Prva opsada Groznog

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Prva opsada Groznog
Segment Prvog čečenskog rata
Evstafiev-Chechnya-BURNED.jpg
Datum 31. decembar 1994 – 8. februar 1995
(manji okršaji nastavljeni do 6. marta 1995)
Lokacija Grozni, Čečenija
Ishod ruska Pirova pobjeda
Sukobljene strane
 Ruska Federacija  Čečenska Republika Ičkerija
Komandanti i vođe
Pavel Gračev
Ivan Babičev
Anatolij Kvašnjin
Vadim Orlov
Lev Rohlin
Vladimir Šamanov
Nikolaj Staskov
Viktor Vorobjov
Ivan Savin  
Aslan Mashadov
Turpal-Ali Atgerijev
Šamil Basajev
Ruslan Gelajev
Salman Radujev
Ahmed Zakayev
Snage
60,000 (proc.) ---- 31. decembar:
ukupno 38.000 ljudi (6000–10.000 pri ulasku u Grozni)
2300[1] do 12.000[2] ---- 31. decembar:
službeno do 1000[3] (5000 prema procjenama iz zapadnih izvora)
Žrtve i gubici
1784 poginulih, nekoliko stotina ranjeno ili zarobljeno (službene brojke)
225–400 oklopnih i drugih vozila uništeno[4][5]
nepoznati
35.000 civila, uključujući 5.000 djece[6]

Prva opsada Groznog, Juriš na Grozni (rus. Штурм Грозного) ili Prva bitka za Grozni se odigrala krajem 1994. i početkom 1995. godine kada su, na početku Prvog čečenskog rata ruske vojne snage nastojale zauzeti Grozni, glavni grad samoproglašene Čečenske Republike Ičkerije. Bitka je započela na Staru godinu 1994. godine, kada su ruske snage pokušale svoj cilj ostvariti iznenadnim prodorom oklopnih kolona u samo središte grada, gdje se nalazila predsjednička palača, odnosno sjedište separatističkog vođe Džohara Dudajeva. Međutim, već nakon nekoliko sati se pokazalo da su branitelji, iako brojčano i tehnički inferiorniji, sposobni pružiti efikasan otpor, koristeći bolje poznavanje gradskog terena, ali i taktiku temeljenu na malim formacijama opremljenim ručnim protivtenkovskim bacačima; ruske oklopne kolone su velikim dijelom odsječene i počesno uništene ili prisiljene na povlačenje. Ruske snage su se bile prisiljene pregrupirati i napad ponovno otpočeti tek nakon nekoliko dana, ovaj put nastojeći "očistiti" ulicu po ulicu i kvart po kvart. Pri tome se masovno koristila artiljerija pri čemu je grad najvećim dijelom potpuno razoren, te je stradao ogroman broj civila. Rusko napredovanje je bilo izuzetno sporo, tako da je predsjednička palača zauzeta tek 19. januara; Čečeni su otpor nastavili iz južnog dijela grada, koji je napušten tek 22. februara. Manje jedinice pod komandom Šamila Basajeva su nastavile s povremenim napadima na ruske ciljeve u gradu sve do 8. marta, prije nego što su se i one povukle.

Iako je nominalno postigla svoj vojnički cilj, ruska je vojna operacija predstavljala potpuni fijasko u političkom i, prije svega, propagandnom smislu, jer je pokazala nesposobnost ruskih oružanih snaga da obave naizgled rutinsku "antiterorističku" operaciju protiv "šačice ekstremista". Umjesto toga su tek uz strahovite žrtve u ljudstvu i opremi osvojena hrpa ruševina, te izazvano masovno stradanje civila, a gotovo cjelokupno čečensko stanovništvo stavilo na stranu separatista. Ruske snage su pokazale potpuni nedostatak međusobne koordinacije, odnosno elementarne ratne vještine među oficirima, kao i obučenosti među vojnicima. Separatisti su, sa druge strane, ta zbivanja izuzetno vješto iskoristili u propagandne svrhe ne samo da bi na svoju stranu privukli simpatije muslimanskog, ali i zapadnog svijeta, nego protiv rata počeli okretati i rusku javnost, prije svega brojne majke ruskih vojnika, koji su u pravilu bili ročnici. Sam Grozni, odnosno ruske snage i položaji u gradu,su tokom sljedećih mjeseci bili predmetom brojnih gerilskih prepada, pa su tako u martu 1996. čak uspjeli privremeno zauzeti dio, a u augustu 1996. stalno najveći dio grada. Dotada je čak ne samo ruska vojska, nego i predsjednik Jeljcin bio toliko demoraliziran i obeshrabren izglednim ponavljanjem iskustava iz Prve opsade Groznog da je pristao na Hasavjurtski sporazum kojim je prešutno priznao nezavisnost Čečenije.

Traumatična iskustva Prve opsade Groznog su ostavila tako snažan dojam na rusku i međunarodnu javnost da je 1999. godine, na samom početku Drugog čečenskog rata vladalo opće uvjerenje da će ruske akcije biti ograničenog opsega i ciljeva, odnosno da se Rusi neće usuditi riskirati slično krvoproliće nastojeći ponovno zauzeti Grozni, te je nastao veliko iznenađenje kada se kada se to na kraju dogodilo.

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. Dalkhan Khozhaev
  2. Russian Urban Tactics: Lessons from the Battle for Grozny
  3. David Versus Goliath:
  4. N. N. Novichkov, V. Ya. Snegovskiy, A. G. Sokolov and V. Yu. Shvarev, Rossiyskie vooruzhennye sily v chechenskom konflikte: Analiz, Itogi, Vyvody (Russian armed force in the chechen conflict: Analysis, outcomes and conclusions)
  5. The Chechens and Urban Operations
  6. http://www.caucasus.dk/publication1.htm

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]