1883

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 18. vijek19. vijek20. vijek
Decenija: 1850-e  1860-e  1870-e  – 1880-e –  1890-e  1900-e  1910-e
Godine: 1880 1881 188218831884 1885 1886
1883 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1883
MDCCCLXXXIII
Ab urbe condita 2636
Islamski 1300 – 1301
Iranski 1261 – 1262
Hebrejski 5643 – 5644
Bizantski 7391 – 7392
Koptski 1599 – 1600
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1938 – 1939
 - Shaka Samvat 1805 – 1806
 - Kali Yuga 4984 – 4985
Kineski
 - Kontinualno 4519 – 4520
 - 60 godina Yin Voda Koza
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11883
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1883 (MDCCCLXXXIII) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom, odn. redovna godina koja počinje u subotu po 12 dana zaostajućem julijanskom kalendaru (linkovi pokazuju godišnje kalendare).


Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 3. 1. - Hrvatski ban Pejačević proglasio privremeni izborni red za izbor zastupnika reinkorporirane Vojne krajine (35 kotara, u 18 su izabrani Srbi - svi osim jednog prišli vladinoj Narodnoj stranci).
  • 4. 1. - Izašao prvi broj magazina Life (prva verzija izlazi do 1936. a zatim do 1972.).
  • 6. 1. (25. 12. 1882. po j.k.) - Sklopljen trgovinski ugovor između Srbije i Nemačke (objavljen u Srpskim novinama od 1. juna).
  • 10. 1. - Osnovano prvo pčelarsko društvo u Srbiji i prvi broj časopisa "Pčelar".
  • 12. 1. (31. 12. 1882. po j.k.) - U Srbiji donesen Zakon o osnovnim školama (obavezno šestogodišnje osnovno školovanje za svu decu), kao i Zakon o crkvenim vlastima, kojim vlada preuzima kontrolu nad Arhijerejskim saborom i izborom novog mitropolita (Mihailo smenjen 1881).
  • 15. 1. (3. 1. po j.k.) - U Srbiji novi zakon o vojsci - stajaća vojska umesto narodne, dvogodišnji rok (pet meseci za neke kategorije), rezervisti po starosti podeljeni u tri poziva.
  • 16. 1. - U SAD stupio na snagu Pendletonov zakon o reformi državne službe (Pendleton Civil Service Reform Act) kojim se vladini poslovi dodeljuju meritokratski a ne na osnovu partijskog plena.
  • 18. 1. - Srbija: Zakon o Narodnoj banci, predviđeno izdavanje novčanica sa zlatnim pokrićem, u većim apoenima (javnost nema poverenja).
  • 19. 1. - Mahdijev rat: nakon četvoromesečne opsade pobunjenici zauzeli Al-Ubayyid u Kordofanu.
  • 19. 1. - Thomas Edison instalirao električno osvetljenje u Roselle, New Jersey, prvo sa žicama na banderama.

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Grob na Stražilovu

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 3. 10. (21. 9. po j.k.) - Dan nakon ostavke Milana Piroćanca, za predsednika vlade u Srbiji postavljen Nikola Hristić (do februara) - odlučan da izvrši razoružanje narodne vojske.
  • 4. 10. - Orient Express, koji je od juna išao do Beča, prvi put kreće do Carigrada, preko Rumunije i Bugarske uz korišćenje feribota na Dunavu i Crnom moru.
  • 7. 10. (25. 9. po j.k.) - Narodni vojnici iz nekih sela kod Boljevca odbijaju da predaju oružje (dva dana kasnije isto i u Banji [danas Sokobanja]).
  • 14. 10. - Nikola Tesla prelazi iz Pariza u Strazbur gde treba da osposobi elektrocentralu, krajem godine napravio prvi indukcioni motor.
  • 15. 10. - Vrhovni sud SAD našao neustavnim Zakon o građanskim pravima iz 1875. kojim je bila zabranjena rasna diskriminacija u javnim prostorijama i transportu - crnci će do 1960-tih biti građani drugog reda.
  • 16. 10. - Po odluci Ugarskog sabora gen. Ramberg umjesto dvojezičnih grbova postavio "nijeme", bez natpisa.
  • listopad - Otvoren dom Hrvatskog sokola u Zagrebu.
  • 20. 10. - Ancónski ugovor između Čilea i Perua okončava Pacifički rat - Čile definitivno dobija provinciju Tarapacá a Tacnu i Aricu na deset godina (razgraničeno tek Ugovorom iz Lime 1929.); ugovor između Čilea i Bolivije dogodine.
  • 22. 10. - Otvorena Metropolitan Opera u Njujorku (prva zgrada, na Broadway and 39th St.).
  • 30. 10. - Irski Clan na Gael podmetnuo dve bombe u londonskoj podzemnoj železnici, nekoliko povređenih.
  • 30. 10. - Rumunija se priključuje Trojnom savezu.

