1979

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Ovo je članak o godini 1979.
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1940-e  1950-e  1960-e  – 1970-e –  1980-e  1990-e  2000-e
Godine: 1976 1977 197819791980 1981 1982
1979 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1979
MCMLXXIX
Ab urbe condita 2732
Islamski 1399 – 1400
Iranski 1357 – 1358
Hebrejski 5739 – 5740
Bizantski 7487 – 7488
Koptski 1695 – 1696
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2034 – 2035
 - Shaka Samvat 1901 – 1902
 - Kali Yuga 5080 – 5081
Kineski
 - Kontinualno 4615 – 4616
 - 60 godina Yin Zemlja Koza
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11979
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1979 (MCMLXXIX) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru.

  • Međunarodna godina deteta (UN).

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Homeinijev povratak

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 3. - Kuvajtski tornjevi otvoreni za javnost (građevinske radove izveo beogradski Energoprojekt).
  • 1. 3. - Izbori u Španiji, prvi nakon donošenja novog ustava: slični rezultati kao 1977, vladajuća Unija demokratskog centra ima relativnu većinu, socijalisti drugi.
  • 1. 3. - Referendum o uvođenju škotske skupštine - većina je "za" ali ispod cenzusa od 40% ukupnog elektorata - ovo će biti povod za izglasavanje nepoverenja britanskoj vladi. Istovremeno, Vels glasa protiv zasebne skupštine (→ 1997).
  • 5. 3. - Svemirska letjelica Voyager 1 u najbližem prolazu pored Jupitera, poslala je prve snimke Jupiterovih prstenova. Otkriveni su i sateliti Metida i Teba, u julu i Adrasteja.
  • 15. 3. - General João Figueiredo novi predsednik Brazila (do 1985), poslednji iz vojnog režima.
  • 15 - 20. 3. - Heratska pobuna naroda i dela vojske protiv vlasti DR Afganistana, ubijeno i nekoliko sovjetskih savetnika.
  • 16. 3. - Prikazan film The China Syndrome o TV reporterki koja otkriva zataškavanje problema sigurnosti u nuklearnoj elektrani.
  • 16. 3. - Okončan Kinesko-vijetnamski rat, obe strane tvrde da su pobedile.
  • 17. 3. - Izvršni savet Beograda zaključio da cene kvadrata stana budu 15.000 do 17.500 dinara.
  • 22. 3. - Sednica Predsedništva SFRJ i Predsedništva CK SKJ u Igalu.
  • 25. 3. - Prihvaćen predlog Narodne banke Jugoslavije da se izda kovani novac od 25 para, jer se petoparac gubi iz opticaja.
Sadat, Karter i Begin

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • mart/april - Kampanja protiv disidentske aktivnosti u SFRJ, Milovan Đilas upozoren 21. 3. da će biti preduzete "najenergičnije mere"[3].
  • april, početkom - CK SKJ doneo zaključke o sprovođenju Titove inicijative od prošlog novembra, o doslednijem ostvarivanju načela kolektivnog rada, odlučivanja i odgo­vornosti, u svim organima i organizacijama i na svim nivoima — od ko­mune do Federacije; slede sednice konferencija svih društveno-političkih orga­nizacija (Socijalistički savezi, Sindikat, Savezi socijalističke omladine i Savezi boraca), uveden jednogodišnji mandat za njihove predsednike; u skladu s tim već počinje rad na izmeni Ustava[4].
  • 1. 4. - Proglašena Islamska Republika Iran, nakon dvodnevnog referenduma u kome je navodno 99% glasača bilo "za".
  • 2. 4. - Propust antraksa iz vojnog objekta u Sverdlovsku, SSSR, broj mrtvih se procenjuje na stotinak.
  • 2. 4. - Zatvaranjem britanske vojne baze, Malta stekla punu nezavisnost čime je okončano gotovo 80 godina dugo britansko prisustvo na tom ostrvu.
  • 3. 4. - Zvonko Bušić i još troje, osuđeni prošle godine u SAD na doživotni zatvor zbog otmice aviona 1976, dobili pravo na pomilovanje posle 31. 12..
  • 4. 4. - U Pakistanu pogubljen bivši predsjednik Vlade Zulfikar Ali Buto koji je svrgnut vojnim udarom 1977. godine.
  • 5. 4. - KK Bosna postala prvak Evrope u Grenoblu.
  • 7. 4. - Pogubljen/ubijen bivši iranski premijer Amir-Abbas Hoveyda.
  • 9. 4. - 51. dodjela Oscara: najbolji film je "Lovac na jelene", ukupno pet nagrada od devet nominacija.
  • 10. 4. - U SAD potpisan Zakon o odnosima sa Tajvanom.
  • 10. 4. - Kraj Ugandsko-tanzanijskog rata: tanzanijske trupe okupirale glavni grad Ugande, diktator Idi Amin bježi u Libiju pa Saudijsku Arabiju.

