Art déco

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
art déco
Fasada palače Théâtre des Champs-Élysées u Parizu (1913.)
Fasada palače Théâtre des Champs-Élysées u Parizu (1913.)

Art déco kog neki nazivaju i moderni stil, je ime pokreta u dekorativnoj umjetnosti i arhitekturi koji je nastao 1920., da bi tokom 1930-ih postao dominantan po Zapadnoj Evropi i Sjedinjenim Američkim Državma. [1]

Ime je dobio po velikoj izložbi - Exposition Internationale des Arts et Décoratifs Industriels Modernes, koja je održana u Parizu 1925. Na njoj su po prvi put izloženi predmeti tog stila, koji je ubrzo prerastao u modu.[1]

Historija i karakteristike[uredi - уреди | uredi izvor]

Karakteristike tog stila bile su gotovo similarne Art nouveau, to su jednostavne, čiste forme, s naglašenijim modernističkim izgledom; bogato dekorirane geometrijskim ili stiliziranim figuralnim likovima. Djela art décoa uvijek su davala dojam luksuza i bogatstva, jer su i izrađivana od vrlo različitih i najčešće skupih materijala (žad, srebro, slonovača, opsidijan, krom, kristal) i to ručno.[1]

I art déco je bio zanešen modernim industrijskim dobom strojevima automobilima i brzinom. Pa su njegovi umjetnici preferirali relativno jednostavne ravne forme, simetriju i površine sa istim uzorkom.

Ruhlmannov kabinet

Na formalnoj razini na art déco su utjecali Art nouveau, Bauhaus, kubizam i ruski balet Sergej Djagiljeva. Po mnogim poznavaocima umjetnosti - art déco je zapravo bio samo drugo ime za Art nouveau, dakle dio tog stila. Umjetnici art décoa svoje ideje crpli su iz inventara Američkih Indijanaca, Antičkog Egipata i klasike, ali iz prirode. Njihovi karakteristični motivi bile su gole ženske figure, životinje, lišće i sunčeve zrake, vrlo konvencionalno prikazani.[1]

Luksuzna vaza
Chrysler Building

Većina etabliranih kreatora art décoa kreirali su pojedinačne predmete, ili su ih umnažali u vrlo malim strogo ograničenim količinama.

Najpoznatiji akteri tog pokreta u Francuskoj su bili; dizajneri namještaja Jacques Ruhlmann i Maurice Dufrène, zlatari Raymond Templier i Jean Puiforcat, dizajner nakita i stakla René Lalique, modni dizajneri Erte i Paul Poiret.[1]

U Švedskoj je bila en vouge dizajnerica nakita Wiwen Nilsson.

U Britaniji su slavu stekli zlatar Henry George Murphy i američki grafičar Edward McKnight Kauffer.[1]

Igumanova palača Beograd

Nosioc tog stila u Sjedinjenim Američkim Državama bio je finski arhitekt Eliel Saarinen i dizajner Donald Deskey, koji je dao veliki doprinos uređenju njujorškog Rockefeller Centra naročito njegova enterijera dok se gradio između 1929. - 1940.[1]

Dva njujorška nebodera su amblematski primjeri tog pravca, to su Chrysler Building Williama Van Alena i Empire State Building djelo biroa Shreve, Lamb & Harmon.[1]

Tokom 1930-ih art déco seli na jug u Floridu u Miami koji se upravo tad pretvara u ladanjski grad, tamo je većina hotela na South Beachu podignuta u tom stilu, pa ga i zovu historijski distrikt - Art Deco.[1]

Za Drugog svjetskog rata art déco je u većini zemalja izašao iz mode, ali se krajem 1960-ih pojavila nostalgija za njegovim ostvarenjima, koja tinja do danas, pa se neki autori dekorativne umjetnosti, mode i nakita inspiriraju formama tog stila.[1]

Art déco nije baš previše zahvatio slikarstvo, najpoznatiji reprezent bila je poljska slikarica Tamara de Lempicka, čija su djela bila neki blagi derivat kubizma.

Art déco po južnoslavenskim zemljama[uredi - уреди | uredi izvor]

Kako je art déco bio logičan nastavak bečke secesije, izgrađeno je dosta objekata u tom stilu. U Zagrebu Hotel Esplanade 1925.[2], a 1929. i Hotel Milinov (današnji Hotel Dubrovnik). U tom stilu uređena je i fasada robne kuće Kastner i Öhler 1928.

U Beogradu je u tom stilu izgrađena 1933. Francuska ambasada po projektu Jacquesa Ruhlmanna i Igumanova palača na Terazijama, koju su 1938. podigla braća Krstić.

Povezano[uredi - уреди | uredi izvor]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 1,8 1,9 "Art Deco" (engleski). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/art/Art-Deco. pristupljeno 24. 10. 2015. 
  2. "Welcome" (engleski). Hotel Esplanade. http://www.esplanade.hr/. pristupljeno 24. 10. 2015. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]