1793

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Ovo je članak o godini 1793.
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 17. vijek18. vijek19. vijek
Decenija: 1760-e  1770-e  1780-e  – 1790-e –  1800-e  1810-e  1820-e
Godine: 1790 1791 179217931794 1795 1796
1793 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1793
MDCCXCIII
Ab urbe condita 2546
Islamski 1207 – 1208
Iranski 1171 – 1172
Hebrejski 5553 – 5554
Bizantski 7301 – 7302
Koptski 1509 – 1510
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1848 – 1849
 - Shaka Samvat 1715 – 1716
 - Kali Yuga 4894 – 4895
Kineski
 - Kontinualno 4429 – 4430
 - 60 godina Yin Voda Vo(l)
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11793
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1793 (MDCCXCIII) bila je redovna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u subotu po julijanskom kalendaru.

1793:
123456789101112
RođenjaSmrti

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Pogubljenje Louisa XVI.

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 2. - Rat Prve koalicije: Francuska objavljuje rat Velikoj Britaniji i Nizozemskoj.
  • 14. 2. - Irski parlament dao pravo glasa katolicima na parlamentarnim i lokalnim izborima.
  • 15 - 26. 2. - Neuspešna francuska ekspedicija na Sardiniji, odlučujuće poraženi kod La Maddalene 22-25. februara. Debakl će dovesti do raskida između kapetana Napoleona Bonaparte i korzikanskog lidera Pasquale Paolija. Na Sardiniji raste pokret za autonomiju od Pijemonta.
  • 16. 2. - Francuski general Charles François Dumouriez prelazi holandsku granicu, Breda zauzeta 24-og.
  • 24. 2. - Proglašena regrutacija (la levée en masse) u Francuskoj, poziva se 300.000 ljudi pod oružje.
  • 24. 2. - Monako priključen Francuskoj pod imenom Fort d'Hercule (do 1814), nakon što je knez Honoré III vladao 59 godina (završiće život u zatvoru 1795).
  • februar-mart - Napadi na radnje i neredi za hranu u Parizu.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 31. 5. i 2. 6. - Dani 31. maja i 2. juna - pobuna sankilota izaziva pad Žirondinaca; Jakobinci preuzimaju diktatorsku vlast, uhapšen 31 žirondinski poslanik. U unutrašnjosti Francuske počinju federalitičke pobune, za federalizaciju, protiv centralizacije vlasti u Komitetima - ugušene su do decembra.
  • jun, početkom - Hadži Mustafa-paša Šinikoglu stiže u Beograd kao kapidži-baša da bi istražio žalbe protiv Ahmed-paše i uveo nove uredbe, između ostalog Srbi imaju pravo da tuže Turke koji im čine nasilje.
  • 10. 6. - Pasquale Paoli se osamostaljuje na Korzici pod britanskim okriljem. Porodica Bonaparta istog dana beži u Francusku, nakon što im je prošlog meseca zapaljena kuća.
  • 10. 6. - U Parizu osnovan Nacionalni muzej prirodne istorije (kraljevski vrt postojao od 1635).
  • 17. 6. - Otvoren Grodnenski sejm, poslednji Sejm (sabor) Poljsko-litvanske zajednice - uz ruski mito i prinudu odobrena Druga podela Poljske, ukinut ustav iz 1791, sklopljen "večni savez" sa Rusijom (zasedanja traju do novembra).
  • 19. 6. - Macartneyeva misija stiže u Kinu.
  • 20. 6. - U Parizu pogubljeno 12 članova zavereničkog Bretonskog udruženja.
  • 24. 6. - Ratifikovan Francuski ustav 1793. (Ustav godine I), kasnije potvrđen referendumom, suspendovan već u oktobru.
  • 29. 6. - Bitka za Nantes: poraženi vandejski kontrarevolucionari.
  • sredinom godine - U mletačkom Splitu se sudi skupini Juraja Antuna Matutinovića koja ima revolucionarne ideje, ali i kritikuje odluku u poskupljenju živežnih namirnica.
  • sredinom godine - Na Brandenburška vrata postavljena Kvadriga.

