1979

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Ovo je članak o godini 1979.
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1940-e  1950-e  1960-e  – 1970-e –  1980-e  1990-e  2000-e
Godine: 1976 1977 197819791980 1981 1982
1979 u drugim kalendarima
Gregorijanski 1979
MCMLXXIX
Ab urbe condita 2732
Islamski 1399 – 1400
Iranski 1357 – 1358
Hebrejski 5739 – 5740
Bizantski 7487 – 7488
Koptski 1695 – 1696
Hindu kalendari
 - Vikram Samvat 2034 – 2035
 - Shaka Samvat 1901 – 1902
 - Kali Yuga 5080 – 5081
Kineski
 - Kontinualno 4615 – 4616
 - 60 godina Yin Zemlja Koza
(od kineske N. g.)
Holocenski kalendar 11979
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1979 (MCMLXXIX) bila je redovna godina koja počinje u ponedjeljak po gregorijanskom kalendaru.

  • Međunarodna godina deteta (UN).
1979:
123456789101112
RođenjaSmrti

Događaji[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Homeinijev povratak

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 3. - Kuvajtski tornjevi otvoreni za javnost (građevinske radove izveo beogradski Energoprojekt).
  • 1. 3. - Izbori u Španiji, prvi nakon donošenja novog ustava: slični rezultati kao 1977, vladajuća Unija demokratskog centra ima relativnu većinu, socijalisti drugi.
  • 1. 3. - Referendum o uvođenju škotske skupštine - većina je "za" ali ispod cenzusa od 40% ukupnog elektorata - ovo će biti povod za izglasavanje nepoverenja britanskoj vladi. Istovremeno, Vels glasa protiv zasebne skupštine (→ 1997).
  • 5. 3. - Svemirska letjelica Voyager 1 u najbližem prolazu pored Jupitera, poslala je prve snimke Jupiterovih prstenova. Otkriveni su i sateliti Metida i Teba, u julu i Adrasteja.
  • 15. 3. - General João Figueiredo novi predsednik Brazila (do 1985), poslednji iz vojnog režima.
  • 15 - 20. 3. - Heratska pobuna naroda i dela vojske protiv vlasti DR Afganistana, ubijeno i nekoliko sovjetskih savetnika.
  • 16. 3. - Prikazan film The China Syndrome o TV reporterki koja otkriva zataškavanje problema sigurnosti u nuklearnoj elektrani.
  • 16. 3. - Okončan Kinesko-vijetnamski rat, obe strane tvrde da su pobedile.
  • 17. 3. - Izvršni savet Beograda zaključio da cene kvadrata stana budu 15.000 do 17.500 dinara.
  • 22. 3. - Sednica Predsedništva SFRJ i Predsedništva CK SKJ u Igalu.
  • 25. 3. - Prihvaćen predlog Narodne banke Jugoslavije da se izda kovani novac od 25 para, jer se petoparac gubi iz opticaja.
Sadat, Karter i Begin

