Treća Francuska Republika

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Francuska Republika
République française
Flag of France.svg
1870. – 1940.
Zastava Grb
Zastava Simbol
(neslužbeni)
GesloLiberté, Égalité, Fraternité
HimnaLa Marseillaise
Lokacija Francuske Republike
Francuska i njezini kolonijalni posjedi 1939. godine
Glavni grad Pariz
Jezik/ci francuski jezik
Religija katolicizam (do 1905.)
Vlada Republika
Predsjednik
 - 1871. – 1873. Adolphe Thiers (prvi)
 - 1932. – 1940. Albert Lebrun (zadnji)
Premijer
 - 1870. – 1871. Louis Jules Trochu (prvi)
 - 1940. Philippe Pétain (zadnji)
Legislatura Parlament
 - Gornji Senat
 - Donji Zastupnički dom
Historija
 - Francusko-pruski rat 19. srpnja 1870.
 - Proglašena republika 4. rujna 1870.
 - Pariška komuna 18. ožujka28. svibnja 1871.
 - Ustavni zakoni 1875.
 - Dreyfusova afera 1894.1906.
 - Prvi svjetski rat 1914.1918.
 - Bitka za Francusku 10. svibnja22. lipnja 1940.
 - Proglašena Višijska Francuska 22. lipnja 1940.
Valuta franak
Prethodnice
Nasljednice
Flag of France.svg Drugo Francusko Carstvo
Višijevska Francuska Flag of France.svg
Slobodna Francuska Flag of Free France (1940-1944).svg
Treći Reich Flag of the German Reich (1935–1945).svg
Njemačka vojna uprava u okupiranoj Francuskoj War Ensign of Germany (1938-1945).svg
Njemačka vojna uprava u Belgiji i sjevernoj Francuskoj War Ensign of Germany (1938-1945).svg
Danas dio  Francuska

 Alžir
 Benin
 Burkina Faso
 Čad
 Džibuti
 Etiopija
 Gvineja
 Kamerun
 Komori
 Republika Kongo
 Madagaskar
 Mali
 Maroko
 Mauritanija
 Niger
 Obala Bjelokosti
 Senegal
 Srednjoafrička Republika
 Togo
 Tunis

 Indija
 Kambodža
 Kina
 Laos
 Libanon
 Sirija
 Vijetnam

Treća Francuska Republika (francuski: La Troisième République ili La IIIe République) je naziv za period francuske povijesti od pada Drugog Carstva 1870. godine pa do nacističke okupacije i uspostave Višijske Francuske 1940. godine.

Prvi dani Treće Republike bili su obilježeni Francusko-pruskim ratom, kojega je nova republikanska vlast nastavila voditi unatoč padu Napoleona III. Francuska je očekivano poražena, a visoke reparacije koje je nametnulo novoformirano Njemačko Carstvo dovele su do gubitka regije Alsace-Lorraine, socijalnih nemira i uspostave Pariške komune. Prve vlade Treće Republike razgovarale su o obnovi monarhije, no sukobi oko same prirode nove monarhije kao i oko toga kojoj bi dinastiji pripao tron doveli su do kraha tih razgovora. Tako je Treća Republika, koja je isprva predviđena kao tranzicijska vlast, postala permanentna.

Ustavni zakoni iz 1875. dali su Trećoj Republici formu i sadržaj. Država je uređena kao parlamentarna republika. Parlament je bio dvodoman, a sačinjavali su ga Senat i Zastupnički dom. Državni poglavar bio je Predsjednik Republike. Pitanje obnove monarhije dominiralo je mandatima prve dvojice predsjednika, Adolphea Thiersa i Patricea de Mac-Mahona, no serija republikanskih predsjednika iu 1880-ih godina dokrajčila je sve nade o obnovi monarhije. Velik dio francuskog kolonijalnog imperija uspostavljen je upravo za Treće Republike; tako u ovom periodu nastaju Francuska Indokina, Francuski Madagaskar, Francuska Polinezija, a tokom utrke za Afriku dolazi do pripajanja velikih dijelova Zapadne Afrike. Prvim godinama XX. vijeka dominirala je Demokratsko-republikanska alijansa, isprva stranka lijevog centra koja se s godinama profilirala kao stranka desnog centra. Period nakon Prvog svjetskog rata pa sve do kraja 30-ih godina obilježen je polariziranom političkom situacijom i animozitetom između Alijanse i socijalistički orijentiranih radikala. Treća Republika pala je u ranoj fazi Drugog svjetskog rata. Okupirana Francuska je od 1940. godine bila podijeljenja na de Gaulleovu Slobodnu Francusku i pronacistički orijentiranu Pétainovu Višijevsku Francusku.