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2. 11. (21. 10. po j.k.) - Timočka buna: Proglašeno vanredno stanje u crnorečkom okrugu (Boljevac).
  • 3. 11. - Pop Marinko Ivković zauzeo Boljevac.
  • 3. 11. - Divlji Zapad: pesnički bandit Charles Earl Bowles, "Crni Bart", opljačkao poslednju kočiju.
  • 5. 11. - Mahdisti uništili kod Al Ubayyida egipatske snage na čelu sa penzionisanim britanskim oficirom Williamom Hicksom koji je takođe poginuo.
  • 6. 11. - Nikola Pašić prešao u austrougarski Zemun, na putu za istočnu Srbiju; sledeće noći u Beogradu uhapšeni radikalski prvaci. Istog dana pobuna u Banji kod Aleksinca (Sokobanja, predvodnik Ljuba Didić, radikalski političar).
  • 7 - 12. 11. - Operacije stajaće srpske vojske protiv pobunjenika u istočnoj Srbiji - rasterani sa Čestobrodice, Banjske klisure i Vratarnice.
  • 7. 11. (26. 10. po j.k.) - Seljaci zauzeli i Knjaževac; kraljevska vojska rasturila ustanike u Banjskoj klisuri.
  • 8. 11. - Neuspeli pobunjenički pokušaj zauzeća Zaječara.
  • 9. 11. - Bitka na Čestobrodici.
  • 11. 11. - Bitke na Vratarnici i Dervenu - odlučujući porazi timočkih pobunjenika.
  • 12. 11. - Seljaci zauzeli Aleksinac.
  • 13. 11. (1. 11. po j.k.) - Stajaća srpska vojska zauzela Knjaževac i Aleksinac - kraj Timočke bune.
  • 14. 11. - Stevensonovo "Ostrvo s blagom" izdato u Londonu u obliku knjige.
  • 16. 11. (4. 11. po j.k.) - Počeo rad Prekog suda u Zaječaru za vinovnike Timočke bune - optuženo 809 osoba, 94 osuđeno na smrt, od čega 20 streljano; oslobođeno samo 75.
  • 18. 11. - Željeznice u SAD i Kanadi inaugurirale pet vremenskih zona.

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1883.

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Srpske novine, 30. maj 1883, str1. digitalna.nb.rs (pristup. 15.4.2016.)
  2. David Ohana (2010). The Futurist Syndrome. Sussex Academic Press. str. 52–. ISBN 978-1-84519-291-4. http://books.google.com/books?id=oFHOGkd_N64C&pg=PA52. 
  3. Šišić, 476
  4. Sofronijević, Mira (2003). Kneginja Zorka Karađorđević. rastko.rs
  5. Ćorović, Vladimir. Istorija srpskog naroda - Polet Srbije. rastko.rs
  6. Robert Nemes; Daniel Unowsky (5 August 2014). Sites of European Antisemitism in the Age of Mass Politics, 1880-1918. Brandeis University Press. str. 115–. ISBN 978-1-61168-582-4. http://books.google.com/books?id=hiv3AwAAQBAJ&pg=PA115. 
  7. Ćorović, Vladimir (1939). Političke prilike u Bosni i Hercegovini. rastko.rs
  8. Sofronijević, Mira (1995). Darivali su svome otečestvu, Mihailo Idvorski Pupin. rastko.rs
  9. Bataković, Dušan T. The Kosovo Chronicles, Part Two. rastko.rs
  10. Crna Gora od kraja XV veka do 1914. godine, rastko.rs
Literatura
  • Šišić, Ferdo. Povijest Hrvata - Pregled povijesti hrvatskoga naroda 1526.-1918., drugi dio. ISBN 953-214-198-7