1964

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1930-e | 1940-e | 1950-e | 1960-e | 1970-e | 1980-e | 1990-e | >
<< | < | 1960. | 1961. | 1962. | 1963. | 1964. | 1965. | 1966. | 1967. | 1968. | > | >>


1964 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1964
MCMLXIV
Ab urbe condita 2717
Islamski 1383 – 1384
Iranski 1342 – 1343
Hebrejski 5724 – 5725
Bizantski 7472 – 7473
Koptski 1680 – 1681
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2019 – 2020
 - Shaka Samvat 1886 – 1887
 - Kali Yuga 5065 – 5066
Kineski
 - Kontinualno 4600 – 4601
 - 60 godina Yang Drvo Zmaj
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11964
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1964 (MCMLXIV) bila je prijestupna godina koja počinje u srijedu (link pokazuje kalendar).

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 2. - Pesma The Beatles-a I Want to Hold Your Hand došla na prvo mesto američke top-liste - "Britanska invazija" može početi.
  • 7. 2. - Bitlsi stižu na njujorški aerodrom JFK dočekani od oduševljene mase.
  • 7. 2. - Svečana akademija povodom stogodišnjice smrti Vuka Stefanovića Karadžića, na Kolarčevom univerzitetu u Beogradu.
  • 9. 2. - Bitlsi gostuju u The Ed Sullivan Show.
  • 10. 2. - Američki vojni inženjeri predali 253 montažne kuće stanovnicima Skoplja, u naselju Šuto Orizari (NYT).
  • 11. 2. - Počele borbe između Grka i Turaka u Limasolu, na Kipru.
  • februar - Nestašica električne energije u SFRJ, zbog suše prošle jeseni (60% struje proizvode hidroelektrane) - industrijska i građanska potrošnja brzo rastu.
  • 15. 2. - Početak rada ustavnih sudova na saveznom i republičkom nivou u SFRJ, prvih takvih institucija u komunističkom svetu[2].
  • 18. 2. - SAD prekidaju vojnu pomoć Britaniji, Francuskoj i Jugoslaviji zbog trgovine sa Kubom (simboličan gest - NYT), kao i buduću Španiji i Maroku.
  • 18. 2. - Vojni udar u Gabonu, De Gol sutradan poslao padobrance.
  • 25. 2. - Muhammad Ali u Miami Beachu pobedio šampiona Sonny Listona.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • februar-mart - "Poplava" kritike i otvorene debate u SFRJ o rastućim cenama i nacionalnom pitanju (investicijama u nerazvijene republike koje ipak zaostaju).[3]. Cene, naročito hrane, su znatno porasle od početka godine.[4]
  • 4. 3. - Kraljevski Šekspirov ansambl iz Stratforda izvodi "Kralja Lira" u Beogradu.
  • 6. 3. - Konstantin II postaje kralj Grčke, nakon smrti oca Pavla.
  • 8. 3. - Malcolm X raskinuo sa Nacijom islama, najavljuje osnivanje crnog nacionalističkog pokreta.
  • 12. 3. - U Bonnu počelo suđenje 26-orici hrvatskih emigranata za napad na trgovačku misiju SFRJ u tom gradu novembra 1962.
  • 13. 3. - Ubistvo Kitty Genovese u New Yorku, navodno pred 38 pasivnih svedoka, izaziva proučavanje efekta apatije promatrača (bystander effect, Genovese syndrome).
  • 15. 3. - Richard Burton i Elizabeth Taylor se venčali prvi put.
  • 21. 3. - Pesma Evrovizije 1964: pobedila italijanska numera a jugoslovenski Sabahudin Kurt deli poslednje mesto sa još tri numere.
  • 27. 3. - Veliki zemljotres na Aljasci - magnituda 9,2, drugi najjači zabeleženi.
  • 28. 3. - Saud, kralj Saudi Arabije abdicirao pod pritiskom, nasleđuje ga brat Fejsal (proglašen 2. 11.).
  • 28. 3. - Radio Caroline postaje prva piratska radio stanica u Engleskoj.
  • 28. 3. - Britanski vazdušni napad na Fort Harib u Jemenu.
  • 30. 3. - U SAD krenuo kviz Jeopardy!.

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 3. 4. - Predsednik Johnson obavestio Kongres SAD da će dati status najpovlašćenije nacije Jugoslaviji i Poljskoj (raniji trgovački ustupci su bili izgubljeni 1962).
  • 4. 4. - Bitlsi drže prvih pet pozicija na Billboard Top 40 singles u Americi (Can't Buy Me Love, Twist and Shout, She Loves You, I Want to Hold Your Hand i Please Please Me).
  • 13. 4. - Zemljotres kod Sl. Broda (M 5.8, int. VIII), troje mrtvih, razaranja na istoku Slavonije.
  • 13. 4. - 36. dodjela Oscara: najbolji film Tom Jones, ukupno četiri nagrade od deset nominacija; najbolji strani film je Fellinijev .
  • 16. 4. - The Rolling Stones izdali debitantski, istoimeni, album.
  • 17. 4. - Ford Mustang predstavljen kupcima u SAD.
  • 18. 4. - Skupina Tolić - Oblak: u Rijeci osuđena devetorica hrvatskih emigranata i diverzanata.
  • 20. 4. - Počinje suđenje Nelsonu Mandeli.
  • 20. 4. - Peti kongres Saveza sindikata Jugoslavije. Tito poziva radnike da izvrše pritisak na vladu kako bi ostvarili svoja prava - otvoreno podsticanje na obustave rada[5].
  • 26. 4. - Ujedinili se Tanganjika i Zanzibar (od 29. 10. pod imenom  Tanzanija)
  • 28. 4. - Jugoslavija kupuje poljoprivredne proizvode od SAD u vrednosti 64 miliona dolara, uključujući pola miliona tona pšenice, mada je urod prošle godine bio odličan.

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 5. - Tvorci programskog jezika BASIC pokrenuli prvi program na njemu.
  • 1. 5. - Zapadni vojni atašei uočili rakete S-75 Dvina (SA-2) na prvomajskoj paradi u Beogradu. Takođe izveštavaju o avionima MiG-21 sa jugoslovenskim oznakama (mada su prvi stigli 1962).
  • maj - Državni sekretar SAD Dean Rusk intervenisao u ime Jugoslavije kod Zapadne Nemačke, u smislu trgovačkog sporazuma i ratne odštete, ali ovi to odbijaju dok SFRJ vodi propagandnu kampanju protiv njih.[6]
  • 2. 5. - Prve veće studentske demonstracije protiv Vijetnamskog rata u nekoliko gradova SAD.
  • 7. 5. - Pacific Air Lines Flight 773 - pogibija 44 osobe u Kaliforniji nakon što je suicidalni putnik ubio pilota, kopilota pa sebe.
  • 12. 5. - Dvanaestorica mladića u New Yorku spalila svoje pozive za vojsku - prvi takav protest protiv rata.
  • 15. 5. - U Radincu položen kamen-temeljac nove železare Smederevo (stara lokacija je na Dunavu, uzvodno od Smedereva)[7].
  • maj - Zabranjen slovenački časopis "Perspektive" i uhapšena dva saradnika (kritika birokratije, samoupravljanja, čak i zagovaranje višepartijskog sistema)[8]
  • 19. 5. - State Department objavio da je u zidovima američke ambasade u Moskvi pronađeno preko 40 mikrofona.
  • 19. 5. - U Ljubljani zatvoren časopis "Perspektive", uhapšeni Tomaž Šalamun i Jože Pučnik; 57 pisaca je potpisalo peticiju.
  • 22. 5. - Predsednik SAD Lindon Džonson najavio set programa nazvanih Veliko društvo (Great Society) protiv siromaštva i rasne nepravde.
  • 24. 5. - Fudbalska utakmica Peru - Argentina u Limi: u neredima nastalim nakon poništenja peruanskog gola poginulo 318 osoba.
  • 25. 5. - Zemljotres oštećuje kuće i fabrike 100 km "severoistočno od Zagreba". (NYT)
  • 27. 5. - Umro indijski premijer Jawaharlal Nehru.
  • 27. 5. - Sovjetski ministar odbrane maršal Rodion Malinovski stigao u posetu Beogradu - prvi visoki sovjetski vojni zvaničnik nakon sedam godina.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Palata društveno-političkih organizacija u Beogradu (rekonstrukcija 2002/3)
  • 3. 6. - Proglašeno vanredno stanje u Seulu, Južna Koreja, nakon što su studentske demonstracije nadvladale policiju.
  • 8. 6. - Predsednik Tito u poseti SSSR.
  • 11. 6. - Masakr u katoličkoj osnovnoj školi u Kelnu - šizofreničar ubio osam đaka i dve učiteljice bacačem plamena i kopljem.
  • ca. 11. 6. - Kineske novine "Crvena zastava" optužuju Jugoslaviju da je "diktatura buržoazije u službi američkog imperijalizma", osuđuju u Sovjete.
  • 12. 6. - Nelson Mandela osuđen na doživotni zatvor (pušten 1990).
  • 19. 6. - Senator Ted Kennedy teško povređen u udesu malog aviona (poginuli njegov pomoćnik i pilot).
  • 21. 6. - Pokret za ljudska prava u SAD: kod mesta Philadelphia, Mississippi ubijena trojica aktivista za ljudska prava koji su radili na registraciji crnaca u birački spisak u sklopu kampanje "Leto slobode" (tela pronađena 4. 8.).
  • 25. 6. - Grupa od 25 hrvatskih emigranata osuđena u Bonnu za teroristički napad iz 1962, kazne su od 15 meseci do 15 godina.

