1953

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1920-e  1930-e  1940-e  – 1950-e –  1960-e  1970-e  1980-e
Godine: 1950 1951 195219531954 1955 1956
1953 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1953
MCMLIII
Ab urbe condita 2706
Islamski 1372 – 1373
Iranski 1331 – 1332
Hebrejski 5713 – 5714
Bizantski 7461 – 7462
Koptski 1669 – 1670
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2008 – 2009
 - Shaka Samvat 1875 – 1876
 - Kali Yuga 5054 – 5055
Kineski
 - Kontinualno 4589 – 4590
 - 60 godina Yin Voda Zmija
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11953
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1953 (MCMLIII) po gregorijanskom kalendaru bila je redovna godina koja počinje u četvrtak.


Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 1. - "Slobodna Vojvodina" menja ime u "Dnevnik".
  • 5. 1. - Premijera En attendant Godot ("Čekajući Godota") u Parizu.
  • 7. 1. - Predsednik SAD Hari Truman je objavio da je u SAD izrađena hidrogenska bomba.
  • 13. 1. - Grb FNRJ U FNRJ donesen novi Ustavni zakon u cilju ojačanja samoupravljanja; Predsednik Republike umesto predsednika Prezidijuma Narodne skupštine FNRJ, Savezno izvršno veće umesto Vlade FNRJ, uvedeno Veće proizvođača u legislature (umesto veća naroda). Nakon ovoga su doneti i ustavni zakoni narodnih republika.
  • 13. 1. - U SSSR objavljeno otkriće "Doktorske zavere" - ugledni moskovski doktori, uglavnom Jevreji, optuženi da su planirali ubistvo sovjetskih lidera.
  • 14. 1. - Josip Broz Tito izabran za Predsednika Republike (ranije šef države bio Ivan Ribar) i Predsednika Saveznog izvršnog veća (potpredsednici SIV-a Kardelj, Đilas, Pijade, Ranković).
  • januar - Rasformiran Korpus narodne odbrane Jugoslavije, nadležnosti preuzimaju granične jedinice Jugoslovenske narodne armije i Narodna milicija.
  • 19. 1. - Epizoda I Love Lucy sa porođajem ima gledanost 71,1%, više nego sutrašnja inauguracija.
  • 20. 1. - Dwight D. Eisenhower postaje 34. predsednik SAD, nakon Harija Trumana.
  • 31. 1. - 1. 2. - Poplava na Severnom moru - oluja izaziva poplavu sa preko 2.500 smrtnih slučajeva u V. Britaniji i Nizozemskoj.

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

Staljin

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Osvojen Mont Everest
  • 25. 5. - Upshot-Knothole Grable: prvi i poslednji američki test sa nuklearnom artiljerijom.
  • 27. 5.? - Zemljišni maksimum u FNRJ smanjen sa 30 na 10ha (270.000 ha preneto društvenom sektoru).
  • 29. 5. - Edmund Hillary, novozelandski planinar i istraživač i šerpanski vodič Tenzing Norgaj prvi ljudi na Mont Everestu, vrhu sveta.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 6. - "Ustanak" u Plzeňu - "Škodini" radnici se pobunili zbog valutne reforme u Čehoslovačkoj (štrajkovi širom zemlje).
  • 2. 6. - Svečano okrunjena Elizabeta II od Ujedinjenog Kraljevstva, pri čemu je BBC obavio prvi televizijski prijenos događaja jednog takvog kalibra.
  • 5. 6. - Ustavna reforma u Danskoj - jednodomni umesto dvodomnog parlamenta.
  • 7. 6. - Izbori u Italiji, relativna većina za Hrišćanske demokrate.
  • 8. 6. - Tornado Flint-Worcester ubio 115 ljudi u Flintu, Mičigen (poslednji sa preko 100 žrtava do 2011).
  • 13. 6. - Mađarski staljinistički premijer Mátyás Rákosi prinuđen da prepusti mesto Imre Nagy-u (od 4. 7.).
  • jun - U JNA ukinuta funkcija političkih komesara, zamenjuju ih pomoćnici komandanta za moralno-političko vaspitanje (sistem jednostarešinstva). Ove godine je uveden sistem ispita za oficire i general-majore; zakonom su utvrđeni i novi rokovi službe za voj­nike[2].
  • 16. 6. - Pobuna u Istočnoj Nemačkoj, koju guše sovjetski tenkovi i "narodna policija" (Volkspolizei).
  • 16. 6. - Odnosi SSSR i Jugoslavije vraćeni na ambasadorski nivo.
  • 16-17. 6. - Drugi plenum CK SKJ na Brionima - "kontra" Šestom kongresu SKJ, otpor reformama (tj. pokrenutim procesima demokratizacije i "odumiranja" partije). Pismom skrenuta pažnja par­tijskom članstvu na potre­bu veće aktivnosti i odlučnijeg suzbijanja svih vidova antipartijskog ponašanja (a u vezi sa "malograđanskom stihijom koja je počela da istupa sa tradi­cionalnim parolama građanske demokratije")[3].
  • 18. 6. - Proglašena Republika Egipat, posledica revolucije 1952..
  • 19. 6. - Pogubljeni Julius i Ethel Rosenberg, osuđeni za špijunažu u korist SSSR.
  • 26. 6. - Uhapšen Lavrentij Berija, čelnik NKVD-a (vest o smeni objavljena 10. 7.).
  • 30. 6. - U Flintu, Michigan sklopljena prva Chevrolet Corvette.
  • sredinom godine - Samoupravljanje uvedeno i u zdravstvene službe FNRJ[4].

