1907

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1870-e | 1880-e | 1890-e | 1900-e | 1910-e | 1920-e | 1930-e | >
<< | < | 1903. | 1904. | 1905. | 1906. | 1907. | 1908. | 1909. | 1910. | 1911. | > | >>


1907 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1907
MCMVII
Ab urbe condita 2660
Islamski 1324 – 1325
Iranski 1285 – 1286
Hebrejski 5667 – 5668
Bizantski 7415 – 7416
Koptski 1623 – 1624
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1962 – 1963
 - Shaka Samvat 1829 – 1830
 - Kali Yuga 5008 – 5009
Kineski
 - Kontinualno 4543 – 4544
 - 60 godina Yin Vatra Koza
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11907
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1907 (MCMVII) bila je redovna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju kalendare).

1907:
123456789101112
RođenjaSmrti

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 3. 1. - Muhamed Ali-šah Kadžar je novi šah Persije (do 1909), vodi politiku protiv novog ustava i Medžlisa.
  • 3. 1. - U Sofiji otvorena zgrada Narodnog kazališta.
  • 6. 1. - U Rimu otvoreno prvo školsko odeljenje po metodi Montessori.
  • 6. 1. - Papina enciklika Une fois encore: ponovo se osuđuje separacija države i crkve u Francuskoj.
  • 7 - 8. 1. - Štrajk i neredi tekstilnih radnika u Río Blanco, Meksiko, u intervenciji vojske stradalo najmanje 50 ljudi.
  • 14. 1. - Zemljotres pogodio Kingston na Jamajci, do 1000 mrtvih.
  • januar - I Srbi i muslimani se bune u Sandžaku povodom razrezivanja poreza.
  • januar, polovinom - Carinski rat: srpska predstavka Beču - traže se ravnopravni trgovački pregovori.
  • 25. 1. - Izbori za Rajhstag u Nemačkoj: SPD sa 29% glasova dobija 43 mandata, a Partija Centra sa 19,4% dobija 105 mandata (izborni zakon favorizuje ruralne okruge).
  • 27. 1. (14. 1. po j.k.) - Crnogorski predsjednik vlade Marko Radulović podnio ostavku zbog knjaževih smetnji, četiri dana kasnije dolazi Andrija Radović.
  • 29. 1. - Lee De Forest patentirao triodu.

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 5. 2. - Tajni memorandumi von Aehrenthala, ministra inostranih poslova Austrougarske: anektirati Bosnu i Hercegovinu, formirati hrvatsko-srpsku grupu zemalja sa centrom u Zagrebu, pod okriljem Krune svetog Ištvana, čime bi se oslabila Ugarska i Srbija uvukla u habsburšku orbitu[1].
  • 7. 2. - "Blatnjavi marš" u Londonu je prvi veliki događaj u organizaciji Nacionalnog saveza društava ženskog prava glasa.
  • 8. 2. - SAD preuzimaju finansijsku kontrolu nad Dominikanskom Republikom zbog njenih velikih dugova.
  • 11. 2. - Parobrod Larchmont se sudario s drugim brodom kod Rhode Islanda, stradalo 140 ljudi.
  • 15. 2. - Zakon o narodnijem školama u Crnoj Gori (na snazi od 1/14. marta).
  • februar - Osnovan Royal Dutch Shell.
  • 15. 2. - "Džentlmenski", neformalni, sporazum između SAD i Japana: SAD neće uvoditi ograničenja na doseljavanje iz Japana, a Japan neće dozvoliti iseljavanje u SAD.
  • 21. 2. (8. 2. po j.k.) - Seljačka buna u Rumuniji: počinje u severnoj Moldaviji, da bi se proširila i na ostatak zemlje. U gušenju do aprila poginule hiljade seljaka.
  • 21. 2. - Britanski feribot SS Berlin potonuo blizu Roterdama, 128 stradalih.
  • 22. 2. - Austrijski brod Imperatrix se nasukao na Kreti, 40 mrtvih.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 5. 3. - Otvorena druga Državna duma Ruske imperije, sada su prisutni i boljševici, menjševici i eseri - raspuštena u junu.
  • 11. 3. - Početak revolta vinara u francuskom Langdoku.
  • 11. 3. - Ubijen bugarski premijer Dimitar Petkov.
  • 14. 3. (1. 3. po j.k.) - Štrajk radnika Fabrike šećera na beogradskoj Čukarici okončan uvođenjem novih radnika; u sukobu sa žandarmerijom ubijena četiri štrajkača[2].
  • mart - Ratifikovan trgovinski ugovor Srbije i Crne Gore.
  • mart - Studentski štrajk na portugalskom univerzitetu Coimbra.
  • 16. 3. - Održani izbori za Finski parlament, prvi u Evropi sa univerzalnim pravom glasa, uključujući i žene, kojih je izabrano 19.
  • 16. 3. - Porinut prvi bojni krstaš, britanski HMS Indomitable iz klase Invincible - narednih meseci još dva, u službi od 1908.
  • 17. i 23. 3. - Bitka kod Namasigüea, nikaragvanske snage porazile honduraske i salvadorske, 27-og ulaze u glavni grad Hondurasa. Nikaragvanski predsednik José Santos Zelaya ima ambicije da ujedini Centralnu Ameriku.
  • 19. 3. - Francuski doktor Emile Mauchamp pretučen na smrt u marokanskom gradu Marakešu, na šta Francuska odgovara deset dana kasnije zauzimanjem grada Oujda.
  • 22. 3. - U Transvalu donesen izmenjeni akt o registraciji Azijata ("Crni zakon"), što izaziva proteste - Mohandas Gandi pokreće 29-og kampanju nenasilnog otpora (→ satyagraha).
  • 23. 3. - Sijam daje Francuzima pokrajine Battambang, Siem Reap i Sisophon, tj. zapadnu Kambodžu, a Francuzi mu vraćaju delove provincija Loei na severu i Trat na jugu. Inače, kralj Chulalongkorn je ove godine na putovanju u Evropi.
  • 25. 3. - Vlada Dimitrie Sturdze u Rumunjskoj, ministar rata gen. Alexandru Averescu - prvi zadatak je gušenje seljačke bune.
  • ca. 28. 3. - Velika erupcija vulkana Ksudač na Kamčatki, razneti pepeo izaziva hladnoću u Severnoj Americi.

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 14. 4. - U Tripoliju osnovana filijala italijanske Banco di Roma, od 1911. Banka Umma.
  • 15. 4. - U Crnoj Gori i Radović dao ostavku zbog opstrukcije knjaževih poslanika, dva dana kasnije postavljen dr Lazar Tomanović (do 1912).
  • april - Knjaževe pristalice prvi put ruše štampariju nikšićke "Narodne misli".
  • april - Srbija: zbog opstrukcije samostalnih radikala nemoguće donošenje budžeta - Pašić će žrtvovati ministra unutrašnjih poslova Stojana Protića.
  • 17. 4. - U Engleskoj počinje gradnja drednota Minas Geraes za brazilsku mornaricu, što vodi Južnoameričkoj trci u drednotima.
  • 27. 4. - U Nemačkoj izbija Harden–Eulenburgova afera o homoseksualcima u okruženju cara Vilhelma.
  • 28. 4. - Američki marinci se iskrcavaju u Honduras, štite posao sa bananama i suprotstavljaju nikaragvanskom napredovanju.
  • april, krajem - Izveštava se o 5.000 mrtvih od gladi dnevno u Kini[3].

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2. 5. - Portugalski premijer João Franco zavodi diktatorsku vlast do sledećeg januara - raste republikanska agitacija.
  • 11. 5. - Sastanak srpskih lidera u Sarajevu - rezolucija traži formiranje srpske političke organizacije, ustavne slobode i autonomiju BiH bez promene suvereniteta.
  • 13. 5. - 1. 6. - Peti kongres Ruske SDRP se tajno održava u Londonu; nakon burnih debati, boljševici dobijaju većinu za revolucionarni pravac; "aproprijacije" (pljačke) radi finansiranja partija su osuđene.
  • 14. 5. - Izbori za Carevinsko vijeće Cislajtanije, prvi sa univerzalnim muškim pravom glasa, najjači Kršćanska socijalna stranka i Socijaldemokrati.
  • svibanj - Željezničarska pragmatika: predlaže se ozakonjenje mađarskog jezika na željeznicama u Hrvatskoj-Slavoniji, protivno Nagodbi - Hrvatsko-srpska koalicija započinje opstrukciju zajedničkog sabora.
  • maj - "Srpska omladina iz Crne Gore" - novi proglas iz Beograda protiv knjaza Nikole - ovaj to shvata kao poziv na revoluciju, dolazi do progona Narodne stranke.
  • maj-jun? - U Londonu se održava Izložba balkanskih država, učestvuju Srbija, Bugarska i Crna Gora.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 6. - Muslimanski memorandum i pregovori sa Zemaljskom vladom BiH tokom juna i jula.
  • 2. 6. - Mađarizacija: Apponyijev zakon bi uveo zakletvu vjernosti za školske nastavnike, mogli bi biti otpušteni ako im đaci ne bi znali madžarski jezik, narodnostima se oduzima pravo na privatne škole[4][5].
  • 6. 6. - U Nemačkoj predstavljen detergent Persil.
  • 9. 6. (27. 5. po j.k.) - Ostavka Pašićeve vlade, sutradan formira novu bez Stojana Protića.
  • 9. 6. - Vrhunac revolta vinara na jugu Francuske, u Montpellieru se okupilo najmanje 600.000 ljudi.
  • jun - Poseta knjaza Nikole Beču.
Autohrom (1909, prva kolor fotografija u poljskim zemljama)

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Borba za Makedoniju: srpski četnici

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Robni magazin: prva robna kuća u Beogradu

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Alijanse u Evropi (granice 1914)

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 11. - U kongoanskoj provinciji Kasai pronađeni dijamanti.
  • 13. 11. - Francuz Paul Cornu pokrenuo rudimentarni helikopter.
  • 16. 11. - Oklahoma postaje 46. država SAD, nakon što su spojene Teritorija Oklahoma i Indijanska Teritorija (u ovoj drugoj su želeli Državu Sequoyah).
  • 16. 11. - Najveći i najbrži putnički brod RMS Mauretania (do 1911) kreće na prvo putovanje.
  • novembar - Treća ruska Duma: dominiraju plemići, zemljoposednici i biznismeni, traje pun mandat do 1912.
  • 27. 11. - Južnoafrička britanska kolonija Orange River dobija samoupravu (od 1910. deo Južnoafričke Unije).
  • 28. 11. - Knjaz Nikola otvara skupštinu, saopštava o otkriću bombi.
  • 29. 11. - Pučko otvoreno učilište: tri zagrebačka fakulteta, Filozofski, Pravni i Bogoslovni, donijela odluku o održavanju predavanja otvorenih za javnost (počinje 1912.).

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 12. - Prva sednica zajedničkih ministara Austro-Ugarske Monarhije o aneksiji BiH: treba je ostvariti "kad je prilike zatraže i dopuste"[6].
  • 6. 12. - Eksplozija u rudniku kod Monongah, West Virginia - zvanično 362 poginula rudara.
  • 7. 12. - Petar Kočić i njegov saradnik Kondić osuđeni u Banjaluci na po osam meseci zatvora.
  • 7. 12. - Početak djelovanja Hrvatskog narodnog kazališta u Osijeku.
  • 8. 12. - Gustaf V je novi švedski kralj (do 1950).
  • 12. 12. - Na otvaranju Hrvatskog sabora, Hrvatsko-srpska koalicija zatražila da se ban Rakodczay, koji je bez prigovora prihvatio Željezničarsku pragmatiku, stavi pod optužbu - međutim, Sabor je raspušten a ban odstupa (istog dana i radničke demonstracije u Zagrebu).
  • 12. 12. - Lenjin ponovo odlazi u emigraciju (do 1917).
  • 14. 12. - Na ostrvima Scilly se nasukao Thomas W. Lawson, škuna sa sedam jarbola, najveći ikada napravljeni čisti jedrenjak, pri čemu je došlo do izliva nafte, verovatno prvog većeg u historiji.
  • decembar - Austrougarski načelnik generalštaba Conrad von Hötzendorf zamišlja "politiku velikog stila": aneksija BiH, priključenje Srbije, naročito Niša, prijateljski sa Crnom Gorom, preventivni rat sa Italijom; ministar Aehrenthal mu istog meseca kaže da je cilj balkanske politike aneksija BiH i inkorporacija dela Srbije "koji nije Bugarski"[7].
  • 16. 12. - Američka Velika bela flota kreće na putovanje oko sveta po naređenju predsednika Ruzvelta (do februara 1909).
  • 17. 12. - Ugyen Wangchuck postaje prvi kralj Butana (do 1926).
  • 19. 12. - Eksplozija u rudniku Jacobs Creek, Pensilvanija - 239 poginulih.
  • 20. 12. - Prvi Washingtonski sistem: centralnoameričke zemlje (Kostarika, Salvador, Gvatemala, Honduras i Nikaragva) zaključile niz konvencija s ciljem suživota i integracije.
  • 21. 12. - Masakr u školi Santa María u Čileu: vojska zvanično ubila 195 rudara-štrajkača, nezvanično 2200.
  • 31. 12. - Prvi put se spušta kugla za Novu godinu na njujorškom Times Squareu.

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Lingvistička karta Evrope

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1907.

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1907. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

Literatura
  • A.J.P. Taylor, Habsburška monarhija, Zagreb 1990.
  • Mitrović, Andrej. Prodor na Balkan i Srbija 1908-1918. Nolit 1981.