1984

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1950-e | 1960-e | 1970-e | 1980-e | 1990-e | 2000-e | 2010-e | >
<< | < | 1980. | 1981. | 1982. | 1983. | 1984. | 1985. | 1986. | 1987. | 1988. | > | >>


Ovo je članak o godini 1984. Za ostale upotrebe, v. 1984 (razvrstavanje).
Disambig.svg Za ostala značenja v. 1984 (razvrstavanje).
1984 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1984
MCMLXXXIV
Ab urbe condita 2737
Islamski 1404 – 1405
Iranski 1362 – 1363
Hebrejski 5744 – 5745
Bizantski 7492 – 7493
Koptski 1700 – 1701
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2039 – 2040
 - Shaka Samvat 1906 – 1907
 - Kali Yuga 5085 – 5086
Kineski
 - Kontinualno 4620 – 4621
 - 60 godina Yang Drvo Miš
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11984
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1984 bila je prijestupna godina koja počinje u nedjelju (link pokazuje kalendar).

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 1. -  Brunej postaje nezavisna država.
  • 5. 1. - Američki programer Richard Matthew Stallman započeo je razvoj projekta GNU.
  • 12. 1. - U New York Times-u objavljen članak "Droge zatupljuju Zlatnu omladinu u Jugoslaviji" tj. decu funkcionera u SFRJ, takođe i o problemu nezaposlenosti, nestašica i pitanja otići ili ostati[1].
  • januar - Knjiga "Tajanstveni svet masona" Mihaila Popovskog - Jevreji se žale da su u njoj korišćeni izvodi iz Protokola sionskih mudraca[2]
  • 16. 1. - Konferencija balkanskih zemalja u Grčkoj (Turska uslovila učešće stavljanjem pitanja zabrane nuklearnog oružja na Balkanu u drugi plan).
Prvi Apple Macintosh

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 3. 3. - Zemljotres na Kopaoniku, troje povređenih.
  • 5. 3. - Iran optužuje Irak za korišćenje hemijskog oružja, što UN osuđuje 30. 3..
  • 6. 3. - Započinje jednogodišnji štrajk rudara u Velikoj Britaniji.
  • ca. 12. 3. - Izvešteno da je otkazana poseta pape Ivana Pavla II. Jugoslaviji, planirana za rujan u Hrvatskoj.
  • 14. 3. - Posle teških pregovora usvojen nacrt sporazuma o stand-by kreditu MMF-a Jugoslaviji u vrednosti pola milijarde dolara.
  • 22. 3. - Predsednica SIV-a Milka Planinc preti "novom vrstom vlade" ako ne dobije punu podršku za program finansijskog oporavka.
  • 24. 3.? - Jugovizija - na Evroviziju odlaze Vlado & Izolda, ostaće poznatija pesma "Princeza" Dade Topića i Slađane Milošević.
  • tokom mjeseca: Masakr u Dash-e-Bolokhanu i Dash-e-Asukhanu. Sovjetski i afganistanski komunisti ubijaju nekoliko stotina osoba u tim selima.
  • mart - Na konferenciji mladih SK Slovenije se kritikuje situacija u JNA, neki predlažu i njeno ukidanje (Janez Janša je predsednik komisije za narodnu odbranu i unutrašnju bezbednost), što krajem meseca otkriva novinar "Intervjua" Aleksandar Tijanić[4].
  • mart - Slovenačke studentske novine "Tribuna" objavile "smrtovnicu" Jugoslaviji.
  • mart - Po narudžbi Stipe Šuvara, informativna služba CK SK Hrvatske sastavila "Belu knjigu", spisak primera "zloupotrebe" kulture i stvaralaštva.

