1791

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Ovo je članak o godini 1791.
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 17. vijek18. vijek19. vijek
Decenija: 1760-e  1770-e  1780-e  – 1790-e –  1800-e  1810-e  1820-e
Godine: 1788 1789 179017911792 1793 1794
Wolfgang Amadeus Mozart.
1791 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1791
MDCCXCI
Ab urbe condita 2544
Islamski 1205 – 1206
Iranski 1169 – 1170
Hebrejski 5551 – 5552
Bizantski 7299 – 7300
Koptski 1507 – 1508
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1846 – 1847
 - Shaka Samvat 1713 – 1714
 - Kali Yuga 4892 – 4893
Kineski
 - Kontinualno 4427 – 4428
 - 60 godina Yin Metal Svinja
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11791
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1791 (MDCCXCI) bila je redovna godina koja počinje u subotu po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u srijedu po julijanskom kalendaru.

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 2. - Francuska revolucija: deo sveštenstva položio zakletvu Građanskom ustavu.
  • 13. 2. - Sukob kod Vannesa, razbijeni seljaci koji su podržavali refraktorno sveštenstvo (koje ne prihvata Građanski ustav sveštenstva).
  • 16. 2. - Francuske policijske snage Maréchaussée Royale preimenovane u gendarmerie nationale s više vojnom ulogom; glavnu policijsku ulogu ima Nacionalna garda.
  • 20. 2. - Osnovana Ilirska dvorska kancelarija (Cancellaria Illyrica aulica) za habsburške Srbe, ukinuta već sledeće godine. Na čelu je grof Franjo Balassa, raniji hrvatski ban. Banat priključen Ugarskoj.
  • 28. 2. - Dan bodeža, de Lafayette uhapsio 400 naoružanih aristokrata u Tiljerijama.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2. 3. - Francuska uvodi optički telegraf.
  • 2. i 17. 3. - D'Allardov dekret - u Francuskoj ukinuti cehovi tj. korporacije, proklamovana sloboda rada, trgovine i industrije.
  • 4. 3. - Vermont, koji je od 1777. bio nezavisna država, priključuje se SAD kao njegova 14. država.
  • 10. 3. - Papa Pio VI. osudio Deklaraciju prava i Građanski ustav sveštenstva, doći će do prekida diplomatskih odnosa Francuske i Svete stolice.
  • 12. 3. - Predsednici austrijskih dvorskih veća i komora zaključili da se emigranti iz Turske (Srbije i Bosne) naseljavaju u Vojnu granicu a samo višak u županije, ali odziv nije očekivan[1].
  • 13. 3. - Leopold II. sankcionirao zaključke Ugarskog sabora, među kojima i da će šest hrvatskih i slavonskih županija primati naredbe od Ugarskog namjesničkog vijeća[2]. Zakon X naglašava status Ugarske kao nezavisne kraljevine kojom vlada kralj krunisan prema ugarskim zakonima.
  • mart - Francusk skupština prihvaća preporuku o uvođenju metričkog sistema mjera.
  • mart - Supplex Libellus Valachorum: prva peticija transilvanskih Rumuna austrijskom caru za jednaka prava.
  • 27. 3. - U Beču štampan prvi broj "Serbskih novina" (danas Dan novinara Srbije).

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Panteon u Parizu

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2. 6. (22. 5. po j.k.) - Glavari Crne Gore, na čelu s vladikom i guvernadurom, obraćaju se Beču s molbom da uputi u Crnu Goru jedno lice, koje bi je dovelo u red "po prilici ostali prosvešteni naroda, regulati respublika i vladenija" - zemlja je ugrožena od skadarskog paše Bušatlije.[4].
  • 7. 6. - Zasjeda Hrvatski sabor, donesena odluka o uvođenju mađarskog jezika u hrvatske osnovne i srednje škole kao neobvezatnog predmeta (→ mađarizacija).
  • 14. 6. - Le Chapelierov zakon zabranjuje sindikate i štrajkove u Francuskoj.
  • 15. 6. - U Francuskoj se na lokalu otvaraju registri za upis Nacionalnih dobrovoljaca (Volontaires nationaux) za odbranu zemlje.
  • 20 - 25. 6. - Neuspješno Bjekstvo u Varennes kraljevske obitelji. Grof od Provanse, budući Luj XVIII, uspio je pobjeći u Austrijsku Nizozemsku, gdje se proglasio regentom.
  • 21. 6. - U Velikoj Britaniji osnovana kartografska agencija Ordnance Survey