April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • mart/april - Kampanja protiv disidentske aktivnosti u SFRJ, Milovan Đilas upozoren 21. 3. da će biti preduzete "najenergičnije mere"[3].
  • april, početkom - CK SKJ doneo zaključke o sprovođenju Titove inicijative od prošlog novembra, o doslednijem ostvarivanju načela kolektivnog rada, odlučivanja i odgo­vornosti, u svim organima i organizacijama i na svim nivoima — od ko­mune do Federacije; slede sednice konferencija svih društveno-političkih orga­nizacija (Socijalistički savezi, Sindikat, Savezi socijalističke omladine i Savezi boraca), uveden jednogodišnji mandat za njihove predsednike; u skladu s tim već počinje rad na izmeni Ustava[4].
  • 1. 4. - Proglašena Islamska Republika Iran, nakon dvodnevnog referenduma u kome je navodno 99% glasača bilo "za".
  • 2. 4. - Propust antraksa iz vojnog objekta u Sverdlovsku, SSSR, broj mrtvih se procenjuje na stotinak.
  • 2. 4. - Zatvaranjem britanske vojne baze, Malta stekla punu nezavisnost čime je okončano gotovo 80 godina dugo britansko prisustvo na tom ostrvu.
  • 3. 4. - Zvonko Bušić i još troje, osuđeni prošle godine u SAD na doživotni zatvor zbog otmice aviona 1976, dobili pravo na pomilovanje posle 31. 12..
  • 4. 4. - U Pakistanu pogubljen bivši predsjednik Vlade Zulfikar Ali Buto koji je svrgnut vojnim udarom 1977. godine.
  • 5. 4. - KK Bosna postala prvak Evrope u Grenoblu.
  • 7. 4. - Pogubljen/ubijen bivši iranski premijer Amir-Abbas Hoveyda.
  • 9. 4. - 51. dodjela Oscara: najbolji film je "Lovac na jelene", ukupno pet nagrada od devet nominacija.
  • 10. 4. - U SAD potpisan Zakon o odnosima sa Tajvanom.
  • 10. 4. - Kraj Ugandsko-tanzanijskog rata: tanzanijske trupe okupirale glavni grad Ugande, diktator Idi Amin bježi u Libiju pa Saudijsku Arabiju.

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Margaret Thatcher, premijer UK 1979-90

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 6. - Flag of Zimbabwe Rhodesia.svg Poslije devedeset godina ukinuta vladavina bijele manjine u Rodeziji - prvi crni premijer je Abel Muzorewa, država se privremeno zove Zimbabwe Rhodesia (do decembra).
  • 2. 6. - Papa Ivan Pavao II. stigao u posjetu rodnoj Poljskoj, prvi posjet jednog pape nekoj komunističkoj zemlji ("devet dana koji su promijenili svijet").
  • 2. 6. - U Los Angelesu donesen zakon o gay pravima (ili 8. 7.).
  • 3. 6. - Izbori u Italiji, komunisti i dalje jaki drugi ali izgubili 33 mesta.
  • 3. 6. - Izboj naftnog izvora Ixtoc I u Meksičkom zalivu, ističu stotine miliona galona nafte (najteži incident do 2010).
  • 4. 6. - General i šef države Gane Fred Akuffo zbačen vojnim udarom - na vlast prvi put dolazi zrakoplovni satnik Jerry Rawlings (šef države odn. predsjednik 1979. i 1981-2001); kasnije tokom meseca streljana trojica ranijih vojnih šefova države: Acheampong, Afrifa i Akuffo.
  • 7. 6. - Prvi direktni izbori za Evropski parlament u tada 9-članoj EZ.
  • 8. 6. - Od 11 članova Saveta za narodnu odbranu SFRJ, šest su generali; u saveznom Savetu za zaštitu ustavnog poretka su dvojica generala od osam članova (ocenjeno kao porast uticaja vojske u Jugoslaviji)[8].
  • 11. 6. - Bryan Allen preleteo La Manche letelicom na ljudski pogon Gossamer Albatross (pribl. "paučinasti albatros").
  • 15. 6. - Objavljeno da je gen. Ivan Mišković postavljen za predsednika Saveta za civilnu zaštitu (bio sklonjen 1973)[8].
  • jun - McDonald's uveo Happy Meal za decu.
  • 16. 6. - Islamistička pobuna u Siriji — Masakr u alepskoj artiljerijskoj školi: pripadnici Muslimanskog bratstva ubili između 50 i 83 alavitska kadeta.
  • 18. 6. - Bečki samit: SAD i SSSR (Karter i Brežnjev) potpisuju sporazum SALT II o ograničenju strateškog naoružanja (američka desnica kritikuje sporazum, Senat ga nije ratifikovao zbog invazije na Afganistan).
  • 18/19. 6. - Teretni voz sa tri lokomotive i 30 vagona pao u provaliju kod Titograda, poginula trojica mašinovođa.
  • 20. 6. - Srpski emigrant Nikola Kavaja oteo avion u SAD, tražio puštanje oca Stojiljka Kajevića, zamišljao da obruši avion na "CK" u Beogradu i ubije Tita[9][10][11].
  • 20. 6. - Vojnik nikaragvanske nacionalne garde ubio američkog novinara ABC-a Billa Stewarta i njegovog prevodioca - revolt prema Somozinom režimu u SAD.
  • 25. 6. - Komandant NATO-a Alexander Haig preživeo u Belgiji napad Frakcije Crvene Armije.

