1995

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Milenijum: 2. milenijum
Vjekovi: 19. vijek20. vijek21. vijek
Decenija: 1960-e  1970-e  1980-e  – 1990-e –  2000-e  2010-e  2020-e
Godine: 1992 1993 199419951996 1997 1998
1995. po kalendarima
Gregorijanski 1995. (MCMXCV)
Ab urbe condita 2748.
Islamski 1415–1416.
Iranski 1373–1374.
Hebrejski 5755–5756.
Bizantski 7503–7504.
Koptski 1711–1712.
Hindu kalendari
Vikram Samvat 2050–2051.
Shaka Samvat 1917–1918.
Kali Yuga 5096–5097.
Kineski
Kontinualno 4631–4632.
60 godina Yin Drvo Svinja
(od kineske Ng.)
Holocenski kalendar 11995.
p  r  u
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1995 (MCMXCV) bila je redovna godina koja počinje u nedjelju po gregorijanskom kalendaru (link pokazuje kalendar).

  • U Srbiji proglašena Godina kulture ("Lepše je sa kulturom").
1995:
123456789101112
RođenjaSmrti

Događaji[uredi - уреди | uredi kôd]

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi kôd]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi kôd]

  • ca. 6. 2. - Otvoren američki obaveštajni položaj na Braču.
  • 7. 2. - UN izveštava o 62 helikopterska leta iz Srbije u BiH u blizini Srebrenice prethodnih dana, protivno zabrani letenja.
  • 11. 2. - Eksplozija u fabrici baruta u Lučanima, pet poginulih.
  • 14. 2. - Predlog Kontakt-grupe: ukidanje sankcija SRJ u zamenu za priznanje Hrvatske i BiH (uključujući granice), tretman bosanskih Srba jednak Bošnjacima i Hrvatima u BiH i ostanak UNPROFOR-a u Hrvatskoj (Milošević odbija).
  • 17. 2. - Neredi u Tetovu nakon što je policija prekinula predavanja na albanskom univerzitetu, 1 poginuo.
  • 19. 2. - Venčanje Arkana i Cece.
  • 20. 2. - Predstavnici RS Krajine i Republike Srpske razgovoraju o zajedničkoj strategiji u slučaju hrvatskog napada (osnovan zajednički savet odbrane).
  • 21. 2. - Washington Post izveštava da su avioni C-130 istovarili opremu za sarajevsku vladu na tuzlanskom aerodromu (NATO odgovara 28. 2. da su se posmatrači UN zbunili).
  • 26. 2. - Propast Barings Bank osnovane 1762., nakon što je broker Nick Leeson špekulacijama izgubio 1,4 milijarde dolara (uhapšen 2. 3.).
  • februar - Nastavljene borbe oko Bihaća i Kladuše, izbile oko Bosanske Krupe, kršenja primirja i u Hrvatskoj i u BiH.

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi kôd]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi kôd]

  • 2. 4. - Jak napad Vojske RSK na Bihać, jake borbe i kod Kladuše.
  • 3. 4. - Najmanje 150 pripadnika plemena Hutu, mahom žena i djece, masakrirano u jednom selu na sjeveroistoku Burundija.
  • 4. 4. - ARBiH zauzela TV toranj na Vlašiću.
  • 6. 4. - VRS granatira sarajevsku Hrasnicu.
  • 7. 4. - Operacija Skok-1: uspeh HV i HVO-a na Dinari, približavanje Kninu.
  • 11. 4. - Ruski general Aleksandar Pereljakin smenjen sa čela UN sektora Istok u Hrvatskoj (korupcija i prevoz oružja preko Dunava).
  • 13. 4. - Granatiran dubrovački aerodrom, kasnije tokom dana osoba poginula u Konavlima.
  • 15 - 17. 4. - Zatvorena sednica skupštine RS u Sanskom Mostu, trzavice između civilnog i vojnog rukovodstva.
  • 17. 4. - ARBiH napreduje na Treskavici.

Maj/Svibanj[uredi - уреди | uredi kôd]

Jacques Chirac, predsednik Francuske 1995-2007.
  • 10. 5. - Borbe u bosanskoj Posavini kod Orašja (drži HVO), narednih dana granatirano i Brčko (koridor RS).
  • 11. 5. - Rezolucija SB UN 992: o slobodi plovidbe na Dunavu.
  • 13. 5. - Pjesma Eurovizije u Dablinu: pobjedila norveška numera, Hrvatska (Magazin & Lidija sa pjesmom "Nostalgija") 6, BiH (Davorin Popović) 19.
  • 16. 5. - Ofanziva ARBiH oko Sarajeva, "najjače borbe u dve godine".
  • 17. 5. - Rezolucija SB UN 994: zahteva se povlačenje Hrvatske vojske iz zone razdvajanja i poštovanje prava srpskog stanovništva.
  • 18. 5. - ARBiH napreduje južno od Bihaća, nekoliko hiljada srpskih izbeglica
  • 25 - 26. 5. - Nakon što VRS nije vratila topove uzete iz depoa UN, NATO gađa srpske ciljeve oko Pala - preko 300 pripadnika UN zatim uzeto za taoce, što izaziva opštu osudu i slanje pojačanja UNPROFOR-u.
  • 25. 5. - Masakr na Kapiji: granata VRS ubila 71 civila u centru Tuzle.
  • 27. 5. - Američki glumac Christopher Reeve je prilikom konjičkog natjecanja zbačen iz sedla i ostaje doživotno paraliziran od vrata nadolje.

