1984

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1950-e | 1960-e | 1970-e | 1980-e | 1990-e | 2000-e | 2010-e | >
<< | < | 1980. | 1981. | 1982. | 1983. | 1984. | 1985. | 1986. | 1987. | 1988. | > | >>


Ovo je članak o godini 1984. Za ostale upotrebe, v. 1984 (razvrstavanje).
Disambig.svg Za ostala značenja v. 1984 (razvrstavanje).
1984 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1984
MCMLXXXIV
Ab urbe condita 2737
Islamski 1404 – 1405
Iranski 1362 – 1363
Hebrejski 5744 – 5745
Bizantski 7492 – 7493
Koptski 1700 – 1701
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2039 – 2040
 - Shaka Samvat 1906 – 1907
 - Kali Yuga 5085 – 5086
Kineski
 - Kontinualno 4620 – 4621
 - 60 godina Yang Drvo Miš
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11984
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1984 bila je prijestupna godina koja počinje u nedjelju (link pokazuje kalendar).

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 1. -  Brunej postaje nezavisna država.
  • 5. 1. - Američki programer Richard Matthew Stallman započeo je razvoj projekta GNU.
  • c. 6. 1.? - Vučko, rad slikara Jožeta Trobeca, izabran za maskotu ZOI u Sarajevu[1].
  • 12. 1. - U New York Times-u objavljen članak "Droge zatupljuju Zlatnu omladinu u Jugoslaviji" (tj. decu funkcionera), takođe i o problemu nezaposlenosti, nestašica i pitanja otići ili ostati[2].
  • januar - Knjiga "Tajanstveni svet masona" Mihaila Popovskog - Jevreji se žale da su u njoj korišćeni izvodi iz Protokola sionskih mudraca[3]
  • 16. 1. - Konferencija balkanskih zemalja u Grčkoj (Turska uslovila učešće stavljanjem pitanja zabrane nuklearnog oružja na Balkanu u drugi plan).
  • 17. 1. - U Stokholmu počinje Konferencija o razoružanju u Evropi (do 1986).
  • 17. 1. - Otvoren prošireni Sarajevski aerodrom.
Prvi Apple Macintosh

