26. maja

26. maj/svibanj (26. 5.) je 146. dan godine po gregorijanskom kalendaru (147. u prijestupnoj godini). Do kraja godine ima još 219 dana.

Događaji

1521. – Rimsko-nemački car Karlo V, kao izvršilac papske ekskomunikacije, doneo je Vormski edikt kojim su Martin Luter, osnivač protestantizma u Nemačkoj i njegovi sledbenici prognani iz zemlje.
1659. – Aurangzeb, veliki mogul Indije zvanično je stupio na presto koji je uzurpirao zbacivši oca i smaknuvši braću.
1805. – Napoleon Bonaparta krunisan za kralja Italije u milanskoj katedrali.
1851. – U Londonu počeo prvi moderni međunarodni šahovski turnir, koji je 15. jula, u konkurenciji 16 igrača, završen trijumfom nemačkog majstora Adolfa Andersena.
1865. – Predajom generala Kirbija Smita u Šrevenportu kod Nju Orleansa u Luizijani, prestao je poslednji oružani otpor južnjačke vojske u američkom građanskom ratu.
1868. – Obešen irski nacionalista Majkl Baret zbog bombaškog napada u Londonu. To je bilo poslednje javno smaknuće u Engleskoj.
1896. – Nikola II Romanov krunisan je za cara Rusije.
1923. – Održana je prva motociklistička trka „24 časa Le Mana“.
1942. – Drugi svetski rat: U Londonu potpisan britansko-sovjetski ugovor o punoj saradnji dveju zemalja u ratu i posle njega.
1955. – U Beograd doputovala delegacija Sovjetskog Saveza na čelu sa prvim sekretarom CK KPSS Nikitom Hruščovom, što je bila prva zvanična sovjetska poseta Jugoslaviji nakon Rezolucije Informbiroa.
1966. – Britanska Gijana je postala nezavisna država u okviru Britanskog komonvelta.
1972. – U Moskvi potpisan prvi sporazum SSSR i SAD o ograničenju strategijskog nuklearnog naoružanja (SALT 1).
1991. –.
- Zvijad Gamsahurdija je izabran za predsednika Gruzije.
- Austrijski putnički avion „Boing 767“, kompanije bivšeg automobilskog asa Nikija Laude, pao je oko 160 kilometara severno od Bangkoka. Poginulo je svih 223 putnika i članova posade.
1997. – Australijski premijer Džon Hauard izvinio se desetinama hiljada Aboridžina koji su u prošlosti, zbog sprovođenja politike asimilacije na silu uzeti od njihov roditelja.
1998. – Uprkos protivljenju profesora i studenata, Skupština Srbije usvojila je Zakon o univerzitetu kojim je vlada Srbije ovlašćena da postavlja rektora, dekane, univerzitetske i fakultetske upravne i nadzorne odbore.
2001. – Organizaciju afričkog jedinstva (OAJ) je nakon 38 godina postojanja zamenila Afrička unija.
2001. – Delegacija Internacionalne lige humanista (ILH) predala Davorinu Popoviću Zlatnu povelju mira i humanizma za neprocjenjiv doprinos afirmaciji BiH tokom rata.
2002. – Francusko-poljski režiser, Roman Polanski, osvojio je Zlatnu palmu na filmskom festivalu u Kanu za film „Pijanista“.
2002. – U Beogradu uhapšen bosanski Srbin Ranko Ćešić, optužen za ratne zločine u logoru Luke kod Brčkog 1992. Ćešić je izručen Haškom tribunalu, gdje je osuđen na 18 godina zatvora.
2003. – U avionskoj nesreći ukrajinskog aviona tipa Yak-42 u blizini Crnog mora, kod grada Trabzona, poginula su 62 pripadnika španskih mirovnih trupa, koji su se vraćali iz Avganistana i 13 članova posade.
2004. – Vlada Sudana i pobunjenici sudanske Narodne oslobodilačke armije potpisali u Keniji dogovor o podjeli vlasti i upravljanju u strateškim oblastima oko kojih su se borili.
2006. – Dragoje Paunović osuđen od strane Ustavnog suda Bosne i Hercegovine na 20 godina zatvora za zločin protiv čovječnosti počinjen na teritoriji općine Rogatica u 1992. godini.
2011. – uhapšen Ratko Mladić u okolini Beograda u Srbiji.
2012. – osnovana polička partija Pozitivna Crna Gora u Podgorici

.

Rođenja

1566. – Mehmed III, sultan Osmanlijskog carstva.
1799. – Aleksandar Puškin, ruski pjesnik († 1837.).
1822. – Edmon Gonkur, francuski pisac.
1832. – Dragutin Antun Parčić, hrvatski jezikoslovac († 1902.).
1878. – Isadora Duncan, američka plesačica († 1927.).
1907. – John Wayne, američki filmski glumac († 1979.).
1908. – Velimir Terzić, general JNA i istoričar.
1909. – Adolfo Lopes Mateos, meksički političar. (†1969.).
1909. – Jozo Penava, bosanskohercegovački producent, skladatelj, aranžer, vokalni i instrumentalni interpretator († 1987.).
1912. – Janoš Kadar, mađarski političar, lider komunista, predsednik vlade.
1913. – Peter Cushing, engleski filmski glumac († 1994.).
1913. – Oto Šolc, hrvatski književnik († 1994.).
1915. – Srđan Mrkušić, hrvatski je bivši nogometaš, reprezentativac Jugoslavije i šumarski inženjer († 2007.).
1924. – Mike Bongiorno, italijanski TV-voditelj († 2009.).
1926. – Miles Davis, američki jazz trubač.
1943. – Ismet Bekrić, bosanskohercegovački književnik.
1949. – Pam Grier, američka glumica.
1954. – Alan Hollinghurst, engleski pisac.
1964. – Lenny Kravitz, američki rock-pjevač, glazbenik, tekstopisac i producent.
1966. – Helena Bonham Carter, britanska glumica.
1972. – Ljubiša Dunđerski, bivši srpski nogometaš.
1975. – Alessandro Calcaterra, bivši talijanski vaterpolist.
1977. – Luca Toni, talijanski nogometaš.
1977. – Nikos Chatzivrettas, grčki košarkaš.
1979. – Mehmet Okur, turski košarkaš.
1981. – Dino Drpić, hrvatski nogometaš, branič.
1988. – Juan Cuadrado, kolumbijski nogometaš.

.

Smrti

604. – Sveti Avgustin, prvi kenterberijski nadbiskup.
735. – Sveti Bid, engleski istoričar i kaluđer.
1421. – Mehmed I, sultan Osmanlijskog carstva.
1512. – Bajazid II, sultan Osmanlijskog carstva.
1762. – Alexander Gottlieb Baumgarten, njemački filozof.
1876. – František Palacki, češki istoričar i političar.
1883. – Abd-el-Kader, alžirski ustanik. (*1808.).
1919. – Milan Amruš, hrvatski liječnik i političar (* 1848.).
1976. – Martin Heidegger, njemački filozof.
1978. – Tamara Platonovna Karsavina, ruska balerina. (* 1885.).
2012. Marin Srakić Đakovačko-Osiječki nadbiskup i metropolit (* 1937. )
2017. - Zbigniew Brzezinski, poljsko-američki diplomat i državnik [[(* 1928.)

Blagdani/Praznici

Srpska pravoslavna crkva slavi:.

.

Vidi takođe: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar