1936

Izvor: Wikipedia

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1900-e | 1910-e | 1920-e | 1930-e | 1940-e | 1950-e | 1960-e | >
<< | < | 1932. | 1933. | 1934. | 1935. | 1936. | 1937. | 1938. | 1939. | 1940. | > | >>


1936 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1936
MCMXXXVI
Ab urbe condita 2689
Islamski 1354 – 1355
Iranski 1314 – 1315
Hebrejski 5696 – 5697
Bizantski 7444 – 7445
Koptski 1652 – 1653
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1991 – 1992
 - Shaka Samvat 1858 – 1859
 - Kali Yuga 5037 – 5038
Kineski
 - Kontinualno 4572 – 4573
 - 60 godina Yang Vatra Miš
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11936
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1936 (MCMXXXVI) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu, po gregorijanskom kalendaru.


Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 7. 1. - U Iranu zabranjeno pokrivanje žena, kasnije će ovaj datum u zemlji biti Dan žena (nakon Islamske revolucije prozvan "dan sramote")[1].
  • 7 - 8. 1. - Generalni štrajk u Buenos Airesu, pet mrtvih u sukobima (dogovor postignut 25. 1.).
  • 14. 1. - Prva izložba karikatura Ošišanog ježa u paviljonu "Cvijeta Zuzorić".
  • 17. 1. - Venijamin I izabran za vaseljenskog patrijarha (do 1946).
  • 18. 1. - Otvoren za javnost Muzej kneza Pavla u Beogradu.
  • 20. 1. - Umro britanski kralj George V, nasleđuje ga sin Edvard VIII (do decembra); sahrana 28. 1..
  • 20. 1. - Drugi italijansko-abesinski rat: etiopska Božićna ofanziva okončana taktičkim etiopskim uspehom, Italijani privremeno zaustavljeni na severu. Ali istog dana na jugu okončana Bitka na Ganale Doriji u kojoj su etiopske snage potučene.
  • 20. 1. - Počinje 50-dnevni generalni štrajk u Siriji protiv francuske politike.
  • 26. 1. - Izbori u Grčkoj: venizelisti i monarhisti približno izjednačeni, jezičak na vagi je Narodni front na čelu sa komunistima.

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

Nemačka nakon Versajskog sporazuma, granicama Rajnlanda

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2. 5. - Premijera kompozicije "Petar i vuk" u Moskvi.
  • 3. 5. - Drugi krug izbora u Francuskoj, pobedio Narodni front Léona Bluma, koalicija različitih socijalista i komunista (poslednji izbori u Francuskoj do 1945). Radnici započinju štrajkove i nadaju se revoluciji.
  • 5. 5. - Italijanske snage ušle u Adis Abebu, u kojoj vladaju neredi (Haile Selasije napustio grad tri dana ranije). Musolini proglasio kraj Drugog italijansko-abesinskog rata.
  • 6. - 7. 5. - Konferencija Male Antante i Balkanskog sporazuma u Beogradu.
  • 9. 5. - Formirana Italijanska Istočna Afrika, od Eritreje, Italijanske Somalije i tek anektirane Etiopije.
  • 9. 5. - Generalni štrajk i demonstracije u Solunu, vojska i žandarmerija pucale u masu, 12 mrtvih.
  • 10. 5. - Španski premijer Manuel Azaña izabran za predsednika (do 1939)
  • 12. 5. - Arapski visoki komitet odlučuje da se od 15. maja u Palestini neće plaćati porezi i pribeći će se oružanom otporu, ako Britanci ne zaustave useljavanje Jevreja, prodaju imanja i ako ne osnuju zakonodavno telo.
  • 12. 5. - Prvo putovanje linije Super Chief od Čikaga do Los Anđelesa - prvi voz sa dizel vučom i svim vagonima Pullmanovim spavaćim kolima.
  • 12. 5. - Menjiang Flag (1936).svg Japanci proglasili formalno nezavisnu Mongolsku vojnu vladu u kineskoj Unutrašnjoj Mongoliji (→ Mengjiang).
  • maj - Jugoslavija, koja trpi štetu zbog međunarodnih sankcija Italiji, zaključila barter sporazum sa Nemačkom.
  • 14. 5. - Počeo štrajk u Trepči, završen sporazumom 1. juna.
  • 25. 5. - Počeo je dugi štrajk u američkoj firmi Remington Rand tokom kojeg će nastati tzv. Formula Mohawk Valley za razbijanje štrajkova.
  • 27. 5. - 1. 6. - Prvo putovanje luksuznog broda RMS Queen Mary (preko Atlantika joj treba 42 minuta duže nego "Normandiji", ali u avgustu će dobiti Plavu traku).
  • 28. 5. - Alan Turing predao rad u kome je uveden pojam Turingovog stroja.
  • 29. 5. - U španskom gradu Yeste došlo do sukoba između seljaka i Civilne garde - 18 mrtvih, od čega 17 seljaka.
  • 29. 5. - Prikazan Fury, prvi holivudski film Fritza Langa.
  • 31. 5. - U beogradskom Košutnjaku otvoreno golf-igralište (proteže se "od nemačkog ratničkog groblja prema Rakovici")[3].

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 3. 7. - Čehoslovački Jevrejin i novinar Stefan Lux se ubio u generalnoj skupštini Društva naroda kako bi privukao pažnju na antisemitizam i militarizam u Nemačkoj.
  • 4. 7. - Skupština Društva naroda izglasala okončanje sankcija Italiji, nakon što je ova dovršila okupaciju Etiopije.
  • 11. 7. - Austrijsko-nemački sporazum: Nemačka priznaje suverenitet Austrije, nema mešanja u unutrašnje poslove, Austrija će u svojoj politici imati na umu da je nemačka država.
  • 12. 7. - Otvoren Beogradski zoološki vrt.
  • 12. 7. - Pripadnici španske Falange ubili socijalistu i poručnika policijske Napadačke garde Joséa del Castilla.
  • 12. 7. - Počinje gradnja Koncentracionog logora Sachsenhausen.
  • 12. 7. - Finale evropske zone Davis Cupa u Zagrebu: Jugoslavija-Nemačka 2:3 (Nemci zadnjeg dana predali dva meča zbog kiše).
  • 13. 7. - Pripadnici Napadačke garde i socijalistički aktivisti ubili španskog konzervativnog političara Joséa Calva Sotela.
  • 13 - 14. 7. - Vrhunac najjačeg toplotnog talasa u modernoj istoriji Severne Amerike, koji će ubiti hiljade ljudi; u severnom Mičigenu temperatura ide do 45 °C.
  • 15. 7. - Pri poletanju iz Ljubljane pao putnički avion marke Spartan - sedam mrtvih.
  • 16. 7. - "Čišćenje" Berlina pred Olimpijadu: Romi poslati u koncentracioni logor Berlin-Marzahn.
  • 17 - 18. 7. - Španski građanski rat počinje: španska Afrička armija se pobunila u Melilji; protiv levičarske vlade u metropoli pokrenut puč ali ne uspevaju staviti celu zemlju pod kontrolu.
  • 18. ili 19. 7. - Dolores Ibárruri zaključuje govor preko radija rečima No pasaran.
  • 19. 7. - Španski premijer José Giral naređuje da se narodu podeli oružje, traži pomoć od Francuske (ova na to pristaje prvih meseci, dok ne ustukne zbog nesklonosti Britanije i pritiska unutrašnjeg javnog mnenja).
  • 18 - 20. 7. - Opsada Cuartel de la Montañe u Madridu, poraženi pobunjenici.
  • 20. 7. - Potpisana Konvencija iz Montrea o režimu u Moreuzima: Turska dobija punu kontrolu nad Bosforom i Dardanelima, uključujući militarizaciju; slobodan prolaz trgovačkim brodovima u mirno doba, ograničen prolaz ratnim brodovima necrnomorskih država.
  • 20. 7. - General José Sanjurjo, jedan od lidera nacionalističkog puča, gine u avionskom udesu.
  • 21. 7. - Počinje dvomesečna republikanska Opsada Alcázara u Toledu.
  • 23. 7. - Nacionalisti zauzimaju Granadu i ubijaju sve osumnjičene republikance (→ Beli teror).
  • 24. 7. - Poslanik Damjan Arnautović osuđen na 15 godina robije zbog pokušaja atentata na premijera Stojadinovića (s njim osuđena još trojica).
  • 24. 7. - Bitka na Guadarrami: republikanci sprečili iznenadni napad na Madrid.
  • 26 - 27. 7. - Olimpijska baklja prošla kroz Jugoslaviju, od Caribroda/Dimitrovgrada do Horgoša (u Beogradu 27. jula, na Terazijama postavljen "žrtvenik").
  • 30. 7. - Olimpijske igre 1940. dodeljene Tokiju.
  • 30. 7. - Dva do 12 italijanskih bombardera upućenih španskih nacionalistima spustila se u Francuskom Maroku, što je objavljeno širom sveta (još jedan avion pao u more).
  • leto - Završena gradnja Hitlerove rezidencije Berghof (prošireno prethodno zdanje).

