Sanski Most

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Sanski Most
SanskiMost Municipality Location.png
Entitet Federacija Bosne i Hercegovine
Kanton/županija Unsko-sanski
Sjedište Sanski Most
Načelnik Sanjin Halimović
Površina  ? km²
Stanovništvo
 - Ukupno
 - Gustoća

60.307 (1991.)
?/km²

Sanski Most je grad i opština u sjeverozapadnoj Bosni i Hercegovini. Administrativno pripada Unsko-sanskom kantonu Federacije Bosne i Hercegovine.

Geografija[uredi - уреди | uredi izvor]

Sanski Most se nalazi na rijeci Sani u području Bosanske Krajine, između Prijedora i Ključa.

Opština ima površinu 781,17 km2. Planina Grmeč je na zapadu i planine Mulež i Behremaginica na istoku. Kroz opštinu protiču i osam rječica: Sanica, Dabar, Zdena, Bliha, Majdanska Rijeka, Japra, Sasinka i Kozica, te nekoliko kraćih ponornica. U selu Ilidža, podno planine Mulež, ima jači izvor radioaktivne sumporne vode sa značajnim ljekovitim svojstvima. Zbog otvorenosti doline Sane prema sjeveru, ovo područje je pod uticajem srednjoevropske klime.

Na području općine su i dvije pećine, Hrustovača i Dabarska.

Stanovništvo[uredi - уреди | uredi izvor]

Po posljednjem službenom popisu stanovništva iz 1991. godine, opstina Sanski Most imala je 60.119 stanovnika, raspoređenih u 75 naselja.

Nacionalni sastav
Muslimani 28.285 (47,04%)
Srbi 27.372 (46,20%)
Hrvati 3.267 (5,09%)
Jugoslaveni 202 (0,99%)
ostali 993 (1,68%)
Nacionalni sastav 1971. godine
ukupno 62.102
Srbi 30.422 (48,98%)
Muslimani 24.839 (39,99%)
Hrvati 6.307 (10,15%)
Jugoslaveni 195 (0,31%)
ostali 339 (0,57%)

Naseljena mjesta su:Alagića Polje, Bjeline, Bojište, Bošnjaci, Brdari, Čaplje, Dabar, Dabra, Demiševci, Djedovača, Donji Dabar, Donji Kamengrad, Donji Lipnik, Dževar, Đurići, Fajtovci, Garevica, Glavice, Gorice, Gornja Kozica, Gornji Dabar, Gornji Kamengrad, Gornji Lipnik, Grdanovci, Hrastova Glavica, Hrustovo, Husimovci, Ilidža, Jelašinovci, Kadirići, Kamengrad, Kamičak, Kijevo, Kljevci, Kozin, Krkojevci, Kruhari, Lukavice, Lušci Palanka, Lužani, Majkić Japra Donja, Majkić Japra Gornja, Miljevci, Milanovac,Modra, Naprelje, Okreč, Otiš, Podbriježje, Podlug, Podovi, Podvidača, Poljak, Potkraj, Praštali, Sanski Most, Sasina, Skucani Vakuf, Stari Majdan, Suhača, Šehovci, Šejkovača, Tomina, Trnova, Vrhpolje, Vrse (Vrše) i Zenkovići.

Grad Sanski Most je imao 14,453 stanovnika od kojih su 50% Srbi, 40% Bošnjaci, 5% Jugosloveni, 3% Hrvati i 2% ostali

Uprava[uredi - уреди | uredi izvor]

Načelnik opštine je dr. Sanjin Halimović (SDA). Predsjednik opštinskog vijeća je Drago Praštalo. Većinu u opštinskom vijeću sačinjavaju poslanici iz SDA stranke. Još su prisutni poslanici SBiH, SDP, LDS, SNSD.

Povijest[uredi - уреди | uredi izvor]

U pećini Hrustovača pronađeni su tragovi života iz starijeg kamenog doba. U istoj pećini je konstatovana i naseljenost u eneolitu, pa je taj period nazvan Hrustovački podtip Vučedolske kulture.