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 6. 9. - Izbori u Nemačkoj, CDU/CSU ubedljiva, Konrad Adenauer ostaje kancelar.
  • 14. 9. - Nikita Hruščov izabran za Prvog sekretara KPSS.
  • septembar - Manevri JNA u severnoj Hrvatskoj.
  • 26-27. 9. - Četvrti i poslednji kongres AFŽ u Beogradu - zameniće ga Savez ženskih društava.
  • 27. 9. - Tito na predizbornom mitingu u Rumi traži kraj napada na sveštenstvo (antireligiozna osećanja podstaknuta štampom dovela do nereda, vidi avgust).
  • 30. 9. - U FNRJ donesen Zakonik o krivičnom postupku.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 6. 10. - UNICEF postaje stalna agencija UN.
  • 8. 10. - Velika Britanija i SAD izrazile nameru da povuku svoje snage i predaju Italiji civilnu upravu u zoni "A" slobodne teritorije Trsta, bez konsultovanja Jugoslavije. Time je započela jednogodišnja kriza; Italija i Jugoslavija su koncentrisale trupe na granici, masovni mitinzi u Jugoslaviji.
    • Razbijena stakla na američkoj ambasadi i konzulatu u Beogradu odn. Zagrebu, demolirane čitaonice.
  • 11. 10. - Milovan Đilas započinje seriju članaka u "Borbi" (do 7. 1. 1954 - za slobodu misli i demokratiju).
  • 14. 10. - Masakr u Kibiji na Zapadnoj Obali - izraelske snage ubile 69 Palestinaca u selu, u znak odmazde za napade fedajina preko izraelske granice.
  • 16. 10. - Izašao prvi broj beogradskih Večernjih novosti.
  • 18. 10. - U Zagrebu pred 45.000 gledatelja Jugoslavija pobjedila Francusku 3:1 u nogometu.

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 11. - Osnovano Crnogorsko narodno pozorište.
  • 5-6. 11. - Neredi Italijana u Trstu, šest mrtvih i 153 ranjenih.
  • 9. 11. -  Kambodža nezavisna od Francuske.
  • 15. 11. - Veliki predizborni zbor na beogradskom Trgu republike, Tito osuđuje držanje Vašingtona, Londona i Rima povodom Trsta[5].
  • novembar - Izbori za Saveznu narodnu skupštinu u FNRJ, kao i za republičke skupštine - odziv 89,4&, za Narodni front 95,7%;[6]
  • 22. 11. - Okončana vazdušna Opération Castor, kojom su Francuzi utvrdili Dien Bien Phu u Vijetnamu.
  • 23. 11. - Britanska kraljica Elizabeta II krenula s mužem na šestomesečnu turneju oko sveta.
  • 24. 11. - Nekoliko članova Baleta izbačeno iz beogradskog Narodnog pozorišta, zbog "težih prekršaja moralno-političke prirode" tokom nedavnog gostovanja u Švajcarskoj.
  • 27. 11. - Huso Hodžić, učesnik Narodnooslobodilačke borbe (NOB) u Drugom svjetskom ratu, proglašen narodnim herojem.
  • 30. 11. - Guverner Britanske Ugande zbacio Mutesu II, kralja Bugande.
  • zadnja dekada nov. - Izbori Izbori za Savezno odn. Veće proizvođača Savezne narodne skupštine (prvi put sa glasačkim listićima umesto kuglicama).

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Tokom/tijekom godine[uredi - уреди | uredi izvor]

1953. u temama[uredi - уреди | uredi izvor]

Rukovodstvo FNRJ:

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1953.

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Muzej vazduhoplovstva, IT-33
  2. Bajec, Dolničar, 1981, str. 152
  3. Bajec, Dolničar, 1981, str. 163
  4. Bajec, Dolničar, 1981, str. 174
  5. Bajec, Dolničar, 1981, str. 159
  6. Bajec, Dolničar, 1981, str. 162

Literatura/Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]

Dani sećanja[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelove nagrade[uredi - уреди | uredi izvor]

Vidi takođe[uredi - уреди | uredi izvor]