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 2. - Predsednik Predsedništva Mika Špiljak stigao u posetu SAD[6] (Vašington i Los Anđeles).
  • 2. 2. - Liv Ullmann otvorila ispred UNESCO-a Međunarodnu izložbu dečije umetnosti u Sarajevu.
  • 6. 2. - Američki departman pravde traži da se vrati na snagu nalog za izručenje Andrije Artukovića iz 1952.
  • 7. 2. - Astronaut Bruce McCandless II je prvi koji se kreće svemirom bez "pupčane vrpce" sa brodom.
  • 8 - 19. 2. - U Sarajevu Zimske olimpijske igre 1984.. Jure Franko osvojio srebrnu medalju, prvu ikad za Jugoslaviju na zimskim igrama. Igre su ocenjene najboljim dotad. Potrošeno 130 miliona dolara (80% Sarajevo i SR BiH, 15% ostale republike, 5% federacija)[7] ili 160 miliona[8][9]. Veliko učešće vojske[10]. Posetioci zapanjeni gostoprimstvom Sarajlija, mada grad izgleda sivo[11][12].
  • 8 - 11. 2. - Velike mećave u Jugoslaviji - poremećaj rasporeda na olimpijadi, preko 10.000 ljudi moralo biti spaseno iz nanosa od 5 metara blizu Beograda [13][14][15].
  • 13. 2. - Konstantin Černjenko naslijedio preminulog Jurija Andropova na mjestu generalnog sekretara KPSS - već je bolestan, umro u martu 1985.
  • 14. 2. - Britanski plesački par Torville i Dean na sarajevskoj Olimpijadi osvaja savršenih 12 ocjena 6.0 te zlatnu medalju za izvedbu Ravelovog Bolera.
  • 14. 2. - Objavljeno da je jedan restoran u Sarajevu zatvoren jer je Kirku Douglasu i društvu naplatio desetostruko (54.000 din. tj. 440$)[16]. Ali turisti nalaze u Magrosu skijašku opremu i kristal za tri puta nižu cenu nego kod kuće[17].
  • 26. 2. - Američki marinci napuštaju Bejrut.
  • 29. 2. - Jugoslavija i MMF postigli dogovor u principu o stand-by kreditu od 400-500 miliona dolara (u junu odobreno 370 miliona, deo šireg paketa reprograma dugova MMF-u i komercijalnim bankama). Jugoslavija obećava podizanje kamata, devalvaciju dinara, deregulisanje cena i nametanje finansijske discipline.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 3. 3. - Zemljotres na Kopaoniku, ima materijalne štete, troje povređenih.
  • 5. 3. - Iran optužuje Irak za korišćenje hemijskog oružja, što UN osuđuje 30. 3..
  • 6. 3. - Započinje jednogodišnji štrajk rudara u Velikoj Britaniji.
  • ca. 12. 3. - Izvešteno da je otkazana poseta pape Ivana Pavla II. Jugoslaviji, planirana za rujan u Hrvatskoj.
  • 8. 3. - Eksplozivna naprava oštetila jedan izlog u glavnoj prištinskoj ulici; dva dana ranije bačen Molotovljev koktel na sedište SK u Đakovici.
  • 13. 3. - Mobilni telefon Motorola DynaTAC 8000X ulazi u prodaju.
  • 14. 3. - Posle teških pregovora usvojen nacrt sporazuma o stand-by kreditu MMF-a Jugoslaviji u vrednosti pola milijarde dolara.
  • tokom mjeseca: Masakr u Dash-e-Bolokhanu i Dash-e-Asukhanu. Sovjetski i afganistanski komunisti ubijaju nekoliko stotina osoba u tim selima.
  • mart - Na konferenciji mladih SK Slovenije se kritikuje situacija u JNA, neki predlažu i njeno ukidanje (Janez Janša je predsednik komisije za narodnu odbranu i unutrašnju bezbednost), što krajem meseca otkriva novinar "Intervjua" Aleksandar Tijanić[18].
  • mart - Slovenačke studentske novine "Tribuna" objavile "smrtovnicu" Jugoslaviji.
  • mart - Po narudžbi Stipe Šuvara, informativna služba CK SK Hrvatske sastavila "Belu knjigu", spisak primera "zloupotrebe" kulture i stvaralaštva.
  • 22. 3. - Predsednica SIV-a Milka Planinc preti "novom vrstom vlade" ako ne dobije punu podršku za program finansijskog oporavka.
  • 24. 3.? - Jugovizija: na Evroviziju odlaze Vlado & Izolda, ostaće poznatija pesma "Princeza" Dade Topića i Slađane Milošević.