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi kôd]

Operacije Zima '94, Skok-1 i -2

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi kôd]

Potočari 2008

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi kôd]

  • 2. 8. - Krajinski premijer Milan Babić u razgovoru sa ambasadorom SAD u Hrvatskoj Galbraithom prihvata Plan Z-4, Tuđman sutradan odbacuje sporazum Babića i Galbraitha.
  • 4. 8. - Operacija Oluja počinje jutarnjim granatiranjem Knina i drugih krajinskih gradova; napadnuti i položaji UN mirotvoraca; oslobođeni Vrlika i Kijevo; američki avioni gađali protivvazdušne položaje kod Knina uz obrazloženje da su bili ozračeni radarom.
  • 5. 8. - HV (4. splitska i 7. varaždinska) ulazi u Knin (u Hrvatskoj kasnije Dan pobjede, Dan domovinske zahvalnosti i Dan branitelja); slom odbrane RSK, osim na Kordunu i delu Banije; deblokiran Bihać, Peti korpus ARBiH sadejstvuje u "Oluji".
  • 5. 8. - Radovan Karadžić smenio Ratka Mladića s položaja vrhovnog komandanta VRS kojeg sam preuzima - generali podržavaju Mladića pa će odluka biti povučena par nedelja kasnije.
  • 6. 8. - Pali Petrinja, Slunj, Cetingrad, Plitvice; HV proglasila pobedu, još uvek ima srpskih snaga kod Topuskog.
  • 7. 8. - Hrvatski avion raketirao kolonu izbeglica na Petrovačkoj cesti - devet mrtvih.
  • 7. 8. - Peti korpus definitivno ušao u Veliku Kladušu, oko 30.000 izbeglica.
  • 7. 8. - Otvoren je Varšavski metro
  • 8. 8. - Zločin u Dvoru na Uni, maskirana lica ubila devetoro srpskih invalida (danski vojnici govorili o tome u aprilu 2011).
  • 8. 8. - Na Kordunu se predao 21. korpus SVK.
  • 9. 8. - Kamenovana kolona srpskih izbeglica kod Siska (iz Krajine beži oko 200 hiljada Srba).
  • 10. 8. - Rezolucija SB UN 1009: žali se zbog hrvatske ofanzive od 4. 8., osuđuje granatiranje civilnih ciljeva i napadi na mirotvorce (trojica mrtvih);
  • 10. 8. - Rezolucija SB UN 1010: zabrinuti zbog izveštaja iz Srebrenice i Žepe.
  • 12. 8. - Ofanziva HV u okolini Trebinja i ARBiH kod Donjeg Vakufa (granatirani i Trebinje i Dubrovnik).
  • 16. 8. - Bermuđani na referendumu odbacuju nezavisnost od Velike Britanije (odziv 59%, protiv 74%)
  • 19. 8. - Robert C. Frasure i još dvojica američkih diplomata poginuli u saobraćajnoj nesreći na Igmanu.
  • 24. 8. - Microsoft pušta Windows 95 u distribuciju.
  • 25. 8. - Ubijeno pet srpskih staraca u Gruborima kod Plavnog.
  • 26. 8. - "Vlak slobode" prošao prugom Zagreb-Split; Tuđman u Kninu indirektno kaže da u tom gradu više neće biti Srba — "onih" koji su došli zajedno sa osmanlijskim osvajačima i "do juče bili u hrvatskom Kninu", "nema povratka na ono što je bilo, da nam u sred Hrvatske šire rak...".
  • 28. 8. - Markale 2: granata na sarajevskoj pijaci usmrtila 37 osoba i ranila 48.
  • 29. 8. - Rukovodstvo bosanskih Srba ovlastilo predsednika Srbije, Slobodana Miloševića da zastupa Republiku Srpsku u mirovnim pregovorima.
  • 29. 8. - Eduard Ševarnadze, predsjednik Gruzije, preživljava pokušaj atentata.
  • 30. 8. - Operacija Deliberate Force: NATO počinje bombardiranje bosanskosrpskih ciljeva (do 14. 9.); istog dana kod Pala oboren francuski Mirage 2000, dva pilota se katapultirala (u zarobljeništvu VRS ostaju do decembra).
  • avgust - Nakon "Oluje", proterivanja Hrvata iz Banja Luke.

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi kôd]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi kôd]

Bošnjačka i hrvatska zauzeća u BiH od Oluje (svetlo zeleno i modro)

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi kôd]

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi kôd]

  • 4. 12. - EU suspendovala sankcije SRJ.
  • 5. 12. - Javier Solana postaje generalni sekretar NATO-a.
  • 7. 12. - NASA-ina sonda Galileo ulazi u Jupiterovu atmosferu.
  • 7. 12. - Veliki miting Srba u Grbavici protiv dejtonskog razgraničenja.
  • 8. 12. - Britanski bend Prodidži održao koncert u Beogradu.
  • 8. 12. - U Londonu je počela dvodnevna Konferencija na kojoj je, umjesto ženevske Mirovne konferencije za bivšu Jugoslaviju, osnovan Savjet za sprovođenje mira. U radu Konferencije učestvovali su ministri inostranih poslova 40 zemalja i predstavnici brojnih međunarodnih organizacija. Švedski diplomata Carl Bildt (Karl Bilt) imenovan je za Visokog predstavnika međunarodne zajednice u BiH.
  • 12. 12. - Vojska RS preko SRJ oslobodila dvojicu francuskih pilota oborenih 30. 8..
  • 12. 12. - Referendum u srpskom delu Sarajeva protiv Dejtonskog sporazuma; skupština BiH prihvata sporazum.
  • 13. 12. - Grupa pojedinaca objavila da obnavlja "privremenu vladu" Republike Teksas.
  • 14. 12. - Daytonski sporazum potpisan u Parizu.
  • 14. 12. - INA i Jugopetrol potpisali sporazum o obnovi dopreme nafte SR Jugoslaviji.
  • 15. 12. - "Bosmanovo pravilo": Evropski sud pravde donosi presudu kojom su profesionalni fudbaleri - državljani članica EU stekli pravo da se bez ikakvih ograničenja zapošljavaju u državama Unije.
  • 15. 12. - Rezolucija SB UN 1031: o prenosu mandata sa UNPROFOR-a na IFOR (Implementation Force) u BiH.
  • 17. 12. - Bosanski Srbi uslovno prihvatili Dejtonski sporazum, uz 10 prigovora.
  • 17/18. 12. - Naoružani ljudi upali u beogradski "Bel Pagette" (Bogoljub Karić preuzima firmu za pejdžere)[3].
  • 18. 12. - Ambasador SRJ pri UN Vladislav Jovanović optužuje Muslimane za masakr u Srebrenici.
  • 20. 12. - Admiral Leighton W. Smith, Jr. (NATO) preuzima komandu nad IFOR-om od generala Janviera (UN).
  • 20. 12. - Američki avion "boing 757" sa 164 putnika i člana posade, koji je leteo od Majamija ka kolumbijskom gradu Kali, srušio se u planinama jugozapadne Kolumbije. Nesreću preživelo četvoro ljudi i jedan pas.
  • 21. 12. - Rezolucija SB UN 1034: osuđena kršenja humanitarnog prava od strane bosanskih Srba, od jula do oktobra (naročito Srebrenica), kao i pljačke i uništavanje imovine od strane hrvatskih snaga u Mrkonjić Gradu i Šipovu;
  • 21. 12. - Rezolucija SB UN 1035: ustanovljenje IPTF (International Police Task Force) u BiH.
  • 21. 12. - Obnovljene telefonske veze između Srbije i Hrvatske.
  • 22. 12. - Strane u BiH počinju povlačenje na 2 km od linija, izveštava se da Srbi odlaze iz delova Sarajeva, neki i sa ostacima iz grobova.
  • 24. 12. - Na parlamentarnim izborima u Turskoj najviše glasova osvojila islamistička Partija prosperiteta (lider Necmettin Erbakan), što je bila prva izborna pobeda islamista u 72-godišnjoj istoriji sekularne Turske.
  • 28. 12. - SAD suspenduju sankcije protiv SRJ.
  • decembar - Dragoljub Mićunović napustio Demokratsku stranku.

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi kôd]

Rođenja[uredi - уреди | uredi kôd]

Smrti[uredi - уреди | uredi kôd]

Glavni članak: :Kategorija:Umrli 1995.

Januar/Siječanj[uredi - уреди | uredi kôd]

Februar/Veljača[uredi - уреди | uredi kôd]

Mart/Ožujak[uredi - уреди | uredi kôd]

April/Travanj[uredi - уреди | uredi kôd]

Svibanj/Maj[uredi - уреди | uredi kôd]

Jun/Juni/Lipanj[uredi - уреди | uredi kôd]

Jul/Juli/Srpanj[uredi - уреди | uredi kôd]

Avgust/August/Kolovoz[uredi - уреди | uredi kôd]

Septembar/Rujan[uredi - уреди | uredi kôd]

Oktobar/Listopad[uredi - уреди | uredi kôd]

Novembar/Studeni[uredi - уреди | uredi kôd]

Decembar/Prosinac[uredi - уреди | uredi kôd]

Kroz godinu[uredi - уреди | uredi kôd]

Nobelova nagrada za 1995. godinu[uredi - уреди | uredi kôd]

Reference[uredi - уреди | uredi kôd]

  1. For Serbs, A Flashback To '43 Horror, NYT, September 21, 1995
  2. Europa Publications. Central and South-Eastern Europe 2004, p. 418
  3. Kariće čerupaju za još 700.000 maraka, antic.org

Literatura/Spoljne veze[uredi - уреди | uredi kôd]