1907

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1870-e | 1880-e | 1890-e | 1900-e | 1910-e | 1920-e | 1930-e | >
<< | < | 1903. | 1904. | 1905. | 1906. | 1907. | 1908. | 1909. | 1910. | 1911. | > | >>

1907. po kalendarima
Gregorijanski 1907. (MCMVII)
Ab urbe condita 2660.
Islamski 1324–1325.
Iranski 1285–1286.
Hebrejski 5667–5668.
Bizantski 7415–7416.
Koptski 1623–1624.
Hindu kalendari
Vikram Samvat 1962–1963.
Shaka Samvat 1829–1830.
Kali Yuga 5008–5009.
Kineski
Kontinualno 4543–4544.
60 godina Yin Vatra Koza
(od kineske Ng.)
Holocenski kalendar 11907.
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1907 (MCMVII) bila je redovna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju kalendare).

1907:
123456789101112
RođenjaSmrti

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 3. 1. - Muhamed Ali-šah Kadžar je novi šah Persije (do 1909), vodi politiku protiv novog ustava i Medžlisa.
  • 3. 1. - U Sofiji otvorena zgrada Narodnog kazališta.
  • 6. 1. - U Rimu otvoreno prvo školsko odeljenje po metodi Montessori.
  • 6. 1. - Papina enciklika Une fois encore: ponovo se osuđuje separacija države i crkve u Francuskoj.
  • 7 - 8. 1. - Štrajk i neredi tekstilnih radnika u Río Blanco, Meksiko, u intervenciji vojske stradalo najmanje 50 ljudi.
  • 14. 1. - Zemljotres pogodio Kingston na Jamajci, do 1000 mrtvih.
  • januar - I Srbi i muslimani se bune u Sandžaku povodom razrezivanja poreza.
  • januar, polovinom - Carinski rat: srpska predstavka Beču - traže se ravnopravni trgovački pregovori.
  • 25. 1. - Izbori za Rajhstag u Nemačkoj: SPD sa 29% glasova dobija 43 mandata, a Partija Centra sa 19,4% dobija 105 mandata (izborni zakon favorizuje ruralne okruge).
  • 27. 1. (14. 1. po j.k.) - Crnogorski predsjednik vlade Marko Radulović podnio ostavku zbog knjaževih smetnji, četiri dana kasnije dolazi Andrija Radović.
  • 29. 1. - Lee De Forest patentirao triodu.

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 5. 2. - Tajni memorandumi von Aehrenthala, ministra inostranih poslova Austrougarske: anektirati Bosnu i Hercegovinu, formirati hrvatsko-srpsku grupu zemalja sa centrom u Zagrebu, pod okriljem Krune svetog Ištvana, čime bi se oslabila Ugarska i Srbija uvukla u habsburšku orbitu[1].
  • 7. 2. - "Blatnjavi marš" u Londonu je prvi veliki događaj u organizaciji Nacionalnog saveza društava ženskog prava glasa.
  • 8. 2. - SAD preuzimaju finansijsku kontrolu nad Dominikanskom Republikom zbog njenih velikih dugova.
  • 11. 2. - Parobrod Larchmont se sudario s drugim brodom kod Rhode Islanda, stradalo 140 ljudi.
  • 15. 2. - Zakon o narodnijem školama u Crnoj Gori (na snazi od 1/14. marta).
  • februar - Osnovan Royal Dutch Shell.
  • 15. 2. - "Džentlmenski", neformalni, sporazum između SAD i Japana: SAD neće uvoditi ograničenja na doseljavanje iz Japana, a Japan neće dozvoliti iseljavanje u SAD.
  • 21. 2. (8. 2. po j.k.) - Seljačka buna u Rumuniji: počinje u severnoj Moldaviji, da bi se proširila i na ostatak zemlje. U gušenju do aprila poginule hiljade seljaka.
  • 21. 2. - Britanski feribot SS Berlin potonuo blizu Roterdama, 128 stradalih.
  • 22. 2. - Austrijski brod Imperatrix se nasukao na Kreti, 40 mrtvih.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 5. 3. - Otvorena druga Državna duma Ruske imperije, sada su prisutni i boljševici, menjševici i eseri - raspuštena u junu.
  • 11. 3. - Početak revolta vinara u francuskom Langdoku.
  • 11. 3. - Ubijen bugarski premijer Dimitar Petkov.
  • 14. 3. (1. 3. po j.k.) - Štrajk radnika Fabrike šećera na beogradskoj Čukarici okončan uvođenjem novih radnika; u sukobu sa žandarmerijom ubijena četiri štrajkača[2].
  • mart - Ratifikovan trgovinski ugovor Srbije i Crne Gore.
  • mart - Studentski štrajk na portugalskom univerzitetu Coimbra.
  • 16. 3. - Održani izbori za Finski parlament, prvi u Evropi sa univerzalnim pravom glasa, uključujući i žene, kojih je izabrano 19.
  • 16. 3. - Porinut prvi bojni krstaš, britanski HMS Indomitable iz klase Invincible - narednih meseci još dva, u službi od 1908.
  • 17. i 23. 3. - Bitka kod Namasigüea, nikaragvanske snage porazile honduraske i salvadorske, 27-og ulaze u glavni grad Hondurasa. Nikaragvanski predsednik José Santos Zelaya ima ambicije da ujedini Centralnu Ameriku.
  • 19. 3. - Francuski doktor Emile Mauchamp pretučen na smrt u marokanskom gradu Marakešu, na šta Francuska odgovara deset dana kasnije zauzimanjem grada Oujda.
  • 22. 3. - U Transvalu donesen izmenjeni akt o registraciji Azijata ("Crni zakon"), što izaziva proteste - Mohandas Gandi pokreće 29-og kampanju nenasilnog otpora (→ satyagraha).
  • 23. 3. - Sijam daje Francuzima pokrajine Battambang, Siem Reap i Sisophon, tj. zapadnu Kambodžu, a Francuzi mu vraćaju delove provincija Loei na severu i Trat na jugu. Inače, kralj Chulalongkorn je ove godine na putovanju u Evropi.
  • 25. 3. - Vlada Dimitrie Sturdze u Rumunjskoj, ministar rata gen. Alexandru Averescu - prvi zadatak je gušenje seljačke bune.
  • ca. 28. 3. - Velika erupcija vulkana Ksudač na Kamčatki, razneti pepeo izaziva hladnoću u Severnoj Americi.