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • maj - Umanjene kazne muslimanskim nacionalistima, zatvorenim 1983 (među kojima je i Alija Izetbegović).
  • maj - ? Plenum CK SK Hrvatske - kritikovan blag stav srbijanskih vlasti prema disidentima.
  • 3. 5. - SFRJ: odmrzavanje cena, mnoge skočile 60-100%.
  • 5. 5. - Pesma Evrovizije u Luksemburgu: pobedio švedski bend Herreys, Vlado i Izolda (Ciao Amore) 12. mesto od 19.
  • 6. 5. - Peticija 19 beogradskih intelektualaca (uključujući gen. Gojka Nikoliša) saveznom sekr. unutr. poslova Dolancu da se rasvetli smrt Radomira Radovića (vidi 30.4.) - on i drugi bili tučeni u zatvoru[21].
  • 8. 5. - SSSR objavio kako će bojkotirati Olimpijadu u Los Angelesu - pridružuju im se mnoge istočne zemlje.
  • 10 - 12. 5. - U Ljubljani organizovan međunarodni simpozijum "Religija i nauka", u organizaciji Slovenačke ANU i vatikanskog Sekretarijata za nevernike.
  • 13. 5. - Zemljotres kod Stona, jedna osoba poginula u Hercegovini.
  • 15. 5. - Predsedništvo SFRJ dobija novi 9-člani sastav: Đuranović, Vlajković (jedini od ranije), Hasani, Mojsov, Mikulić, Dolanc, Ljubičić, Vrhovec + šef SKJ; Veselin Đuranović predsednik predsedništva nakon Mike Špiljaka.
  • 22. 5.? - U Sarajevu uhapšen univerzitetski predavač Vojislav Šešelj, pronađeni mu rukopisi u kojima se protivi vodećoj ulozi SKJ i tvrdi da je samoupravljanje promašaj (takođe, u članku poslatom "Komunistu" predlagao ukidanje pokrajina, ujedinjenje Srbije i Crne Gore i podelu BiH između Srbije i Hrvatske[22]) - stupa u štrajk glađu.
  • 24. 5. - Iransko-irački rat: iračka raketa Exocet potopila panamski kargo brod Fidelity kod iranske luke Bušer. Poginula i tri mornara iz Jugoslavije: Frane Apačnik, Marijan Matejčić i Milan Pajić.
  • 24. 5. - U Kraljevu prvi put isključena voda zbog prisustva fenola (problemi će trajati i narednih godina).
  • 26. 5. - U Rumuniji inauguriran južni krak kanala Dunav – Crno more.
  • maj - Parafiran sporazum SFRJ i MMF o finansijskoj podršci - SFRJ se obavezuje da će voditi ekonomsku politiku utvrđenu u pregovorima.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 6. 6. - Operacija Blue Star: indijska vojska na juriš zauzima Zlatni hram u Amritsaru gdje su se sklonili sikski militanti - procenjenih 2.000 mrtvih.
  • 18. 6. - Paul Volcker, predsednik američke Federalne rezerve, u poseti Jugoslaviji.
  • 19. 6. - Jugoslavija se oprostila od Euro 84 u Francuskoj (0 poena, gol razlika 2:10).
  • 19. 6. - Desetorica kosovskih Albanaca u Prištini osuđena na 3 do 12 godina pod optužbom antidržavne aktivnosti i neprijateljske propagande.
  • 27. 6. - Sud u Beogradu zabranio rasparčavanje "Bele knjige" (sastav SK Hrvatske kojim se kritikuju antirežimski intelektualci), koja je izazvala oštre reakcije u Beogradu[23].
  • 27. 6. - Francuska kao domaćin osvojila evropski šampionat u fudbalu (Francuska-Španija 2:0).
  • 28. 6. - Požar u novoizgrađenoj zagrebačkoj džamiji (trebala je biti osvećena 12. 8., vlasti ranije zabranile radove na džamiji zbog "nepravilnosti").
  • jun - Plenum CK SK Jugoslavije, poziv na oštre mere protiv antidržavnih elemenata.
  • jun - Otvoreno pismo 19 poznatih srpskih intelektualaca kritikuje represiju koja je u toku (Beogradska šestorica i suđenje Vojislavu Šešelju)[24].

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 8. - Afrička republika Gornja Volta mijenja ime u Burkina Faso.
  • 5. 8. - Vidoje Žarković, član predsedništva CK SKJ, tvrdi da neprijatelji vlade pokušavaju da "eliminišu SKJ i uspostave višepartijski buržujski demokratski sistem" koristeći ekonomske probleme.
  • 6. 8. - Optužnica u Beogradu zbog političkih krivica protiv šestorice hapšenih u aprilu: Vladimir Mijanović (sociolog), Miodrag Milić (pisac), Dragomir Olujić (radio tehničar?), Gordan Jovanović (student), Pavluško Imširović (prevodilac), Milan Nikolić (sociolog).
  • 11. 8. - We begin bombing in five minutes: predsednik Ronald Reagan se našalio pre radio obraćanja da će bombardirati SSSR.
  • 21. 8. - U Manili demonstrira 500.000 ljudi protiv Markosovog režima.
  • 29. 8. - Josef Fritzl zatočio kćerku u podrum i tako do 2008; sa njim je imala 7 dece i jedan pobačaj.
  • avgust - Godišnja inflacija u SFRJ 59,9% (prema 62,1% prošlog meseca).

