1899

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije

< | 18. vijek | 19. vijek | 20. vijek | >
< | 1860-e | 1870-e | 1880-e | 1890-e | 1900-e | 1910-e | 1920-e | >
<< | < | 1895. | 1896. | 1897. | 1898. | 1899. | 1900. | 1901. | 1902. | 1903. | > | >>


1899 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1899
MDCCCXCIX
Ab urbe condita 2652
Islamski 1316 – 1317
Iranski 1277 – 1278
Hebrejski 5659 – 5660
Bizantski 7407 – 7408
Koptski 1615 – 1616
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1954 – 1955
 - Shaka Samvat 1821 – 1822
 - Kali Yuga 5000 – 5001
Kineski
 - Kontinualno 4535 – 4536
 - 60 godina Yin Zemlja Svinja
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11899
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1899 (MDCCCXCIX) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u petak po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju godišnje kalendare).

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 26. 4. - Uspostavljeni diplomatski odnosi između Srbije i Holandije (u početku zadužen srpski poslanik u Londonu).
  • 26. 4. - Praizvedba Prve simfonije Jeana Sibeliusa, kao i patriotske "Pesme Atinjana" - autor postaje nacionalni junak u vreme sužavanja finske autonomije.
  • 28. 4. - Scott-Muravjovljev sporazum: Britanci priznaju prvenstvo Rusije u Mandžuriji.
  • 29. 4. - Belgijanac Camille Jenatzy vozio blizu Pariza preko 100 km/h električnim vozilom La Jamais Contente.

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • maj - Slučaj Fate Omanović, čije je preobraćenje u katoličanstvo dalo povoda prvom opozicionom pokretu kod bosanskih muslimana (odbor dvanaestorice Ali Fehmi Džabića).
  • 12. 5. - Osnivačka skupština "Prvog srpskog društva za igru loptom" (fudbala).
  • 18. 5. - 29. 7. - Prva mirovna konferencija u Hagu (otvorena na rođendan ruskog cara Nikolaja II koji je bio inicijator). Učestvuju i Srbija i Crna Gora; srpske izbeglice iz Stare Srbije i Makedonije su slale memorandum konferenciji, žaleći se na nasilje muslimanskih Albanaca, ali o tome nije zvanično razgovarano[2].
  • 23. 5. - Egipatski veliki muftija Hassûnah An-Nawâwî smenjen usled sukoba sa kedivom Abasom II, sledi liberal Muhammad Abduh.
  • 23. 5. - Revolución Liberal Restauradora: Cipriano Castro se vratio u Venecuelu sa privatnom vojskom, u oktobru odnosi pobedu nad Ignaciom Andradeom.
  • 24. 5. - Praizvedba Masneove opere Cendrillon ("Pepeljuga") u Parizu.
  • 25. 5. - Papina enciklika Annum sacrum: čitavo čovečanstvo posvećeno Srcu Isusovom, pod uticajem časne sestre Marije Droste zu Vischering.
  • 29. 5. - Josif Džugašvili isključen sa Tifliske bogoslovije zbog nedolaska na ispite (ili zbog propagiranja marksizma).
  • maj-jun - Burska i britanska vlada ne uspevaju rešiti problem uitlandera, ljudi britanskog porekla u burskim republikama - obe strane se spremaju za rat.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Nikola Tesla u Colorado Springsu (dvostruka ekspozicija)
  • leto - Srbija naručila iz Nemačke 90.000 pušaka repetirki sa po 500 patrona (vrednost 15 miliona dinara).

