27. 12. - Demonstracije ispred američkog konzulata u Zagrebu zbog bombardiranja Vijetnama. (NYT)
  • 28. 12. - Ekonomske mere štednje u SFRJ: smanjenje plata u zaduženim fabrikama ili zamrzavanje u neproduktivnim sektorima; ograničenje kredita na najviše trećinu prihoda, otplata najduže 30 meseci za automobile (kreditna kupovina kola, televizora i druge robe je doprinela inflacionom pritisku)[35].
  • 28. 12. - Premijer Severne Koreje Kim Il-sung postaje predsednik.
  • 29. 12. - Puštene u promet prve prave auto-ceste u Jugoslaviji, Zagreb-Karlovac i Vrhnika-Postojna.
  • 29. 12. - Eastern Air Lines Flight 401: pad aviona na Floridi je prva nesreća širokotrupne letelice, 101 žrtva i 75 preživelih.

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Ekonomija SFRJ:
    • U Jugoslaviju ušlo 21,5 miliona stranaca, od čega pet miliona turista, ukupna potrošnja blizu milijardu dolara[41].
    • Prema dokumentu sa Desetog kongresa SKJ iz 1974, nacionalni dohodak 1947-72 je povećan za 4,5 puta[42].
    • U prvih devet meseci, preduzeća su imala gubitke od 140 miliona dolara, od čega 58% u industriji i rudarstvu (električna energija 20 miliona dolara gubitaka); inflacija 17%[43]. Gubici su 87% viši nego 1971[35].
    • Po "najboljim procenama", u SFRJ ima nekoliko stotina ljudi sa imovinom ili gotovinom i do pola miliona dolara, jedna trećina radnika zarađuje manje od 84 dolara mesečno, prosečna plata oko 100 dolara[44], tj. 1.670 novih dinara (1 dolar iz 1972 = oko 5,9 dolara iz 2017).
    • Polovina domaćinstava ima frižider, četvrtina veš-mašinu (u poređenju sa 1% pre 15 godina); mali automobil košta 24 plate, televizor 1,5, muško odelo pola[45].
  • Branko Ćopić dobio "Njegoševu nagradu" za "Baštu sljezove boje".
  • Oko 8.000 stanovnika Kosova je zatvoreno u svojim domovima iz straha od krvne osvete (u 1969. bilo je 100 ubistava iz 147 pokušaja)[46].
  • Jugoslaviju posetili Anwar Sadat (4 - 5. 2.), Jean-Bédel Bokassa (3 - 6. 5.), Haile Selasije (25 - 30. 6., proglašen je počasnim građaninom SFRJ), predsednik Indije V. V. Giri (5 - 9. 7.), Norodom Sihanouk (14 - 23. 7.), gen. sekr. UN Kurt Waldheim (1. 9.), predsednik Austrije Franz Jonas (13. 9.), holandska kraljica Julijana i princ Bernard (20 - 23. 9.), kraljica Elizabeta II i princ Filip (17 - 21. 10.).
  • Huang Ho presušio prvi put u istoriji, usled pojačanog navodnjavanja njiva.
  • Završen Transamerica Pyramid, najviši neboder u San Franciscu.
  • Objavljena knjiga Learning from Las Vegas trojice autora, veliki uticaj na postmodernu u arhitekturi.
  • DDT zabranjen u SAD nakon desetogodišnje kampanje u kojoj je stvoren moderni ekološki pokret.
  • Kreiran programski jezik Prolog.

1972. u temama[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1972.

