Giudicato

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Giudicato
Država
 Italija
otok Sardinija
Karta
Karta sardinskih giudicata

Karta sardinskih giudicata

Giudicato (plural: giudicati) bili su specifičnost srednjovjekovne Sardinije, nešto poput evropskih kneževina ili kraljevina, koji su egzistirali od početka 10. do početka 15. vijeka. [1]

Historija[uredi - уреди | uredi izvor]

Vladari giudicata zvani su iudices de logu (rijeđe reges - kralj) [1] od latinskog iudice (sudac).

Titula iudex bila je bizantska inačica za guvernera (zvali su ih i praeses ili judex provinciae), ona se pojavila sa osnivanjem Egzarhata Afrika - 582. Kad su muslimani osvojili Siciliju - 827. totalno su odrezali Tirensko more od Bizanta, pa se Sardinija morala snalaziti sama. U pismu pape Nikole I. iz 864. po prvi put se spominju sardinijski iudici.

Po Sardiniji lokalna vlast je ispočetka bila u rukama - curatoresa (čuvara) koji su se brinuli o svojim malim curatorijama, nad kojima je bio giudice kao vrhovni sudac i zapovjednik vojske.

Izvorno su giudicati bili bizantske administrativne jedinice, koje su se vremenom osamostalile nakon muslimanske ekspanzije po Mediteranu, koja je onemogućila komunikaciju između Sardinije i Bizanta. Vladare giudicata ispočetka je birala - Corona de Logu (skupština), ali kako je rastao feudalizam, uskoro je taj institut zamjenjen dinastijama. Sardinija je imala 4 poznatih giudicata, a oni su bili;

Početkom 13. vijeka tri giudicata, su nasljedstvom dobila žene za vladare: Gallura - Elenu 1203., Cagliari - Benedettu 1214., a Logudoro - Adelasiju 1232. Do kraja vijeka, sva tri giudicata su podpala pod vlast ili Arboreje, Pise ili pak Genove. Cagliari je 1258. podpao pod Pisu, Logudoro 1259. pod Genovu, a Gallura 1288. pod Pisu. Teritoriji koje je zauzela Pisa podpali su tokom 14. vijeka pod španjolske Aragonce, a isto tako i teritoriji kojima su vladali Genovežani. Papa je Investiturom regnum Sardiniae dodjelio sve te teritorije Aragoncima. [1]

Najduže je opstao Giudicato Arborea on se čak uspio proširiti tokom 14. vijeka, pa je zbog tog ušao u sukobe sa Aragoncima, koji su potrajali do 1410. kad je i on pokleknuo nakon što su Aragonci zauzeli njihovu prijestolnicu Oristano. [1]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]