San Marino

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Disambig.svg Za ostala značenja v. San Marino (razvrstavanje).
Republika San Marino
San Marino
Zastava Grb
GesloLibertas  (latinski)
"Sloboda"
Državna himna: ""Inno Nazionale della Repubblica""
Službeni jezici italijanski1
Demonim Sanmarinci (Sammarinese)
Vlada Parlamentarna republika
 -  Kapetani regenti Valeria Ciavatta
Luca Beccari
osnivanje
 -  nezavisnost od Rimskog Carstva 3. septembar 301. (tradicionalno) 
 -  Ustav 8. oktobar 1600. 
Površina
 -  Ukupno 61.2 km2 (220..)
Stanovništvo
 -  Procjena za jul 2008.  29.973 (209..)
 -  Gustoća 489/km2 (20..)
BDP (PPP) procjena za 2007
 -  Ukupno 1662 mil. $ (195..)
 -  Per capita 34.100 $ (23..)
HDI (2003) n/a
Greška: Pogrešan unos  n/a.
Valuta Euro (€) (EUR)
Vremenska zona CET (UTC+1)
 -  Ljeti (DST) CEST (UTC+2)
Pozivni broj +378
Svetac zaštitnik Sv. Agatha
Web domena .sm

San Marino (tal. izg. [sam maˈriːno]; službeno Republika San Marino, tal. Repubblica di San Marino; poznat i kao Prejasna Republika San Marino, tal. Serenissima Repubblica di San Marino), država na sjeveroistočnim obroncima Apenina, sa svih strana okružena Italijom; obuhvaća 61,2 km2. Ova enklava je poslije Vatikana i Monaka najmanja država u Europi. Smatra se državom s najdužim kontinuiranim postojanjem, kao i najstarijim još danas primjenjivanim ustavom.

Historija[uredi - уреди | uredi izvor]

Smatra se da je San Marino najstarija do danas postojeća republika na svijetu jer ju je po tradiciji osnovao kršćanski svetac sv. Marin (San Marino), rodom s otoka Raba u današnjoj Hrvatskoj, 301. godine, bježajući od progona rimskih careva. Stalno u centru sukoba između porodica Rimini i Monefeltro, San Marino je uspio odbraniti svoju nezavisnost i vremenom čak i proširiti svoju teritoriju.

Papa je priznao suverenost i nezavisnost San Marina 1631. godine. Francuska pod vlašću Napoleona je prva zemlja koja je zvanično priznala nezavisnost San Marina (1797. godine, a ostale evropske zemlje su to učinile 1815. godine na Bečkom kongresu. Unatoč službenoj nezavisnosti, San Marino u velikoj mjeri zavisi od Italije budući da je nakon ujedinjenja Italije u 19. vijeku postala potpuno okružena italijanskim

San Marinom je od 1945. do 1957. godine vladala koalicija socijalista i komunista, koju je zamijenila vlada demokršćana. Od 1973. godine sve do danas, San Marinom upravlja koalicija socijalista i demokršćana.

Stanovništvo[uredi - уреди | uredi izvor]

Procjenjuje se da je San Marino 2009. godine imao 31.000 stanovnika. Od toga su 83,1% osobe rođene u San Marinu, a 12% su Talijani. Prosječna gustoća stanovnika iznosi 508 stanovnika/km². 92,3% stanovništva su katolici, a 3% su ateisti.

Stanovništvo govori talijanskim, koji je i službeni jezik u San Marinu.

Etničke grupe[uredi - уреди | uredi izvor]

Politika[uredi - уреди | uredi izvor]

Consiglio Grande e Generale ("Veliko i opće vijeće") je predstavničko tijelo (parlament), čije članove građani biraju svakih pet godina. Parlament bira svakih šest mjeseci (1. travnja i 1. listopada) dva člana iz svojih redova koji će obnašati dužnost Capitani Reggenti ("Kapetana regenta"). Kapetani regenti i kabinet čine izvršnu vlast.

Vijeće također bira Consiglio dei XII ("Vijeće dvanaestorice"), koji čine sudbenu vlast za vrijeme mandata Vijeća.

Ekonomija[uredi - уреди | uredi izvor]

San Marino nema prirodnih resursa, tako da se njegova teritorija pre svega koristi za poljoprivredu. Uzgajaju se žitarice, vino, masline i voće. Od životinja uzgajaju se goveda i svinje. Sve do šezdesetih godina prošlog veka stanovnici San Marina su živeli pre svega od poljoprivrede. Od tada počinju da se razvijaju i druge delatnosti kao što su zanastvo, trgovina i pre svega turizam. San Marino pre svega izvozi vino, lan, zanatske proizvode i markice. Prodaja markica predstavlja 10% bruto domaćeg proizvoda. Drugi veliki izvor profita je turizam, koji direktno ili indirektno čini 60% državne zarade. Stanovnici San Marina ne plaćaju nikakav ili vrlo mali porez. Prosečna godišnja zarada iznosi 10300 dolara. 52% aktivnog stanovništva radi u sektoru usluga, 41% u sekundarnom sektoru i 7% u poljoprivredi. Od januara 2002. zvanični novac San Marina je evro, a pre toga to je bila italijanska lira.

Sport[uredi - уреди | uredi izvor]

San Marino je poznat po utrci Formule 1. Utrka se ne vozi na području San Marina, već 100 km sjeverozapadno, u Imoli. Do toga je došlo 1980. kada je Velika nagrada Italije iz Monze prebačena u Imolu. Međutim, već se slijedeće godine utrka za Veliku nagradu Italije ponovno vratila u Monzu, a utrka u Imoli se od 1981. vozi kao Velika nagrada San Marina.

San Marino ima i vlastitu nogometnu reprezentaciju, kao i nogometnu ligu. 1931. godine osnovan je Nogometni savez.

Naselje[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]