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1972. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Amid Trials of Croatian Nationalists, a Satirical Musical Comedy in Zagreb Evokes Laughter Through Tears. nytimes.com NOV. 12, 1972
  2. Purge Goes Deep Into Croatian Life. nytimes.com FEB. 7, 1972
  3. Croats, Rebuked by Tito, Are Sullen and Uneasy About the Future. nytimes.com JAN. 25, 1972
  4. Personnel Changes: In Croatian Party, Yugoslav Party Presidium, And State Presidency, S.Stanković, OSA-RFE
  5. PARTY TIGHTENING ORDERED BY TITO. nytimes.com JAN. 30, 1972
  6. Sharon: Israel's Warrior-Politician By Anita Miller, Jordan Miller, Sigalit Zetouni, pt102
  7. Cosic's Book: a Case Study of Yugoslavia's Censorship p. 3, Zdenko Antić, OSA - RFE
  8. A New Threat From a Dread Disease; Smallpox:. nytimes.com APRIL 2, 1972
  9. Anti-Stalinist Work Chosen Book of the Year in Yugoslavia, S.Stanković, OSA-RFE
  10. Tito's Visit to Moscow; how Sincere is Friendship?, S.Stanković, OSA-RFE
  11. A RISE IN DRUG USE ALARMS YUGOSLAVS. nytimes.com JULY 25, 1972
  12. On the Eve Of Tito's Visit to Warsaw, S.Stanković, OSA-RFE
  13. La Dolce Vita: a Formula Against the Cold War, S.Stanković, OSA-RFE
  14. Penthouse Adriatic Club Casino in Yugoslavia, 1972, Yugoslavia - Virtual Museum
  15. Yugoslavia Adopting Stronger Measures to Dampen Nationalism in Her 8 Regions. nytimes.com JULY 18, 1972
  16. An Increasingly Motorized Yugoslavia Has New Headache: Wild Turkish Drivers Dashing Home. nytimes.com JULY 24, 1972
  17. July, 18 in history. russiapedia.rt.com
  18. Nadav Safran (1 January 1988). Saudi Arabia: The Ceaseless Quest for Security. Cornell University Press. str. 154–. ISBN 0-8014-9484-2. http://books.google.com/books?id=zSkIi_1T1FsC&pg=PA154. 
  19. 19. Pulski filmski festival. arhiv.pulafilmfestival.hr
  20. Barry Riley (2017). The Political History of American Food Aid: An Uneasy Benevolence. Oxford University Press. str. 335–. ISBN 978-0-19-022887-3. https://books.google.com/books?id=5W8uDwAAQBAJ&pg=PA335. 
  21. Belgrade Cautious in Trial of 4 Croats. nytimes.com AUG. 30, 1972
  22. Capitalism Is Alive but Not So Well in Yugoslavia. nytimes.com OCT. 29, 1972
  23. YUGOSLAVS ASSAIL CROAT DISSIDENTS;Denunciations of the Ustashi Resumed After Long Lull. nytimes.com OCT. 1, 1972
  24. A New Political Orthodoxy Is Asserting Itself in Liberal Yugoslavia. nytimes.com JAN. 2, 1973
  25. Zagreb Daily Discusses Huge Soviet Credits to Yugoslavia, OSA-RFE
  26. TITO, AT 80, TRIES TO REBUILD PARTY. nytimes.com OCT. 14, 1972
  27. 2 Serbian Party Leaders Quit in. Wide Purge by Tito. nytimes.com OCT. 26, 1972
  28. Jonathan Haslam (2005). The Nixon Administration and the Death of Allende's Chile: A Case of Assisted Suicide. Verso. str. 143–. ISBN 978-1-84467-030-7. http://books.google.com/books?id=cBcDJ34AJGMC&pg=PA143. 
  29. Tito Comes To the Aid of The Party; Yugoslavia. nytimes.com
  30. Velika čistka kadrova. novosti.rs 23. januar 2012
  31. Repression in Yugoslav Universities. nytimes.com DEC. 18, 1972
  32. Belgrade "Anarcho-Liberal" Professors Attacked, S.Stanković, OSA-RFE
  33. Tito's Foreign Policy Interview in "Vjesnak", page 3, S.Stanković, OSA-RFE
  34. Yugoslavia in 1977, page 12, S.Stanković, OSA-RFE
  35. 35,0 35,1 35,2 YUGOSLAVS FACE ECONOMIC CURBS. nytimes.com DEC. 28, 1972
  36. Yugoslav Workers Strike a Factory. nytimes.com NOV. 5, 1972
  37. BELGRADE SHUNS NEW ‘STALINISM’ Party Aide Says This Is Coal of Tighter Discipline. nytimes.com NOV. 19, 1972
  38. Yugoslavia's Well‐to‐Do Are Targets of Informers. nytimes.com NOV. 18, 1972
  39. Purges in Bosnia and Hercegovina, S.Stanković OSA-RFE
  40. Yugoslav Bridge Completed. nytimes.com DEC. 10, 1972
  41. Bajec, Dolničar, 1981, str. 274-5
  42. Bajec, Dolničar, 1981, str. 289
  43. Yugoslays: Global Engineers. nytimes.com JAN. 14, 1973
  44. A Problem Karl Marx Didn't Foresee; Yugoslavia. nytimes.com SEPT. 10, 1972
  45. Diners' Club or Just Dinars, Yugoslav Consumer Is King. nytimes.com AUG. 16, 1972
  46. Blood Feuds Plague a Yugoslav Province. nytimes.com DEC. 1, 1972
Literatura
  • Milan Bajec, Ivan Dolničar (1981). Jugoslavija 1941-1981, Beograd: Eksport pres.

Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]