1974

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1940-e | 1950-e | 1960-e | 1970-e | 1980-e | 1990-e | 2000-e | >
<< | < | 1970. | 1971. | 1972. | 1973. | 1974. | 1975. | 1976. | 1977. | 1978. | > | >>


Ovo je članak o godini 1974.
1974 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1974
MCMLXXIV
Ab urbe condita 2727
Islamski 1393 – 1394
Iranski 1352 – 1353
Hebrejski 5734 – 5735
Bizantski 7482 – 7483
Koptski 1690 – 1691
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2029 – 2030
 - Shaka Samvat 1896 – 1897
 - Kali Yuga 5075 – 5076
Kineski
 - Kontinualno 4610 – 4611
 - 60 godina Yang Drvo Tigar
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11974
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1974 (MCMLXXIV) je redovna godina koja počinje u utorak po gregorijanskom kalendaru.

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 1. - 7. 3. - Trodnevni radni tjedan u Velikoj Britaniji, usljed nestašice ugljena prouzročenog rudarskim štrajkom.
  • januar - EI Niš počela proizvodnju TV aparata u boji ("Spektar kolor specijal").
  • 2. 1. - Naftna kriza: Ričard Nikson potpisuje akt po kome se smanjuje maksimalna brzina u SAD-u na 55 milja na čas kako bi se sačuvao benzin tokom OPEC-ovog embarga.
  • ca. 6. 1. - Igor Mandić i Mirko Božić napustili uredništvo zagrebačkog časopisa "Oko", protiveći se prenošenju sovjetskih stavova u diskusiji o konzumerizmu u Jugoslaviji[1].
  • 8. 1. - Ustavna komisija SFRJ nakon javne rasprave pripremila konačni nacrt Ustava (22. 1. predstavljen Veću naroda).
  • 24. 1. - 7. 2. - Predsednik Tito u poseti Indiji, Bangladešu, Nepalu i Siriji.

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • februar - Prebegli čehoslovački general Jan Šejna tvrdi da postoji "Plan Polarka", koji predviđa upad Varšavskog pakta u Jugoslaviju preko Austrije, u slučaju nereda posle Titove smrti.[3][4]. Jugoslovenski mediji kasnije to uglavnom nazivaju lažima.
  • 19 - 22. 2. - Aziz Hadžihasanović u "Oslobođenju" upozorava na muslimanski nacionalizam, podjednako opasan kao srpski i hrvatski[5].
  • 21. 2. - Emblem of SFR Yugoslavia.svg Skupština SFRJ donijela novi Ustav koji je bio na snazi do raspada države, najduži ustav na svijetu.
    • Savezna skupština dvodomna, sa delegatskim umesto poslaničkog sistema; u Saveznom veću po 30 delegata iz svake republike i po 20 iz pokrajina, Veće republika i pokrajina po 12 delegata republičkih i po osam delegata pokrajinskih skupština.
    • Predsedništvo SFRJ ima 8 članova (po jedan iz 6 republika i 2 pokrajine) + Tito kao Predsednik Republike.
    • Predviđeno osnivanje samoupravnih interesnih zajednica.
    • Narednih dana i novi ustavi republika i pokrajina - pokrajine ranije imale statute, istovremeno su deo Srbije i konstitutivni delovi federacije, imaju zakonodavnu, izvršnu i sudsku vlast.
  • 22. 2. - Pakistan priznao nezavisnost Bangladeša (bivši Istočni Pakistan, nezavisnost proglašena 1971).
  • 24. 2. - Osnovan Mostarski teatar mladih.
  • 28. 2. - Izbori u UK dovode do smjene na čelu vlade: laburista Harold Wilson je opet na čelu vlade (njegova partija nema apsolutnu većinu - Hung parliament).

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 4. - Na Radio Beogradu II krenula dugogodišnja emisija "Gost Drugog programa".
  • 2. 4. - 46. dodjela Oscara: najbolji film je The Sting, ukupno sedam nagrada od 10 nominacija.
  • 2 - 15. 4. - Tito u Bosni i Hercegovini: Doboj, Zenica, Travnik, Bugojno (vila Koprivnica), Mostar, Sarajevo.
  • 6. 4. - Pesma Evrovizije: prva je ABBA sa Waterloo-om, Korni grupa je 12. sa "Mojom generacijom".
  • 7. 4. - "Barski kongres" pro-ibeovske "Komunističke partije Jugoslavije" - milicija pohapsila učesnike (osuđeni u septembru).
  • 11. 4. - Masakr u Kirjat Šmoni - palestinski gerilci ubili 18 izraelskih civila.
  • 22. 4. - Završena "Beograđanka" ("Palata Beograd"), otvorena velika robna kuća.
  • 22. 4. - Osnovana Akademija umetnosti u Novom Sadu.
  • 24. 4. - Stephen King objavio prvi roman pod svojim imenom - Carrie.
  • 25. 4. - Nenasilna "Revolucija karanfila" u Portugalu - okončano 48 godina diktature Salazara pa Kaetana.
  • 26. 4. - Savezna skupština SFRJ usvojila novi Zakon o narodnoj odbrani: teritorijalna odbrana se tretira kao deo jedinstvene oružane sile SFRJ i najširi oblik orga­nizovanja opštenarodnog otpora u republici, pokrajini i opštini[9]; takođe doneti Zakon o službi u oružanim snagama i Zakon o vojnoj obavezi.
  • 29. 4. - Osnovan Univerzitet Crne Gore.

