1950

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1920-e | 1930-e | 1940-e | 1950-e | 1960-e | 1970-e | 1980-e | >
<< | < | 1946. | 1947. | 1948. | 1949. | 1950. | 1951. | 1952. | 1953. | 1954. | > | >>


1950 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1950
MCML
Ab urbe condita 2703
Islamski 1369 – 1370
Iranski 1328 – 1329
Hebrejski 5710 – 5711
Bizantski 7458 – 7459
Koptski 1666 – 1667
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2005 – 2006
 - Shaka Samvat 1872 – 1873
 - Kali Yuga 5051 – 5052
Kineski
 - Kontinualno 4586 – 4587
 - 60 godina Yang Metal Tigar
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11950
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1950 (MCML) po gregorijanskom kalendaru bila je redovna godina koja počinje u nedjelju.

Ova godina se smatra nultom godinom u arheologiji, geologiji itd. za datiranje događaja Before Present ("pre sadašnjice"), npr pri radiokarbonskom datiranju.


Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 12. 1. - Sudar britanske podmornice HMS Truculent (P315) i švedskog tankera u estuaru Temze - 64 mrtvih, uglavnom od hladnoće.
  • 14. 1. - Prvi let MiGa-17.
  • 21. 1. - Alger Hiss, američki službenik i optuženi sovjetski špijun, osuđen za krivokletstvo.
  • 24. 1. - Klaus Fuchs, nemački emigrant i fizičar, priznao u Londonu da je SSSR-u prenosio američke i britanske nuklearne tajne.
  • 26. 1. - Stupio na snagu Ustav Indije (Dan Republike), prvi predsednik je Rajendra Prasad.
  • 31. 1. - Predsednik SAD Truman naređuje razvoj hidrogenske bombe, kao odgovor na prvu sovjetsku atomsku bombu prošlog oktobra.

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 11-12. 3. - Referendum u Belgiji podržao povratak kralja Leoopolda III.
  • mart - Prva inostrana turneja profesionalnih folklornih ansambala iz Jugoslavije održana u Švajcarskoj. Na njoj je uče­stvovalo 150 umetnika iz beogradskog »Kola« i zagrebačkog »Lada«[1].
  • mart - U NR Kini počinje prva politička kampanja za iskorenjivanje opozicije - Kampanja za suzbijanje kontrarevolucionara.
  • 17. 3. - Pronađen element kalifornijum.
  • 23. 3. - 22. dodjela Oscara: najbolji film je All the King's Men, ukupno tri nagrade.
  • 26. 3. - Izbori Izbori za 444 poslanika Savezne skupštine, jedina lista je Narodnog fronta Jugoslavije, koja dobija 93,2 % glasova[2] (u nekim ruralnim krajevima i do 35% protiv NFJ).
  • 27. 3. - Osnovano beogradsko pozorište "Boško Buha".

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • proleće - leto - Broj graničnih incidenata sa zemljama Informbiroa dostiže vrhunac[3].

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Preokreti Korejskog rata 1950-53
  • 1. 6. - Zastavnik Janko Lutovac izveo 137 padobranskih skokova za 12h i 50min (priznato 132), čime je oborio svetski rekord.
  • jun - Čistka u komandi mađarske armije, operativnu kontrolu preuzimaju sovjetski savetnici (moguć udar na Jugoslaviju?)[5].
  • 17. 6. - Štampan prvi broj lista "Međunarodna politika".
  • 25. 6. - Napadom Sjeverne Koreje na Južnu Koreju počinje Korejski rat.
  • 27. 6. - Donesen Osnovni zakon o upravljanju državnim privrednim preduzećima i višim privrednim udruženjima od strane radnih kolektiva - početak radničkog samoupravljanja u Jugoslaviji (u prethodnoj polovini godine prema Uputstvu vlade i sindikata eksperimentalno osnovani radnički saveti u 215 preduzeća, a mimo Uputstva u još skoro 600[6]).
  • 27. 6. - Savet bezbednosti UN doneo rezoluciju 83 kojom se od članica traži da obezbede pomoć Republici Koreji (južnoj), glasovima 7:1 (Jugoslavija protiv, Egipat i Indija uzdržani, SSSR odsutan).
  • 27. 6. - Dnevni izveštaj CIA-e govori o pokretima sovjetske vojske kroz Rumuniju prema Bugarskoj i Jugoslaviji[7]
  • 28. 6. - Pušten u saobraćaj autoput Beograd-Zagreb, poznat i kao "Autoput bratstva i jedinstva", na čijoj su gradnji učestvovale i omladinske radne brigade iz cele zemlje.

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

  • avgust - Ćopićeva "Jeretička priča" objavljena u "Književnim novinama", izložen je političkim napadima s vrha.
  • 1. 8. - Belgijski kralj Leopold III objavio da se povlači s prestola, u korist sina Boduena (efektivno od jula 1951), suočen sa krvavim generalnim štrajkom i opasnošću podele zemlje.
  • 12. 8. - Papa Pio XII. izdaje encikliku Humani Generis kojom prihvata evoluciju kao ozbiljnu hipotezu, koja ne protivreči učenjima Katoličke crkve.
  • 20. 8. - 11. 9. - U Dubrovniku održana 9. šahovska olimpijada, prva posle 11 godina; plasman: Jugoslavija, Argentina, Zapadna Nemačka (prvo sportsko takmičenje za tu zemlju).
  • 23. 8. - Zvaničnici State Department-a odbijaju izdati pasoš glumcu i pevaču Paul Robeson-u, s obrazloženjem da njegove česte kritike položaja crnaca u SAD ne treba iznositi u inostranstvu.
  • avgust - U okviru bilateralnog trgovačkog sporazuma, Zapadna Nemačka daje zajam od 30 miliona dolara Jugoslaviji[2].
  • avgust-septembar - Korejski rat: Bitka na Pusanskom perimetru - najdalji domet severnokorejskih snaga koje su odbijene od trupa UN.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 12. 9. - Komunistički neredi u Berlinu.
  • 13. 9. - Među novoizabranim direktorima MMF je i Nenad Popović iz Jugoslavije.
  • septembar - U Jugoslaviju stiže prva pomoć iz SAD[8].
  • septembar - Maršal Tito i novoizabrani patrijarh Vikentije razmenili posete[2].
  • 10 - 19. 9. - Korejski rat: Bitka kod Inchona - pobeda snaga UN nad komunističkim snagama nakon amfibijskog iskrcavanja, južnokorejske snage se 25. septembra vraćaju u Seul.
  • 27. 9. - Racionisana količina hleba u Jugoslaviji smanjena za 10 %, smanjen obavezni otkup žita[2], selektivno klanje stoke radi čuvanja krmiva.
  • septembar - Vatikan tvrdi da 300 katoličkih svećenika čeka suđenje u SFRJ.
  • septembar-oktobar - Manevri u Bugarskoj.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

+ Osnovan Muzej pozorišne umetnosti u Beogradu.
  • 29. 11. - Trumanova administracija zatražila od Kongresa 38 miliona dolara za pomoć Jugoslaviji (potpisano 29. 12.).
  • 30. 11. - Douglas MacArthur preti upotrebom nuklearnog oružja u Koreji.
  • novembar - Počela repatrijacija grčke dece iz Jugoslavije (jedina zemlja koja je poslušala preporuke UN).

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 11. 12. - Krvavi neredi u Singapuru, nakon što je odlučeno da se devojčica Maria Hertogh vrati biološkim roditeljima, holandskim katolicima, iz muslimanske porodice u kojoj je odrasla.
  • 25. 12. - Četvorica škotskih studenata uzela Skonski kamen (Stone of Scone) iz Vestminsterske opatije i odnela ga u Škotsku.
  • 29. 12. - Kongres SAD odobrio Yugoslav Emergency Relief Assistance Act (Truman dao izvršno naređenje 25.1.).
  • decembar - Izvršenje Petogodišnjeg plana u FNRJ produženo za godinu dana.

Tokom/tijekom godine[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Velika suša, istočna blokada i skok cena usled izbijanja Korejskog rata otežavaju situaciju u Jugoslaviji (nestašica hrane)[2]. Ali premašena proizvodnja iz 1939[9].
  • U Minhenu osnovan Hrvatski narodni odbor, na čelu Branimir Jelić (tu su i S. Buć, M. Frković, E. Bauer, K. Draganović i dr.) - protive se Pavelićevom vođstvu.
  • U prodaji prvi daljinski upravljač za televizor - Lazy Bones firme Zenith Radio Corporation.
  • Osnovano Narodno pozorište u Zenici (prvi naziv je bio "Oblasno pozorište").
  • Izgrađen gradski muzej u Travniku.
  • Ustoličenje Patrijarha Vikentija, poglavara SPC

1950. u temama[uredi - уреди | uredi izvor]

Rukovodstvo FNRJ:

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1950.

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1950. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Bajec, Dolničar, 1981, str. 117
  2. 2.0 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7 Collier's Year Book za 1950. (Microsoft Encarta 2004)
  3. Bajec, Dolničar, 1981, str. 139
  4. Bajec, Dolničar, 1981, str. 210
  5. Sabrina Ramet, Tri Jugoslavije... str. 181
  6. Bajec, Dolničar, 1981, str. 144
  7. Documents 168 through 208, Assessing the Soviet Threat: The Early Cold War Years (Document 174), cia.gov
  8. Tito VS. Moscow: 25 Years After (1948-1973), Part Two, page 7, Slobodan Stanković, OSA - RFE
  9. Bajec, Dolničar, 1981, str. 142

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Milan Bajec, Ivan Dolničar (1981). Jugoslavija 1941-1981, Beograd: Eksport pres.

Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]