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Margaret Thatcher, premijer UK 1979-90

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 6. - Flag of Zimbabwe Rhodesia.svg Poslije devedeset godina ukinuta vladavina bijele manjine u Rodeziji - prvi crni premijer je Abel Muzorewa, država se privremeno zove Zimbabwe Rhodesia (do decembra).
  • 2. 6. - Papa Ivan Pavao II. stigao u posjetu rodnoj Poljskoj, prvi posjet jednog pape nekoj komunističkoj zemlji ("devet dana koji su promijenili svijet").
  • 2. 6. - U Los Angelesu donesen zakon o gay pravima (ili 8. 7.).
  • 3. 6. - Izbori u Italiji, komunisti i dalje jaki drugi ali izgubili 33 mesta.
  • 3. 6. - Izboj naftnog izvora Ixtoc I u Meksičkom zalivu, ističu stotine miliona galona nafte (najteži incident do 2010).
  • 4. 6. - General i šef države Gane Fred Akuffo zbačen vojnim udarom - na vlast prvi put dolazi zrakoplovni satnik Jerry Rawlings (šef države odn. predsjednik 1979. i 1981-2001).
  • 7. 6. - Prvi direktni izbori za Evropski parlament u tada 9-članoj EZ.
  • 8. 6. - Od 11 članova Saveta za narodnu odbranu SFRJ, šest su generali; u saveznom Savetu za zaštitu ustavnog poretka su dvojica generala od osam članova (ocenjeno kao porast uticaja vojske u Jugoslaviji)[8].
  • 11. 6. - Bryan Allen preleteo La Manche letelicom na ljudski pogon Gossamer Albatross (pribl. "paučinasti albatros").
  • 15. 6. - Objavljeno da je gen. Ivan Mišković postavljen za predsednika Saveta za civilnu zaštitu (bio sklonjen 1973)[8].
  • jun - McDonald's uveo Happy Meal za decu.
  • 16. 6. - Islamistička pobuna u Siriji — Masakr u alepskoj artiljerijskoj školi: pripadnici Muslimanskog bratstva ubili između 50 i 83 alavitska kadeta.
  • 18. 6. - Bečki samit: SAD i SSSR (Karter i Brežnjev) potpisuju sporazum SALT II o ograničenju strateškog naoružanja (američka desnica kritikuje sporazum, Senat ga nije ratifikovao zbog invazije na Afganistan).
  • 18/19. 6. - Teretni voz sa tri lokomotive i 30 vagona pao u provaliju kod Titograda, poginula trojica mašinovođa.
  • 20. 6. - Srpski emigrant Nikola Kavaja oteo avion u SAD, tražio puštanje oca Stojiljka Kajevića, zamišljao da obruši avion na "CK" u Beogradu i ubije Tita[9][10][11].
  • 20. 6. - Vojnik nikaragvanske nacionalne garde ubio američkog novinara ABC-a Billa Stewarta i njegovog prevodioca - revolt prema Somozinom režimu u SAD.
  • 25. 6. - Komandant NATO-a Alexander Haig preživeo u Belgiji napad Frakcije Crvene Armije.

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Originalni Sony-jev Walkman
Sadam Husein, predsednik Iraka 1979-2003.

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Pioneer 11 i Saturn (umetnička vizija)
  • 13. 8. - Nemački brod Cap Anamur stiže u Južnokinesko more gde će u narednih sedam godina spasiti 11.300 vijetnamskih izbeglica (Boat people).
  • 15. 8. - Autobus sleteo u provaliju kod Novog Sada nakon sudara sa kamionom, 14 poginulih.
  • 17. 8. - Monty Python's Life of Brian prikazan u SAD, u novembru u UK.
  • 23. 8. - Iranska armija počinje s bombardovanjem kurdskih gradova.
  • 27. 8. - IRA ubila Lorda Mauntbatena i još četvoro na brodici; istog dana u zasedi ubijeno 18 britanskih vojnika.
  • 28. 8. - U Brazilu amnestirani politički zatvorenici osuđeni 1961-78.
  • avgust - Beogradski fantom: Vlada Vasiljević tokom deset noći juri ulicama ukradenim belim Porscheom 911, pred mnogobrojnom "publikom".
  • avgust/septembar - Uragan David pogađa Karibe, naročito Dominiku (29. 8., 56 mrtvih) i Dominikansku Republiku (31. 8., 2.000 mrtvih).

