1739

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Ovo je članak o godini 1739.
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 17. vijek18. vijek19. vijek
Decenija: 1700-e  1710-e  1720-e  – 1730-e –  1740-e  1750-e  1760-e
Godine: 1736 1737 173817391740 1741 1742
Bitka za Porto Bello.
1739. po kalendarima
Gregorijanski 1739. (MDCCXXXIX)
Ab urbe condita 2492.
Islamski 1151–1152.
Iranski 1117–1118.
Hebrejski 5499–5500.
Bizantski 7247–7248.
Koptski 1455–1456.
Hindu kalendari
Vikram Samvat 1794–1795.
Shaka Samvat 1661–1662.
Kali Yuga 4840–4841.
Kineski
Kontinualno 4375–4376.
60 godina Yin Zemlja Koza
(od kineske Ng.)
Holocenski kalendar 11739.
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1739 (MDCCXXXIX) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u ponedjeljak po julijanskom kalendaru.

Događaji[uredi - уреди | uredi kôd]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi kôd]

  • 1. 1. - Francuski istraživač Jean-Baptiste Charles Bouvet de Lozier otkriva otok Bouvet u Južnom Atlantiku (pogrešno je zabilježio koordinate pa je ponovno otkriveno 1808).
  • januar, početkom - Austrijsko-turski rat: konjičko odeljenje kap. Ravickog poslato kao pojačanje iz Beograda prema Šapcu, usput su pobedili i zarobili neke Turke, tako da su se ovi povukli iz valjevskog distrikta.[1]
  • 14. 1. - Konvencija iz Parda: špansko-britanski sporazum o trgovačkim pitanjima i razgraničenju španske Floride i britanske Džordžije - na kraju obe strane je odbijaju, rat počinje najesen.
  • 29. 1. - Umro gornjokarlovački episkop i kostajnički administrator Danilo Ljubotina. U Kostajnicu će biti upućen Aleksije Andrejević, raniji episkop ariljski (vladarsku potvrdu dobio 1741), a novi gornjokarlovački episkop dolazi tek 1744.

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi kôd]

"Karnalska bitka"

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi kôd]

  • mart - Knez Atanasije Rašković, patrijarhov zet, imenovan je za pukovnika srpske narodne milicije umesto Staniše Markovića Mlatišume. Ovaj je pao u nemilost zbog toga što su srpski vojnici napuštali austrijske redove, zbog lošeg postupanja (dogodine je zatvoren, i umro).[2]
  • 20. 3. - Nader je ušao sa Mohamed-šahom, kao vazalom, u Delhi. Stanovništvo ubrzo započinje pobunu, zbog glasina o velikom nametu i da je Nader već ubijen.
  • 22. 3. - Pošto je zamalo promašen, Nader naređuje da budu ubijeni svi u četvrtima Delhija gde su ubijani perzijski vojnici. Smatra se da je za nekoliko sati ubijeno 30.000 osoba. Porez se zatim naplaćuje uz pomoć konjice, uzeto je i veliko mogulsko blago, uključujući Paunov presto i dijamante Koh-i-Noor i Daria-i-Noor.

April/Travanj[uredi - уреди | uredi kôd]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi kôd]

Nader-šah na Paunovom prestolu
  • maj, početkom - Nader napušta Delhi sa velikim blagom, na osnovu koga se u Persiji tri godine neće naplaćivati porez (mada su Siki oteli dosta blaga i roblja pri napadu na persijsku vojsku). Mogulski šah je predao sve zemlje zapadno od Inda Persiji. Propadanje Mogulskog carstva je ubrzano.
  • februar - maj - Uspešna maratska invazija na portugalski Baçaim (Vasai), kod Bombaja. Britanci nakon ovoga utvrđuju svoje bombajske položaje.
  • maj - Sabor srpskih arhijereja bira carigradskog Grka Joanikija III Karadžu za pećkog patrijarha, koji je još ranije rukopoložen i došao sa turskom vojskom - u lošoj uspomeni kod Srba, vlada do 1746.[3]
  • maj - Austrijsko-bavarska vojska se okuplja kod Petrovaradina pod komandom maršala Wallisa, 11. juna kampuju kod Zemuna.[4]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi kôd]