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • maj - Umanjene kazne muslimanskim nacionalistima, zatvorenim 1983 (među kojima je i Alija Izetbegović).
  • maj - ? Plenum CK SK Hrvatske - kritikovan blag stav srbijanskih vlasti prema disidentima.
  • 3. 5. - SFRJ: odmrzavanje cena, mnoge skočile 60-100%.
  • 5. 5. - Pesma Evrovizije u Luksemburgu: pobedio švedski bend Herreys, Vlado i Izolda (Ciao Amore) 12. mesto od 19.
  • 6. 5. - Peticija 19 beogradskih intelektualaca (uključujući gen. Gojka Nikoliša) saveznom sekr. unutr. poslova Dolancu da se rasvetli smrt Radomira Radovića (vidi 30.4.) - on i drugi bili tučeni u zatvoru[7].
  • 8. 5. - SSSR objavio kako će bojkotirati Olimpijadu u Los Angelesu - pridružuju im se mnoge istočne zemlje.
  • 10 - 12. 5. - U Ljubljani organizovan međunarodni simpozijum "Religija i nauka", u organizaciji Slovenačke ANU i vatikanskog Sekretarijata za nevernike.
  • 13. 5. - Zemljotres kod Stona, jedna osoba poginula u Hercegovini.
  • 15. 5. - Predsedništvo SFRJ dobija novi 9-člani sastav: Đuranović, Vlajković (jedini od ranije), Hasani, Mojsov, Mikulić, Dolanc, Ljubičić, Vrhovec + šef SKJ; Veselin Đuranović predsednik predsedništva nakon Mike Špiljaka.
  • 22. 5.? - U Sarajevu uhapšen univerzitetski predavač Vojislav Šešelj, pronađeni mu rukopisi u kojima se protivi vodećoj ulozi SKJ i tvrdi da je samoupravljanje promašaj (takođe, u članku poslatom "Komunistu" predlagao ukidanje pokrajina, ujedinjenje Srbije i Crne Gore i podelu BiH između Srbije i Hrvatske[8]) - stupa u štrajk glađu.
  • 24. 5. - Iransko-irački rat: iračka raketa Exocet potopila panamski kargo brod Fidelity kod iranske luke Bušer. Poginula i tri mornara iz Jugoslavije: Frane Apačnik, Marijan Matejčić i Milan Pajić.
  • 24. 5. - U Kraljevu prvi put isključena voda zbog prisustva fenola (problemi će trajati i narednih godina).
  • 26. 5. - U Rumuniji inauguriran južni krak kanala Dunav – Crno more.
  • maj - Parafiran sporazum SFRJ i MMF o finansijskoj podršci - SFRJ se obavezuje da će voditi ekonomsku politiku utvrđenu u pregovorima.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 6. 6. - Operacija Blue Star: indijska vojska na juriš zauzima Zlatni hram u Amritsaru gdje su se sklonili sikski militanti - procenjenih 2.000 mrtvih.
  • 18. 6. - Paul Volcker, predsednik američke Federalne rezerve, u poseti Jugoslaviji.
  • 19. 6. - Jugoslavija se oprostila od Euro 84 u Francuskoj (0 poena, gol razlika 2:10).
  • 19. 6. - Desetorica kosovskih Albanaca u Prištini osuđena na 3 do 12 godina pod optužbom antidržavne aktivnosti i neprijateljske propagande.
  • 27. 6. - Sud u Beogradu zabranio rasparčavanje "Bele knjige" (sastav SK Hrvatske kojim se kritikuju antirežimski intelektualci), koja je izazvala oštre reakcije u Beogradu[9].
  • 27. 6. - Francuska kao domaćin osvojila evropski šampionat u fudbalu (Francuska-Španija 2:0).
  • 28. 6. - Požar u novoizgrađenoj zagrebačkoj džamiji (trebala je biti osvećena 12. 8., vlasti ranije zabranile radove na džamiji zbog "nepravilnosti").
  • jun - Plenum CK SK Jugoslavije, poziv na oštre mere protiv antidržavnih elemenata.
  • jun - Otvoreno pismo 19 poznatih srpskih intelektualaca kritikuje represiju koja je u toku (Beogradska šestorica i suđenje Vojislavu Šešelju)[10].

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 9. 7. - Vojislav Šešelj osuđen na 8 godina zatvora zbog političkih prekršaja (kazna skraćivana u dva navrata, pušten 1986); podeljenost u komunističkom rukovodstvu, Mitja Ribičič "ne bi sudio disidentima", Branko Mikulić bi[11].
  • 18. 7. - Masakr u McDonald's-u u San Ysidru, Kalifornija - čovek otvorio paljbu na restoran i ubio 21 osobu.
  • 28. 7. - 12. 8. - Olympic rings with white rims.svg Olimpijada 1984 u Los Angelesu. Bojkotovali je SSSR i još 13 zemalja istočnog bloka, kao i Libija i Iran; najuspešnije ikad za Jugoslaviju: osvojeno je 18 medalja - 7 zlatnih, 4 srebrne i 7 bronzanih.

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 8. - Afrička republika Gornja Volta mijenja ime u Burkina Faso.
  • 5. 8. - Vidoje Žarković, član predsedništva CK SKJ, tvrdi da neprijatelji vlade pokušavaju da "eliminišu SKJ i uspostave višepartijski buržujski demokratski sistem" koristeći ekonomske probleme.
  • 6. 8. - Optužnica u Beogradu zbog političkih krivica protiv šestorice hapšenih u aprilu: Vladimir Mijanović (sociolog), Miodrag Milić (pisac), Dragomir Olujić (radio tehničar?), Gordan Jovanović (student), Pavluško Imširović (prevodilac), Milan Nikolić (sociolog).
  • 21. 8. - U Manili demonstrira 500.000 ljudi protiv Markosovog režima.
  • 29. 8. - Josef Fritzl zatočio kćerku u podrum i tako do 2008; sa njim je imala 7 dece i jedan pobačaj.
  • avgust - Godišnja inflacija u SFRJ 59,9% (prema 62,1% prošlog meseca).

