1982

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije

< | 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek | >
< | 1950-e | 1960-e | 1970-e | 1980-e | 1990-e | 2000-e | 2010-e | >
<< | < | 1978. | 1979. | 1980. | 1981. | 1982. | 1983. | 1984. | 1985. | 1986. | > | >>


Ovo je članak o godini 1982.
1982 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1982
MCMLXXXII
Ab urbe condita 2735
Islamski 1402 – 1403
Iranski 1360 – 1361
Hebrejski 5742 – 5743
Bizantski 7490 – 7491
Koptski 1698 – 1699
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2037 – 2038
 - Shaka Samvat 1904 – 1905
 - Kali Yuga 5083 – 5084
Kineski
 - Kontinualno 4618 – 4619
 - 60 godina Yang Voda Pas
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11982
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1982 (MCMLXXXII) bila je redovna godina koja počinje u petak po gregorijanskom kalendaru.

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • januar - U Čehoslovačkoj se izdaju pasoši koji vrede samo za Jugoslaviju, kako bi se sprečili prebezi na zapad.
  • 6. 1. - Izvešteno da je na južnom Jadranu nađeno nešto nafte.
  • 9. 1. - Nakon ranjavanja Srpkinje kod Peći, "Politika" piše da su Srbi na Kosovu izloženi "fašističkom terorizmu".
  • 13. 1. - 19. plenum CK SK Srbije - rezolucijom se naglašava "jedinstvo i zajedništvo" Srbije i njenih pokrajina (nakon zagrejane debate u decembru, "otvaranje srpskog pitanja"[1]).
  • 13. 1. - Milka Planinc, preds. CK SK Hrvatske, predložena za preds. Saveznog izvršnog veća (SIV).
  • 15. 1. - Članak u "Komunistu" o opasnostima širenja "panislamskih ideja"[2].
  • 21. 1. - Socijalistički savez Beogradskog univerziteta kritikuje studentske časopise "Vidici" i "Student" za "kriptografsko" značenje reči i zastupanje "terorističkih" teorija[3].
  • 31. 1. - 7. 2. - Svetsko prvenstvo u skijanju (Schladming, Austrija). Medalje osvojili Boris Strel (bronzana, veleslalom) i Bojan Križaj (srebrna, slalom).
  • januar - Peticija beogradskih intelektualaca skupštini Srbije povodom milicijskog uznemiravanja potpisnika peticije protiv ratnog stanja u Poljskoj.
  • koncem siječnja - Nadbiskup Franjo Kuharić odbija nazočiti novogodišnjem prijemu u Hrvatskom saboru (loši odnosi crkve i države).
  • januar-februar - Na koncertu Riblje čorbe u Zagrebu u gužvi stradala jedna devojka; istovremeno imaju problema zbog stihova "Za ideale ginu budale".
  • januar-april - Izbori delegata na svim nivoima u SFRJ[4].

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 2. - Osnovana labava konfederacija Senegambija (Senegal + Gambija), trajala do 1989.
  • 1. 2. - Rafinerija Rijeka prekinula rad zbog nestašice nafte (tokom meseca restrikcije struje u Beogradu i Zagrebu, takođe nestašica benzina).
  • 2. 2. - Masakr u Hami, Sirija (vlasti protiv Muslimanskog bratstva).
  • 14. 2. - Rasturene albanske demonstracije u Prištini.
  • 23. 2. - MMF odobrio 700 miliona dolara Jugoslaviji (druga rata stand-by kredita od 2,2 milijarde iz februara 1981).
  • februar - Otvoreno pismo nekih sveštenika SPC patrijarhu Germanu, u kojem se traži da Crkva prekine ćutanje i preduzme nešto da spreči "izumiranje srpskog naroda" na Kosovu.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 4. - SAD formalno Panami vratile Panamski kanal.
  • 2. 4. - Falklandski rat: Argentinske vojne snage iskrcale se na Folklandske Otoke (Malvini), britansku koloniju u Južnom Pacifiku, koji su čuvala 84 britanska marinca (sutradan invazija i na Južnu Georgiju).
  • 4. 4. - Sovjetski ino. ministar Andrej Gromiko stigao u posetu Jugoslaviji.
  • 9. 4. - "Rezime mišljenja..." Veća republika i pokrajina SFRJ - pogoršanje ekonomske situacije rezultat pogrešne razvojne politike u poslednjih 10 godina ("zatvaranje prema svetskoj privredi i enormno širenje potrošnje... u svim oblastima").
  • 13. 4. - Predsedništvo SFRJ proklamovalo novi Zakon o opštenarodnoj odbrani.
  • 17. 4. - "Patriran" ustav Kanade (tj. njen parlament umesto britanskog može donositi amandmane na njega), čime je ona stekla punu političku nezavisnost.
  • 22. 4. - Poslednje obraćanje Veselina Đuranovića, predsednika SIV-a, Skupštini: problem otplate inostranih kredita je najvažniji (4,5 milijarde dolara glavnice i kamate).
  • 23. 4. - U Britaniji pušten u prodaju ZX Spectrum.
  • 24. 4. - Pjesma Eurovizije: pobjedila njemačka pjevačica Nicole, jugoslovenska "Aska" 14.
  • 25. 4. - Izrael završava povlačenje sa Sinaja u skladu sa Egipatsko-izraelskim mirovnim ugovorom.
  • 29. 4. - Socijalistički savez radnog naroda Jugoslavije odobrio predloženi sastav SIV-a Milke Planinc (predsednica CK SK Hrvatske, smatra se "liberalnom" u ekonomiji).
  • april - Apel za zaštitu srpskog naroda i njihovih svetih spomenika na Kosovu - pismo 21 sveštenika, monaha i monahinje (među kojima i Atanasije Jevtić, Amfilohije Radović i Irinej Bulović).
  • april (avgust?) - "Krajgerova komisija" predala svoj izveštaj (Dugoročni program ekonomske stabilizacije).