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Originalni Sony-jev Walkman
Sadam Husein, predsednik Iraka 1979-2003.

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Pioneer 11 i Saturn (umetnička vizija)
  • 13. 8. - Nemački brod Cap Anamur stiže u Južnokinesko more gde će u narednih sedam godina spasiti 11.300 vijetnamskih izbeglica (Boat people).
  • 15. 8. - Autobus sleteo u provaliju kod Novog Sada nakon sudara sa kamionom, 14 poginulih.
  • 17. 8. - Monty Python's Life of Brian prikazan u SAD, u novembru u UK.
  • 23. 8. - Iranska armija počinje s bombardovanjem kurdskih gradova.
  • 27. 8. - IRA ubila Lorda Mauntbatena i još četvoro na brodici; istog dana u zasedi ubijeno 18 britanskih vojnika.
  • 28. 8. - U Brazilu amnestirani politički zatvorenici osuđeni 1961-78.
  • avgust - Beogradski fantom: Vlada Vasiljević tokom deset noći juri ulicama ukradenim belim Porscheom 911, pred mnogobrojnom "publikom".
  • avgust/septembar - Uragan David pogađa Karibe, naročito Dominiku (29. 8., 56 mrtvih) i Dominikansku Republiku (31. 8., 2.000 mrtvih).

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi izvor]

  • 1. 11. - Iranski ajatolah Homeini poziva na demonstracije i napade na američke i izraelske interese.
  • 1. 11. - Bolivijski general Alberto Natusch zbacuje predsednika Guevaru krvavim pučem, ali suočen je s prevelikim otporom.
  • 2. 12. - U Parizu ubijen gangster Jacques Mesrine.
  • 2 - 4. 11. - Titova poseta Rumuniji, njegovo poslednje inostrano putovanje.
  • 3. 11. - U Greensboro, North Carolina, tokom mitinga "Smrt Klanu" ubijena petorica komunista od strane Ku Klux Klana i neonacista.
Iranska talačka kriza - studenti ulaze u ambasadu SAD
  • 4. 11. - Iranska talačka kriza počinje: 3.000 radikala zauzima američku ambasadu u Teheranu i zarobljava 90 ljudi, od kojih 53-oje Amerikanaca - traže izručenje Šaha iz SAD (kriza traje do januara 1981).
  • 6. 11. - Usvojeno da će Tajvan učestvovati na sportskim takmičenjima pod nazivom Kineski Taipei.
  • 9. 11. - Pogrešna nuklearna uzbuna u NORAD-u.
  • 10. 11. - Voz od 106 vagona sa eksplozivom i otrovnim hemikalijama zglajzao u Mississauga (Ontario), zbog čega je evakuisano 200.000 ljudi.
  • 13. 11. - Ronald Reagan objavljuje da će se dogodine kandidovati za predsednika SAD.
  • 13. 11. - Londonski The Times ponovo izlazi nakon više od 11 meseci štrajka.
  • 15. 11. - Premijerka Thatcher objavila da je Anthony Blunt bio "četvrti čovek" Kembričkog špijunskog kruga.
  • novembar - Sirijske vlasti uhapsile alepskog šejha Zaina al-Din Khairallu, u gradu dolazi do talasa demonstracija, štrajkova i napada na kancelarije partije Baas.
  • 16. 11. - Predsednica donjeg doma bolivijskog kongresa Lidia Gueiler Tejada postaje prelazna predsednica (do sledećeg jula).
  • 16. 11. - Otvorena prva linija Bukureštanskog metroa.
  • 19. 11. - Ajatolah Ruholah Homeini zapovijeda oslobođenje 13 talaca - žena i crnaca - zatočenih u američkoj ambasadi u Teheranu.
  • 20. 11. - Zauzeće Velike džamije: prvog dana islamske 1400. godine, militanti na čelu sa Juhayman al-Otaibijem zauzeli Veliku džamiju u Meki.
  • 20. 11. - Otvoren Islamski centar u Beču, sa prvom džamijom u Austriji.
  • 21. 11. - Nakon što je Homeini rekao da su Amerikanci zauzeli Veliku džamiju, besna gomila zapalila američku ambasadu u Islamabadu, Pakistan.
  • 26. 11. - PIA Flight 740: pakistanski avion pao nakon poletanja kod Džede u Saudi Arabiji, 156 mrtvih.
  • 26. 11. - Qatifska pobuna šiita i levičara u Saudi Arabiji - razbijena 3. decembra.
  • 28. 11. - Air New Zealand Flight 901: novozelandski avion "DC-10" udario u planinu Erebus na Antarktiku, što nije preživio niko od 257 putnika i članova posade.
  • 29 - 30. 11. - Papa Ivan Pavao II. u poseti carigradskom patrijarhu Atenagori.
  • 30. 11. - Izdat album The Wall grupe Pink Floyd.