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 6. 7. (24. 6. po j.k.) - Ivanjdanski atentat na kralja Milana (samo okrznut) - optuženi radikali, čiji su lideri zatvoreni. Represija šteti ugledu Srbije u inostranstvu[3].
  • 10. 7. (28. 6. po j.k.) - Zavedeno vanredno stanje u gradu Beogradu i podunavskom okrugu, ustanovljen Preki sud za suđenje osumnjičenima za Ivanjdanski atentat.
  • 14. 7. - Bandeira do Estado Independente do Acre.svg Proglašena nezavisna Republika Acre u istočnom delu Bolivije, naseljenom mnogim Brazilcima - prvi od tri pokušaja do priključenja Brazilu 1903. (→ Acre).
  • 17. 7. - Osnovana NEC Corporation kao prvi japanski joint venture sa stranim kapitalom.
  • 17. 7. - Bitka kod Togbaoa, Rabih az-Zubayr razbio Francuze i saveznike u Čadu.
  • 17. 7. - Stupio na snagu Anglo-japanski ugovor o trgovini i plovidbi, kojim je ukinuta ekstrateritorijalnost u Japanu.
  • 21. 7. - 2. 8. - Štrajk dečaka prodavaca novina u New Yorku - dobijaju neke ustupke.
  • 27. 7. - Crnogorski princ Danilo se oženio Juttom/Milicom od Mecklenburg-Strelitza.
  • 27. 7. - Otkriveno još zlata u Nome, Alaska, zahuktava se zlatna groznica.
  • 29. 7. - Potpisana prva Haška konvencija - mirno rešenje međunarodnih sporova (Stalni sud arbitracije), zakoni i običaji rata itd.

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 8. - Francuski ministar inostr. poslova Théophile Delcassé stigao u posetu Rusiji, tajna modifikacija rusko-francuskog sporazuma - automatska mobilizacija u slučaju nemačke mobilizacije.
  • 10. 8. - Privremeno pravilo u Rusiji omogućava da nemirni studenti budu kažnjeni regrutacijom u vojsku.
  • 11. 8. - U Nemačkoj otvoren kanal Dortmund–Ems čime je Ruhr povezan sa Severnim morem.
  • 17. 8. - Uragan San Ciriaco opustošio Diamond City, North Carolina, stanovnici odlučili da ga napuste.
  • 28. 8. - U klizištu jalovine japanskog rudnika bakra Besshi stradalo preko 500 ljudi.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 9. (23. 8. po j.k.) - Umro Jovan Ristić, bivši kraljevski namesnik i predsednik vlade Srbije.
  • 6. 9. - Politika otvorenih vrata: nota državnog sekretara SAD Johna Haya velikim silama traži poštovanje integriteta Kine i slobodan i jednak pristup svima.
  • 6. 9. - Prvo putovanje RMS Oceanica, najvećeg broda na svetu do 1901.
  • 13. 9. - Mackinderova ekspedicija se popela na vrh Mount Kenye.
  • 15. 9. (3. 9. po j.k.) - Austrougarski vojni ataše major Hrdlička u Nišu upozorava srpske kraljeve na posledice eventualnog pogubljenja Pašića i Taušanovića.
  • septembar - Velike poplave na Dunavu.
  • 18. 9. - Scott Joplin registrovao klavirsku kompoziciju Maple Leaf Rag, ranu ragtime kompoziciju.
  • 18. 9. - Otvorena neoromanička Stara većnica u Torontu, sahat kula visoka 103 m.
  • 19. 9. (7. 9. po j.k.) - Ponizna izjava Nikole Pašića pred Prekim sudom, u kojoj je priznao političke krivice i antidinastičnost svoje stranke.
  • 19. 9. - Nakon strastvene kampanje pristalica, predsednik Francuske pomilovao Alfreda Dreyfusa, blizu pet godina nakon hapšenja (oslobođen krivice i vraćen u vojsku 1906).
  • 21. 9. - Osnovana Srpska muzička škola, od 1946. Muzička škola "Mokranjac".
  • 25. 9. (13. 9. po j.k.) - Presuda Prekog suda za Ivanjdanski atentat: atentator Đura (Stevan) Knežević i radikalski političar Ranko Tajsić (u egzilu u Crnoj Gori) osuđeni na smrt, ostali na 20 godina robije, osim Pašića (5 godina, odmah oslobođen) i Koste Taušanovića (10 godina).
