1928

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1890-e | 1900-e | 1910-e | 1920-e | 1930-e | 1940-e | 1950-e | >
<< | < | 1924. | 1925. | 1926. | 1927. | 1928. | 1929. | 1930. | 1931. | 1932. | > | >>


1928 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1928
MCMXXVIII
Ab urbe condita 2681
Islamski 1346 – 1347
Iranski 1306 – 1307
Hebrejski 5688 – 5689
Bizantski 7436 – 7437
Koptski 1644 – 1645
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1983 – 1984
 - Shaka Samvat 1850 – 1851
 - Kali Yuga 5029 – 5030
Kineski
 - Kontinualno 4564 – 4565
 - 60 godina Yang Zemlja Zmaj
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11928
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1928 (MCMXXVIII) bila je prijestupna godina koja počinje u nedjelju.

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 2. - U Demokratskoj stranci izglasana Davidovićeva rezolucija koja poziva na koncentracionu vladu, demokratski ministri daju ostavku - kriza vlade (struja V. Marinkovića u DS i muslimani protiv rezolucije).
  • 3. 2. - Tuča u parlamentu KSHS, hvatanje za revolver[2].
  • 3. 2. - Britanska Simonova komisija, oformljena za proučavanje ustavne reforme u Indiji, stiže u Bombaj gde je dočekana protestima, kao i u drugim gradovima; indijske stranke je bojkotuju.
  • 7. 2. - Izglasan Zakon o neposrednim porezima (stupa na snagu 1. 1. 1929.) - više reda u poreskom sistemu KSHS.
  • 8. 2. - Predsednik vlade Velimir Vukićević (radikal) dao ostavku.
  • 8 - 23. 2. - Pokušaji formiranja koncentracione ili koalicione vlade, mandate dobijali Vukićević, Stjepan Radić (HSS), Davidović odbija, Ninko Perić (radikal), opet Vukićević, zatim V. Marinković (demokrata), Radić predlagao vanparlamentarno lice, npr. nekog generala... na kraju opet Vukićević.
  • 11 - 19. 2. - Zimska Olimpijada 1928 u St. Moritzu, prve samostalne zimske igre. Norvežanka Sonja Henie dobila prvu zlatnu medalju.
  • 15. 2. - Uspostavljena putnička avio-linija Beograd-Zagreb.
  • februar - Stanje blizu gladi u Crnoj Gori i Hercegovini[3].
  • februar - U fizici otkriven Ramanov efekt.
  • 18. 2. - Nakon što je porušena većnica u Eastland, Texas, otvorena 31 godinu stara vremenska kapsula - navodno pronađen živ rogati gušter nazvan Ol' Rip the Horned Toad - inspiracija za crtani lik Michigan J. Frog.
  • 20. 2. - Prvi izbori sa univerzalnim muškim pravom glasa u Japanu.
  • 23. 2. - Druga Vukićevićeva vlada - radikali, demokrate, klerikalci (Anton Korošec, ministar unutr. poslova) i muslimani (Mehmed Spaho, trgovina).
  • 25/26. 2. - Osma zagrebačka mjesna konferencija KPJ: pobjeda antifrakcijske struje, Josip Broz izabran za sekretara mjesne partijske organizacije u Zagrebu.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 4. - Otvoren prvi studentski dom u Beogradu "Kralj Aleksandar Prvi" (jedno vreme posle rata "Lola").
  • 10. 4. - Pineapple Primary: unutarpartijski republikanski izbori u Čikagu su vrhunac perioda nasilja (pineapple je eufemizam za ručnu bombu).
  • 12. 4. - Podmetnuta bomba u Milanu namenjena kralju i/ili Musoliniju, poginulo 17 građana.
  • 13. 4. - Nemački avion Junkers W 33 je prvi koji prelazi Atlantik u smeru istok-zapad, iz Irske u Kanadu.
  • 13. 4. - Jaka eksplozija u plesnoj dvorani mesta West Plains, Missouri - 37 mrtvih a uzrok nikada nije ustanovljen.
  • 14. 4. i 18. 4. - Katastrofalni zemljotresi kod bugarskog Plovdiva (M 7.0, int. X), osetili se i u Jugoslaviji.
  • april - Otvoreno pismo Kominterne članovima KPJ - traži se obračun sa frakcijama, beogradska organizacija u početku ne prihvata.
  • april - Sandinovi pobunjenici uništili u Nikaragvi dva rudnika zlata u vlasništvu Amerikanaca.
  • 19. 4. - Objavljena 125. i poslednja fascikla Oxfordskog rečnika, odmah zatim i čitav rečnik u 10 tomova.
  • 22. 4. - Zemljotres razara Korint.
  • 26. 4. - Pošto Portugalu preti finansijski kolaps, ugledni profesor ekonomike António de Oliveira Salazar konačno pristaje postati ministar finansija, pod uslovom da kontroliše potrošnju u svim delovima vlade - postiže uspeh i ostaje na vlasti do 1968. (od 1932. premijer → Estado Novo).