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Spomenik Karađorđu na beogradskom Vračaru
Prijem delegacije JNA kod predsednika Tita
Afgansko-sovjetski rat - sovjetska invazija

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Početak vidnijeg opadanja jugoslovenske ekonomije (ove godine trgovinski deficit 6,4 mlrd. dolara i deficit platnog bilansa 3,4 milijarde, inflacija 30%) - od stranih faktora: Naftni šok 1979 (račun za naftu 3,5 mlrd. dolara, pet puta više nego 1975) i svetska recesija; domaći uzroci: Srednjoročni plan ekonomskog razvoja 1976-80 s velikom investicionom potrošnjom, što sa deficitom platnog bilansa izaziva skok zaduženosti sa 5,8 na 15 mlrd. dolara[18][19].
  • U SFRJ 2,4 miliona zahteva za pasoš, odbijeno 26.000, od čega 2.350 zbog "javne bezbednosti" (Jugosloveni ostvarili 24 miliona prelazaka granice)[20].
  • Davorin Savnik dizajnirao "Iskrin" telefon ETA 80[21].
  • Opširan članak o Zagrebu u NYT[22].
  • Prvi singl grupe Azra (Balkan / A šta da radim).
  • Nastala grupa Haustor.
  • Gari Kasparov pobedio na svom prvom međunarodnom turniru, u Banjoj Luci.
  • Slučaj "Big Ben" u Zagrebu - uprava tog kluba odlučila udaljiti "hašomane" - časopis "Polet" indirektno pozvao na demonstracije protiv kluba (bez presedana) [1].
  • Završen rad na izdavanju sabranih dela Marksa, Engelsa i Lenjina (priredio Institut za međunarodni radnički pokret, izdala beogradska Prosveta).
  • U Kini uvedena Politika jednog deteta (od 2016. dva deteta).
  • VisiCalc je prvi komercijalni program za spreadsheet (tabelarna izračunavanja), od ove godine se prodaje i tekstualni procesor WordStar.
  • Prvi put dodeljena Pritzkerova nagrada za arhitekturu.
  • Vrhunac proizvodnje nafte po glavi stanovnika: 5,5 barela godišnje, kasnije oko 4,5.

1979. u temama[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Neka vozila uvedena 1979

Rođenja[uredi - уреди | uredi izvor]

Januar/Siječanj – Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi izvor]

Mart/Ožujak – April/Travanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Maj/Svibanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Avgust/Kolovoz[uredi - уреди | uredi izvor]

Septembar/Rujan – Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi izvor]

Novembar/Studeni – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Smrti[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1979.