Doba rimske dominacije ostavilo je brojne materijalne tragove, koji svjedoče o veoma intenzivnom životu. Razlozi su željezna ruda, koje u ovom kraju ima u izobilju. Važan nalaz iz rimskog perioda pronađen je na lokalitetu Crkvina, u selu Šehovci, gdje je otkriveno rimsko naselje i metalurški pogon.

Srednjevjekovni grad Kamengrad se po prvi puta pominje 3. maja 1374. godine n.e. u kupoprodajnom ugovoru između lokalnih velikaša. Područje Sanskog Mosta pada pod Osmanlijeosmanlijsku upravu 1499. godine.

U toku Drugog svjetskog rata grad dobiva poseban historijski značaj, jer je u njemu održano Drugo zasjedanje ZAVNOBIH-a na kojem je doneseno jedanaest odluka.

Privreda[uredi - уреди | uredi izvor]

Sanski Most je prije rata bio središte drvene industrije (Šipad Sana). Kompletna industrija prije rata sad ne radi ili je u procesu privatizacije. Pored Šipada, tu je i rudnik mrkog uglja Kamengrad, Tvornica Spojnica Famos, Keramike Sanakeram itd. Sve te fabrike sada ne rade. U sadašnjem periodu najveći kolektivi su ciglana Splonum, tvornica plastične stolarije Enkom, mljekara Čapljanka, te nekoliko građevinskih firmi. Trgovina i turizam predstavljaju znatan udio u privrednom razvoju. VF supermarketi, Intereks, te uskoro bihaćka Ilma imaju svoje supermarkete u Sanskom Mostu. Tokom ljetnog perioda Sanski Most je pun ljudi iz BiH koji dolaze na godišnje odmore ali žive u zapadnoj i sjevernoj Evropi, te oni unose veliki kapital na područje Sanskog Mosta.

Slavni ljudi[uredi - уреди | uredi izvor]

Mihajlo Orlović , književnik, novinar, publicista Mladen Ivanić , profesor doktor ekonomskih nauka Milorad Bilbija, fudbaler, igrao u FK Borac Banja Luka, u vrijeme najvećih uspjeha ovog kluba,/kup jugoslavije 1991 / Branislav Borenović, političar Mehmed Alagić, ratni general Armije RBiH Boro Kapetanović, književnik Krstan Simić, bivši sudija Ustavnog Suda BIH Stevan Tontić, književnik Senijad Ibričić, poznati fudbaler Ekrem Jakupović, poznati atletski veteran osvajač medalje na Balkanskim atletskim igrama za veterane Adna Zeljković, atletski veteran Besim Ibričić, fudbaler Milenko Zorić, kajakaš Zilhad Ključanin, književnik Aleksandar "Piksi" Stojković, poznati glumac Zoran Ćurguz, fudbalski trener Amir Kazić Leo, poznati pjevač Dane Čanković, novinar i publicista Samir Handanović, poznati fudbaler Intera iz Milana i slovenački reprezentativac Haris Dubica, muzički producent Haris Seferović, poznati fudbaler i švicarski reprezentativac Jovana Miljuš, Musaib Talić, fudbaler, igrao u FK Borac Banja Luka Božo Novak,general VRS

Spomenici i znamenitosti[uredi - уреди | uredi izvor]

Na području ove opštine postoje obilježja iz rimskog perioda, srednjovjekovnih utvrđenja (Kamengrad), spomenici iz turskog perioda (Musalla) te spomenici iz drugog svjetskog rata (Korčanica, Kljevci, Šušnjar).

Obrazovanje[uredi - уреди | uredi izvor]

U Sanskom Mostu radi nekoliko osnovnih skola (4 na gradskom području), te 3 u selima sa svojim područnim školama. Srednjoškolsko obrazovanje se vrši u sanskoj Gimnaziji, Tehničkoj mješovitoj školi te jako kvalitetnoj Poljoprivrednoj školi.

Kultura[uredi - уреди | uredi izvor]

Nacionalni spomenici[uredi - уреди | uredi izvor]

Na listi nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine za opštinu Sanski Most se nalaze sljedeći spomenici:

Turizam[uredi - уреди | uredi izvor]

Sport[uredi - уреди | uredi izvor]

Reference[uredi - уреди | uredi izvor]

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]