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Ioannis Metaksas, diktator Grčke 1936-41.
  • 4. 8. - Kraj Našičke afere: većina osuđenih prošle godine oslobođena ili im kazna znatno smanjena.
  • 4. 8. - Režim 4. avgusta u Grčkoj: povodom generalnog štrajka, Metaksasova vlada raspustila parlament i objavila opsadno stanje (novo stanje traje do 1941).
  • 5. 8. - Convoy de la victoria, nacionalistički konvoj uspeo preći iz Afrike u Španiju.
  • 9. 8. - Britanski kralj Edvard VIII stigao u Jugoslaviju (vozom u Jesenice), radi krstarenja dalmatinskom obalom na jahti Nahlin, sutradan stižu u Šibenik.
  • 1 - 14. 8. - Nacionalistička Extremadurska kampanja se okončava Bitkom za Badajos i zauzećem grada, čime je spojena njihova južna i severna zona; sledi Badahoski masakr, ubistvo najmanje 573 pristalice Republike.
  • 19 - 24. 8. - Velika čistkaPrvi moskovski proces, "Šesnaestorici", od kojih su glavni Grigorij Zinovjev i Lev Kamenjev (streljani sutradan). Tokom procesa je optužen i bivši član CK Mihail Tomski (izvršio samoubistvo 22.).
  • 24. 8. - Vojni rok u Nemačkoj produžen sa jedne na dve godine.
  • 26. 8. - Potpisan Anglo-egipatski ugovor - britanska vojska ostaje samo u zoni Sueckog kanala, vojna pomoć Egiptu u slučaju rata; nacionalisti nezadovoljni.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Španski građanski rat, stanje avgust - septembar '36.
  • 3. 9. - Bitka za Talaveru de la Reina je skupa nacionalistička pobeda, koji su se primakli Madridu.
  • 4. 9. - Francisco Largo Caballero je novi španski premijer i ministar rata (do maja 1937).
  • 4 - 5. 9. - Beryl Markham je prva žena koja je preletela Atlantik sa istoka na zapad.
  • 5. 9. - Robert Capa navodno snimio tokom bitke kod Cerro Muriana fotografiju "Pali vojnik" (osporena autentičnost).
  • 5. 9. - Nacionalisti zauzeli Irun u Baskiji, čime su republikanci u severnim provincijama odsečeni od Francuske.
  • 6. 9. - Zemljotres kod Sente.
  • 6. 9. - Prikazan film My Man Godfrey.
  • 7. 9. - Uginuo poslednji tasmanijski tigar.
  • 8. 9. - U lisabonskoj luci se pobunile posade dva ratna broda protiv Salazarove diktature, za špansku republiku, onesposobljeni granatiranjem.
  • 8 - 14. 9. - Osmi partijski miting nacista u Nirnbergu, "Miting časti", jer je Nemačkoj "vraćena čast" Remilitarizacijom Rajnlanda; kao sledeći ciljevi se ističu povratak kolonija i Četvorogodišnji plan (naoružavanje i samodovoljnost).
  • 9. 9. - Jalovi Franko-sirijski ugovor o nezavisnosti za tri godine (Francuzi ga nisu ratifikovali).
  • 9. 9. - U Londonu osnovan Komitet neintervencije u Španiji (bez efekta).
  • 12. 9. - Okončana Bitka za Majorku - republikanci vraćeni u more, počinje Italijanska okupacija Majorke (do 1939).
  • 14. 9. - "Moskovsko zlato": počinje izvlačenje 510 tona zlata, 72,6% rezervi Banke Španije, koje će biti poslano u Sovjetski Savez (brodovi iz Kartahene krenuli 25. 10. za Odesu).
  • 21. 9. - Nacionalisti zauzeli Maquedu, 80 km od Madrida i 45 od Toleda.
  • 25. 9. - Uredba o likvidaciji zemljoradničkih dugova u Jugoslaviji - seljacima oproštena polovina dugova od pre aprila 1932. (kada je donesen Zakon o zaštiti zemljoradnika), a ostatak da se vrati tokom 12 godina.
  • 25. 9. - Francuska vlada devalvira franak za 25 do 33%, što narednih dana povlači devalvacije i nekih drugih evropskih valuta.
  • 26. 9. - Nikolaj Ježov novi narodni komesar unutrašnjih dela SSSR, umesto Jagode (do 1938, → Ježovščina).
  • 27. 9. - Opsada Alcázara u Toledu okončana dolaskom nacionalističkih snaga - odnose važnu simboličnu pobedu, ali su skrenuli od Madrida, što omogućava vladi da utvrdi grad.
  • 29. 9. - Bitka kod rta Espartel je odlučujuća pomorska pobeda španskih nacionalista, kojim je probijena republikanska blokada u Gibraltarskom moreuzu.
  • 30. 9. - Otvoreni Pinewood Studios u Engleskoj.
  • septembar/oktobar - Siton-Votsonov memorandum o ustavnom, ekonomskom i nacionalnom problemu Jugoslavije[6].

