1808

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 18. vijek19. vijek20. vijek
Decenija: 1770-e  1780-e  1790-e  – 1800-e –  1810-e  1820-e  1830-e
Godine: 1805 1806 180718081809 1810 1811
1808 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1808
MDCCCVIII
Ab urbe condita 2561
Islamski 1222 – 1223
Iranski 1186 – 1187
Hebrejski 5568 – 5569
Bizantski 7316 – 7317
Koptski 1524 – 1525
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1863 – 1864
 - Shaka Samvat 1730 – 1731
 - Kali Yuga 4909 – 4910
Kineski
 - Kontinualno 4444 – 4445
 - 60 godina Yang Zemlja Zmaj
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11808
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

1808 (MDCCCVIII) je bila prijestupna godina koja počinje u petak u gregorijanskom, odnosno prijestupna godina koja počinje u srijedu u julijanskom kalendaru, koji kasni 12 dana.

1808:
123456789101112
RođenjaSmrti

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2. 2. - Francuska invazija Papinske Države, jer se papa Pio VII. nije želio priključiti Kontinentalnoj blokadi. Gen. de Miollis okupirao Rim.
  • 6. 2. - Američki kitolovac Topaz naišao na Pitcairn: jedini preživeli pobunjenik sa Bounty-ja je John Adams.
  • 11. 2. - Jesse Fell u Pensilvaniji dokazao da se antracit može koristiti za zagrevanje kuće - sledećeg proleća počinje komercijalna eksploatacija u SAD.
  • februar - Francuske trupe ulaze u Španiju.
  • februar - Proglašen zakonski članak IV:1807 po kome Rijeka pripada Ugarskoj kraljevini, ali Hrvatski sabor daje zasebni zaključak o tome da Rijeka pripada Hrvatskoj (potvrđeno u kolovozu).[5]
  • februar - U Austriji zabranjeno štampanje tekstova o srpskom ustanku, ako ih ne dozvole carske vlasti.[6]
  • 18. 2. - Napoleon odobrava Marmontovo ukinuće Dubrovačke Republike[1].
  • 21. 2. - Počinje Finski rat: ruske snage ulaze u švedsku Finsku

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 3. - Napoleonovim dekretom ustanovljeno carsko plemstvo: ranijim kneževima i vojvodama dodati grofovi, baroni i vitezovi.
  • mart - Papine provincije Ancona, Macerata, Pesaro, Urbino, Fermo su priključene Napoleonovom Italijanskom kraljevstvu.
  • 2. 3. - Rusi zauzeli Helsingfors/Helsinki, opsedaju morsku tvrđavu Sveaborg/Suomenlinna (do maja).
  • 8. 3. - Regent João se sa kraljevskom porodicom iskrcao u Rio de Janeiru.
  • 13. 3. - Umro nominalni danski kralj Kristijan VII, njegov sin regent postaje Frederik VI (kralj Danske-Norveške do 1814. i samo Danske do 1839).
  • 14. 3. - Dansko-švedski rat (1808-1809): Danska objavljuje rat Švedskoj.
  • 17. 3. - Napoleon donosi tri dekreta s namerom integracije/asimilacije Jevreja u Francuskom carstvu - jedan od njih je zapamćen kao Sramni jer je ograničio njihove poslovne aktivnosti i stanovanje.
  • 17 - 19. 3. - Aranjuezka pobuna protiv španskog kralja Karlosa IV i premijera Godoya, u korist prestolonaslednika Ferdinanda - kralj abdicira u sinovljevu korist.
  • 22. 3. - Bitka kod Zealanda: britanska pomorska pobeda nad Dancima.
  • 23. 3. - Francuska vojska na čelu sa Muratom okupirala Madrid.
  • 28. 3. - Rusija proglasila aneksiju Finske.

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 4. - Sastanak Karađorđa i gen. Simbšena pod Beogradom[3].
  • 6. 4. - Nemački doseljenik u SAD John Jacob Astor osnovao American Fur Company.
  • april - Objavljena "Obraćanja nemačkoj naciji" filozofa J. G. Fichtea - zalaže se za nacionalizam u kulturnom smislu.
  • 30. 4. - Bayonnske abdikacije: bivši i sadašnji španski kralj, Karlos i Ferdinand, dolaze na posrednički razgovor sa Napoleonom, ali ovaj proglašava zbacivanje Burbona u Španiji i postavljanje svog brata Josepha, sada kralja Napulja, na presto Španije.
  • proljeće - U Boki počele mobilizacije u "Italsku flotu".

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 5. - Bavarska dobila ustav: prva nemačka zemlja sa narodnim predstavništvom nezavisnim od staleškog sistema.
  • 2. 5. - Madridski ustanak (Dos de Mayo): narod pokušava sprečiti deportaciju ostatka kraljevske porodice u Francusku, dolazi do pucnjave na narod i pobune. Početak Španskog rata za nezavisnost (ili Peninsularni rat).
  • 3. 5. - U Madridu su streljane stotine uhvaćenih sa oružjem, što Goya beleži na poznatoj slici.
  • 4. 5. - Gen. Simbšen šalje Karađorđu poziv na razgovore u Petrovaradin - ruski izaslanik Rodofinikin šalje ovo pismo svojoj vladi, koja traže objašnjenje od Austrijanaca[3].
  • 6. 5. - Švedska tvrđava Sveaborg se predala Rusima, sa velikom količinom materijala.
  • 16. 5. - Bitka kod Alvøena: dansko-norveška pomorska pobeda nad Britancima.
  • 25. 5. - Kraljevina Etrurija (ranije Veliko Vojvodstvo Toskana) priključeno Francuskoj u vidu departmana Arno, Méditerranée i Ombrone. Formalno je priključeno i Vojvodstvo Parma, u obliku departmana Taro.
  • 30. 5. - Karađorđe odbija susret sa nadvojvodom Karlom u Zemunu, kao i pregovore o predaji Beograda i primanju austrijskog protektorata - slede vojne demonstracije s obe strane, Srbi kažu da rešenje očekuju samo od Rusije i Francuske[3].
  • maj-jun - Borbe kod Sokola, razbijena jedna bosanska vojska koja je pokušala deblokirati grad.[7][8]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 6. 6. - Joseph Bonaparte proglašen za kralja Španije, kao José I (do 1813).
  • 6. i 14. 6. - Bitka kod El Bruca blizu Barcelone je pobjeda ustanika.
  • 9. 6. - Carskim patentom u Austriji osnovan Landwehr (domobranstvo), kao dopuna armiji (ukinut 1859, pa obnovljen 1869, nakon Nagodbe).
  • 13. 6. - Kruščička buna: oglašena buna protiv spahija u selu Kruščica kod Bele Crkve, s pozivanjem na pomoć iz Srbije - raspala se istog dana.
  • 15. 6. - 13. 8. - Prva Opsada Saragose - francuski neuspeh.
  • 28. 6. (ili 1. 3.) - Auguste Marmont proizveden u vojvodu od Raguze.

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 12 - 14. 7. - Velika vrućina u Engleskoj, zabeleženi su smrtni slučajevi ljudi i životinja.
  • 22. 7. - Bitka kod Bailéna u Andaluziji: francuska vojska gen. Duponta je poražena, predaje se 17.600 vojnika, uz 2.200 mrtvih i 400 ranjenih - slomljen je mit o nepobedivosti Napoleonove armije. Francuzi se nakon ovoga povlače preko Ebra.
  • 22. 7. - Osmanski prevrati 1807-08: pošto se Alemdar Mustafa-paša približava Stambolu, sultan Mustafa IV naređuje ubistvo bivšeg sultana Selima III i svog brata Mahmuda - ali Mahmud II je izmakao ubicama, tako da ga Mustafa-paša proglašava za sultana (do 1839), a on sam je veliki vezir (do novembra).
  • ca. 24. 7. - Richard Trevithick pokazuje u "Parnom cirkusu" lokomotivu Catch Me Who Can.
  • 29. 7. - Bitka kod Évore u Portugalu: Francuzi gen. Loisona razbili portugalsko-španske snage, nakon čega su poharali i masakrirali grad.
  • 31. 7. - Pobuna dva španska puka u francuskoj vojsci na Zealandu, u Danskoj - ubijen je ađutant komandanta, ali pobuna je sutradan ugušena.
  • leto - Nekoliko pobuna protiv francuske vlasti u Boki - Brajići, Krivošije, Risan.[9]
  • leto - Seljaci odbijaju odlazak na rabotu u Voćinskom spahiluku - pobuna suzbijena hapšenjem vođa, koji su pokušavali doturiti žalbu caru, i postavljanjem vojnog odreda[10].