  • 29. 9. - Program Socijaldemokratske partije Austrije iz Brna predlaže rešenje nacionalnog problema u Cislajtaniji putem stvaranja savezne države.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Jug Afrike krajem 19. st.
  • 3. 10. - Guayana Esequiba, granični spor između Venecuele i Britanske Gvajane: Britanci dobijaju 90% teritorije na arbitraciji u Parizu a Venecuela neospornu kontrolu nad Orinokom.
  • 9 - 14. 10. - Kongres nemačkih socijaldemokrata u Hanoveru: Rosa Luxemburg kritikuje Bernsteinov reformizam (revizionizam).
  • 11. 10. - Počinje Drugi Burski rat u Južnoj Africi: nakon što je Velika Britanija odbacila ultimatum da povuče trupe s granice Transvaal i Oranje objavljuju rat (do 1902). Buri počinju rat preventivnim upadima, s opsadama i nekoliko uspešnih bitaka.
  • 13. 10. - Počinje sedmomesečna burska opsada Mafekinga u Južnoj Africi.
  • 14. 10. - Počinje četvoromesečna burska opsada Kimberleya.
  • 14. 10. - Tajni Windsorski ugovor: Britanija poštuje integritet portugalskih prekomorskih poseda a ovi dopuštaju prelaz trupa - potvrda starog saveza dve zemlje.
  • 17. 10. - Srpska skupština donela zakon o formiranju prve tajne službe u Srbiji (danas Dan Bezbednosno-informativne agencije - BIA).
  • 17. 10. - Albanska pobuna u Debru, u organizaciji Pećke lige.
  • 17. 10. - U Kolumbiji počinje građanski rat nazvan Rat hiljadu dana - liberali su se pobunili protiv konzervativaca koji su zadržali vlast prevarom na izborima (rat je jedna od inspiracija za Markesovih "Sto godina samoće").
  • 18. 10. - Bokserski ustanak, Bitka kod hrama Senluo u severozapadnom Šantungu: vladini vojnici pobedili "Miliciju ujedinjenu u pravednosti" (Boksere) - smatra se da ovo predstavlja "sazrevanje" pokreta koji će dogodine dostići vrhunac.
  • 20. 10. - Bitka za Talana Hill je prvi veći okršaj u Burskom ratu, Britanci uspevaju potisnuti Bure uz velike žrtve, uključujući komandujućeg generala.
  • 23. 10. - Cipriano Castro je ušao u Karakas, predsednik je do 1908. - diktatorski i ekstravagantno; prvi je od petorice vojnika iz andske države Táchira koji će, s prekidima, vladati Venecuelom do 1945.
  • 25. 10. - Liberalni general José Manuel Pando postaje predsednik Bolivije (do 1904), nakon što su konzervativci zbačeni u građanskom ratu
  • oktobar - Carigradska patrijaršija izabrala Srbina Firmilijana za skopskog vladiku (Porta ga, zbog bugarskog protivljenja, potvrđuje tek 1902.).

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1 - 4. 12. - Konjunkcija prvih šest planeta Sunčevog sistema, Sunca i Meseca.
  • 2. 12. - Bitka na Tiradu, "Filipinski Termopili": zaštita odstupnice predsednika Aginalda, na čelu sa mladim generalom Gregoriom del Pilarom, izginula od mnogobrojnijih američkih snaga.
  • 10. 12. - Četvoromesečni Sobhuza II postaje kralj Svazilenda, do smrti 1982, što je najduža poznata vladavina (82 godine i 254 dana).
  • 10 - 17. 12. - Crna sedmica za Britance u Burskom ratu, doživeli su teške poraze kod Stormberga, Magersfonteina i Colensa - shvataju da rat neće biti lak, vrše mobilizaciju, angažuju konjicu i šalju dobrovoljce.
  • 14. 12. - Mihajlo Pupin prijavio patent za induktorski kalem, poznat i kao Pupinov kalem.
  • 16. 12. - Osnovan A.C. Milan.
  • 30. 12. - Iz pravnih razloga, American Telephone and Telegraph Company (AT&T) preuzima sopstvenu firmu majku American Bell Telephone Company - Bell System traje do kraja 1983.

Datum nepoznat[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1899.

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]