Cagliari

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Cagliari
Comune di Cagliari
Kolaž atrakcija grada
Kolaž atrakcija grada
Zastava Cagliarija
Zastava
Grb Cagliarija
Grb
Koordinate: 39°14′N 9°3′E / 39.233°N 9.050°E / 39.233; 9.050
Država  Italija
Regija Sardinija
Metropolitanski grad Cagliari
Vlast
 - Gradonačelnik Paolo Truzzu
Površina
 - Ukupna 85 km²
Visina 4 m
Stanovništvo (2011)
 - Grad 149.883
Vremenska zona UTC+1 (UTC+2)
Poštanski broj 09100
Pozivni broj 070
Službena stranica www.comune.cagliari
Karta
Cagliari na karti Italije
Cagliari
Cagliari
Cagliari na karti Italije

Cagliari (fon. Kaljari, sardinski: Casteddu, latinski: Caralis) je glavni grad Cagliarijskog metropolitanskog područja i regije Sardinije u Italiji. Grad je 2011. imao 149.883 stanovnika.[1] Metropolitanski Cagliari zajedno s predgrađima (Elmas, Assemini, Capoterra, Selargius, Sestu, Monserrato, Quartucciu, Quartu Sant'Elena) i još 15 naselja broji sveukupno 453.728 stanovnika.

Geografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Cagliari leži na sjevernom kraju Cagliarijskog zaljeva, na jugu Sardinije.[2] Skeveroistočno od grada leže obronci masiva Gennargentua, dok se na sjeverozapadu prostire najveća otočka ravnica Campidano. Srednjovjekovni centar grada leži na dugom uskom brežuljku, položenom u smjeru sjever-jug, najvjerovatnije na istom mjestu na kojem se nalazila kartažanska akropola. S druge strane, zapadni dio grada i kvart Marina u donjem gradu, vjerojatno se prostiru na terenu nekadašnjeg rimskog grada Caralisa, što potvrđuju ostaci velikog rimskog amfiteatra i velika nekropola.[2]

Klima[uredi - уреди | uredi izvor]

Cagliari ima tipičnu sredozemnu klimu s dugim, toplim i sušnim ljetima, te kratkim i kišnim zimama.

Klimatološki medijani za Elmas u Cagliariju (aerodrom), 5 m, 1981–2010
Mjesec jan-sij feb-velj mar-ožu apr-tra maj-svi jun-lip jul-srp aug-kol sep-ruj okt-lis nov-stu dec-pro godina
Apsolutni maksimum (°C) 21,0 22,4 26,2 29,0 34,6 39,0 43,6 41,4 35,4 31,8 26,4 23,4 43,6
Srednji maksimum (°C) 14,4 15,0 17,1 19,5 23,8 28,2 31,4 31,7 27,9 23,7 18,8 15,5 22,3
Srednja dnevna (°C) 9,9 10,2 12,1 14,5 18,4 22,5 25,6 25,9 22,7 18,9 14,3 11,1 17,2
Srednji minimum (°C) 5,4 5,5 7,2 9,4 13,1 16,8 19,7 20,2 17,5 14,1 9,9 6,8 12,2
Apsolutni minimum (°C) -4,8 -3,0 -2,2 -0,4 4,8 8,8 11,8 12,6 9,0 5,0 -2,0 -3,4 -4,8
Precipitacija (mm) 41 40 34 42 21 10 3 8 36 49 63 50 397
Relativna vlažnost (%) 79 77 75 73 71 67 65 65 71 77 79 80 73,3
Broj sunčanih sati 150 163 209 218 270 311 342 321 243 209 150 127 2713
Izvor: Meteo Climat,[3] Servizio Meteorologico[4] i WeatherBase[5]
Klimatološki medijani za Elmas u Cagliariju (aerodrom), 5 m, 1971–2000
Mjesec jan-sij feb-velj mar-ožu apr-tra maj-svi jun-lip jul-srp aug-kol sep-ruj okt-lis nov-stu dec-pro godina
Srednji maksimum (°C) 14,3 14,8 16,5 18,6 22,9 27,3 30,4 30,8 27,4 23,1 18,3 15,4 21,7
Srednja dnevna (°C) 9,9 10,3 11,8 13,8 17,7 21,8 24,7 25,2 22,3 18,4 13,8 11,0 16,7
Srednji minimum (°C) 5,5 5,8 7,1 8,9 12,4 16,2 18,9 19,6 17,1 13,7 9,3 6,6 11,8
Precipitacija (mm) 50 53 40 40 26 12 4 8 35 53 58 49 428
Broj sunčanih sati 136 139 186 213 270 288 335 310 246 198 147 127 2595
Izvor: Servizio Meteorologico[6] i Hong Kong Observatory (sunčani sati)[7]

Etimologija[uredi - уреди | uredi izvor]

Casteddu na sardinskom znači zamak.

Historija[uredi - уреди | uredi izvor]

Antika[uredi - уреди | uredi izvor]

Cagliari je vjerovatno nastao još za prahistorije, ali se njegovo osnovanje vezuje uz Feničane.[2] Grci su ga znali pod imenom Cardlis, a Rimljani kao Caralis. Caralis je bio najznačajnija utvrda Kartage, koju su Rimljani zauzeli za Drugog punskog rata (218211. pne).[2] Najverojatnije je postao rimska kolonija i dobio puna prava za vladavine Julija Cezara u 1. vijeku pne. Za Rimskog Carstva Caralis je postao najvažniji grad na otoku, najviše zahvaljujući svojoj odličnoj prirodnoj luci u kojoj je bio stacioniran dio flote iz Mizenuma.[2] U gradu je najvjerovatnije stolovao rimski guverner, od 4. do 5. vijeka, a u to doba bio je čvorište svih sardinskih cesta.[2]

Srednji vijek[uredi - уреди | uredi izvor]

Trg Piazza del Carmine

Nakon propasti Zapadnog Rimskog carstva grad i cijeli otok opustošli su Vandali u 6. vijeku. Kasnije je Cagliari kao i čitav otok došao pod vlast Bizanta. Kada su muslimani 827. osvojili Siciliju, totalno su odrezali Tirensko more od Bizanta, pa su Cagliari i cijela Sardinija bili prepušteni samima sebi. Za ranog srednjeg vijeka postao je prijestolnica istoimenog guidicata Cagliarija.[2] Poziciju administrativnog centra i biskupskog središta zadržao je i u kasnijim vijekovima. Godine 1258. njime je zavladala Republika Pisa, a od 14. vijeka španjolski Aragonci. Od 1718. otokom i gradom zavladala je savojska dinastija,[2] pa su i svoje kraljevstvo nazvali Pijemont-Sardinija.

Novije doba[uredi - уреди | uredi izvor]

Luka Cagliari je od davnina bila velika baza ratne mornarice, a u gradu se nalazila i velika baza ratne avijacije. Grad je teško bombardiran od strane savezičke avijacije za vrijeme Drugog svjetskog rata, pa je izgubio tu funkciju.[2] Od 1859. Cagliari je bio sjedište Cagliarijske provincije koja je 2016. ukinuta i njena uža zona zamijenjena Cagliarijskim metropolitanskim područjem.

Znamenitosti[uredi - уреди | uredi izvor]

Via Roma u centru grada

Najveća znamenitost u srednjovjekovnom starom gradu je romanička katedrala Santa Cecilia, izgrađena od 1257. do 1312. i temeljno rekonstruirana između 1669. i 1702. godine, koja još uvijek ima dva orginalna portala na transeptu. U gradu se nalaze i ostaci pisanskih fortifikacija, tornjevi San Pancrazio (1305) i Elefante (1307), zatim arheološki muzej i rektorat univerziteta koji je osnovan 1606. godine. U donjem gradu, u kvartu Villanova (istočno od Marine) nalazi se ranokršćanska bazilika San Saturnino (zapravo SS. Cosma e Damiano), izgrađena od 5. do 6. vijeka i temeljno rekonstruirana u 12. vijeku.[2]

Privreda[uredi - уреди | uredi izvor]

Nakon Drugog svjetskog rata gradska luka je obnovljena i danas je najvažnija na Sardiniji. Iz nje se izvozi cink, sol i drugi minerali.[2] Cagliari je centar poljoprivrednog kraja, poznat i po svojim solanama i mlinovima.[2] Od industrije ima tvornice cementa, fosfata, šećera i keramike.[2]

Gradovi prijatelji[uredi - уреди | uredi izvor]

Galerija[uredi - уреди | uredi izvor]

Panorama Cagliaria
Panorama Cagliaria

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]