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 14. 4. - U Tripoliju osnovana filijala italijanske Banco di Roma, od 1911. Banka Umma.
  • 15. 4. - U Crnoj Gori i Radović dao ostavku zbog opstrukcije knjaževih poslanika, dva dana kasnije postavljen dr Lazar Tomanović (do 1912).
  • april - Knjaževe pristalice prvi put ruše štampariju nikšićke "Narodne misli".
  • april - Srbija: zbog opstrukcije samostalnih radikala nemoguće donošenje budžeta - Pašić će žrtvovati ministra unutrašnjih poslova Stojana Protića.
  • 17. 4. - U Engleskoj počinje gradnja drednota Minas Geraes za brazilsku mornaricu, što vodi Južnoameričkoj trci u drednotima.
  • 27. 4. - U Nemačkoj izbija Harden–Eulenburgova afera o homoseksualcima u okruženju cara Vilhelma.
  • 28. 4. - Američki marinci se iskrcavaju u Honduras, štite posao sa bananama i suprotstavljaju nikaragvanskom napredovanju.
  • april, krajem - Izveštava se o 5.000 mrtvih od gladi dnevno u Kini[3].

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2. 5. - Portugalski premijer João Franco zavodi diktatorsku vlast do sledećeg januara - raste republikanska agitacija.
  • 11. 5. - Sastanak srpskih lidera u Sarajevu - rezolucija traži formiranje srpske političke organizacije, ustavne slobode i autonomiju BiH bez promene suvereniteta.
  • 13. 5. - 1. 6. - Peti kongres Ruske SDRP se tajno održava u Londonu; nakon burnih debati, boljševici dobijaju većinu za revolucionarni pravac; "aproprijacije" (pljačke) radi finansiranja partija su osuđene.
  • 14. 5. - Izbori za Carevinsko vijeće Cislajtanije, prvi sa univerzalnim muškim pravom glasa, najjači Kršćanska socijalna stranka i Socijaldemokrati.
  • svibanj - Željezničarska pragmatika: predlaže se ozakonjenje mađarskog jezika na željeznicama u Hrvatskoj-Slavoniji, protivno Nagodbi - Hrvatsko-srpska koalicija započinje opstrukciju zajedničkog sabora.
  • maj - "Srpska omladina iz Crne Gore" - novi proglas iz Beograda protiv knjaza Nikole - ovaj to shvata kao poziv na revoluciju, dolazi do progona Narodne stranke.
  • maj-jun? - U Londonu se održava Izložba balkanskih država, učestvuju Srbija, Bugarska i Crna Gora.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 6. - Muslimanski memorandum i pregovori sa Zemaljskom vladom BiH tokom juna i jula.
  • 2. 6. - Mađarizacija: Apponyijev zakon bi uveo zakletvu vjernosti za školske nastavnike, mogli bi biti otpušteni ako im đaci ne bi znali madžarski jezik, narodnostima se oduzima pravo na privatne škole[4][5].
  • 6. 6. - U Nemačkoj predstavljen detergent Persil.
  • 9. 6. (27. 5. po j.k.) - Ostavka Pašićeve vlade, sutradan formira novu bez Stojana Protića.
  • 9. 6. - Vrhunac revolta vinara na jugu Francuske, u Montpellieru se okupilo najmanje 600.000 ljudi.
  • jun - Poseta knjaza Nikole Beču.
Autohrom (1909, prva kolor fotografija u poljskim zemljama)

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Borba za Makedoniju: srpski četnici

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Robni magazin: prva robna kuća u Beogradu

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Alijanse u Evropi (granice iz 1914)

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 11. - U kongoanskoj provinciji Kasai pronađeni dijamanti.
  • 13. 11. - Francuz Paul Cornu pokrenuo rudimentarni helikopter.
  • 16. 11. - Oklahoma postaje 46. država SAD, nakon što su spojene Teritorija Oklahoma i Indijanska Teritorija (u ovoj drugoj su želeli Državu Sequoyah).
  • 16. 11. - Najveći i najbrži putnički brod RMS Mauretania (do 1911) kreće na prvo putovanje.
  • novembar - Treća ruska Duma: dominiraju plemići, zemljoposednici i biznismeni, traje pun mandat do 1912.
  • 27. 11. - Južnoafrička britanska kolonija Orange River dobija samoupravu (od 1910. deo Južnoafričke Unije).
  • 28. 11. - Knjaz Nikola otvara skupštinu, saopštava o otkriću bombi.
  • 29. 11. - Pučko otvoreno učilište: tri zagrebačka fakulteta, Filozofski, Pravni i Bogoslovni, donijela odluku o održavanju predavanja otvorenih za javnost (počinje 1912.).

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 12. - Prva sednica zajedničkih ministara Austro-Ugarske Monarhije o aneksiji BiH: treba je ostvariti "kad je prilike zatraže i dopuste"[6].
  • 6. 12. - Eksplozija u rudniku kod Monongah, West Virginia - zvanično 362 poginula rudara.
  • 7. 12. - Petar Kočić i njegov saradnik Kondić osuđeni u Banjaluci na po osam meseci zatvora.
  • 7. 12. - Početak djelovanja Hrvatskog narodnog kazališta u Osijeku.
  • 8. 12. - Gustaf V je novi švedski kralj (do 1950).
  • 12. 12. - Na otvaranju Hrvatskog sabora, Hrvatsko-srpska koalicija zatražila da se ban Rakodczay, koji je bez prigovora prihvatio Željezničarsku pragmatiku, stavi pod optužbu - međutim, Sabor je raspušten a ban odstupa (istog dana i radničke demonstracije u Zagrebu).
  • 12. 12. - Lenjin ponovo odlazi u emigraciju (do 1917).
  • 14. 12. - Na ostrvima Scilly se nasukao Thomas W. Lawson, škuna sa sedam jarbola, najveći ikada napravljeni čisti jedrenjak, pri čemu je došlo do izliva nafte, verovatno prvog većeg u historiji.
  • decembar - Austrougarski načelnik generalštaba Conrad von Hötzendorf zamišlja "politiku velikog stila": aneksija BiH, priključenje Srbije, naročito Niša, prijateljski sa Crnom Gorom, preventivni rat sa Italijom; ministar Aehrenthal mu istog meseca kaže da je cilj balkanske politike aneksija BiH i inkorporacija dela Srbije "koji nije Bugarski"[7].
  • 16. 12. - Američka Velika bela flota kreće na putovanje oko sveta po naređenju predsednika Ruzvelta (do februara 1909).
  • 17. 12. - Ugyen Wangchuck postaje prvi kralj Butana (do 1926).
  • 19. 12. - Eksplozija u rudniku Jacobs Creek, Pensilvanija - 239 poginulih.
  • 20. 12. - Prvi Washingtonski sistem: centralnoameričke zemlje (Kostarika, Salvador, Gvatemala, Honduras i Nikaragva) zaključile niz konvencija s ciljem suživota i integracije.
  • 21. 12. - Masakr u školi Santa María u Čileu: vojska zvanično ubila 195 rudara-štrajkača, nezvanično 2200.
  • 31. 12. - Prvi put se spušta kugla za Novu godinu na njujorškom Times Squareu.

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Lingvistička karta Evrope

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1907.

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1907. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

Literatura
  • A.J.P. Taylor, Habsburška monarhija, Zagreb 1990.
  • Mitrović, Andrej. Prodor na Balkan i Srbija 1908-1918. Nolit 1981.