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 11. - Iranski ajatolah Homeini poziva na demonstracije i napade na američke i izraelske interese.
  • 1. 11. - Bolivijski general Alberto Natusch zbacuje predsednika Guevaru krvavim pučem, ali suočen je s prevelikim otporom.
  • 2. 12. - U Parizu ubijen gangster Jacques Mesrine.
  • 2 - 4. 11. - Titova poseta Rumuniji, njegovo poslednje inostrano putovanje.
  • 3. 11. - U Greensboro, North Carolina, tokom mitinga "Smrt Klanu" ubijena petorica komunista od strane Ku Klux Klana i neonacista.
Iranska talačka kriza - studenti ulaze u ambasadu SAD
  • 4. 11. - Iranska talačka kriza počinje: 3.000 radikala zauzima američku ambasadu u Teheranu i zarobljava 90 ljudi, od kojih 53-oje Amerikanaca - traže izručenje Šaha iz SAD (kriza traje do januara 1981).
  • 6. 11. - Usvojeno da će Tajvan učestvovati na sportskim takmičenjima pod nazivom Kineski Taipei.
  • 9. 11. - Pogrešna nuklearna uzbuna u NORAD-u.
  • 10. 11. - Voz od 106 vagona sa eksplozivom i otrovnim hemikalijama zglajzao u Mississauga (Ontario), zbog čega je evakuisano 200.000 ljudi.
  • 13. 11. - Ronald Reagan objavljuje da će se dogodine kandidovati za predsednika SAD.
  • 13. 11. - Londonski The Times ponovo izlazi nakon više od 11 meseci štrajka.
  • 15. 11. - Premijerka Thatcher objavila da je Anthony Blunt bio "četvrti čovek" Kembričkog špijunskog kruga.
  • novembar - Sirijske vlasti uhapsile alepskog šejha Zaina al-Din Khairallu, u gradu dolazi do talasa demonstracija, štrajkova i napada na kancelarije partije Baas.
  • 16. 11. - Predsednica donjeg doma bolivijskog kongresa Lidia Gueiler Tejada postaje prelazna predsednica (do sledećeg jula).
  • 16. 11. - Otvorena prva linija Bukureštanskog metroa.
  • 19. 11. - Ajatolah Ruholah Homeini zapovijeda oslobođenje 13 talaca - žena i crnaca - zatočenih u američkoj ambasadi u Teheranu.
  • 20. 11. - Zauzeće Velike džamije: prvog dana islamske 1400. godine, militanti na čelu sa Juhayman al-Otaibijem zauzeli Veliku džamiju u Meki.
  • 20. 11. - Otvoren Islamski centar u Beču, sa prvom džamijom u Austriji.
  • 21. 11. - Nakon što je Homeini rekao da su Amerikanci zauzeli Veliku džamiju, besna gomila zapalila američku ambasadu u Islamabadu, Pakistan.
  • 26. 11. - PIA Flight 740: pakistanski avion pao nakon poletanja kod Džede u Saudi Arabiji, 156 mrtvih.
  • 26. 11. - Qatifska pobuna šiita i levičara u Saudi Arabiji - razbijena 3. decembra.
  • 28. 11. - Air New Zealand Flight 901: novozelandski avion "DC-10" udario u planinu Erebus na Antarktiku, što nije preživio niko od 257 putnika i članova posade.
  • 29 - 30. 11. - Papa Ivan Pavao II. u poseti carigradskom patrijarhu Atenagori.
  • 30. 11. - Izdat album The Wall grupe Pink Floyd.

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Spomenik Karađorđu na beogradskom Vračaru
Afgansko-sovjetski rat - sovjetska invazija

Tokom godine[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Početak vidnijeg opadanja jugoslovenske ekonomije (ove godine trgovinski deficit 6,4 mlrd. dolara i deficit platnog bilansa 3,4 milijarde, inflacija 30%) - od stranih faktora: Naftni šok 1979 (račun za naftu 3,5 mlrd. dolara, pet puta više nego 1975) i svetska recesija; domaći uzroci: Srednjoročni plan ekonomskog razvoja 1976-80 s velikom investicionom potrošnjom, što sa deficitom platnog bilansa izaziva skok zaduženosti sa 5,8 na 15 mlrd. dolara[18][19].
  • U SFRJ 2,4 miliona zahteva za pasoš, odbijeno 26.000, od čega 2.350 zbog "javne bezbednosti" (Jugosloveni ostvarili 24 miliona prelazaka granice)[20].
  • Opširan članak o Zagrebu u NYT[21].
  • Prvi singl grupe Azra (Balkan / A šta da radim).
  • Nastala grupa Haustor.
  • Gari Kasparov pobedio na svom prvom međunarodnom turniru, u Banjoj Luci.
  • Slučaj "Big Ben" u Zagrebu - uprava tog kluba odlučila udaljiti "hašomane" - časopis "Polet" indirektno pozvao na demonstracije protiv kluba (bez presedana) [1].
  • Završen rad na izdavanju sabranih dela Marksa, Engelsa i Lenjina (priredio Institut za međunarodni radnički pokret, izdala beogradska Prosveta).
  • U Kini uvedena Politika jednog deteta (od 2016. dva deteta).
  • VisiCalc je prvi komercijalni program za spreadsheet (tabelarna izračunavanja), od ove godine se prodaje i tekstualni procesor WordStar.
  • Prvi put dodeljena Pritzkerova nagrada za arhitekturu.
  • Vrhunac proizvodnje nafte po glavi stanovnika: 5,5 barela godišnje, kasnije oko 4,5.