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 2. 7. - Larry Walters iz Kalifornije poleteo u stolici sa prikačenim balonima do 4900 m visine.
  • 2 - 4. 7. - Konferencija u Tirani ističe "ilirsko-albanski" kontinuitet i "autohtonost Albanaca na njihovim istorijskim teritorijama", pod kojima se smatraju i delovi Jugoslavije i Grčke.
  • 9. 7. - U Beogradu organizovane demonstracije podrške PLO, za vreme kojih je šestoro (sedmoro?[10]) studenata razvilo plakat poljske Solidarnosti - milicija ih uhapsila (osuđeni na 60 dana zatvora).
  • 9. 7. - Izvesni Michael Fagan ušao u spavaću sobu britanske kraljice Elizabete.
  • 11. 7. - Finale Svetskog kupa: Italija - Zapadna Nemačka 3:1.
  • 19. 7. - Zapadnonemački komandoski tim oslobodio četvoro otete dece, po dvoje jugoslovenske i američke i uhapsio kidnapera u Crnoj Gori (???).
  • 21 - 30. 7. - 29. Pulski filmski festival: Velika zlatna arena nije dodijeljena[11].
  • 30. 7. - Prilikom protesta zbog hapšenja studenata 9. jula uhapšen Boris Tadić, budući predsednik Srbije (osuđen na 25 dana zatvora).
  • 30. 7. - SIV objavio šestomesečno zamrzavanje cena roba i usluga i prodaje na kredit (mera protiv inflacije).
  • jul - ? Osuđeno preko 60 Albanaca zbog pripadnosti "tajnoj grupi" koja je agitovala za republiku Kosovo.

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

  • oktobar? - Crvena Zvezda - Barselona 2:4, Maradona dao lep gol lob udarcem.
  • 1. 10. - Helmut Kohl (CDU) nemački kancelar umesto Helmuta Šmita (SPD) - do 1998.
  • 1. 10. - Sony CDP-101 je prvi komercijalni CD uređaj na svetu (oko $730).
  • 8. 10. - Zabranjena poljska "Solidarnost" (suspendovana prošlog decembra).
  • 15. 10. - Usvojene radikalne mere štednje u SFRJ usled nestašice energije i 20 milijardi dolara duga: za putovanje u inostranstvo potrebno položiti depozit od 5000 dinara (oko 100 dolara) za godinu dana; ograničenje potrošnje električne energije i goriva, veličine hleba, temperature u stanovima (stupa na snagu 20.10.)[14].
  • 17. 10. - SIV ograničava količinu novca koja se može izneti iz zemlje ("crna nedelja" za trgovinu u Trstu).
  • 20. 10. - SFRJ: benzin i dizel se od sada dobijaju na bonove (40 litara mesečno za automobile).
  • 20. 10. - Katastrofa na Lenjinovom stadionu (danas Lužnjiki) u Moskvi - u stisci poginulo 66 osoba na utakmici Spartak-Haarlem.
  • 21 - 23. 10. - U Zagrebu VI Svetski kup u gimnastici. Dominira Kinez Li Ning sa osvojenih 6 od 7 zlatnih medalja (na otvaranju pekinških Olimpijskih igara 2008. on će zapaliti olimpijsku vatru).
  • 22. 10. - Devalvacija dinara sa oko 52,6 na oko 62,9 za američki dolar (želi se uvećati izvoz).
  • 22. 10. - Prikazan film First Blood, prvi iz serijala o Rambou.
  • 25. 10. - Nikolae Čaušesku u poseti Jugoslaviji.
  • 28. 10. - Pobeda socijalista u Španiji, Felipe González postaje premijer 1. 12. (traje do 1996).

