1899

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

< | 18. vijek | 19. vijek | 20. vijek | >
< | 1860-e | 1870-e | 1880-e | 1890-e | 1900-e | 1910-e | 1920-e | >
<< | < | 1895. | 1896. | 1897. | 1898. | 1899. | 1900. | 1901. | 1902. | 1903. | > | >>

1899. po kalendarima
Gregorijanski 1899. (MDCCCXCIX)
Ab urbe condita 2652.
Islamski 1316–1317.
Iranski 1277–1278.
Hebrejski 5659–5660.
Bizantski 7407–7408.
Koptski 1615–1616.
Hindu kalendari
Vikram Samvat 1954–1955.
Shaka Samvat 1821–1822.
Kali Yuga 5000–5001.
Kineski
Kontinualno 4535–4536.
60 godina Yin Zemlja Svinja
(od kineske Ng.)
Holocenski kalendar 11899.
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1899 (MDCCCXCIX) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u petak po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju godišnje kalendare).

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 26. 4. - Uspostavljeni diplomatski odnosi između Srbije i Holandije (u početku zadužen srpski poslanik u Londonu).
  • 26. 4. - Praizvedba Prve simfonije Jeana Sibeliusa, kao i patriotske "Pesme Atinjana" - autor postaje nacionalni junak u vreme sužavanja finske autonomije.
  • 28. 4. - Scott-Muravjovljev sporazum: Britanci priznaju prvenstvo Rusije u Mandžuriji.
  • 29. 4. - Belgijanac Camille Jenatzy vozio blizu Pariza preko 100 km/h električnim vozilom La Jamais Contente.

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • maj - Slučaj Fate Omanović, čije je preobraćenje u katoličanstvo dalo povoda prvom opozicionom pokretu kod bosanskih muslimana (odbor dvanaestorice Ali Fehmi Džabića).
  • 12. 5. - Osnivačka skupština "Prvog srpskog društva za igru loptom" (fudbala).
  • 18. 5. - 29. 7. - Prva mirovna konferencija u Hagu (otvorena na rođendan ruskog cara Nikolaja II koji je bio inicijator). Učestvuju i Srbija i Crna Gora; srpske izbeglice iz Stare Srbije i Makedonije su slale memorandum konferenciji, žaleći se na nasilje muslimanskih Albanaca, ali o tome nije zvanično razgovarano[2].
  • 23. 5. - Egipatski veliki muftija Hassûnah An-Nawâwî smenjen usled sukoba sa kedivom Abasom II, sledi liberal Muhammad Abduh.
  • 23. 5. - Revolución Liberal Restauradora: Cipriano Castro se vratio u Venecuelu sa privatnom vojskom, u oktobru odnosi pobedu nad Ignaciom Andradeom.
  • 24. 5. - Praizvedba Masneove opere Cendrillon ("Pepeljuga") u Parizu.
  • 25. 5. - Papina enciklika Annum sacrum: čitavo čovečanstvo posvećeno Srcu Isusovom, pod uticajem časne sestre Marije Droste zu Vischering.
  • 29. 5. - Josif Džugašvili isključen sa Tifliske bogoslovije zbog nedolaska na ispite (ili zbog propagiranja marksizma).
  • maj-jun - Burska i britanska vlada ne uspevaju rešiti problem uitlandera, ljudi britanskog porekla u burskim republikama - obe strane se spremaju za rat.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Nikola Tesla u Colorado Springsu (dvostruka ekspozicija)
  • leto - Srbija naručila iz Nemačke 90.000 pušaka repetirki sa po 500 patrona (vrednost 15 miliona dinara).

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 6. 7. (24. 6. po j.k.) - Ivanjdanski atentat na kralja Milana (samo okrznut) - optuženi radikali, čiji su lideri zatvoreni. Represija šteti ugledu Srbije u inostranstvu[3].
  • 10. 7. (28. 6. po j.k.) - Zavedeno vanredno stanje u gradu Beogradu i podunavskom okrugu, ustanovljen Preki sud za suđenje osumnjičenima za Ivanjdanski atentat.
  • 14. 7. - Bandeira do Estado Independente do Acre.svg Proglašena nezavisna Republika Acre u istočnom delu Bolivije, naseljenom mnogim Brazilcima - prvi od tri pokušaja do priključenja Brazilu 1903. (→ Acre).
  • 17. 7. - Osnovana NEC Corporation kao prvi japanski joint venture sa stranim kapitalom.
  • 17. 7. - Bitka kod Togbaoa, Rabih az-Zubayr razbio Francuze i saveznike u Čadu.
  • 17. 7. - Stupio na snagu Anglo-japanski ugovor o trgovini i plovidbi, kojim je ukinuta ekstrateritorijalnost u Japanu.
  • 21. 7. - 2. 8. - Štrajk dečaka prodavaca novina u New Yorku - dobijaju neke ustupke.
  • 27. 7. - Crnogorski princ Danilo se oženio Juttom/Milicom od Mecklenburg-Strelitza.
  • 27. 7. - Otkriveno još zlata u Nome, Alaska, zahuktava se zlatna groznica.
  • 29. 7. - Potpisana prva Haška konvencija - mirno rešenje međunarodnih sporova (Stalni sud arbitracije), zakoni i običaji rata itd.

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 8. - Francuski ministar inostr. poslova Théophile Delcassé stigao u posetu Rusiji, tajna modifikacija rusko-francuskog sporazuma - automatska mobilizacija u slučaju nemačke mobilizacije.
  • 10. 8. - Privremeno pravilo u Rusiji omogućava da nemirni studenti budu kažnjeni regrutacijom u vojsku.
  • 11. 8. - U Nemačkoj otvoren kanal Dortmund–Ems čime je Ruhr povezan sa Severnim morem.
  • 17. 8. - Uragan San Ciriaco opustošio Diamond City, North Carolina, stanovnici odlučili da ga napuste.
  • 28. 8. - U klizištu jalovine japanskog rudnika bakra Besshi stradalo preko 500 ljudi.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 9. (23. 8. po j.k.) - Umro Jovan Ristić, bivši kraljevski namesnik i predsednik vlade Srbije.
  • 6. 9. - Politika otvorenih vrata: nota državnog sekretara SAD Johna Haya velikim silama traži poštovanje integriteta Kine i slobodan i jednak pristup svima.
  • 6. 9. - Prvo putovanje RMS Oceanica, najvećeg broda na svetu do 1901.
  • 13. 9. - Mackinderova ekspedicija se popela na vrh Mount Kenye.
  • 15. 9. (3. 9. po j.k.) - Austrougarski vojni ataše major Hrdlička u Nišu upozorava srpske kraljeve na posledice eventualnog pogubljenja Pašića i Taušanovića.
  • septembar - Velike poplave na Dunavu.
  • 18. 9. - Scott Joplin registrovao klavirsku kompoziciju Maple Leaf Rag, ranu ragtime kompoziciju.
  • 18. 9. - Otvorena neoromanička Stara većnica u Torontu, sahat kula visoka 103 m.
  • 19. 9. (7. 9. po j.k.) - Ponizna izjava Nikole Pašića pred Prekim sudom, u kojoj je priznao političke krivice i antidinastičnost svoje stranke.
  • 19. 9. - Nakon strastvene kampanje pristalica, predsednik Francuske pomilovao Alfreda Dreyfusa, blizu pet godina nakon hapšenja (oslobođen krivice i vraćen u vojsku 1906).
  • 21. 9. - Osnovana Srpska muzička škola, od 1946. Muzička škola "Mokranjac".
  • 25. 9. (13. 9. po j.k.) - Presuda Prekog suda za Ivanjdanski atentat: atentator Đura (Stevan) Knežević i radikalski političar Ranko Tajsić (u egzilu u Crnoj Gori) osuđeni na smrt, ostali na 20 godina robije, osim Pašića (5 godina, odmah oslobođen) i Koste Taušanovića (10 godina).