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maraova smrt

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1 - 2. 8. - Okršaj tursko-srpske vojske sa janičarima kod Kolara - pobunjenici se povukli. Hadži Mustafa-paša obznanio Srbima dva fermana: potvrđeni organi vlasti, seoski knezovi i knežinski oborknezovi, Turci ne smeju ulaziti u sela.
  • 6 - 8. 8. - Prva profanacija francuskih kraljevskih grobova u Bazilici Saint-Denis - ostaci kraljeva i kraljica bačeni u masovne grobnice i preliveni krečom, uzeti dragoceni metali.
  • 8. 8. - Konvent zabranio francuske Kraljevske akademije.
  • 10. 8. - Otvoren muzej Louvre. U Parizu se održava Praznik jedinstva i nedeljivosti.[7].
  • 12. 8. - Janjevski svećenik Matija Mazarek u pismu prefektu Kongregacije kaže da svaku litaniju završava rečima Libera nos, Domine, ab Albanensibus! ("Oslobodi nas, Gospode, od Albanaca")[8].
  • 23. 8. - Francuska uvodi opću regrutaciju - Levée en masse.
  • 24. 8. - Francuski Komitet javne sigurnosti zabranio deoničarska društva.
  • 26. 8. (15. 8. po j.k., Velika Gospojina) - Hadži Mustafa-paša i portin komesar Azis-efendija sazvali narodni zbor sa uglednim Srbima - određene dažbine, uredbe o održavanju reda, poziv Srbima da se odazivaju na odbranu od janičara, izgleda i pravo na obnovu i gradnju crkava[9].
  • 27. 8. - Guverner John Graves Simcoe osnovao u Gornjoj Kanadi grad York - od 1834. Toronto.
  • 28. 8. - Toulon pao u ruke Koalicije i rojalista, što vodi opsadi.
  • 29. 8. - Léger-Félicité Sonthonax, civilni komesar u koloniji Saint-Domingue objavljuje oslobođenje robova u severnoj provinciji, uz ograničenja (Konvent ratifikovao sledećeg februara) - na ostrvu je Haićanska revolucija, prete Britanci i Španci.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 4. 12. (14 Frimaire an II) - Zakon od 14. frimera - privremeni ustavni poredak, vlast centralizovana u Komitetu javnog spasa.
  • 5. 12. (15 Frimaire an II) - Prvi broj Desmoulins-ovog Le Vieux Cordelier-a.
  • 13. 12. (23 Frimaire an II) - Bitka kod Le Mansa je velika pobeda nad vandejskim pobunjenicima.
  • 19. 12. (29 Frimaire an II) - Republikanske trupe ušle u Tulon, zahvaljujući komandantu artiljerije Napoleonu Bonaparti - unapređen u brigadnog generala.
  • 23. 12. (3 Nivôse an II) - Pobuna u Vandeji: Bitka kod Savenaya u kojoj republikanska vojska nanosi odlučujući poraz pobunjenicima - slede krvave represalije i politika spaljene zemlje.
  • 26 - 29. 12. (9 Nivôse an II) - Druga bitka kod Wissembourga: Ošovi Francuzi potisnuli koalicione snage preko Rajne.

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Samoborsko vlastelinstvo oduzelo rudarima sve zemlje koje im je dalo na uživanje.
  • Popravljen krov pravoslavne crkve u Sarajevu, izgorio u velikom požaru 1788.
  • Smrću Josipa Ivana, izumrla hrvatska plemićka obitelj Ratkaj, dvorac Veliki Tabor pripada državi.
  • Dominique-Jean Larrey uspješno primjenio "leteće ambulante" na bojištu.
  • Kovnica novca SAD započinje rad, bakarni polucent se kuje do 1857.
  • Eli Whitney napravio cotton gin, mašinu za odvajanje vlakana pamuka od semenja - povećana proizvodnja pamuka zahteva robovski rad na Jugu.

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1793.

Januar/Siječanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

Literatura
  • Istorija srpskog naroda, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-I)