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 3. 12. - Caspar Weinberger, američki ministar odbrane, stigao u posetu Jugoslaviji (u Dubrovnik, zbog magle u Batajnici) - predao Reganovo pismo koje podvlači značaj nezavisnosti SFRJ i pomoć za njenu ekonomiju.
  • 9. 12. - Sastanak ministara finansija i zvaničnika centralnih banaka SAD, Japana, Francuske, Zapadne Nemačke i V.Britanije u Frankfurtu, razgovara se o pomoći Jugoslaviji.
  • 14. 12. - Delegati savezne skupštine iznenađeni povećanjem budžeta za vojsku od 22 milijarde dinara (oko 350 miliona dolara).
  • 21. 12. - Nikaragvanska revolucija: stupio na snagu Bolandov amandman, prvi od tri akta Kongresa SAD kojima se ograničava ili zabranjuje pomoć kontrašima u borbi protiv sandinističke vlade (biće izigran u Iran-Kontra aferi 1985).
  • 26. 12. - Time magazin proglašava kompjuter za "Čoveka godine".
  • decembar - Dopisnica "Vjesnika" iz Beograda Ranka Čičak osuđena na dve i po godine nakon što je izveštavala o "svinjskoj mafiji" u Pećincima, što će izazvati talas protesta novinstva[16].

Tokom godine[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Servisiranje glavnice i kamate duga SFRJ zahteva oko 5 milijardi dolara.
  • U Ljubljani izgrađen Cankarjev dom.
  • Prvi album Lepe Brene ("Čačak").
  • Roman "Nož" Vuka Draškovića.
  • Roman "Tren 2" Antonija Isakovića i "Noć do jutra" Branka Hoffmana, govore o Golom otoku.
  • SFRJ: Godišnja inflacija oko 30%, devalvacija dinara, zaduženost oko 20 mlrd. dolara (od čega polovinu treba vratiti ove i sledeće godine[17]), najesen uvedene mere štednje.
  • Četvrta i poslednja titula u SFRJ za NK Dinamo Zagreb.
  • Završena prvi tri agregata HE Čakovec [1].
  • Inicirana akcija "Imaš kuću, vrati stan" (proveriti).

1982. u temama[uredi - уреди | uredi izvor]

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak – April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1982.

Januar/Siječanj – Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak – April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Avgust/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelova nagrada za 1982. godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. The Serbian Question -- One of Yugoslavia's Major Internal Problems, S.Stanković, RFE Research
  2. Yugoslav Officials Concerned About Pan-Islamic Nationalism, Z.Antić, RFE Research
  3. Some Yugoslav Party Quarters Concerned About the Student Press, Z.Antić, RFE Research
  4. Yugoslavia's Elections, S.Stanković, RFE Research
  5. Dedijer-Bakaric Controversy over Tito's Biography, Z.Antić, RFE Research
  6. Yugoslavia's New Federal Government Formed, S.Stanković, RFE Research
  7. The Twilight Years of Serbian Communism by Slavoljub Ðukic (Bosnia Report)
  8. Yugoslavia: Struggle over Party Unity Sharpens, Stanković, RFE Research
  9. The Aftermath of the Yugoslav Party Congress, S.Stanković, RFE Research
  10. Boris psiholog, seksolog, disident, beskućnik..., list Tabloid
  11. 29. Pulski filmski festival. arhiv.pulafilmfestival.hr
  12. Danger of Pan-Islamism in Yugoslavia?, S.Stanković, RFE Research
  13. Komisija za ljudska prava Ujedinjenih nacija (19.2. 1985). "Report on the situation of human rights in Afghanistan / prepared by the Special Rapporteur, Felix Ermacora, in accordance with Commission on Human Rights resolution 1984/55". str. 30-31. http://www.refworld.org/publisher,UNCHR,,,482994662,0.html. 
  14. "Radical Measures" Adopted in Yugoslavia
  15. Sabrina Ramet, Tri Jugoslavije...
  16. Why was Ranka Cicak Put in Prison?, Z.Antić, RFE Research
  17. Yugoslavia: Problems over Foreign Debts Continue, Stanković
  18. Explore Yugoslavia LP Album from 1982 on Discogs. discogs.com (pristup. 31. 5. 2016.)
  • Collier's Year Book za 1982. (Microsoft Encarta 2004).

Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]