1737

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Ovo je članak o godini 1737.
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 17. vijek18. vijek19. vijek
Decenija: 1700-e  1710-e  1720-e  – 1730-e –  1740-e  1750-e  1760-e
Godine: 1734 1735 173617371738 1739 1740
Ruski pohod na Očakov.
1737 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1737
MDCCXXXVII
Ab urbe condita 2490
Islamski 1149 – 1150
Iranski 1115 – 1116
Hebrejski 5497 – 5498
Bizantski 7245 – 7246
Koptski 1453 – 1454
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 1792 – 1793
 - Shaka Samvat 1659 – 1660
 - Kali Yuga 4838 – 4839
Kineski
 - Kontinualno 4373 – 4374
 - 60 godina Yin Vatra Zmija
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11737
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1737 (MDCCXXXVII) bila je redovna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom kalendaru odn. redovna godina koja počinje u subotu po julijanskom kalendaru.

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 8. 3. - Srpske crkvene i svjetovne poglavice (patrijarh, mitropolit raški, episkopi skopljanski, štipski i dr.) dostavili svoje zaključke sa tajnog sastanka u Pećkoj patrijaršiji[1] austrijskom zapovjedniku Beograda: obavezuju se na ustanak i pomoć carskoj vojsci kada se pojavi.[2]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 22. 5. - Carolina urbarialis regulatio: car/kralj Karlo izdao prvi patent o uređenju odnosa između vlastele i seljaka u Slavoniji - ali ostaje mrtvo slovo na papiru.[3][4][5]
  • svibanj, potkraj - Sastanak bosanskih predstavnika u Travniku, na poziv paše: odlučeno da se spremaju za borbu, mada im je iz Carigrada naređeno da ostanu mirni, da ne provociraju Austrijance.[2]
  • 15. 6. - Car Karlo VI upućuje proglas kršćanima Turske: poziva ih na ustanak, obećava slobodu vjere i zaštitu i povlastice borcima.[2] (vojska iz Beograda kreće 30. 6.[6]).
  • jun - Umro mitropolit beogradsko-karlovački Vićentije Jovanović, naslediće ga sadašnji pećki patrijarh Arsenije IV Jovanović (car priznao jurisdikciju sledeće godine).

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 9. 7. - Smrću toskanskog vojvode Gian Gastonea izumira muška loza porodice Medici, a vojvodstvo nasljeđuje lotarinški vojvoda Franz Stephan.
  • 13. 7. - Rusko-turski rat (1735 - 1739): nakon velike eksplozije barutane u kojoj je stradalo oko 6.000 ljudi, uglavnom Bosanaca[7] Bećir-paše Čengića, kapitulacijom osmanskog garnizona pred ruskim snagama završena opsada strateške crnomorske luke Očakov.
  • 14. 7. - Habsburška monarhija se priključuje Rusiji u ratu protiv Osmanskog Carstva - službena objava rata predata u Nišu. Borbe su počele još prije ovoga: odredi iz Like upali u Bosnu na tri mjesta, iz Zvornika je napadnuta Lešnica, svi napadi su odbijeni.[8]
  • jul - Austrijanci u milicija Vuka Isakovića zauzeli Lešnicu.[9]
  • jul - Bosna je napadnuta iz tri pravca: iz Srbije preko Drine kod Lešnice, iz Hrvatske kod Ostrovice, Cetingrada i Bužima i iz Slavonije prema Banja Luci.[10]
  • 19. 7. - Feldmaršal Sekendorf šalje iz logora kod Paraćina proglase za ustanak; Mlatišumina milicija je zauzela Kruševac. Do kraja meseca Turci se povlače iz Trstenika, Karanovca i Požege.
  • 24. 7. - U austrijskom glavnom stanu u Tešici kod Niša se pojavili patrijarh Arsenije i vojvode Vasojevića, Kuča, Pipera, Bratonožića, Klimenata, Hota i Gruda - neki su se već digli na ustanak, obećavaju dalju pomoć.[8] Sekendorf obećava pomoć iz Čačka, ustanak je u Bihoru (srednjem Polimlju), napali su Bijelo Polje, posekli Turke od Prijepolja do Brodareva[11].