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2. 8. - Prvi incident u Tonkinskom zalivu: razarač USS Maddox se sukobio sa tri severnovijetnamska torpedna čamca.
  • 4. 8. - Drugi incident u Tonkinškom zalivu: navodno opet napadnuti američki brodovi (što se ispostavilo netačnim).
  • 4. 8. - Urod pšenice u SFRJ neće biti veći od 3,6 miliona tona, u poređenje sa 4,5 miliona lane.
  • 5. 8. - Operacija Pierce Arrow - američki udari protiv vojnih instalacija Severnog Vijetnama (64 leta), početak američkih vazdušnih operacija u regionu.
  • 5. 8. - Kongo: vojska Simbi ("lavova") zauzela Stenlivil (Kisangani).
  • 7. 8. - Rezolucija Tonkinskog zaliva: Kongres SAD dao ovlašćenje predsedniku za upotrebu konvencionalne sile u jugoistočnoj Aziji bez formalnog proglašenja rata.
  • 19. 8. - Lansiran američki satelit Syncom 3, prvi komunikacijski satelit u pravoj geostacionarnoj orbiti (prenosiće letnju olimpijadu).
  • 20. 8. - Predsednik Džonson potpisao Zakon o ekonomskoj prilici, namenjen borbi protiv siromaštva.
  • 28. 8. - Tri dana rasnih nereda u Filadelfiji.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Leonid Brežnjev, gen. sek. CK KPSS 1964-82
  • 24. 10. -  Zambija nezavisna od Velike Britanije (raniji naziv Severna Rodezija).
  • 25/26. 10. - Velika poplava u Zagrebu - poplavljena trećina grada (Trešnjevka, Knežija, Trnje, Peščenica i Novi Zagreb), poginulo 17 ljudi[10].
  • 27. 10. - A Time for Choosing: na televiziji emitovan govor glumca i konzervativnog aktiviste Ronalda Reagana u korist republikanskog kandidata Barryja Goldwatera - početak Reaganove političke karijere.
  • 29. 10. - Pljačka dragulja u Američkom muzeju prirodne istorije u Njujorku ("Zvezda Indije", "Orao", deLongov rubin...).

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 12. - Predsednik Džonson dogovorio sa savetnicima dvostepenu eskalaciju bombardovanja Severnog Vijetnama.
  • 3. 12. - Uhapšeno oko 800 studenata na Berkliju nakon što su iz protesta zauzeli administrativnu zgradu.
  • 7-13. 12. - U Beogradu održan Osmi kongres SKJ - prvi put posle rata se govori o nacionalnom pitanju: "pogrešno je mišljenje da su nacije... preživele i da treba stvarati jedinstvenu jugoslovensku naciju, što je izraz birokratskog centralizma i unitarizma", ali i "takođe treba odlučno suzbijati... stvaranje veštačkih barijera"; nagoveštaj ekonomske reforme (kritikuje se "administrativno mešanje političkih faktora u društvenu proizvodnju"). "Liberali" nametnuli tri tačke: slobodnije tržište, jačanje samoupravljanja i ukidanje administrativnog mešanja u privredu.[11]
  • 14. 12. - Počinje tajna američka operacija Barrel Roll u Kraljevini Laos protiv severnovijetnamskog logističkog koridora (Ho Ši Minova staza) - traje do marta 1973.
  • 15. 12. - Prvi broj časopisa "Bazar".
  • decembar - Savezna skupština odbila predlog zakona kojim bi bilo ukinuto 75% rabata za prevoz radnika na odmor[12].
  • 30. 12. - Prvi broj "TV Novosti".
  • 30. 12. - Otvorena nova zgrada beogradskog pozorišta Atelje 212 u Lole Ribara (Svetogorskoj).

