1795

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Ovo je članak o godini 1795.
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 17. vijek18. vijek19. vijek
Decenija: 1760-e  1770-e  1780-e  – 1790-e –  1800-e  1810-e  1820-e
Godine: 1792 1793 179417951796 1797 1798
1795 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1795
MDCCXCV
Ab urbe condita 2548
Islamski 1209 – 1210
Iranski 1173 – 1174
Hebrejski 5555 – 5556
Bizantski 7303 – 7304
Koptski 1511 – 1512
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1850 – 1851
 - Shaka Samvat 1717 – 1718
 - Kali Yuga 4896 – 4897
Kineski
 - Kontinualno 4431 – 4432
 - 60 godina Yin Drvo Zec
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11795
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1795 (MDCCXCV) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po julijanskom kalendaru.

1795:
123456789101112
RođenjaSmrti

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 2.? - Antijakobinska reakcija u Francuskoj: radikal François-Noël Babeuf je uhapšen, antijakobinska "zlatna mladež" spaljuje njegove novine Le tribun du peuple - njegov uticaj ipak raste zbog ekonomske krize.
  • 4. 2. (16 Pluviôse) - Pirinejski rat: Francuzi zauzeli utvrđenje Roses u Kataloniji.
  • 7. 2. - Jedanaesti amandman na ustav SAD: savezne države imaju suvereni imunitet.
  • 8. 2. (20 Pluviôse) - Jean-Paul Marat uklonjen iz Panteona, njegove spomenike uništavaju.
  • 9. 2. - Ferdinand III, veliki vojvoda Toskane sklopio mir sa Francuskom.
  • 15. 2. (27 Pluviôse) - Jaunayeski mir sa vandejskim pobunjenicima na čelu sa de Charetteom: sloboda religije, izuzeće od regrutacije - ali rojalisti se uz pomoć Engleza ponovo dižu u junu.
  • 18. 2. - Rusko-engleska alijansa u slučaju rata, izuzimajući tekući rat sa Francuskom[2].
  • c. februar - Kamehameha osvaja havajska ostrva Maui i Molokai.
  • 21. 2. (3 Ventôse) - Zvanično razdvajanje Crkve i Države i sloboda religije u Francuskoj.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 5 - 7. 6. - Kopenhagenski požar, izgorilo preko 900 kuća.
  • 7. 6. (19 Prairial) - Sedmomesečna francuska Opsada Luksemburga okončana habsburškom kapitulacijom - kraj Flandrijske kampanje, Francuska osvojila Nizozemlje, neće biti ugrožena sve do 1814.
  • 8. 6. (20 Prairial) - Francuski prijestonasljednik, 10-godišnji princ Louis umire u zatočeništvu; posthumno će od rojalista dobiti kraljevsku titulu "Louis XVII"; titularnim kraljem postaje njegov stric Louis XVIII koji se nalazi u egzilu (na prijestolju 1814-24).
  • 10. 6. - Britanska invazija holandske Kolonije Rta dobre nade - osvajaju je do septembra, ostaju do Amijenskog mira 1802.
  • 11. 6. - Nakon kratkog perioda direktne osmanske vlasti u Tripoliju, vlast ponovo uzima jedan Karamanid, Jusuf Karamanli (do 1832).
  • 14. 6. (26 Prairial) - Bitka kod Bascare: francuski poraz u Kataloniji.
  • 15. 6. - Nakon što je porazila Hadži-Mustafinu vojsku kod Jagodine i Boleča, vojska janičarskih vođa Hadži-Hasana, Hadži-Bišća i Kara-Ismaila zauzela beogradsku Varoš i opsela Hadži-Mustafu u tvrđavi; hrišćani stradaju i od njih i od varoških Turaka.
  • jun - Rusija mobilizovala snage na poljskoj i pruskoj granici, u slučaju rata sa Pruskom[2].
  • 16 - 17. 6. - Cornwallisovo povlačenje: britanski eskadron se odbranio od nadmoćnije francuske mornarice pored Bretanje.
  • 19. 6. (1 Messidor) - Britanci poraženi na Santa Luciji od francuskih vojnika (Victor Hugues), republikanaca i oslobođenih robova - beže zajedno sa rojalističkim plantažerima.
  • 23. 6. (5 Messidor) - Quiberonska ekspedicija: Englezi iskrcali 4.000 emigranata u Bretanji, gde se pridružuju šuanima. Istog dana Britanci odneli pobedu u pomorskoj Bitci kod Groixa, pored biskajske obale Bretanje.
  • 24. 6. - Senat SAD ratifikovao Jayov ugovor o prijateljstvu i trgovini sa V. Britanijom; džefersonovci su bili protiv a Hamiltonovi federalisti za.
  • jun, krajem - Hadži-Mustafa rasterao janičarsku opsadu beogradske tvrđave. Varoš je dosta razorena, paša pomaže Srbima, koji takođe hvataju i ubijaju buntovnike za novčanu nagradu.
  • 30. 6. - Turske vojske iz Nikšića i Kolašina napadaju Moraču, zapaljena neka sela, ali snažan otpor ih prisiljava na povlačenje[4]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Gore: Francuska krajem 18. veka, proširenja u revolucionarnom periodu označena zeleno
  • 3. 8. - Invazija Cejlona: počinje britansko iskrcavanje na holandsko ostrvo, koje do februara zauzimaju u potpunosti.
  • 3. 8. - Greenvillskim ugovorom okončan Severozapadni indijanski rat u SAD, Indijanci predaju veliki deo današnjeg Ohaja.
  • avgust - U vreme kada je Karabah prinuđen na danak, snage Muhamed-han Kadžara su prinudile kanate Gandža i Jerevan na savezništvo, kao i Širvan i Dagestan. Glavni cilj je Gruzija, nekada deo Persije, a sada u savezu sa Rusijom.
  • avgust - Ruski eskadron stiže u Severno more, pomaže Britancima u blokadi holandskih luka[2]
  • 17. 8. - Pobuna robova na holandskom ostrvu Curaçao, na čelu s Tulom, ugušena 19. septembra.
  • 17. 9. - Britanci zauzimaju holandsku Malaku na Malajskom poluostrvu (do 1818).
  • 22. 8. (5 Fructidor) - Ustav III godine: uvedeni petočlani Direktorijum i dvodomna legislatura (Savjet drevnih i Savjet pet stotina), pravo glasa ograničeno na poreske obveznike. Donet Dekret dve trećine kako bi većina članova konventa prešla u novu legislaturu.
  • 22. 8. (kalendar?) - Počinje obnova manastira Rače.
  • 26. 8. - Britanci zauzimaju Trincomalee na Cejlonu.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 5. 10. - 13 Vendémiaire - Rojalistički ustanak u Parizu ugušen intervencijom artiljerije kojom je komandirao mladi Napoleon Bonaparte.
  • 7. 10. (15 Vendémiaire) - Bitka Levantskog konvoja: Francuzi zarobili pored Portugala 30 britanskih trgovačkih brodova iz Levanta. Britanci će držati pod blokadom francuski eskadron koji se sklonio u Kadiz.
  • 11. 10. (19 Vendémiaire) - Pariz podeljen na 12 arondismana.
  • 11 - 12. 10. - Bitka kod Höchsta, nadomak Frankfurta: Habsburzi porazili Francuze, Jourdanova armija se mora povući na zapadnu obalu Rajne.
  • oktobar, sredinom - Sultanovi komandanti poraženi pod Vidinom, tako da se privremeno miri sa Pazvanogluom. Srbi će za vernost dogodine biti nagrađeni proširivanjem povlastica.
  • oktobar - Pasquale Paoli se uklonio sa Korzike u Britaniju, gde ostaje do kraja života.
  • 20. 10. - George Vancouver se vratio u Englesku nakon 4,5-godišnje ekspedicije.
Podjele Poljske.
  • 24. 10. - Treća Podjela Poljske kojom prestaje postojati Poljsko-Litavska Unija, čije posljednje ostatke teritorija preuzimaju Rusija, Pruska i Austrija (suverenitet Poljske i Litve obnovljen 1918). Poslednji kralj, Stanislav II (abdicira 25. 11.), provodi poslednje godine kao "trofej" u Rusiji.
  • 25. 10. (3 Brumaire) - Osnovan Institut de France, zamena za ranije ukinute kraljevske akademije.
  • 26. 10. (4 Brumaire) - Raspušten Konvent.
  • 27. 10. - Potpisan Pinckneyev ugovor između SAD i Španije o prijateljstvu i razgraničenju: španska Zapadna Florida sužena do 31. paralele.
  • 29. 10. (7 Brumaire) - Bitka kod Mainza: Habsburzi su potisnuli Francuze od grada. Gen. Jean-Charles Pichegru kontaktira u ovo vreme sa rojalistima.
  • 29. 10. - U Londonu napadnuta kočija sa kraljem Georgem III, koji je išao na otvaranje parlamenta. Povici: "Dole Pitt", "Nećemo rat", "Hoćemo hleba", "Nećemo Džordža" - usled loše žetve i rata, Britanija skoro gladuje.
  • jesen - Tek sada se pristupa razgraničenju Austrije i Turske na Uni, turske vlasti su pod pritiskom morale upotrebiti silu[7]. Oslobođeno Ličko Pounje podjeljeno između Ličke i Otočke pukovnije.