1979. u temama[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Neka vozila uvedena 1979

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak – April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Avgust/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1979.

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelove nagrade[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Skrozza, Tamara (3. februar 2005). Dinastija iz šerbeta s hlebom. Vreme
  2. "World News Briefs". FEB. 9, 1979. http://www.nytimes.com/1979/02/09/archives/world-news-briefs-3-held-in-sydney-in-plot-to-cut-water-supply.html. pristupljeno September 18, 2016. 
  3. "YUGOSLAVIA MOVING AGAINST DISSIDENTS". APRIL 8, 1979. http://www.nytimes.com/1979/04/08/archives/yugoslavia-moving-against-dissidents-djilas-is-warned-by-secret.html. pristupljeno September 18, 2016. 
  4. Bajec, Dolničar, 1981, str. 316
  5. "Croatian Community Is Upset by Blasts". JUNE 9, 1979. http://www.nytimes.com/1979/06/09/archives/croatian-community-is-upset-by-blasts-identification-of-victims.html?_r=0. pristupljeno September 18, 2016. 
  6. "Clashing Yugoslav‐Americans Studied by Grand Jury". JUNE 21, 1979. http://www.nytimes.com/1979/06/21/archives/clashing-yugoslavamericans-studied-by-grand-jury-theory-on-secret.html. pristupljeno September 18, 2016. 
  7. "Around the Nation". MAY 25, 1979. http://www.nytimes.com/1979/05/25/archives/around-the-nation-4-serbians-are-convicted-of-plotting-to-kill.html. pristupljeno September 18, 2016. 
  8. 8.0 8.1 More Power for Army Generals in Yugoslavia, Slobodan Stanković, OSA - RFE
  9. "Priest Sees No Contradiction in His Terrorist Acts". JULY 12, 1979. http://www.nytimes.com/1979/07/12/archives/priest-sees-no-contradiction-in-his-terrorist-acts-a-lot-of-pride.html. pristupljeno September 18, 2016. 
  10. "New F.B.I. Crisis Control Center A Key to Saving 136 in Hijacking". JUNE 25, 1979. http://www.nytimes.com/1979/06/25/archives/new-fbi-crisis-control-center-a-key-to-saving-136-in-hijacking.html. pristupljeno September 18, 2016. 
  11. "Serbian Hijacker Surrenders as Jetliher From New York Lands in Ireland". JUNE 22, 1979. http://www.nytimes.com/1979/06/22/archives/serbian-hijacker-surrenders-as-jetliner-from-new-york-lands-in.html. pristupljeno September 18, 2016. 
  12. 26. Pulski filmski festival. arhiv.pulafilmfestival.hr
  13. Hronologija života i rada Milovana Đilasa
  14. "Djilas, Yugoslav Dissident, Faces Jail in Underground Journal Case". OCT. 16, 1979. http://www.nytimes.com/1979/10/16/archives/djilas-yugoslav-dissident-faces-jail-in-underground-journal-case.html. pristupljeno September 18, 2016. 
  15. Storm Over an Art Exhibition in Belgrade, Zdenko Antić, Open Society Archives - Radio Free Europe
  16. Conflict Between A Dead and A Living Yugoslav Writer, Slobodan Stanković, OSA - RFE
  17. Gulf War Endangers Yugoslav Oil Supply, Antić, RFE Res.
  18. Yugoslavia's Foreign Debts, Zdenko Antić, RFE Research
  19. Yugoslavia's Economic Difficulties, Zdenko Antić, OSA-RFE Research
  20. Yugoslavs Free to Travel Abroad, Slobodan Stanković, Radio Free Europe Research
  21. "What's Doing in ZAGREB". NOV. 18, 1979. http://www.nytimes.com/1979/11/18/archives/whats-doing-in-zagreb.html. pristupljeno September 18, 2016. 
  22. Explore Yugoslavia LP Album from 1979 on Discogs. discogs.com (pristup. 15. 8. 2016.)
Literatura
  • Collier's Year Book za 1979. (Microsoft Encarta 2004)
  • Milan Bajec, Ivan Dolničar (1981). Jugoslavija 1941-1981, Beograd: Eksport pres.

Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]