Akropolj

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

Akropolj ili akropola (antički grčki: ἀκρόπολις [akrópolis — akropolis]; od άκρος [ákros — akros] = „vrh“ i πόλις [pólis — polis] = „grad“), doslovce znači "grad na brdu". Rani naseljenici su, radi odbrane, birali uzvišeno zemljište, najčešće brdo sa strmim stranama, i ta rana utvrđenja su u mnogim delovima sveta postala središte velikih gradova koji su se razvijali u podnožju.

Reč „akropolj“, iako je grčkog porekla i najčešće se vezuje za grčke gradove (Atinu, Arg, Tebu i Korint), može se primeniti i na slična utvrđenja u Rimu, Jerusalimu, keltskoj Bratislavi, u Maloj Aziji, čak i na Zamak na brdu u Edinburgu.

Najpoznatiji primer akropolja je atinski Akropolj, koji je, zbog istorijskih asocijacija i poznatih građevina koje su na njemu sagrađene, opšte poznat samo kao "Akropolj".

Zbog svog klasičnog grčko-rimskog stila, ruševine Misije San Huan Kapistrano („Velika kamena crkva“) u Kaliforniji u SAD nazvane su "Američki akropolj".

U drugim delovima sveta utvrđenjima na brdu davana su druga imena, na primer "alcázar". U centralnoj Italiji, mnoge male seoske zajednice su sagrađene u podnožju utvrđenih gradova poznatih kao "La Rocca".

Izraz „akropolj“ se takođe koristi da opiše središnji kompleks građevina kao što su trgovi i piramide u gradovima Maja, na primer u Tikalu i Kopanu.

Za vreme Persijskih ratova Akropolj je bio opljačkan (480–479 godine pne). Veličanstveni spomenici koji se danas na ovim prostorima mogu videti datiraju iz zlatnog Periklovog perioda kada su obnovljeni, oko 460–429 godine pne.

Od tog doba, i tokom celog srednjeg veka, Akropolj je ostao skoro netaknut. Mnogobrojni osvajači izvršili su dodatna utvrđivanja, ukrašavanja i izmene na Akropolju.

Stenovito uzvišenje Akropolj, visine oko 150 m, nalazi se u centru doline Atike. Vrh čini platforma dimenzija 300h150 m i pristup vrhu je jedino moguć sa zapadne strane. Na ostalim stranama, još od antičkog doba postoje izvori pitke vode.

Muzej[uredi - уреди | uredi izvor]

Glava Kurosa u muzeju

Muzej je smešten na jugoistočnom uglu Akropolja. U njemu se čuvaju arheološki eksponati po hronologiji svog nastanka, počevši od arhajskog (800 - 600 godine pne.), preko klasičnog (500 - 400 godine pne.) i helenističkog (300 godine pne.) do rimskog perioda. Među mnogobrojnim drugim istaknutim umetničkim delima koja su smeštena u 9 prostorija muzeja, tu se nalaze skulpture i reljefi sa skulptura, koji pripadaju frizevima, pedimentima, i metopama, Partenona, Erehteijona i hrama Atine Nike. Takođe se može videti i zbirka "Kora" (šest statua mladih devojaka sa karakterističnim arhajskim osmehom na licu).

Vidi još[uredi - уреди | uredi izvor]

Spoljašnje veze[uredi - уреди | uredi izvor]