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 9. - U SFRJ odmrznute cene 55% industrijskih proizvoda (u skladu s obećanjem MMF-u).
  • 2. 9. - Patrijarh srpski German osvetio crkvu u mestu Jasenovac.
  • 4. 9. - Sandinisti pobedili na izborima u Nikaragvi.
  • 7. 9. - Još jedan zemljotres u kopaoničkom kraju, M 5.1.
  • 8 - 9. 9. - Velika proslava u Mariji Bistrici: Trinaest stoljeća kršćanstva u Hrvata, tristota obljetnica našašća čudotvornog kipa Majke Božje Bistričke i Nacionalni euharistijski kongres; papina poseta je otkazana ranije tokom godine, prisutan je njegov izaslanik; aplauz okupljenih na svaki pomen kardinala Stepinca[12].
  • 14. 9. - Posle 60 dana okončan štrajk u fabrici abrazivnog materijala "Idnina" u Kratovu, SR Makedonija (protivili se fuziji sa većim preduzećem; najduži štrajk dosad u drugoj Jugoslaviji).
  • 14. 9. - Prva dodela MTV nagrada, upamćena po Madonninoj izvedbi Like a Virgin.
  • 15. 9. - Petočlana čehoslovačka porodica pokušala da pređe Muru, jugoslovensko-austrijsku granicu - roditelji i jedna kćerka se udavili, dve kćerke preživele[13].
  • 17. 9. - Brian Mulroney postaje premijer Kanade.
  • 17. 9. - Američka Export-Import banka pristala da reprogramira ovogodišnji jugoslovenski dug.
  • 19. 9. - Izjava Predsedništva CK SKJ zahteva odlučnu borbu sa "buržujskim i nacionalističkim idejama".
  • 26. 9. - Velika Britanija i Kina potpisuju sporazum o povratku Hong Konga Kini 1997. godine.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 3. 12. - Katastrofa u Bhopalu, Indija. Od curenja gasa iz hemijske fabrike umrlo više hiljada ljudi.
  • 16. 12. - Mihail Gorbačov, tada član Politbiroa, posetio London na čelu parlamentarne delegacije, susreo se sa premijerkom Thatcher.
  • 22. 12. - Bernhard Goetz upucao četvoricu mladih crnaca koji su pokušali da ga opljačkaju u njujorškom metrou - događaj izaziva veliku debatu u SAD.

Tokom godine[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Prva sezona Top liste nadrealista.
  • Ekonomska kriza i rastuće napetosti u SFRJ[18][19][20].
  • Jun i kasnije - 15 zapadnih vlada i komercijalne banke odobrile zajam i reprogram dugova SFRJ vredne 2 milijarde dugova (dužničke obaveze SFRJ ove godine 5,39 milijardi dolara, ukupan dug oko 20 milijardi, tj. blizu 40% BNP).
  • "Književne novine" nisu mogle izlaziti nekoliko meseci, počevši od marta, zbog objavljivanja dokumenata Odbora za zaštitu umetničkih sloboda.
  • Jovan Mirić: "Sistem i kriza".
  • Pojavili se Transformersi.
  • SSSR ove godine uvezao 28,1 miliona tona pšenice[21].
  • U SAD se pojavio crack - kokain za pušenje.
  • Izgrađeni agregati A i B u RHE Velebit. [1]

1984. u temama[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak – April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Avgust/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1984.

Januar/Siječanj – Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak – April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Avgust/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Fikcija[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1984. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Binder, David (January 12, 1984). Drugs Dulling Golden Youth in Yugoslavia. New York Times
  2. Jews in Yugoslavia, Stanković, RFE Research
  3. Izjave za štampu (engleski)
  4. Controversy Surrounding Yugoslav Army, S.Stanković, RFE Research
  5. Detention of Djilas Seen as a Warning to the Opposition, Stanković, RFE
  6. Djilas Discusses His Detention
  7. The Offensive Against Rightist Elements in Yugoslavia, S.Stanković, RFE
  8. Soso, p. 57
  9. Croatian Party Document Confiscated by Belgrade Police, Stanković, RFE Research
  10. Saviours of the nation: Serbia's intellectual opposition and the revival of ... By Jasna Dragović-Soso, page 58, Google Books)
  11. Yugoslav Leaders Divided Over Seselj's Trial, Stanković, RFE Research
  12. Croatian Catholic Church Anniversary, S.Stanković, RFE Research
  13. Yugoslavia: The Czechoslovaks' Freedom Trail?, Stanković, RFE Research
  14. Komisija za ljudska prava Ujedinjenih nacija (19.2. 1985). "Report on the situation of human rights in Afghanistan / prepared by the Special Rapporteur, Felix Ermacora, in accordance with Commission on Human Rights resolution 1984/55". str. 30. http://www.refworld.org/publisher,UNCHR,,,482994662,0.html. 
  15. Audrey Helfant Budding Expert Report Serbian Nationalism in the Twentieth Century: Historical Background and Context
  16. Belgrade Students Express Dissatisfaction and Support Dissidents, Antić, RFE Research
  17. Čovek koji je "položio ispit" (Naša Borba)
  18. Drastic Decline in Yugoslav Standard of Living, Antić
  19. Crisis and Dissent in Yugoslavia, Z.Antić, RFE Research
  20. http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/87-1-119.shtml Growing Disconient In Yugoslavia], Antić
  21. U.S.S.R. Wheat Imports by Year. indexmundi.com

Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]