Tokom/tijekom godine[uredi - уреди | uredi izvor]

Hram Ramzesa II u Abu Simbelu
  • započinje premještanje cjelopkupnog Abu Simbela, drevnog lokaliteta dva hrama koja je sagradio Ramzes II na jugu Egipta, kako bi ga se spasilo od predstojeće poplave Nila uzrokovane izgradnjom velike brane na rijeci. Lokalitet se narednih mjeseci razgrađuje u dijelove i premješta na obližnje brdo na višoj nadmorskoj visini.[13] Jedan od najkompliciranijih i najambicioznijih pothvata u modernoj historiji u koji je bilo uključen značajan broj država, a koji je završen 1968.
  • Otvoren Dom omladine Beograda.
  • Na zagrebačkom Pantovčaku izgrađena Vila "Zagorje", danas Predsjednički dvori.
  • SFRJ: Niz mera za više tržišne zakonitosti i manje državne intervencije; sredstva investicionih fondova preneta u banke, osnovan Fond Federacije za pomoć nerazvijenim područjima.
  • Počela Korčulanska ljetna škola i časopis Praxis (v. Praxis filozofija).
  • Branko Pešić postao gradonačelnik Beograda (do 1974).
  • FK Crvena Zvezda učestvuje u "Međunarodnoj fudbalskoj ligi" (ISL) u SAD. [1]
  • Rudi Gernreich prodaje monokini.
  • Roald Dahl napisao "Čarli i fabrika čokolade".

U toku[uredi - уреди | uredi izvor]

  • SFRJ: Niz mera za više tržišne zakonitosti i manje državne intervencije; sredstva investicionih fondova preneta u banke, osnovan Fond Federacije za pomoć nerazvijenim područjima.
  • Broj zaposlenih u SFRJ porastao za oko 566.000 1962-64, zatim opao za 47.000 tokom 1964-67[14].
  • Kinesko-sovjetski rascep

1964. u temama[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1964.

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1964. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Svečana izjava članova Ustavnog suda Jugoslavije, sa predsednikom Blažom Jovanovićem na čelu. foto.mij.rs
  2. "The Constitutional Court in Yugoslavia", 24 June 1968. HU OSA 300-8-3-10224; Records of Radio Free Europe/Radio Liberty Research Institute: Publications Department: Background Reports; Open Society Archives at Central European University, Budapest.
  3. YUGOSLAVS ARGUE SESITIVE ISSUES; Living‐Cost Increases and Nationalities Debated nytimes.com MARCH 15, 1964
  4. Swift Price Rise Squeezes Yugoslav Worker's $28 a Month nytimes.com APRIL 5, 1964
  5. "Yugoslav Party Supporting Workers' Strikes", 31 October 1966. HU OSA 300-8-3-9915
  6. Bonn Rebuffs Rusk on Attempt To Facilitate Belgrade Claims. nytimes.com MAY 23, 1964
  7. Železara Smederevo d.o.o. - Istorijat. zelsd.rs (pristup. 5.4.2016.)
  8. Collier's Year Book za 1964 (Microsoft Encarta 2004)
  9. 11. Pulski filmski festival. arhiv.pulafilmfestival.hr
  10. Društvo arhitekata Zagreba, Sjećanje na poplavu u Zagrebu 1964. godine, d-a-z.hr
  11. "Yugoslavia's Theory and Practice of Reform at the Turn of the Year", 19 January 1966. HU OSA 300-8-3-9966
  12. "Government of Slovenia has Resigned", 7 December 1966. HU OSA 300-8-3-9907
  13. Alan Cowell (15.12. 1990). "Abu Simbel Journal; The Ancient Temples Shine but the People Suffer". New York Times. http://www.nytimes.com/1990/12/15/world/abu-simbel-journal-the-ancient-temples-shine-but-the-people-suffer.html. 
  14. Bajec, Dolničar, 1981, str. 223
Literatura
  • Milan Bajec, Ivan Dolničar (1981). Jugoslavija 1941-1981, Beograd: Eksport pres.

Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]