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Kafana "Ruski car" u Beogradu, poprište nereda
  • 25. 5. - Uveče, posle vesti da su u Zadru zapaljene jugoslovenske zastave, antiitalijanske demonstracije u Šibeniku, demoliranje italijanskih objekata, oštar sukob sa policijom. Demonstracije i u Ljubljani.
  • 25. 5. - Vazdušni brod Italia sa generalom Nobileom se srušio na Arktiku, većina članova ekspedicije spašena posle 48 dana.
  • 26. 5. - Antijugoslovenski neredi u italijanskom Zadru.
  • 28. 5. - Velike demonstracije beogradskih i zagrebačkih studenata protiv ratifikacije Netunskih konvencija sa Italijom. Demoliran restoran "Ruski car" u Beogradu, policija demolirala Studentski dom Kralja Aleksandra.
  • 28. 5. - Prvi put istaknuta nova zastava Južnoafričke Unije (Flag of South Africa (1928-1994).svg) - traje do ukidanja apartheida 1994.
  • 30. 5. - Krvavi oružani okršaj policije i demonstranata ispred "Ruskog cara"; nemiri i u Sarajevu[4].
  • 31. 5. - Onemogućeno zasedanje Narodne skupštine jer je opozicija protestovala zbog jučerašnje policijske intervencije[5].

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Uhapšeni Josip Broz
  • 1. 8. - Zasedanje skupštine u Beogradu, bez kluba SD koalicije koji drži zasedanje u zagrebačkoj Sabornici (predsedava Svetozar Pribićević): ne priznaju skupštinu sazvanu u Beogradu, boriće se za novo uređenje.
  • 2. 8. - Potpisan Italo-etiopski ugovor o prijateljstvu i arbitraciji.
  • 4. 8. - Josip Broz uhapšen u Zagrebu ("Bombaški proces" u studenom).
  • 4/5. 8. - Na proputovanju kroz Zagreb ubijen Vladimir Ristović, urednik "Jedinstva", u kome je pozivao na ubistvo Radića i Pribićevića.
  • 6. 8. - Talijanski razarač Giuseppe Missori udario između, tada talijanskih, Brijuna i Rovinja podmornicu F-14 i potopio je - 27 mrtvih.
  • 8. 8. - Umro Stjepan Radić (veliki pogreb 12. 8.).
  • 13. 8. - Krnja Skupština ratifikovala Netunske konvencije sa Italijom.
  • 13. 8. - Vladko Maček, novi lider HSS-a, izjavljuje da bi u KSHS trebale biti zajedničke samo granice, carina, diplomatija i možda vojska.
  • avgust - Beogradski žandarmerijski kaplar Nikola Dronjak, rodom iz Zrmanje, nasledio 25 miliona dolara (1,4 milijarde dinara) od ujaka iz Amerike[13][14].
  • 16. 8. - Tri železničke nesreće sa smrtnim ishodima: voz između Tabanovca i Preševa, prevrnuta dresina između Skoplja i Velesa i eksplozija na lokomotivi kod Niša[14] - ovakve nesreće su vrlo česte u ovom periodu.
  • 23. 8. - Demokratski kandidat Al Smith prihvatio nominaciju - televizija WGY vrši prvi prenos spoljnjeg događaja.
  • 27. 8. - Brijan-Kelogov pakt, kojim se rat želi staviti van zakona, potpisuje 15 zemalja, i još 39 do kraja 1929.
  • 30. 8. - Nehruov izveštaj: indijske partije traže status dominiona; Muslimanska liga uglavnom odbacuje predloge i traži zaseban elektorat.
  • 31. 8. - Praizvedba "Opere za tri groša" u Berlinu.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 9. - Ahmet Zogu krunisan za kralja Albanije (do 1939).
  • 2. 9. - Drugi sabor pravaške omladine u Zagrebu, traži se nezavisnost Hrvatske. Osniva se militantna organizacija Hrvatski domobran (Branimir Jelić).
  • 3. 9. - Philo Farnsworth prikazao u San Franciscu elektronsku televiziju.
  • 3. 9. - Nakon povratka sa letovanja, Alexander Fleming slučajno, i iznova, otkrio penicilin.
  • 13. - 17. 9. - Uragan Okeechobee ubio nekoliko hiljada ljudi na Karibima i Floridi.
  • septembar - Pokušaj puča u Etiopiji: pristalice carice Zaudite pokušale da zbace reformističkog krunskog princa Tafari Makonena.
  • 17. 9. - Na tajnom sastanku u škotskom zamku Achnacarry, postignut tzv. As-Is Agreement između Standard Oila, Royal Dutch Shella i Anglo-Persian Oil Company u cilju smanjivanja "preteranog nadmetanja", što će kasnije biti ocenjeno stvaranjem kartela.
  • 19. 9. - Prikazan The Singing Fool, nastavak The Jazz Singer, najunosniji film ove godine.
  • 21. 9. - Završeni izbori u Švedskoj, nazvani "kozački" zbog oštrine tona; socijaldemokrati nastupili u koaliciji s komunistima, izgubili su mesta ali ostali najveća stranka.
  • 23. 9. - Ugovor o prijateljstvu Italije i Grčke.
  • 23. 9. - Požar u madridskom teatru Novedades, 67 mrtvih (prvi izveštaji govorili o stotinama).
  • 24. 9. - Sukob na Zidu plača: muslimani napali jevreje nakon što su ovi postavili mehicu (pregradu) tokom molitvi na Jom kipur - rastuće tenzije i provokacije oko ovog mesta kulminiraju neredima sledeće godine.
  • 25. 9. - Braća Galvin osnovala Galvin Manufacturing Corporation (od 1930. uveden brend Motorola).
  • 30. 9. - Nikolaj Buharin objavljuje u "Pravdi" članak "Beleške jednog ekonomiste (problem planiranja)" - izlaže poglede "desnog krila"[15].

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 12. - Deseta godišnjica ujedinjenja. Na zagrebačkoj katedrali istaknute crne zastave, demonstranti kliču "slobodnoj Hrvatskoj" i liderima SDK, ima mrtvih i ranjenih.
  • 1. 12. - Emilio Portes Gil je novi predsednik Meksika (do 1930).
  • 3. 12. - Intelektualna elita Brazila želela poželeti dobrodošlicu Albertu Santos-Dumontu, ali hidroavion u kome su se nalazili pao u more - 14 stradalih.
  • 4. 12. - Pozivi na štrajk i neredi na Zagrebačkom univerzitetu.
  • 5. 12. - Pukovnik Vojin Maksimović postavljen za v. d. zagrebačkog velikog župana - demokrate nisu obaveštene, otvara se kriza vlade.
  • 5. 12. - Paragvajska jedinica zauzela bolivijsku ispostavu na spornom Gran Čaku (dve zemlje će voditi Rat za Čako 1932-35).
  • 6. 12. - Banana masakr u Kolumbiji - poslata vojska da uguši štrajk radnika United Fruit Company, procene broja mrtvih se kreću od 47 do 2.000; fiktivna verzija događaja se nalazi u Márquezovom romanu "Sto godina samoće".

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak – April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Avgust/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1928.

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1928. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Lambie, Derek. Stalin's secret train trip to Siberia. siberiantimes.com 16 October 2014 (pristup. 13.11.2015)
  2. Politika, 4 februar 1928. digitalna.nb.rs (pristup. 28.4.2017.)
  3. YUGOSLAVIA: Cabinet at Last, Time, 5. mart 1928
  4. Politika, 1. jun 1928, str. 5-8. digitalna.nb.rs (pristup. 28.4.2015.)
  5. Politika, 1. jun 1928, str. 1-2
  6. Politika, 20. jun 1928, str. 2. digitalna.nb.rs
  7. Politika, 22. jun 1928, str. 11. digitalna.nb.rs
  8. East Central Europe between the two World Wars By Joseph Rothschild, page 233
  9. Politika, 2. avgust 1928, str. 2. digitalna.nb.rs
  10. Politika, 14. jul 1928. digitalna.nb.rs
  11. Politika, 1. avgust 1928, str. 9. digitalna.nb.rs (pristup. 28.4.2017.)
  12. Politika, 30. jul 1928, str. 3. digitalna.nb.rs (pristup. 28.4.2017.)
  13. "Politika" od 16. 8., str. 5
  14. 14,0 14,1 Politika, 17. avgusta 1928, str. 5. digitalna.nb.rs (pristup. 28.4.2017.)
  15. Jay B. Sorenson (1 December 2009). The Life and Death of Trade Unionism in the USSR, 1917-1928. AldineTransaction. str. 237–. ISBN 978-1-4128-4531-1. http://books.google.com/books?id=ujnHF0Hvcj0C&pg=PA237. 

Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]