  • 28. 7. - Niška tvrđava se predala bez borbe, pet dana nakon dolaska Austrijanaca, narednih dana zauzet i Pirot i put za Sofiju.[8]
  • 28. 7. - Srpski odredi zauzeli Novi Pazar (Staniša Marković, Atanasije Rašković i ljudi patrijarha Arsenija IV).[8]; Atanasije je isterao Turke iz Nove Varoši, ustanici vode uspešne borbe kod Sjenice, na Kosovu[12]
  • 31. 7. - Osvojen Pirot, sutradan i Mustafa-pašina (Bela) Palanka.
  • leto - Pobuna na Kosovu, u deset kadiluka oko Prištine i Vučitrna, tj. u "Ohridskom, Prizrenskom, Skadarskom i Dukađinskom sandžaku" - muslimani su proterani prema Kumanovu i Skoplju. [13]
  • 4. 8. - Bitka kod Banje Luke u kojoj osmanske snage bosanskog vezira Ali-paše Hećimoglua nanose poraz Austrijancima, prekidaju opsadu Banja Luke i tjeraju ih iz Bosne. Veliki broj Austrijanaca se udavio u Vrbasu. Ove godine je izgorio centar Banja Luke.[14]
  • 5. 8. - Turci razbili na Kosovu potpuk. Pfeferkorna sa 500 vojnika koji je krenuo u pomoć Novom Pazaru.
  • 7. 8. - Patrijarh Arsenije IV uspeo pobeći iz Peći - Turci su ga bili zatvorili i nameravali su ga obesiti. Preko Rugove je otišao u Vasojeviće pa u Has[15]
  • 21. 8. - Turci se predali u šancu Banjska, jugoistočno od Novog Pazara.
  • 24. 8. - Austrijanci i srpski odredi napuštaju Novi Pazar. Patrijarhov odred od 3000 Brđana koji je tek stigao raspao se.[8] - pobegli su u Studenicu, zatim Kragujevac pa Niš[16]. Novi Pazar i Sjenicu je povratio hercegovački sandžakbeg Murat Čengić[10]. Kučki vojvoda Radonja Petrović je umro i sahranjen blizu Leskovca.[17]
  • septembar - Pohod Ahmed-paše Ćuprilića iz Sofije prema Nišu, pokolji usput, Sofija je "okićena vešalima", među žrtvama je samokovski vladika Simeon Popović.[13]
  • 1. 9. - U Belfastu počeo izlaziti The News Letter, najstarije danas postojeće novine na engleskom jeziku.
  • 27. 9. (16. 9. po j.k.) - Patrijarh Arsenije IV stigao iz Niša u Beograd - odmah nakon svečanog dočeka nastavlja za Grgeteg na Fruškoj gori[18](kasnije se vraća u Beograd).

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2. 10. - Austrijanci privremeno osvojili Užice, da bi osigurali povlačenje ka Šapcu. Jugozapadna Srbija je napuštena, sa nekoliko hiljada Klimenata i Srba, koji se naseljavaju u Sremu.[19] (Klimenata je bilo i u Rudniku[20])
  • 7. 10. - Tropski ciklon pogađa Calcuttu izazivajući strahovita razaranja i smrt preko 3000 žitelja.