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Kafana "Albanija" je srušena
Skupština
  • 19. 10. - Američki novinar H.R. Ekins pobedio u trci oko sveta komercijalnim letovima, vreme: 18,5 dana.
  • 23. 10. - Počinje rušenje dela rimskog reona Borgo, kako bi se izgradila Via della Conciliazione između Svetog Petra i Kastel Sant'Anđela.
  • 25. 10. - Tokom posete grofa Ciana postignut sporazum Italije i Nemačke - Osovina (Mussolini objavio 1. novembra u Milanu).
  • 25. 10. - U Beogradu u parku na Topličinom vencu otkriven spomenik Vojvodi Vuku.
  • 26. 10. - Joachim von Ribbentrop stiže u London kao novi nemački ambasador (do 1938), bezuspešno pokušava da dogovori anglo-nemački savez.
  • 28. 10. - Sastanak Atatürk - Stojadinović u Ankari, potisani ugovori o trgovini, kliringu i nastanjivanju.
  • 29. 10. - Neuspešni republikanski napad na [fSeseña|Seseñu]], 30 km od Madrida, mada su upotrebili sovjetske T-26.
  • 29. 10. - Irački puč: general Bakr Sidqi oborio premijera - ovo je prvi vojni udar u Iraku i arapskom svetu.

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Edward od Windsora i Wallis Simpson

Tokom godine[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1936.

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1936. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Farzaneh Milani (1992). Veils and Words: The Emerging Voices of Iranian Women Writers. Syracuse University Press. str. 34–. ISBN 978-0-8156-2557-5. http://books.google.com/books?id=bOMwi_XXlsYC&pg=PA34. 
  2. Politika, 18. april 1936, str. 1-3. digitalna.nb.rs (pristup. 8.2.2016.)
  3. "Politika", 3. jun 1936., str. 5. digitalna.nb.rs (pristup. 27.1.2016.)
  4. Total Solar Eclipse of 1936 June 19, NASA
  5. Sabrina Ramet, Tri Jugoslavije...
  6. (iz Tematske zbirke dokumenata), pdf str. 5

Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]