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Volkswagen Golf prve generacije
  • 17. 5. - Bombe u Dublinu i Monaghanu: protestantski ulsterski teroristi detonirali više bombi u Republici Irskoj, od čega je poginulo 33 ljudi - najkrvaviji pojedinačni dan tokom "Nevolja".
  • 18. 5. - Indija detonira prvu nuklearnu bombu - šesta nacija na svetu s takvom mogućnošću.
  • 18. 5. - Završena Varšavska radio antena, visine 646 metara.
  • 19. 5. - Pušten u saobraćaj most "25. maj" između Bačke Palanke i Iloka.
  • 27 - 30. 5. - Deseti kongres SKJ u beogradskom "Pioniru". Josip Broz Tito proglašen za doživotnog predsednika SKJ. Centralni komitet sa 166 članova, Predsedništvo CK (39 članova), 12-člani Izvršni komitet (sekretar Stane Dolanc). Srpskog kadra Mijalka Todorovića nema među najvišim partijskim funkcionerima[3].
  • maj - Predstavljena prva generacija Volkswagen Golfa.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Nixonov odlazak
  • 3. 8. - Iranski šah odobrio ekonomski plan koji predviđa godišnji rast od 25,9% sledećih pet godina uz državnu potrošnju od 69 milijardi dolara.
  • 5. 8. - Bela kuća objavila Smoking Gun traku, koja pokazuje da je Nixon od početka učestvovao u zataškavanju provale u Watergate.
  • 8. 8. - Richard Nixon objavio da podnosi ostavku.
  • 9. 8. - Gerald Ford je novi predsednik SAD (jedini koji nije učestvovao na predsedničkim izborima).

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 8. 9. - TWA Flight 841 pao u Jonsko more, oboren bombom - prvi poznati slučaj samoubilačke misije.
  • 10. 9. - Portugal priznao nezavisnost Gvineje Bisau (proglašena prethodne godine).
  • 12. 9. - Vojna hunta Derg zbacila Haila Selasija, cara Etiopije.
  • 23. 9. - BBC započinje servis Ceefax (teletekst).
  • 23. 9. - Fordov govor na međunarodnoj energetskoj konferenciji u Detroitu: suverene nacije ne mogu dozvoliti da im sudbinu određuje nameštanje cena sirovina, zaobilazno preti ratom.

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Rekonstrukcija Lucy

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Mamutica u Zagrebu

Tokom godine[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Izmišljena Rubikova kocka.
  • Sukob između lidera SKJ i filozofa - "Praxis-ovaca" u Zagrebu i Beogradu (osam profesora sa Filozofskog fakulteta), naročito u prvih pet meseci godine[3] Takođe i poslednja Korčulanska letnja škola.
  • Američka firma Westinghouse odabrana za gradnju nuklearke u Krškom (projekat vredan 518 miliona dolara, najveći ikada finansiran američkim i evropskim novcem, tj. kreditima)[3].
  • Šah: Jugoslavija druga na turniru u Nici, Ljubomir Ljubojević osvojio turnir u Las Palmasu.


1974. u temama[uredi - уреди | uredi izvor]

Rukovodstvo SFRJ [3]:


Stekli nezavisnost (gerila u Gvineji Bisau proglasila nezavisnost 1973, priznata ove godine):

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1974.

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1974. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Yugoslav Authors Protest Against Publication of Soviet Articles, Zdenko Antić, OSA - RFE
  2. Oil problems in Yugoslavia - new pipeline to serve Eastern Europe, OSA - Radio Free Europe
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6 3.7 Yugoslavia 1974, Slobodan Stanković, Radio Free Europe, na Osa Archivum
  4. Austria and US Security, John M. Luchak, p. 93
  5. Sabrina Ramet, Tri Jugoslavije...
  6. Yugoslav-North Korean Relations Improving, S.Stanković, OSA-RFE
  7. Bajec, Dolničar, 1981, str. 289
  8. Fototeka MIJ - Na glasanju za delegate mesnih, opštinskih i društveno-političkih veća. foto.mij.rs
  9. Bajec, Dolničar, 1981, str. 229
  10. 21. Pulski filmski festival. arhiv.pulafilmfestival.hr
  11. An Army General is Yugoslavia's New Police Minister OSA - RFE
Literatura
  • Milan Bajec, Ivan Dolničar (1981). Jugoslavija 1941-1981, Beograd: Eksport pres.

Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]


Vidi takođe: Godišnji kalendar - Dnevni kalendar