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Paul Barras u odeždi directeur-a
  • 2. 11. (11 Brumaire) - U Francuskoj na vlast dolazi Direktorij. Od petorice članova najuticajniji je Paul Barras. Državna kasa je prazna, vrednost inflatornih asignata brzo opada.
  • 10. 11. (19 Brumaire) - Bitka kod Pfeddersheima je još jedna austrijska pobeda na Rajni, Francuzi u Mannheimu su izolovani.
  • 14. 11. (23 Brumaire) - Okršaj kod Lambsheima je habsburški uspeh.
  • 22. 11. (1 Frimaire) - Okončana petosedmična opsada Mannheima, Dagobert Sigmund von Wurmser je zauzeo grad (učestvovao i general Pavle Davidović) - faktički kraj ovogodišnje kampanje.
  • 23-24. 11. - Bitka kod Loana je francuska pobeda nad Austrijancima i Sardincima u Liguriji - sledećeg proleća u Italiju stiže Napoleon.
  • novembar-decembar - Nakon napada na kraljevu kočiju, a u strahu od francuskog uticaja, u Britaniji doneseni zakoni kojima je napad na kralja označen kao veleizdaja (Treason Act), odn. ograničena veličina okupljanja i zabranjene neke teme (Seditious Meetings Act).

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2. 12. - Škotski istraživač Mungo Park kreće iz današnje Gambije u istraživanje unutrašnjosti, prema reci Niger.
  • 13. 12. - U selu Wold Newton u Jorkširu pao meteor od 25 kg.
  • 19. 12. (28 Frimaire) - Princeza Marie-Thérèse, posljednja članica francuske kraljevske obitelji, odlazi u Beč nakon što je puštena iz zatočenja po dogovoru sa Austrijom.

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1795.

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Istorija s. n. IV-2, 63
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Catherine the Great’s Military Contribution to the Struggle against France: 1793-1796. napoleon-series.org
  3. Istorija s. n. IV-1, 409
  4. Istorija s. n. IV-1, 529
  5. Mesto na kome je kuga zaustavljena. politika.rs 07.05.2011.
  6. Istorija s. n. IV-2, 58
  7. Ćorović, Vladimir. Istorija srpskog naroda - Začeci ustanka u Srbiji. rastko.rs
  8. Historija n. J. II, 1337
  9. Ćorović, BiH, Kulturne prilike, rastko.rs
Literatura
  • Historija naroda Jugoslavije II, Školska knjiga Zagreb, 1959
  • Istorija srpskog naroda, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-I) i drugi tom (IV-2)