  • 17. 6. - Švedski izaslanik Malcolm Sinclair ubijen u habsburškoj Šleziji od strane dvojice ruskih oficira - vraćao se iz Carigrada gde je pregovarao o savezu protiv Rusije. Veliki gnev u Švedskoj doprinosi ratu 1741–1743.
  • 27. 6. - Austrijska glavnina prešla nabujalu Savu pontonom kod Beogradske tvrđave - logoruju kod Mirijeva, zatim 20. jula stižu do Vinče.[1][5]
  • 28. 6. (17. 6. po j.k.) - Pošto je manastir Marča prošle godine predata unijatima, Srbi Krajišnici je zapalili - arhiva i privilegije preneti kod episkopa u Severin.[6]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi kôd]

Plan Bitke kod Grocke
  • 22. 7. - Rusko-austrijsko-turski rat (1735-1739): Bitka kod Grocke u kojoj turske snage nanose odlučujući poraz Austrijancima i prisiljavaju na povlačenje iz Srbije.
  • 23. 7. - Austrijanci su kod Vinče odbili napad velikog vezira, ali Wallis se sledeće noći povlači u Beograd, a druge noći prelazi Dunav, nakon pojave turskih neregularnih trupa.[8]
  • 26. 7. - Veliki vezir Ivaz Mehmed-paša opseda Beograd, do 1. septembra, topovi gađaju grad sa Vračara još od juče, sa slabim efektom.[9] Strah je zavladao i u Beču.[10]
  • leto? - Užički alajbeg dobio ferman da se odvoji u poseban sandžak, sa nahijama Osat, Užice, Požega, Valjevo, Rudnik i Lepenica, ali ferman je poništen već u novembru.[11]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi kôd]

  • 20. 8. - Kraljevskim dekretom Felipea V obnavlja se u okviru Španskog Carstva Vicekraljevstvo Nova Granada na severu Južne Amerike.
  • avgust - General Schmettau je izbacio Turke iz reduta u Borči.[12]
  • 28. 8. - Zvornički konvoj od 36 pontona sa topovima, barutom, đuladima i hranom stigao rekom do turskog logora kod Beograda.
  • 28. 8. - Bitka kod Stavučana je ruska pobeda nad Turcima, Minih dva dana kasnije zauzima Hotin i veći deo Moldavije sledećeg meseca, ali uzalud.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi kôd]

Situacija u današnjoj Vojvodini posle Beogradskog mira
  • 1. 9. - Preliminarni mir u Beogradu, kojeg je grof Neipperg potpisao u turskom taboru, pod prinudom i na ubeđivanje francuskog diplomate Villeneuvea:[13] Austrijanci izgubili sve dobijeno Požarevačkim mirom u Bosni, Srbiji i Maloj Vlaškoj, osim Furjana na hrv. granici. Austrijski predstavnici su kasnije kažnjeni jer su, na francusko urgiranje, prebrzo sklopili mir, i ne čekajući na punu suglasnost dvora (pravi mir 18. septembra, Beogradska tvrđava napuštena u julu 1740)[14]
    • Srbiju napuštaju crkvena jerarhija, oficiri i vojničke porodice i građanstvo.[15] Pećka patrijaršija nakon mira ima 13 eparhija, veza sa Karlovačkom mitropolijom postoji ako je patrijarh Srbin.[16]
    • Državni prihodi Austrije su 25 miliona forinti, prema rashodima od 30 miliona (iz 1737); državni dug je dostigao 99 miliona forinti - važan razlog za Beogradski mir.[17]
    • Beogradske i šabačke fortifikacije izgrađene nakon 1717. treba srušiti za tri do šest meseci - šabačka tvrđava predata Turcima nakon tromesečnog rušenja a beogradska dogodine.[18]
  • 4. 9. - Veliki vezir Ivaz Mehmed-paša ulazi u beogradsku varoš, srušeni su, tek dovršena[19], Saborna crkva i mitropolitska rezidencija, crkva Roždestva sv. Jovana Preteče je pretvorena u džamiju.[20] Prvi beogradski muhafiz nakon mira je Ali-paša Abdipašazade, namesnik Rumelije (do 1740).[21] Stanovništvo Beča je gnevno zbog ishitrene predaje, kao i jezuiti, car je u velikoj žalosti, krivica se baca na Wallisa i Neipperga[22]
  • 9. 9. - Pobuna na reci Stono u Južnoj Karolini: robovi, izgleda iz afričke Kraljevine Kongo, pobunili se i krenuli ka Španskoj Floridi ali su presretnuti i većinom ubijeni.
Potpisivanje Beogradskog mira

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi kôd]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi kôd]

"Zauzeće Porto Bella"

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi kôd]

  • prosinac - Na Hrvatskom saboru u Varaždinu donijeta je odluka o izgradnji kapele u Ludbregu, ako Svevišnji zaustavi kugu u Moslavini i Slavoniji, a od koje je preminulo 4.500 ljudi. Svetište Predragocjene Krvi Kristove u Ludbregu podignuto je 1996.

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi kôd]

  • Mletačke vlasti tek sada istupaju protiv seljaka Kaštela i zadarske okolice koji su 1736. uskratili plodove posjednicima zemlje - protiv najupornijih Kaštelana će biti slana i vojska.[24]
  • Banat, habsburško komorno područje, naglo je napredovao 1730-tih, nakon što je 1720. bio nepregledna močvara - postaje jedno od najnaprednijih agrarnih i rudarskih područja.[25]
  • Matej Karaman: Alfabetar ili Bukvar, glagoljičnim i ćiriličnim slovima.
  • Vladika Vasilije, "Istorija o Crnoj Gori": "Opet, 1739. godine. vezir Hodaverdi-paša Mahmutbegović sa osam paša i mnogobrojnom vojskom udari na kuću vojvode Drekalovića, i 7 godina ratovaše, ...".[26]
  • Njegoš, Ogledalo Srpsko II: "Boj s Kučima".[27]
  • Franjevci osnivaju samostan uz crkvu Sv. Nikole u Prčnju (do 1908).
  • Širenje Rusije u Sibiru: na ušću Minuse u Jenisej osnovan Minusinsk, jedno kraće vreme radi topionica bakra. Moreplovci u ruskoj službi Martin Spangberg i William Walton plove pored istočne obale Japana (severni Honšu i Hokaido).[28]
  • Mirovni sporazum Džungara i ćingovske Kine (Galdan Tseren odn. Qianlong imperator), omogućena trgovina, granica na Altaju.
  • Na Jamajci se privodi kraju Prvi marunski rat: tzv. Zavetreni Maruni na čelu sa Kudžom potpisuju ugovor, priznaje im se sloboda, ali na ograničenom prostoru i ne smeju primati nove odbegle robove.

Rođenja[uredi - уреди | uredi kôd]

Smrti[uredi - уреди | uredi kôd]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1739.

Reference[uredi - уреди | uredi kôd]

  1. 1,0 1,1 Istorija s. n. IV-1, 158
  2. Ćorović, Vladimir. Istorija srpskog naroda - Austriski porazi. rastko.rs
  3. Istorija s. n. IV-1, 541
  4. Cox, William. History of the House of Austria, from the Foundation of the Monarchy.... v. 3, p. 211
  5. Cox, 211
  6. Istorija s. n. IV-1, 190
  7. Istorija s. n. IV-2, 50
  8. Cox, 212-3
  9. Istorija s. n. IV-1, 159
  10. Cox, 214
  11. Istorija s. n. IV-1, 95
  12. Cox, 215
  13. Cox, 216
  14. Historija n. J. II, 839
  15. Historija n. J. II, 1352
  16. Historija n. J. II, 1355
  17. Historija n. J. II, 864
  18. Istorija s. n. IV-1, 161
  19. Istorija s. n. IV-1, 143
  20. Istorija s. n. IV-1, 160
  21. Istorija s. n. IV-1, 308
  22. Cox, 219-20
  23. Historija n. J. II, 1325
  24. Historija n. J. II, 1234
  25. Historija n. J. II, 1144
  26. Vasilije Petrovic Njegos - Istorija o Crnoj Gori. rastko.rs
  27. Petar II Petrovic Njegos: Ogledalo srpsko 2. rastko.rs
  28. Cooley, William Desborough. The History of Maritime and Inland Discovery, Volume 2, p. 349-
Literatura
  • Historija naroda Jugoslavije II, Školska knjiga Zagreb, 1959
  • Istorija srpskog naroda, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1), drugi tom (IV-2)