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 8. - Kupoprodajni ugovor o prodaji palače Ferdinanda Kulmera u Zagrebu za trajan smještaj banova, sjedište sudova, pohranu javnih spisa i kraljevskih knjiga - Banski dvori, nakon renovacija početkom sljedeće godine[11].
  • 1. 8. - Napoleonov zet Joachim Murat imenovan za kralja Napulja (do 1815).
  • 6. 8. - Crnogorski glavari odbijaju osnivanje francuskog konzulata na Cetinju, osim ako to ne bi dozvolio ruski car - Napoleon preti da će pretvoriti Crnu Goru u Crvenu[12]
  • 7. 8. - Evakuacija La Romanine divizije: deo španskih snaga u Danskoj se pobunio, kasnije tokom meseca ih je prevezla britanska mornarica.
  • 8. 8 - Osvećenje mesta hrama Svete Petke na Dobroj vodi u Vukovaru (crkva izgrađena 1811).
  • 16. 8. - Francuzi prekidaju nakon tri sedmice Drugu opsadu Girone.
  • 17. 8. - Bitka kod Roliçe u Portugalu je prva Wellesleyjeva i britanska bitka u Peninsularnom ratu i uspeh.
  • 19. 8. - Car/kralj Franjo potvrđuje zakonski članak hrvatskog sabora o Rijeci - grad šalje zastupnike i na ugarski i na hrvatski sabor, jer se istovremeno smatra dijelom obiju zemalja (do 1848, s izuzetkom 1809-22).
  • 21. 8. - Bitka kod Vimeira: Wellesley odlučujuće porazio Junotove snage u Portugalu.
  • 29. 8. - Veliki vezir pokušava obnoviti vojsku Nizam-I Cedid pod imenom Sekban-ı Cedid.
  • 30. 8. - Kontroverzna Konvencija iz Sintre: francuske snage će biti evakuisane britanskim brodovima iz Portugala.
  • 31. 8. - Senjavinova ruska flota napušta lisabonsku luku nakon deset meseci blokade - biće u Portsmouthu do avgusta 1809.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Zgrada Velike škole u Beogradu
  • 12. 9. (31. 8. po j.k.) - Otvorena Velika škola Ivana Jugovića u Beogradu, nastava kreće sledećeg dana. Dositej drži svečani govor "O dužnom počitaniju k naukam", među prisutnima je i mladi Vuk Karadžić[13].
  • 14. 9. - Bitka kod Oravaisa je odlučujuća ruska pobeda u Finskoj.
  • 15. 9. - Prošpanska stranka u Meksiku uhapsila prokriolskog vicekralja Iturrigaraya - kreoli već traže narodni suverenitet i nezavisnost.
  • 19. 9. - Napoleonov dekret o osnivanju eparhije dalmatinske - episkop, konzistorija i bogoslovija s godišnjom dotacijom od 15.000 franaka, kao i 40 parohija. Ovim se istovremeno prekida jurisdikcija crnogorskih mitropolita u Boki.
  • 20. 9. - Izgorjela prva zgrada Kraljevske opere u Londonu.
  • 25. 9. - Provincijske španske hunte se u Aranjuezu udružile u Centralnu vrhovnu huntu na čelu sa starim grofom Floridablancom (umro već u decembru). Predviđeno učešće i prekomorskih poseda, ali po jednog predstavnika, umesto dva.
  • 27. 9. - 14. 10. - Erfurtski kongres francuskog i ruskog cara - nema produbljenja saradnje, odnosi se zapravo hlade.
  • 29. 9. - Veliki vezir Alemdar Mustafa-paša potpisao sa četvoricom ajana, koji su se odazvali njegovom pozivu, Povelju o savezu (Sened-i ittifak), s ciljem okončanja haosa u carstvu.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 11. - Napoleon lično vodi intervenciju u Španiji.
  • 7. 11. - Bitka na Palo Hincado je prvi okršaj Španske rekonkiste Santo Dominga - poraženi Francuzi u današnjoj Dominikanskoj republici. Opsada grada Santo Domingo traje do sledećeg jula.
  • 12. 11. - Mauricijuska kampanja: četiri velike francuske fregate pod komandom Hamelina kreću u operacije protiv Britanaca na Indijskom okeanu.
  • 15. 11. - Pobunjeni janičari opkolili kuću velikog vezira Mustafa-paše - on potpalio barut u podrumu i povukao sa sobom nekih 400 napadača. Bivši sultan Mustafa IV je sutradan pogubljen po Mahmudovom naređenju.
  • 19. 11. - Primirje u Olkijokiju okončava borbe u Finskoj - Šveđani prepuštaju zemlju Rusiji (do 1917).
  • 19. 11. - Pruske reforme: lokalne vlasti dobijaju veću autonomiju.
  • 23. 11. - Bitka kod Tudele: francuski maršal Jean Lannes porazio Špance u Navari.
  • 24. 11. - U Pruskoj je Generalni direktorijum zamenjen Državnim ministerijumom sa pet resora. Međutim, kralj istog dana mora smeniti reformatora Steina zbog njegovih antifrancuskih gledišta.
  • 30. 11. - Bitka u Somosierri: Napoleon se probio kroz planinski prolaz, severno od Madrida, istakla se poljska konjica.