  • 29. 9. - Program Socijaldemokratske partije Austrije iz Brna predlaže rešenje nacionalnog problema u Cislajtaniji putem stvaranja savezne države.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Jug Afrike krajem 19. st.
  • 3. 10. - Guayana Esequiba, granični spor između Venecuele i Britanske Gvajane: Britanci dobijaju 90% teritorije na arbitraciji u Parizu a Venecuela neospornu kontrolu nad Orinokom.
  • 9 - 14. 10. - Kongres nemačkih socijaldemokrata u Hanoveru: Rosa Luxemburg kritikuje Bernsteinov reformizam (revizionizam).
  • 11. 10. - Počinje Drugi burski rat u Južnoj Africi: nakon što je Velika Britanija odbacila ultimatum da povuče trupe s granice Transvaal i Oranje objavljuju rat (do 1902). Buri počinju rat preventivnim upadima, s opsadama i nekoliko uspešnih bitaka.
  • 13. 10. - Počinje sedmomesečna burska opsada Mafekinga u Južnoj Africi.
  • 14. 10. - Počinje četvoromesečna burska opsada Kimberleya.
  • 14. 10. - Tajni Windsorski ugovor: Britanija poštuje integritet portugalskih prekomorskih poseda a ovi dopuštaju prelaz trupa - potvrda starog saveza dve zemlje.
  • 17. 10. - Srpska skupština donela zakon o formiranju prve tajne službe u Srbiji (danas Dan Bezbednosno-informativne agencije - BIA).
  • 17. 10. - Albanska pobuna u Debru, u organizaciji Pećke lige.
  • 17. 10. - U Kolumbiji počinje građanski rat nazvan Rat hiljadu dana - liberali su se pobunili protiv konzervativaca koji su zadržali vlast prevarom na izborima (rat je jedna od inspiracija za Markesovih "Sto godina samoće").
  • 18. 10. - Bokserski ustanak, Bitka kod hrama Senluo u severozapadnom Šantungu: vladini vojnici pobedili "Miliciju ujedinjenu u pravednosti" (Boksere) - smatra se da ovo predstavlja "sazrevanje" pokreta koji će dogodine dostići vrhunac.
  • 20. 10. - Bitka za Talana Hill je prvi veći okršaj u Burskom ratu, Britanci uspevaju potisnuti Bure uz velike žrtve, uključujući komandujućeg generala.
  • 23. 10. - Cipriano Castro je ušao u Karakas, predsednik je do 1908. - diktatorski i ekstravagantno; prvi je od petorice vojnika iz andske države Táchira koji će, s prekidima, vladati Venecuelom do 1945.
  • 25. 10. - Liberalni general José Manuel Pando postaje predsednik Bolivije (do 1904), nakon što su konzervativci zbačeni u građanskom ratu
  • oktobar - Carigradska patrijaršija izabrala Srbina Firmilijana za skopskog vladiku (Porta ga, zbog bugarskog protivljenja, potvrđuje tek 1902.).

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1 - 4. 12. - Konjunkcija prvih šest planeta Sunčevog sistema, Sunca i Meseca.
  • 2. 12. - Bitka na Tiradu, "Filipinski Termopili": zaštita odstupnice predsednika Aginalda, na čelu sa mladim generalom Gregoriom del Pilarom, izginula od mnogobrojnijih američkih snaga.
  • 10. 12. - Četvoromesečni Sobhuza II postaje kralj Svazilenda, do smrti 1982, što je najduža poznata vladavina (82 godine i 254 dana).
  • 10 - 17. 12. - Crna sedmica za Britance u Burskom ratu, doživeli su teške poraze kod Stormberga, Magersfonteina i Colensa - shvataju da rat neće biti lak, vrše mobilizaciju, angažuju konjicu i šalju dobrovoljce.
  • 14. 12. - Mihajlo Pupin prijavio patent za induktorski kalem, poznat i kao Pupinov kalem.
  • 16. 12. - Osnovan A.C. Milan.
  • 30. 12. - Iz pravnih razloga, American Telephone and Telegraph Company (AT&T) preuzima sopstvenu firmu majku American Bell Telephone Company - Bell System traje do kraja 1983.

Datum nepoznat[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1899.

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]