1938

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Ovo je članak o godini 1933.
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1900-e  1910-e  1920-e  – 1930-e –  1940-e  1950-e  1960-e
Godine: 1935 1936 193719381939 1940 1941
1938 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1938
MCMXXXVIII
Ab urbe condita 2691
Islamski 1356 – 1357
Iranski 1316 – 1317
Hebrejski 5698 – 5699
Bizantski 7446 – 7447
Koptski 1654 – 1655
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1993 – 1994
 - Shaka Samvat 1860 – 1861
 - Kali Yuga 5039 – 5040
Kineski
 - Kontinualno 4574 – 4575
 - 60 godina Yang Zemlja Tigar
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11938
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1938 (MCMXXXVIII) po gregorijanskom kalendaru bila je redovna godina koja počinje u subotu (link pokazuje godišnji kalendar).

1938:
123456789101112
RođenjaSmrti

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

Anšlus: Hitler govori u Beču

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 24. 3. - 1. 5. - Bitka za Xuzhou: Japanci uspevaju zauzeti grad, ali većina kineskih trupa se uspeva probiti iz okruženja.
  • 3 - 9. 5. - Hitler u poseti Italiji.
  • 3. 5. - Uhapšen Stanislav Kosior, zamenik predsednika sovjetske vlade i bivši šef ukrajinske partije (streljan sledećeg februara).
  • poč. maja - Josip Broz u Sloveniji formirao Privremeno rukovodstvo KPJ (zvanična verzija?).
  • 11. 5. - U Nemačkoj potpisan zakon o gradnji kanala Rajna – Majna – Dunav.
  • 12. 5. - Japanci zauzeli luku Amoj (Xiamen), deo plana za blokadu Kine.
  • 14. 5. - Prikazan film The Adventures of Robin Hood sa Errolom Flynnom.
  • maj - "Majska provala" na Tehničkom fakultetu u Beogradu, zaplenjen komunistički štampani materijal, uhapšeno mnogo studenata (među kojima Rifat Burdžević).
  • 21. 5. - Delimična mobilizacija u Čehoslovačkoj nakon glasova o gomilanju nemačke vojske na granici, Francuska i Britanija upozoravaju Nemačku.
  • 21. 5. - Masakr u Tsujami: jedan Japanac ubio 30 svojih suseljana blizu Tsujame (do 1982. najgore masovno ubistvo koje je počinio pojedinac).
  • 22. 5. - U Beogradu prvi put priređene automobilske i motociklističke trke (ulice Dušanova i Strahinića bana).
  • 23. 5. - U Roterdamu ubijen šef Organizacije ukrajinskih nacionalista Jevhen Konovalec. Nasleđuje ga Andrij Melnik, lider umerene struje (Banderina frakcija se izdvaja 1940).
  • 25. 5. - Sovjetski ambasador u SAD Trojanovski izjavljuje da je SSSR spreman da brani Čehoslovačku (SAD i Britanija ignorišu).
  • 25. 5. - Španski građanski rat: nacionalisti bombardovali Alicante, preko 300 poginulih civila.
  • 26. 5. - Hitler polaže kamen-temeljac fabrike Volkswagen u selu Fallersleben u donjoj Saksoniji.
  • 28. 5. - Na Beogradskom sajmištu otvorena Prva međunarodna vazduhoplovna izložba.
  • 28. 5. - Hitler drži konferenciju sa generalima: naređuje pojačanje snage vojske i vazduhoplovstva i gradnju fortifikacija na francuskoj granici.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 3. 8. - Britanska Runcimanova misija stigla u Prag radi posredovanja između čehoslovačke vlade i partije sudetskih Nemaca - vrši veći pritisak na vladu.
  • 14. 8. - Vlatko Maček došao u Beograd na razgovore sa šefovima Udružene opozicije, pozdravljen je od mase Beograđana.
  • avgust - Osnovan Koncentracioni logor Mauthauzen u Austriji.
  • 17. 8. - Po Hitlerovom dekretu, SS-Verfügungstruppe (dispozicione trupe SS) nisu deo ni vojske ni policije, već su na raspolaganju Fireru (od 1940. Waffen-SS).
  • 18. 8. - Načelnik nemačkog generalštaba gen. Ludwig Beck daje ostavku jer se ne slaže sa otvaranjem rata protiv Čehoslovačke - ali Hitler je pridobio ostale generale; novi načelnik je gen. Franz Halder.
  • 21. 8. - Dimitrije Ljotić povređen na konferenciji u Preljini kod Čačka, dva seljaka ranjena vatrenim oružjem.
  • 22. 8. - Bledski sporazum između Mađarske i zemalja Male Antante (Čehoslovačka, Rumunija, Jugoslavija): Mađarskoj je dozvoljeno ponovno naoružavanje.
  • 22. - 25. 8. - Mađarski regent Miklós Horthy u poseti Nemačkoj, prisustvuje reviji ratne mornarice kod Kila i velikoj paradi u Berlinu.
  • 24. 8. - Josip Broz u Moskvi (hotel "Luks").
  • 24. 8. - Incident Kweilin: Japanci oborili putnički avion DC-2 iznad Kine - prvi takav događaj u istoriji.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • septembar - Dersimski masakr: dovršavaju se operacije protiv kurdskih pobunjenika u provinciji Dersim (Tunceli).
  • 18. 9. - Britanija i Francuska neće ratovati zbog Čehoslovačke, SSSR će ispuniti svoje obaveze ako to učini i Francuska.
  • 19. 9. - Anglo-francuski predlog: ustupiti Sudete Nemačkoj, neutralizovati ostatak Čehoslovačke.
  • 19. 9. - Mussolini posetio pogranično mesto Planina, izražava prijateljstvo sa jugoslovenskim narodom.
  • 21. 9. - Neuobičajeni uragan pogađa Novu Englesku u SAD, preko 700 mrtvih.
  • 22. 9. - General Jan Syrovy čehoslovački premijer nakon ostavke Milana Hodže. U razgovoru sa Čemberlenom, Hitler traži okupaciju Sudeta do 1. oktobra; Čemberlen se privremeno predomislio, Česima savetuje mobilizaciju.
  • 23. 9. - Mobilizacija čehoslovačke armije; Poljska gomila vojsku na čehoslovačkoj granici - SSSR ih upozorava da ne napadaju.
  • 24. 9. - U 01:30 Čemberlen i Hitler završavaju razgovore o Sudetima, prihvatanjem Hitlerovih zahteva (Godesberg Memorandum), što u početku svi ostali odbijaju.
  • 29/30. 9. - Minhenski sporazum - bez učešća Čehoslovačke odlučeno da Sudeti pripadnu Nemačkoj.
  • 30. 9. - Premijer Neville Chamberlain se vraća u London i izjavljuje da se vratio iz Nemačke sa "mirom za naše doba".

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Početak rasturanja Čehoslovačke

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Posledice Kristalne noći
Španija, novembar '38.
  • 21. 11. - Knez namesnik Pavle i kneginja Olga stigli u posetu Londonu.
  • 21. 11. - Ataturkova sahrana u Ankari, jugoslovenski odred je jedan od osam stranih koji učestvuju u defileu.
  • 25. 11. - Lavrentij Berija je novi ministar unutrašnjih poslova SSSR umesto Ježova (1938-45. i 1953.) - popuštanje Velike čistke.
  • 26. 11. - Prikazan film Angels with Dirty Faces.
  • 27. 11. - Sukob grupe pristalica HSS i žandarmerijske patrole u Primoštenu, četvoro (petoro) mrtvih.[10]
  • 27. 11. - Bačene dve bombe u Temišvarskom pozorištu, četvoro mrtvih - Gvozdena garda celog meseca vodi kampanju terora protiv Jevreja u Banatu i južnoj Transilvaniji.[11]
  • 29/30. 11. - Corneliu Zelea Codreanu i još 13 gardista ubijeno "u pokušaju bekstva" u Rumuniji. Na čelu garde ostaje ekstremista Horia Sima.
  • 30. 11. - Pokušaj generalnog štrajka u Francuskoj nije uspeo.
  • 30. 11. - Zasedanje fašističkog parlamenta u Italiji, u "spontanim" manifestacijama se zahtevaju "Tunis, Džibuti, Korzika!" - dolazi do zategnutosti sa Francuskom i nereda u Tunisu.
  • 30. 11. - Emil Hácha novi čehoslovački predsednik.
  • 30. 11. - Letak, navodno odobren od Vlatka Mačeka, poziva Zagrepčane da ne ističu državne zastave na Dan ujedinjenja[12].

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Tokom godine[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Prosečna osigurana nadnica u Jugoslaviji 1938. iznosi 23,64 dinara.
  • Adolf Hitler je "Čovek godine" časopisa Time (najuticajnija osoba godine).
  • Pištolj Walther P38.
  • Konrad Zuse napravio programabilni mehanički računar Z1.

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1938.

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1938. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Vreme, 14. jan. 1938, str. 5
  2. The Legal Status of the Jews in Romania. romanianjewish.org
  3. Politika, 27.1.1938., str. 5. digitalna.nb.rs (pristup 1.3.2016.)
  4. Vreme, 27.1.1938., str. 5. digitalna.nb.rs (pristup 1.3.2016.)
  5. Politika, 24. jun 1938, str. 5-6. digitalna.nb.rs
  6. "Politika", 21. jul 1938, str. 8 digitalna.nb.rs (Digitalna narodna biblioteka Srbije)
  7. Politika, 16. maj 1940, str. 20. digitalna.nb.rs
  8. Politika, 9. okt. 1938, str 15
  9. Vreme, 18. okt. 1938, str. 4 i 19. okt. str. 7
  10. Vreme, 30. nov. 1938, str. 4
  11. Mihai Visan, Mihaela Martin. The Banat Jews during the War Dictatorship
  12. Vreme, 3. dec. 1938, str. 5. digitalna.nb.rs
  13. Vreme, 22. nov. 1938, str. 7