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • novembar-decembar? - Kolosalna erupcija (VEI 6), verovatno u zapadnom tropskom Pacifiku, izaziva globalno zahlađenje.
  • 2. 12. - Napoleon izdaje Chamartínske dekrete: ukida feudalizam i inkviziciju, sekularizuje manastirsku imovinu u Španiji.
"Napoleon na vratima Madrida"
  • 4. 12. - Napoleon ulazi u Madrid.
  • 7. 12. - Završeni izbori za predsednika SAD, izabran je demokratski republikanac i državni sekretar James Madison, pobedivši federalistu C. C. Pinckneyja.
  • 7. 12. - Primirje između Švedske i Danske.
  • 20. 12. - Francuzi započinju Drugu opsadu Saragose - osvajaju je u februaru.
  • 21. 12. - Bitka kod Sahagúna je uspeh britanske konjice protiv Francuske na severozapadu Španije, praćena uspehom kod Benaventea 29-og - ipak, ovo se događa u kontekstu britanskog povlačenja pred Napoleonom.
  • 22. 12. - Beethovenov koncert 22. prosinca 1808. - praizvedba Pete i Šeste simfonije, te još dva djela.
  • 23. 12. - U Beču je odlučeno da se na proleće krene u rat protiv Francuske. Napoleon je istog meseca formirao novu Rajnsku armiju od 100.000 ljudi i zahtevao od nemačkih klijenata da okupe vojske.[15]
  • 26 - 27. 12. - Glavna narodna skupština u Beogradu: objavljen novi ustavni akt u Srbiji, izraz Karađorđeve snage[3].
  • kraj 1808 - početak 1809 - Rusko-turski preogovori u Jašu: Rusi zahtevaju nezavisnost Srbije pod pokroviteljstvom Rusije i Porte, između Drine i Timoka, uključujući Novi Pazar, Skoplje i Niš (Srbi traže od Prozorovskog i Crnu Goru, Bosnu i Hercegovinu)[16]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Fikcija[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1808.

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

Literatura
  • Istorija srpskog naroda, Peta knjiga, prvi tom, Od Prvog ustanka do Berlinskog kongresa, SKZ Beograd 1981 (V-1)
  • Istorija srpskog naroda, Peta knjiga, drugi tom, Od Prvog ustanka do Berlinskog kongresa, SKZ Beograd 1981 (V-2)
  • Ferdo Šišić, Povijest Hrvata. Pregled povijesti hrvatskoga naroda 1526-1918, drugi dio. Split, Marjan tisak 2004. ISBN 953-214-198-7