  • 12. 10. - Bosanski Turci potukli Austrijance kod Valjeva. U ovo vreme su povratili i Niš bez borbe. Ove jeseni Turci se surovo svete u Staroj Srbiji i Brdima[19], zapadna Srbija i Šumadija su u njihovim rukama.[21]
  • 18. 10. - Gen. Doksat de Morez potpisuje kapitulaciju Niša Turcima - u Beogradu će biti pogubljen. U Nišu će nakon povratka Turaka stradati 690 građana.[13]
  • jesen - Niška crkva sv. Nikole pretvorena u Kilise-džamiju ("crkva-džamiju"), zadužbinu velikog vezira Jegen Mehmed-paše.[22]
  • studeni, potkraj - Bošnjaci se u mahzaru sultanu žale na velike gubitke u ratovima sa Persijom i Rusijom, sadašnji rat sa Austrijom, gubitke od kuge i nesabranu letinu koja je dovela do gladi.[7]
  • 28. 11. - Austrijska vojska prelazi iz Šapca u Srem na zimovanje - u šabačkoj tvrđava ostala posada radi odbrane. Prešla je i milicija Vuka Isakovića, kao i albanska milicija Atanasija Raškovića s ljudima iz Prokuplja, Sjenice i Nove Varoši (buduća Sremska vojna granica). Austrijancima je ostao još Beograd sa okolinom.[23]
  • decembar? - Odbijen turski napad na Kuče (pećki Hodaverdi-paša potučen kod Meduna[17]), i još tri puta sledeće godine, uz pomoć Bratonožića i Klimenata, a Vasojevići su stradali.[19] Crnogorci su 1737/38. četničkim akcijama kroz Hercegovinu naneli veliku štetu Turcima, "da su u provijantu za vojsku pretrpjeli više gubitaka nego protiv Austrijanaca".[24]
  • krajem decembra - Patrijarh Arsenije IV odlazi iz Beograda u Beč (do juna).[25]
  • krajem godine - Pomilovani učesnici pobuna u Posavskoj granici.[26]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Habsburška Srbija je pred rat imala 80 - 100.000 stanovnika, što je usled rata do 1740. možda prepolovljeno.[27]
  • Hildburgshausen formirao dvije regimente u Varaždinskom generalatu, svečano proglasio nove statute, koje su krajišnici oduševljeno dočekali, ali se kasnije ispostavilo da su "podmetnute" neke nepovoljne odredbe.[28][29]
  • Khevenhüller primirio Posavsku krajinu: oprostio je kontribuciju i ograničio davanje darova oficirima - ali ostaju zloupotrebe rabotom.[30]
  • Osnovan grad Richmond u britanskoj sjevernoameričkoj koloniji Virdžiniji.
  • Omer-efendija Elkazović (Čaušević) iz Novog piše "Ratove Bošnjaka pod Hekimoglu Ali-pašom".[31]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Vanjske poveznice[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Istorija s. n. IV-1, 146
  2. 2,0 2,1 2,2 Historija n. J. II, 836
  3. Historija n. J. II, 1033-4
  4. Istorija s. n. IV-1, 174
  5. Istorija s. n. IV-1, 205-6
  6. Istorija s. n. IV-1, 148
  7. 7,0 7,1 Historija n. J. II, 1325
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Historija n. J. II, 837
  9. Istorija s. n. IV-1, 151
  10. 10,0 10,1 Istorija s. n. IV-1, 439
  11. Istorija s. n. IV-1, 149-50
  12. Istorija s. n. IV-1, 149
  13. 13,0 13,1 13,2 Istorija s. n. IV-1, 332
  14. Historija n. J. II, 1336
  15. Istorija s. n. IV-1, 150
  16. Istorija s. n. IV-1, 152
  17. 17,0 17,1 Istorija s. n. IV-1, 500
  18. Istorija s. n. IV-1, 153
  19. 19,0 19,1 19,2 Historija n. J. II, 838
  20. Istorija s. n. IV-1, 115
  21. Historija n. J. II, 1352
  22. Istorija s. n. IV-1, 105
  23. Istorija s. n. IV-1, 154
  24. Historija n. J. II, 1264
  25. Istorija s. n. IV-1, 155
  26. Istorija s. n. IV-1, 172
  27. Historija n. J. II, 1368
  28. Historija n. J. II, 1043
  29. Historija n. J. II, 1051
  30. Historija n. J. II, 1045
  31. Historija n. J. II, 610
Literatura
  • Historija naroda Jugoslavije II, Školska knjiga Zagreb, 1959
  • Istorija srpskog naroda, Četvrta knjiga, prvi tom, Srbi u XVIII veku, SKZ Beograd 1986 (IV-1)