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi izvor]

April/Travanj – Jun/Lipanj[uredi - уреди | uredi izvor]

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi izvor]

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi izvor]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi izvor]

Nobelove nagrade[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Skrozza, Tamara (3. februar 2005). Dinastija iz šerbeta s hlebom. Vreme
  2. "World News Briefs". FEB. 9, 1979. http://www.nytimes.com/1979/02/09/archives/world-news-briefs-3-held-in-sydney-in-plot-to-cut-water-supply.html. pristupljeno September 18, 2016. 
  3. "YUGOSLAVIA MOVING AGAINST DISSIDENTS". APRIL 8, 1979. http://www.nytimes.com/1979/04/08/archives/yugoslavia-moving-against-dissidents-djilas-is-warned-by-secret.html. pristupljeno September 18, 2016. 
  4. Bajec, Dolničar, 1981, str. 316
  5. "Croatian Community Is Upset by Blasts". JUNE 9, 1979. http://www.nytimes.com/1979/06/09/archives/croatian-community-is-upset-by-blasts-identification-of-victims.html?_r=0. pristupljeno September 18, 2016. 
  6. "Clashing Yugoslav‐Americans Studied by Grand Jury". JUNE 21, 1979. http://www.nytimes.com/1979/06/21/archives/clashing-yugoslavamericans-studied-by-grand-jury-theory-on-secret.html. pristupljeno September 18, 2016. 
  7. "Around the Nation". MAY 25, 1979. http://www.nytimes.com/1979/05/25/archives/around-the-nation-4-serbians-are-convicted-of-plotting-to-kill.html. pristupljeno September 18, 2016. 
  8. 8,0 8,1 More Power for Army Generals in Yugoslavia, Slobodan Stanković, OSA - RFE
  9. "Priest Sees No Contradiction in His Terrorist Acts". JULY 12, 1979. http://www.nytimes.com/1979/07/12/archives/priest-sees-no-contradiction-in-his-terrorist-acts-a-lot-of-pride.html. pristupljeno September 18, 2016. 
  10. "New F.B.I. Crisis Control Center A Key to Saving 136 in Hijacking". JUNE 25, 1979. http://www.nytimes.com/1979/06/25/archives/new-fbi-crisis-control-center-a-key-to-saving-136-in-hijacking.html. pristupljeno September 18, 2016. 
  11. "Serbian Hijacker Surrenders as Jetliher From New York Lands in Ireland". JUNE 22, 1979. http://www.nytimes.com/1979/06/22/archives/serbian-hijacker-surrenders-as-jetliner-from-new-york-lands-in.html. pristupljeno September 18, 2016. 
  12. 26. Pulski filmski festival. arhiv.pulafilmfestival.hr
  13. Hronologija života i rada Milovana Đilasa
  14. "Djilas, Yugoslav Dissident, Faces Jail in Underground Journal Case". OCT. 16, 1979. http://www.nytimes.com/1979/10/16/archives/djilas-yugoslav-dissident-faces-jail-in-underground-journal-case.html. pristupljeno September 18, 2016. 
  15. Storm Over an Art Exhibition in Belgrade, Zdenko Antić, Open Society Archives - Radio Free Europe
  16. Conflict Between A Dead and A Living Yugoslav Writer, Slobodan Stanković, OSA - RFE
  17. Gulf War Endangers Yugoslav Oil Supply, Antić, RFE Res.
  18. Yugoslavia's Foreign Debts, Zdenko Antić, RFE Research
  19. Yugoslavia's Economic Difficulties, Zdenko Antić, OSA-RFE Research
  20. Yugoslavs Free to Travel Abroad, Slobodan Stanković, Radio Free Europe Research
  21. Davorin Savnik ETA 80 Telephone 1979. moma.org
  22. "What's Doing in ZAGREB". NOV. 18, 1979. http://www.nytimes.com/1979/11/18/archives/whats-doing-in-zagreb.html. pristupljeno September 18, 2016. 
  23. Explore Yugoslavia LP Album from 1979 on Discogs. discogs.com (pristup. 15. 8. 2016.)
Literatura
  • Collier's Year Book za 1979. (Microsoft Encarta 2004)
  • Milan Bajec, Ivan Dolničar (1981). Jugoslavija 1941-1981, Beograd: Eksport pres.

Spoljne veze[uredi - уреди | uredi izvor]