Arthur Balfour

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
The Right Honourable
Earl od Balfoura
KG OM PC FRS  DL
Gws balfour 02.jpg
premijer Ujedinjenog Kraljevstva
Na položaju
12. jul 1902 – 4. decembar 1905
Monarh Edward VII
Prethodi 3. markiz od Salisburyja
Slijedi Sir Henry Campbell-Bannerman
Lord predsjednik Savjeta
Na položaju
27. april 1925 – 4. jun 1929
Premijer Stanley Baldwin
Prethodi Markiz Curzon od Kedlestona
Slijedi Lord Parmoor
Na položaju
23. oktobar 1919 – 19. oktobar 1922
Premijer David Lloyd George
Prethodi Earl Curzon od Kedlestona
Slijedi 4. markiz od Salisburyja
ministar vanjskih poslova
Na položaju
10. decembar 1916 – 23. oktobar 1919
Premijer David Lloyd George
Prethodi Vikont Grey od Fallodona
Slijedi Earl Curzon od Kedlestona
prvi lord Admiraliteta
Na položaju
25. maj 1915 – 10. decembar 1916
Premijer H. H. Asquith
David Lloyd George
Prethodi Winston Churchill
Slijedi Sir Edward Carson
vođa Opozicije
Na položaju
27. februar 1906 – 13. novembar 1911
Monarh Edward VII
George V
Premijer Sir Henry Campbell-Bannerman
Slijedi Bonar Law
Na položaju
5. decembar 1905 – 8. februar 1906
Monarh Edward VII
Premijer Sir Henry Campbell-Bannerman
Prethodi Sir Henry Campbell-Bannerman
Lord čuvar Tajnog pečata
Na položaju
11. jul 1902 – 17. oktobar 1903
Prethodi 3. markiz od Salisburyja
Slijedi 4. markiz od Salisburyja
glavni ministar za Irsku
Na položaju
7. mart 1887 – 9. novembar 1891
Premijer 3. markiz od Salisburyja
Prethodi Sir Michael Hicks Beach
Slijedi William Jackson
ministar za Škotsku
Na položaju
5. august 1886 – 11. mart 1887
Premijer 3. markiz od Salisburyjka
Prethodi Earl od Dalhousiea
Slijedi Markiz od Lothiana
vođa Konzervativne stranke
Na položaju
11. jul 1902 – 13. novembar 1911
Prethodi 3. markiz od Salisburyja
Slijedi Bonar Law
član Parlamenta
za City of London
Na položaju
27. februar 1906 – 5. maj 1922
Prethodi Alban Gibbs
Slijedi Edward Grenfell
član Parlamenta
za Manchester East
Na položaju
18. decembar 1885 – 8. februar 1906
Prethodi izborna jedinica stvorena
Slijedi Thomas Horridge
član Parlamenta
za Hertford
Na položaju
17. februar 1874 – 18. decembar 1885
Prethodi Robert Dimsdale
Slijedi izborna jedinica ukinuta
član Doma lordova
Lord Temporal
Na položaju
5. maj 1922 – 19. mart 1930
nasljedno perstvo
Prethodi perstvo stvoreno
Slijedi 2. earl od Balfoura
Lični detalji
Rođenje Arthur James Balfour
25. jul 1848. (1848-07-25)
Whittingehame House, East Lothian, Škotska
Smrt 19. mart 1930. (dob: 81)
Fishers Hill House, Woking, Surrey, Engleska
Počivalište Whittingehame Church, Whittingehame
Nacionalnost britanska
Politička stranka Konzervativna stranka
Roditelji James Maitland Balfour
Lady Blanche Gascoyne-Cecil
Alma mater Trinity College, Cambridge
Zanimanje političar
Potpis Cursive signature in ink
Artur Balfor

Gws balfour 02.jpg

Datum rođenja: 25. jul 1848.
Mesto rođenja: Vitingem (Ujedinjeno Kraljevstvo)
Datum smrti: 19. mart 1930.
Mesto smrti: Voking (Ujedinjeno Kraljevstvo)

Artur Balfor (engl. Arthur James Balfour, 1st Earl of Balfour; 25. jul 1848Voking, 19. mart 1930) bio je engleski državnik i političar iz Konzervativne partije, premijer 1902-1905.

Biografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Balfor je rođen u Škotskoj kao najstariji sin u porodici. Ime je dobio po kumu Arturu Velsliju, vojvodi od Velingtona. Studirao je humanističke nauke na univerzitetu Kembridž.

Godine 1874. je kao Konzervativac izabran za člana Parlamenta kao predstavnik grofovije Hartfordšir na godinu dana. 1878. godine je postao privatni sekretar kod svog ujaka, lorda Solsberija.

Kao ministar za Irsku u periodu od 1887. do 1891, Balfor se protivio njenoj samoupravi. U Irskoj je dobio nadimak „krvavi Balfor“ zbog surovosti prema pobunjenicima. Postao je premijer 1902. godine i ustanovio je nacionalni sistem srednjoškolskog obrazovanja. Obrazovao je Komitet za odbranu Imperije 1904. i pomogao osnivanje "Srdačne Antante" (Entente Cordiale) s Francuskom. Balfor je podneo ostavku u decembru 1905, posle podele kabineta oko ukidanja slobodne trgovine, a zatim je bio svedok poraza torijevaca na opštim izborima 1906.

Godine 1915. je ušao u koalicionu vladu Herberta Askvita kao prvi lord admiraliteta, a 1916. postao ministar spoljnih poslova u novoj koaliciji, na čelu sa Dejvidom Lojdom Džordžom. Na tom položaju Balfor će ostati upamćen po Balforovoj deklaraciji koja podržava ideju o Palestini kao domovini Jevreja.

Pomogao je u proglašenju Versajskog mira i odigrao važnu ulogu u određivanju granica u Evropi posle Prvog svetskog rata.

Balfor je umro 19. marta 1930. Na njegov zahtev, javna sahrana nije bila održana, a on je sahranjen u krugu porodice u selu Vitingem u Škotskoj. Ceremoniju sahrane je obavila crkva Škotske, iako je pripadao i Engleskoj crkvi.

Na osnovu njegove posebne želje, titula grofa je prešla na njegovog brata Džeralda.

Balforova deklaracija[uredi - уреди | uredi izvor]

Glavni članak: Balforova deklaracija

Balforova deklaracija je britanska deklaracija izdata 2. novembra 1917. U deklaraciji se podržava ideja o Palestini kao domovini Jevreja. Napisana je u vidu pisma upućenog lordu Rotšildu, istaknutom cionisti. U njoj se obećava britanska pomoć jevrejskom narodu pod uslovom da poštuju prava nejevrejskih etničkih grupa u Palestini. Dokument deklaracije postao je izuzetno značajan za cionistički pokret, jer je predstavljao svojevrsnu povelju na koju se počeo odlučno pozivati i koristiti je.

Pored finansijske podrške koju je dobio od cionističkih krugova, Balfor je imao i drugih motiva za izdavanje deklaracije, među kojima se ističe činjenica da su krajem 19. veka jevrejske izbeglice iz istočne Evrope preplavile Evropu u kojoj nisu baš rado primane. Na londonskim ulicama organizovane su česte demonstracije protiv Jevreja, a bilo je i sukoba. Arapi iz Palestine smatrali su da Deklaracija krši brojna obećanja koja su im data, a britanska vlada je 1939. godine odustala od principa Deklaracije.

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Ilustrovana istorija sveta, Mladenska knjiga, Beograd, 2006.