1790

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Ovo je članak o godini 1790.
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 17. vijek18. vijek19. vijek
Decenija: 1760-e  1770-e  1780-e  – 1790-e –  1800-e  1810-e  1820-e
Godine: 1787 1788 178917901791 1792 1793
Bitka kod Svenskunda.
1790 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1790
MDCCXC
Ab urbe condita 2543
Islamski 1204 – 1205
Iranski 1168 – 1169
Hebrejski 5550 – 5551
Bizantski 7298 – 7299
Koptski 1506 – 1507
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1845 – 1846
 - Shaka Samvat 1712 – 1713
 - Kali Yuga 4891 – 4892
Kineski
 - Kontinualno 4426 – 4427
 - 60 godina Yang Metal Pas
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11790
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1790 (MDCCXC) bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u nedjelju po julijanskom kalendaru.

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 2. - U New Yorku se prvi put sastaje Vrhovni sud SAD.
  • 13. 2. - Ukinuti redovnički zavjeti i redovi u Francuskoj.
  • februar - Bosanski Turci već zauzeli Loznicu i Lešnicu (frajkor je slab a Austrijanci se povlače)[6].
  • februar-mart - Turska koncentracija i pritisak na Stalać, Paraćin, Kruševac i Karanovac.

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 6. 4. - Mihaljević iznenada napao Aleksinac, porazio Ali-pašu Vučitrnskog[7].
  • 16. 4. - Predali se Turci na Ada-Kaleu.
  • 27. 4. - Osnovan klub Kordeljera (Danton, Desmoulins, Hébert, Marat...).
  • proleće-leto - Frajkori se povlače iz dolina Zapadne i Velike Morave - vuku narod sa sobom, a Turci pale i pustoše.
  • 12. 5. - Sabor u Zagrebu: donesen zaključak da će šest hrvatskih i slavonskih županija primati naredbe od Ugarskoga namjesničkog vijeća dok god se ne osvoje dijelovi Hrvatske koji su pod Turskom i Venecijom (plemstvo se samo podvrgnulo Ugarskoj radi sloge u borbi protiv Josipovih reformi). Poslanicima na ugarski sabor data instrukcija da se, uz ostalo, traži poništenje urbarijalnih reformi Marije Terezije i Josipa II. i patenta o ukidanju kmetske zavisnosti[8].
  • 26. 5. - Mitropolit Mojsije Putnik sa još dvojicom episkopa primljen kod cara - ovaj obećava da će i Srbi biti pozvani da pošalju predstavnike na ugarski sabor, kasnije to povlači[9].
  • 29. 5. - Rhode Island, kao posljednja od originalnih Trinaest kolonija, ratificira Ustav SAD.
  • 2. 6. - Emanuel Janković otvorio prvu knjižaru u Novom Sadu.
  • jun - General De Vins preduzima opsadu tvrđave Cetin u Bihaćkoj krajini, osvaja je posle duge i teške borbe; frajkorci za to vreme upadaju u Bosnu, Brdska milicija zapalila predgrađe Prijedora, lički frajkorci četuju prema Vakufu a banijski prema Jezerskom[10].
  • 19. 6. - Ukinute nasledne plemićke titule u Francuskoj.

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 14. 8. - Verelski mirovni sporazum u kome Švedska i Rusija obustavljaju neprijateljstva po načelu status quo ante bellum.
  • 24. 8. - Obustava neprijateljstava u austrijsko-turskom ratu.
  • 25. 8. - Generalni providur Anđelo Diedo predlaže da se i u Dalmaciji ukinu neki praznici kako bi se povećao broj radnih dana: "ne radi se u poljima, nego se rasipa i pije i kriminal raste"[12].
  • 26. 8. - 22. 9. - Otvoren Temišvarski sabor Srba u Ugarskoj, kao protivteža Ugarskom saboru; učestvuje 100 deputata, jednak broj iz sveštenstva, Vojne granice, plemstva i Provincijala; većina traži Banat kao autonomnu teritoriju, manjina za uključenje u Ugarsku kraljevinu; za mitropolita izabran budimski episkop Stefan Stratimirović[13].
  • avgust-septembar - Turci ponovo zaposedaju Srbiju, Vlajko Stojković pruža otpor kod Paraćina a Mihaljević kod Hasan-pašine Palanke - frajkori su u lošem stanju i raspušteni su[14]. Jedan turski komandant, možda Deli-Ahmed ubio na prevaru oko 200 viđenijih Srba iz požarevačke nahije u manastiru Manasiji - ovo i razbojničke bande podstiču na bežaniju[15].
  • 2. 9. - Turci iznenada zauzeli Požarevac, "sekući i paleći sve pred sobom"[16]. Počinje masovno iseljavanje iz Srbije, mošti Stefana Prvovenčanog stigle u manastir Vojlovicu.
  • 14. 9. - Temišvarski sabor upućuje caru Elaborat, navedene žalbe i molbe Srba u Ugarskoj.
  • septembar - Pismo crnogorskog guvernadura Radonjića knezu Kaunicu: "Narod se smeo i propao, hrišćani od Albanije i Hercegovine propadoše a sve Turci posjekoše i porobiše"[17].

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Završen Panthéon u Parizu.
  • Omraženi ban Hrvatske Franjo grof Balassa se nakon careve smrti morao povući na carski dvor - "nalagao [je] sve teže terete i nepovlaštenim slojevima", sukobljavao se i s biskupom Vrhovcem povodom novačenja za turski rat[18].
  • Turski rat je izazvao veliku bijedu i glad na austrijskoj strani[19].
  • Ugarski sabor, prvi od 1764. - hrvatski poslanici se protive nametanju mađarskog jezika, zalažu se za latinski, ili čak i hrvatski[20]. "Nesjedinjeni grčkog obreda" dobijaju pravo građanstva, čime prestaju carske privilegije[21].

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1790.

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Istorija s. n. IV-1, 388
  2. Ćorović, Vladimir. Istorija srpskog naroda - Kočina Krajina. rastko.rs
  3. Istorija s. n. IV-1, 390
  4. Historija n. J. II, 1103
  5. Istorija s. n. IV-1, 391
  6. Istorija s. n. IV-1, 392
  7. Istorija s. n. IV-1, 389
  8. Historija n. J. II, 1103-4
  9. Istorija s. n. IV-1, 278
  10. Istorija s. n. IV-1, 380-1
  11. Historija n. J. II, 1384
  12. Istorija s. n. IV-2, 63
  13. Istorija s. n. IV-1, 278-9
  14. Istorija s. n. IV-1, 393
  15. Istorija s. n. IV-1, 394
  16. Istorija s. n. IV-1, 394
  17. Istorija s. n. IV-1, 528
  18. Historija n. J. II, 1102
  19. Historija n. J. II, 1103
  20. Historija n. J. II, 1104
  21. Istorija s. n. IV-1, 264
Literatura
  • Istorija srpskog naroda, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1), drugi tom (IV-2)
  • Historija naroda Jugoslavije II, Školska knjiga Zagreb, 1959