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 9. - U SFRJ odmrznute cene 55% industrijskih proizvoda (u skladu s obećanjem MMF-u).
  • 2. 9. - Patrijarh srpski German osvetio crkvu u mestu Jasenovac.
  • 4. 9. - Sandinisti pobedili na izborima u Nikaragvi.
  • 7. 9. - Još jedan zemljotres u kopaoničkom kraju, M 5.1.
  • 8 - 9. 9. - Velika proslava u Mariji Bistrici: Trinaest stoljeća kršćanstva u Hrvata, tristota obljetnica našašća čudotvornog kipa Majke Božje Bistričke i Nacionalni euharistijski kongres; papina poseta je otkazana ranije tokom godine, prisutan je njegov izaslanik; aplauz okupljenih na svaki pomen kardinala Stepinca[27].
  • 14. 9. - Posle 60 dana okončan štrajk u fabrici abrazivnog materijala "Idnina" u Kratovu, SR Makedonija (protivili se fuziji sa većim preduzećem; najduži štrajk dosad u drugoj Jugoslaviji).
  • 14. 9. - Prva dodela MTV nagrada, upamćena po Madonninoj izvedbi Like a Virgin.
  • 15. 9. - Petočlana čehoslovačka porodica pokušala da pređe Muru, jugoslovensko-austrijsku granicu - roditelji i jedna kćerka se udavili, dve kćerke preživele[28].
  • septembar - Maršal Sergej Ahromejev načelnik sovjetskog generalštaba (do 1988) umesto Nikolaja Ogarkova.
  • 17. 9. - Brian Mulroney postaje premijer Kanade.
  • 17. 9. - Američka Export-Import banka pristala da reprogramira ovogodišnji jugoslovenski dug.
  • 19. 9. - Izjava Predsedništva CK SKJ zahteva odlučnu borbu sa "buržujskim i nacionalističkim idejama".
  • 26. 9. - Velika Britanija i Kina potpisuju sporazum o povratku Hong Konga Kini 1997. godine.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 3. 12. - Katastrofa u Bhopalu, Indija. Od curenja gasa iz hemijske fabrike umrlo više hiljada ljudi.
  • 16. 12. - Mihail Gorbačov, tada član Politbiroa, posetio London na čelu parlamentarne delegacije, susreo se sa premijerkom Thatcher.
  • 22. 12. - Bernhard Goetz upucao četvoricu mladih crnaca koji su pokušali da ga opljačkaju u njujorškom metrou - događaj izaziva veliku debatu u SAD.

Tokom godine[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Prva sezona Top liste nadrealista.
  • Ekonomska kriza i rastuće napetosti u SFRJ[33][34][35].
  • Jun i kasnije - 15 zapadnih vlada i komercijalne banke odobrile zajam i reprogram dugova SFRJ vredne 2 milijarde dugova (dužničke obaveze SFRJ ove godine 5,39 milijardi dolara, ukupan dug oko 20 milijardi, tj. blizu 40% BNP).
  • "Književne novine" nisu mogle izlaziti nekoliko meseci, počevši od marta, zbog objavljivanja dokumenata Odbora za zaštitu umetničkih sloboda.
  • Jovan Mirić: "Sistem i kriza".
  • Pojavili se Transformersi.
  • SSSR ove godine uvezao 28,1 miliona tona pšenice[36].
  • U SAD se naglo uvećala potrošnja cracka, vrste kokaina, govori se o epidemiji koja traje do kraja decenije.
  • Izgrađeni agregati A i B u RHE Velebit. [1]

1984. u temama[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Neka vozila uvedena 1984:

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak – April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Avgust/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1984.

Januar/Siječanj – Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak – April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Avgust/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Fikcija[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1984. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Foreign News Briefs. upi.com Archives Jan. 6, 1984
  2. Binder, David (January 12, 1984). Drugs Dulling Golden Youth in Yugoslavia. New York Times
  3. Jews in Yugoslavia, Stanković, RFE Research
  4. It snowed when Mayor Ugljesa Uzelac Wednesday formally opened.... upi.com Archives Jan. 25, 1984
  5. The Olympic flame was flown from Greece to Yugoslavia.... upi.com Archives Jan. 29, 1984
  6. Izjave za štampu (engleski)
  7. Yugoslavs are counting on the fun, friendship and frolics.... upi.com Archives Jan. 28, 1984
  8. Sarajevo readies for Winter Olympics. upi.com Archives Feb. 3, 1984
  9. Organizers of the Olympic Winter Games hope to recover.... upi.com Archives Feb. 11, 1984
  10. Olympic Briefs. upi.com Archives Feb. 4, 1984
  11. Cold cereal and plum brandy for breakfast?. upi.com Archives Feb. 9, 1984
  12. The XIV Winter Games closed Sunday night, with the.... upi.com Archives Feb. 19, 1984
  13. NEWS AT A GLANCE. upi.com Archives Feb. 12, 1984
  14. Rescuers dug through snowdrifts 17 feet high outside the.... upi.com Archives Feb. 12, 1984
  15. Hundreds of troops today freed most of the 1,500.... upi.com Archives Feb. 13, 1984
  16. A fancy restaurant was closed for overcharging American actor.... upi.com Archives Feb. 14, 1984
  17. Tourists get bargains at Olympics. upi.com Archives Feb. 15, 1984
  18. Controversy Surrounding Yugoslav Army, S.Stanković, RFE Research
  19. Detention of Djilas Seen as a Warning to the Opposition, Stanković, RFE
  20. Djilas Discusses His Detention
  21. The Offensive Against Rightist Elements in Yugoslavia, S.Stanković, RFE
  22. Soso, p. 57
  23. Croatian Party Document Confiscated by Belgrade Police, Stanković, RFE Research
  24. Saviours of the nation: Serbia's intellectual opposition and the revival of ... By Jasna Dragović-Soso, page 58, Google Books)
  25. Yugoslav Leaders Divided Over Seselj's Trial, Stanković, RFE Research
  26. 31. Pulski filmski festival. arhiv.pulafilmfestival.hr
  27. Croatian Catholic Church Anniversary, S.Stanković, RFE Research
  28. Yugoslavia: The Czechoslovaks' Freedom Trail?, Stanković, RFE Research
  29. Komisija za ljudska prava Ujedinjenih nacija (19.2. 1985). "Report on the situation of human rights in Afghanistan / prepared by the Special Rapporteur, Felix Ermacora, in accordance with Commission on Human Rights resolution 1984/55". str. 30. http://www.refworld.org/publisher,UNCHR,,,482994662,0.html. 
  30. Audrey Helfant Budding Expert Report Serbian Nationalism in the Twentieth Century: Historical Background and Context
  31. Belgrade Students Express Dissatisfaction and Support Dissidents, Antić, RFE Research
  32. Čovek koji je "položio ispit" (Naša Borba)
  33. Drastic Decline in Yugoslav Standard of Living, Antić
  34. Crisis and Dissent in Yugoslavia, Z.Antić, RFE Research
  35. http://www.osaarchivum.org/files/holdings/300/8/3/text/87-1-119.shtml Growing Disconient In Yugoslavia], Antić
  36. U.S.S.R. Wheat Imports by Year. indexmundi.com
  37. Explore Yugoslavia LP Album from 1984 on Discogs. discogs.com (pristup. 23. 6. 2016.)


Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]