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2. 9. - Sastanak srpskih prvaka u Beogradu, grofu Valisu podneti zahtevi u vezi preseljenja u Austriju - u većim grupama, tamo gde već žive Srbi (Srem, Banat, Bačka) - odbijeno; na kraju se u Austriju iselilo 45-50.000 Srba, manje od očekivanog[5].
  • 3. 9. - Francuska Francuska skupština usvaja Ustav; kralj ga nerado prihvata deset dana kasnije nakon čega je vraćen na presto kao Kralj Francuza; ustavna Kraljevina Francuska traje jedva godinu dana.
  • 6. 9. - Premijera Mozartove opere La clemenza di Tito u Pragu, povodom Lepoldove krunidbe za kralja Češke - kompozitor se razboleo u ovo vreme.
  • 14. 9. - Avignon i Comtat Venaissin priključeni Francuskoj nakon duge papine vlasti.
  • septembar - Poslednja vest od Daniela Houghtona, jednog od prvih evropskih istraživača unutrašnjosti Zapadne Afrike.
  • 28. 9. - Francuska revolucija: Donesen zakon o jevrejskoj emancipaciji, prvi takve vrste u modernoj Evropi.
  • 30. 9. - Praizvedba Mozartove "Čarobne frule", diriguje on sam, mada je već oboleo.
  • 30. 9. - Raspuštena francuska Ustavotvorna skupština.
  • septembar, krajem - Abu Bećir-paša, raniji silistrijski paša i novi beogradski vezir, stigao u Niš: pogubio je janičarskog vođu Deli-Ahmeda, primio je srpske knezove; pročitao je sultanov ferman o zabrani povratka janičara u pašaluk, što izaziva pobunu pod Kara-Ismailom koja je krvavo ugušena[6].

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 10. - U Francuskoj uspostavljena Zakonodavna skupština - sledećih pola godine vodi se debata o objavi rata zemljama protivnicama revolucije.
  • 16/17. 10. - Glacièrski masakr u Avignonu - sukob između patriota i pristalica pape.
  • 20 - 30. 10. - Bećir paša preuzima od Austrijanaca gradove na Dunavu: Smederevo (20.), Beograd (23.), Šabac (30.) - Srbija ponovo pod turskom vlašću, Austrijanci se neće vraćati do 1914.
  • 28. 10. - Olympe de Gouges objavila Deklaraciju prava žene i građanke.

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 3. 12. - Prekid diplomatskih odnosa Francuske i Austrije (sporan je položaj nemačkih vladara koji imaju feude na francuskoj teritoriji).
  • 4. 12. - U Londonu izašao prvi broj Observera, prvih nedjeljnih novina na svijetu.
  • 5. 12. - Umro je Wolfgang Amadeus Mozart, nije dovršio "Rekvijem".
  • 14. 12. - U Francuskoj osnovane Sjeverna, Središnja i Rajnska armija; od trirskog izbornog kneza se zahteva da protera francuske emigrante, koji tamo formiraju armiju.
  • 15. 12. - Dovršena ratifikacija prvih deset amandmana na američki Ustav poznatih kao Bill of Rights.
  • 26. 12. - Stupa na snagu Ustavni akt kojim je britanska Provincija Kvebek podeljena na Gornju i Donju Kanadu (na zapadu odn. istoku), u Gornjoj Kanadi uvedeni engleski zakon i institucije (za lojaliste izbegle iz SAD), u Donjoj ostaju francuski zakoni (dve Kanade ujedinjene 1841).

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Od ove godine u zagrebačkom kaptolskom sjemeništu se održavaju hrvatske diletantske kazališne predstave za pozvanu publiku[7], kajkavski prijevodi i adaptacije komedija i igrokaza.
  • U Hrvatskoj, Slavoniji i Sremu ima oko 342.000 Srba a u Bačkoj, Baranji i užoj Ugarskoj oko 105.000, tj. približno 650-680.000 na području Karlovačke mitropolije[8].
  • Potiski komorski distrikt postaje Potiski krunski distrikt[9] (→ Potiski distrikt).
  • Zbog neprijateljskog ili sumnjivog držanja kaluđera u prošlom ratu, Turci su zapalili ili opljačkali desetak srpskih manastira - Bukovica, Voljavča, Drača, Rača, Kalenić, Ravanica, Ćelija, Studenica itd., kao i mnoge crkve[10]. "Skadarski paša sa Arnautima pljačkašima popalio je jedanaest crkava i manastira samo u jednom delu Zapadne Srbije"[11].
  • Miljacka srušila sve kamene i drvene mostove u Sarajevu, osim Šeherije[12].
  • Rajićev spev "Boj zmaja sa orlovi".
  • Grof Juraj Feštetić stariji kupio Međimurje (zamkovi Čakovec, Feštetić) od obitelji Althann.
  • John Barber patentirao gasnu turbinu, ali tehnologija je nedovoljna da bi bila napravljena.
  • 1791-95 - Kuje se dubrovački srebrni novac libertina.
  • Kinesko-nepalski rat: Nepalci upali na Tibet, kineski car Qianlong šalje pomoć.

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1791.

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Istorija s. n. IV-1, 396-8
  2. Historija n. J. II, 1103-4
  3. Istorija s. n. IV-1, 279
  4. Ćorović, Vladimir. Razmah Crnogoraca. rastko.rs
  5. Istorija s. n. IV-1, 398-400
  6. Istorija s. n. IV-1, 402
  7. Historija n. J. II, 1106
  8. Istorija s. n. IV-1, 215-6
  9. Historija n. J. II, 1158
  10. Istorija s. n. IV-1, 400
  11. Tomić, Jovan N. (1913). O ARNAUTIMA u staroj Srbiji i Sandžaku. rastko.rs
  12. Historija n. J. II, 1336
Literatura
  • Istorija srpskog naroda, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1), drugi tom (IV-2)
  • Historija naroda Jugoslavije II, Školska knjiga Zagreb, 1959