1792

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Ovo je članak o godini 1792.
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 17. vijek18. vijek19. vijek
Decenija: 1760-e  1770-e  1780-e  – 1790-e –  1800-e  1810-e  1820-e
Godine: 1789 1790 179117921793 1794 1795
Francuska 1792.
1792 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1792
MDCCXCII
Ab urbe condita 2545
Islamski 1206 – 1207
Iranski 1170 – 1171
Hebrejski 5552 – 5553
Bizantski 7300 – 7301
Koptski 1508 – 1509
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1847 – 1848
 - Shaka Samvat 1714 – 1715
 - Kali Yuga 4893 – 4894
Kineski
 - Kontinualno 4428 – 4429
 - 60 godina Yang Voda Miš
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11792
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1792 (MDCCXCII) bila je prijestupna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru odn. prijestupna godina koja počinje u četvrtak po julijanskom kalendaru.

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • proleće, krajem - Janičari se okupljaju kod Niša i Valjeva, traže od beogradskog Bećir-paše da se vrate u pašaluk, inače će napasti Beograd[1].
  • 3. 6. - Ukinuta Ilirska dvorska kancelarija, uvedena prošle godine u Habsburškoj monarhiji za srpske poslove - poslovi preneti na Ugarsku dvorsku kancelariju[2].
  • 13. 6. - Rat Prve koalicije: Pruska se priključuje Austriji u ratu protiv revolucionarne Francuske.
  • 13. 6. - Kralj Luj XVI zamenio brisotinske(?) ministre fejanskim (Feuillant).
  • jun - Skadarski Mahmut-paša neuspješno napada Bjelopavliće[3].
  • 20. 6. - Upad naroda u Tiljerije, traži se povratak smenjenih ministara.
  • 27. 6. - Umro arhimandrit Nikanor Bogunović Skočić, pravoslavni generalni vikar u Dalmaciji[4].

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 11. 7. - Objava francuske Skupštine: La patrie en danger (Braunšvajgova armija se okuplja kod Koblenca).
  • jul, druga polovina - Bećir-paša premešten na drugi položaj, a novi beogradski vezir je Mehmed Pekmedži-paša - zabranjuje janičarima da se pojavljuju na putu Niš-Beograd, i drugim Turcima da nose oružje i rđavo postupaju prema raji. Janičari se povezuju sa Vidinom, gde se uzdiže Pazvanoglu.[1].
  • 25. 7. - Braunšvajgov manifest preti Parizu da će biti sravnjen sa zemljom ako se nešto desi kraljevskoj porodici.
  • jul, krajem - Izdat sultanov ferman o zabrani čitluka u Beogradskom pašaluku, na osnovu zahteva spahija i raje[5].
  • 30. 7. - Početak austro-prusko-emigrantske invazije na Francusku; dobrovoljci iz Marseja ulaze u Pariz pevajući pesmu "Marseljezu".
  • 1. 8. - U Parizu se čulo za Braunšvajgov manifest - dočekan sa strahom i gnevom, tumači se kao dokaz Lujeve saradnje sa agresorom.
  • 3. 8. - U Beču objavljen prvi broj srpskog lista "Slaveno-serbskija vedomosti", pokretač Stefan Novaković, pod uticajem Dositeja Obradovića (list izlazio dve godine) (ili 8.1.??). Novine se štampaju građanskom azbukom, što označava prekretnicu u njenom širenju[6].
  • 9. 8. - Pariska komuna (Danton, Demulen, Eber) zauzela Gradsku većnicu.

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 13. 10. - Postavljen kamen temeljac Bele kuće.
  • oktobar - General de Custine zauzima više gradova u Nemačkoj, uključujući Frankfurt.
  • 23. 10. - Posle tronedeljne opsade, Hadži-Bišćovi i Kara-Hasanovi janičari zauzimaju Beogradsku tvrđavu. Porta će uputiti vojske iz Bosne i Niša, Kara-Hasan će razbiti bosansku vojsku kod Paleža (Obrenovca)[8].
  • 6. 11. - Bitka kod Jemappesa, Dumouriez pobedio Austrijance u Belgiji (Brisel pao 14. 11.).
  • 19. 11. - Francuski Konvent izražava svoju spremnost da pomogne svim potčinjenim narodima da dobiju slobodu.
  • 20. 11. - Armoire de fer - otkrivena tajna prepiska Luja XVI.
  • 26. 11. - Niška vojska Topal Ahmed-paše ovladala Beogradom, zatim i Smederevom i Požarevcem (od sledećeg januara novi beogradski paša).
  • 27. 11. - Dekret o priključenju Savoje Francuskoj, postaje departman Mont-Blanc.

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1792-97 - Epidemija kuge: najviše pogađa Podunavlje i Pomoravlje u Srbiji, nešto manje u Bosni, naročito po varošima[9].
  • Srbi u Trstu dobili školu[10].
  • Obnovljen manastir Moštanica na Kozari[11].
  • Državni prihodi Austrijskog carstva 66.400.000 forinti (prema 29.808.000 1754), od čega 56% potiče od indirektnih poreza (prema 41% u ranijoj godini)[12].

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1792.

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,0 1,1 1,2 Istorija s. n. IV-1, 403
  2. Istorija s. n. IV-1, 282-3
  3. 3,0 3,1 Bojevi na Carevom lazu, Čevu, Martinićima i Krusima. montenegrina.net
  4. Istorija s. n. IV-2, 55
  5. Istorija s. n. IV-1, 328-9
  6. Istorija s. n. IV-2, 99-100
  7. Istorija s. n. IV-1, 403-4
  8. Istorija s. n. IV-1, 404
  9. Istorija s. n. IV-1, 419-20
  10. Istorija s. n. IV-1, 231
  11. Istorija s. n. IV-1, 461
  12. Historija n. J. II, 870
Literatura
  • Istorija srpskog naroda, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1), drugi tom (IV-2)