1910

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1880-e  1890-e  1900-e  – 1910-e –  1920-e  1930-e  1940-e
Godine: 1907 1908 190919101911 1912 1913
1910 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1910
MCMX
Ab urbe condita 2663
Islamski 1327 – 1329
Iranski 1288 – 1289
Hebrejski 5670 – 5671
Bizantski 7418 – 7419
Koptski 1626 – 1627
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1965 – 1966
 - Shaka Samvat 1832 – 1833
 - Kali Yuga 5011 – 5012
Kineski
 - Kontinualno 4546 – 4547
 - 60 godina Yang Metal Pas
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11910
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1910 (MCMX) bila je redovna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u petak po 13 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju kalendare).

1910:
123456789101112
RođenjaSmrti

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Potopljena metro stanica u Parizu

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

Bečka moderna: Loosova "Kuća bez obrva"
  • 1. 3. - Lavina u mestu Wellington, Washington bacila vozove iz depoa u dolinu - sa 96 mrtvih, najgora lavina u SAD. Samo tri dana kasnije se događa najgora kanadska lavina, u mestu Rogers Pass, British Columbia, sa 63 mrtvih.
  • 3. 3. - BiH: carevo pismo zajedničkom ministru finansija Burijanu - rešavanju agrarnog pitanja da se pristupi dobrovoljnim otkupom.
  • 7. 3. - Osnovan grad Hollandia - danas Jayapura, glavni grad indonežanske Papue.
  • 10. 3. - U Denveru osnovana Shwayder Trunk Manufacturing Company, kasnije Samsonite.
  • 12. 3. - Smatra se da je Florence Lawrence postala prva filmska zvezda nakon što je prekinuta praksa da se ne objavljuju imena glumaca. Zapravo, najveća filmska zvezda ove godine postaje Max Linder.
  • 14. 3. - Lakeview Gusher u Kaliforniji je najveći "gejzir" nafte u istoriji SAD, za 18 meseci je isteklo devet miliona barela, većinom neiskorišćenih.
  • mart - Srpski kralj Petar I u poseti Rusiji, praćen predsednikom vlade Pašićem i ministrom ino. poslova Milovanovićem (oslonac na Rusiju u stvaranju Balkanskog saveza).

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2. 4. - Kralj Petar u Sofiji, dva dana kasnije u Carigradu.
  • 6. 4. - Osnovano Srpsko geografsko društvo u Beogradu.
  • 7. 4. - Hrvatski katolički pokret: u Zagrebu osnovan Hrvatski katolički narodni savez.
  • 7. 4. - Porinut nemački brod SMS Moltke, prvi iz svoje klase bojnih krstaša.
  • 10. 4. (28. 3. po j.k.) - Opštinski izbori u Srbiji. Uveče u Rožini kod Prokuplja, učitelj i pandur bacili bombu u krčmu u kojoj su se veselili pobednici - trojica mrtvih (pandur osuđen na smrt 7/20. decembra).
  • 11. 4. (29. 3. po j.k.) - Kralj Petar, premijer Pašić i ministar Milovanović posetili Hilandar.
  • 15. 4. - Popis stanovntištva u SAD: 92,2 miliona stanovnika (+21% za deset godina). Tri grada imaju više od milion stanovnika: New York (4,8 M), Chicago (2,2 M) i Philadelphia (1,5 M).
  • april - Princ Aleksandar Karađorđević leteo avionom u Parizu (prvi Srbin)[1].
  • 19. 4. - Poplave u Srbiji, najviše pogođen Kragujevac.

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Devet suverena u Windsoru
  • 20. 5. - Poslednje veliko okupljanje evropskih monarha na sahrani Edwarda VII - stiglo je osam suverena i šest prestolonaslednika.
  • 20. 5. - Veleizdajnički incident ili Kōtoku: japanska policija ušla u trag anarhističko-socijalističkoj zaveri za carevo ubistvo.
  • 22. 5. - Objavljeno zatvaranje srpskih škola na prostoru Raško-prizrenske mitropolije, jer mitropolit Nićifor ne želi podnositi učiteljske diplome vlastima na overu (srpska vlada se ne slaže s njim).
  • 26. 5. - Francuska podmornica Pluviôse se sudarila s brodom u La Manšu i potonula sa 27 članova posade (izvađena i vraćena u službu).
  • 28. 5. - Hrvatski sabor donio zakon o izbornoj reformi.
  • 31. 5. -  Južnoafrička Unija nastala spajanjem četiri britanske kolonije - Rt dobre nade, Natal i bivše burske republike Transvaal i Oranje. Prvi premijer je Louis Botha (do 1919).

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Replika Penkalinog aviona kojim je pilotirao Dragutin Novak

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 7. - Bokserski šampion i crnac Jack Johnson porazio Jamesa J. Jeffriesa - rasni neredi širom SAD, u mnogim mestima zabranjeno prikazivanje snimka borbe.
  • 4. 7. - Rusko-japanski sporazum: javno, saradnja u vezi mandžurskih železnica; tajno, nemešanje u zone uticaja.
  • 8. 7. - Indijski nacionalista Vinayak Damodar Savarkar nakratko pobegao u Marseju sa broda kojim su ga Britanci sprovodili u Indiju. Spor oko izručenja će doći pred Stalni sud međunarodne arbitracije (sproveden je u Indiju 1911. i osuđen na 50 godina zatvora).
  • 8. 7. - Početak performansa?: Filippo Tommaso Marinetti bacao letke protiv tradicionalne Venecije. Ove godine pokretu futurizma su se priključili slikari Umberto Boccioni, Carlo Carrà i Luigi Russolo.
  • 12. 7. (29. 6. po j.k.) - Objavljen Zakon o radnjama, koji predstavlja prvo radničko zakonodavstvo u Srbiji - ukinut esnafski sistem, radno vreme ograničeno na 10 sati (+2 po potrebi).
  • 15. 7. - Sastanak delegacije Hrvatskog sabora u Pešti - ban Tomašić odbija neke njihove zahteve i podnosi ostavku (Franjo Josip je nije prihvatio - kraj pakta sa hs. koalicijom).
  • 23. 7. - Tornado kod Milana odneo 36 života, dan nakon što je u nekoliko tornada na zapadu Nemačke stradalo 12 ljudi.
  • 27. 7. - Zaključen novi srpsko-austrougarski trgovinski ugovor - manje svežeg mesa iz Srbije, veće carine za AU industrijsku robu (stupa na snagu 24. 1. 1911.).
  • jul - Nemiri kmetova oko Bosanske Gradiške zbog plaćanja trećine, šire se u Posavinu i Bosansku krajinu.
  • 26. 7. - Albanski ustanak: osmanske snage Šefket Turgut-paše ušle u Skadar.
  • 29. 7. - Raniji četnički vojvoda Gligor Sokolović ubijen blizu rodnog sela Nebregova u Makedoniji.
  • 31. 7. - Hawley Harvey Crippen uhapšen u Kvebeku, uz pomoć radio veze, kuda je pobegao brodom iz Londona, zbog ubistva svoje žene (obešen u novembru).

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 5. 8. - Poplava u Tokiju, stradalo preko 1.000 ljudi.
  • 6. 8. - Porinuta britanska bojna krstarica HMS Lion, prva iz svoje klase.
  • 8. 8. - U Grbavcima kod B. Gradiške se obavezali da neće davati hak (trećinu) posednicima.
  • 11. 8. - U Buenos Airesu izglasano osnivanje Pan-američke unije (od 1948. Organizacija Američkih Država).
  • 13. 8. (31. 7. po j.k.) - Crnogorski emigrant major Nikola Mitrović smrtno ranjen u Skoplju.
  • avgust - Osmanlije ugušile Hauransku pobunu Druza u Siriji.
  • 16. 8. - Čileanski predsednik Pedro Montt umro tek što je stigao u Nemačku na lečenje. Ministar un. poslova Elías Fernández Albano postaje v.d. predsednika, umire već 6. septembra nakon što se prehladio na Monttovoj sahrani.
  • 18. 8. - Osamdeseti rođendan Franje Josipa.
  • 20. 8. - Nikaragvanski predsednik José Madriz dao ostavku, priznajući poraz od pobunjenika i američke intervencije - predvodnik pobune gen. Juan José Estrada će 30. 8. preuzeti predsedništvo (do 1911).
  • 20 - 21. 8. - Najveći požar u istoriji SAD, izgorelo 12.100 kv.km u državama Washington, Idaho i Montana, 87 poginulih, uglavnom vatrogasaca.
Na dan proglašenja Kraljevine Crne Gore

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Japansko carstvo

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Stara i nova zastava Portugala

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Eugene Burton Ely poleće s ratnog broda
  • 14. 11. - Eugene Burton Ely prvi poleteo sa broda.
  • 15. 11. - Maršal Hermes da Fonseca je novi predsednik Brazila (do 1914).
  • 17. 11. - Tajni vojni sporazum Crne Gore i Rusije: Rusija će opremiti crnogorsku vojsku a Crna Gora neće ništa preduzimati bez znanja Rusije (Crna Gora se nije pridržavala ove obaveze 1912).
  • 18. 11. - Vlasti u Puebli, Meksiko, otkrile da Aquiles Serdán sprema pobunu (zakazanu za 20. novembar), u neredima ubijeno stotinak ljudi.
  • 18. 11. - Sukobi na demonstracijama sifražetkinja u Londonu, nakon što parlament nije prihvatio predlog reforme.
  • 20. 11. - Madero odlaže početak revolucije jer ga je u zemlji dočekalo svega desetak pristalica.
  • 22. 11. - Pobuna biča: pretešno crni brazilski mornari se pobunili zbog kažnjavanja bičevanjem.
  • 27. 11. - U New Yorku otvorena Pennsylvania Station.

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Etno-lingvistička karta Austro-Ugarske

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

"Turska u Evropi i Balkan"

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1910.

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Dani sećanja[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelove nagrade[uredi - уреди | uredi izvor]

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Prvi Srbin koji je leteo avionom, jat.com (pristup 16.7.2013)
  2. "Record of Current Events", The American Monthly Review of Reviews (June 1910), pp670–672
  3. First Spark and Revolution. theyucatantimes.com
  4. 4,0 4,1 Susret sa budućnošću na Banjičkom polju, jat.com (pristup 16.7.2013)
  5. Istorija srpskog naroda, knjiga 6, tom 1, str. 476
  6. Iseljavanje muslimana iz Bosne i Hercegovine u Albaniju za vrijeme austrougarske uprave. rastko.rs
  7. Cvijić, O iseljavanju bosanskih muhamedanaca. rastko.rs
  8. Stanford J. Shaw. The Ottoman Census System and Population, 1831-1914

Vidi takođe: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar