Józef Piłsudski

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Jozef Pilsudski
Józef Piłsudski

Jozef Pilsudski

Biografija
Datum rođenja 5. decembar 1867.
Mesto rođenja Zalavas (Ruska Imperija)
Datum smrti 12. maj 1935.
Mesto smrti Varšava (Poljska)

Jozef Klemens Pilsudski (polj. Józef Klemens Piłsudski; Zalavas, 5. decembar 1867Varšava, 12. maj 1935) je bio poljski državnik, maršal, prvi predsednik Poljske (19181922) i inicijator rata protiv sovjetske Rusije (19201921).

Od Prvog svetskog rata pa sve do svoje smrti Pilsudski je imao presudan uticaj u spoljnoj i unutrašnjoj politici Poljske, a bio je i važna politička ličnost u međuratnoj Evropi. Smatra se zaslužnim za ponovno stvaranje nezavisne poljske države, 123 godine nakon podele ostataka Kraljevine Poljske između susednih zemalja.

Od mladosti je bio zagovornik poljske nezavisnosti, a rano je postao uticajan član (kasnije i vođa) Poljske socijalističke partije. Glavnu pretnju video je u Ruskoj Imperiji pa je u početku sarađivao s Nemačkom i Austrougarskom kako bi doprineo ruskom porazu u ratu; nakon toga se udaljio od Centralnih sila i sarađivao sa zapadnim silama Antante. U Poljsko-sovjetskom ratu, kao maršal, izvojevao je pobedu i dodatne teritorijalne dobitke.

Od 1918. do 1922. bio je načelnik države, nakon čega se nakratko povukao iz politike prepuštajući vlast političkim protivnicima. U politički život se vratio 1926. državnim udarom, nakon kojeg je postao diktator i dva puta predsednik vlade (1926—1928. i 1930). Od tada pa do svoje smrti bavio se prvenstveno vojnim i spoljanopolitičkim pitanjima nastojeći očuvati poljsku nezavisnost od mogućih ekpanzionističkih posezanja Nemačke i Sovjetskog Saveza. 1934. je sklopio s Hitlerom desetogodišnji pakt o saradnji i nenapadanju. Bio je na vlasti do smrti 1935.

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  • Alabrudzińska, Elżbieta (1999) (Polish). Kościoły ewangelickie na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. ISBN 978-83-231-1087-3. 
  • Bideleux, Robert; Jeffries, Ian (1998). A History of Eastern Europe: Crisis and Change. London; New York: Routledge. ISBN 978-0-415-16111-4. 
  • Biskupski, Mieczysław B. (2000). The History of Poland. Westport, Conn.: Greenwood Press. ISBN 978-0-313-30571-9. http://books.google.com/?id=QDgaX6q9tycC. 
  • Boemeke, Manfred F.; Feldman, Gerald D.; Glaser, Elisabeth (1998). The Treaty of Versailles: A Reassessment After 75 Years. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-62132-8. 
  • Charaszkiewicz, Edmund (2000). Grzywacz, Andrzej; Kwiecień, Marcin; Mazur, Grzegorz (eds.). ur (Polish). Zbiór dokumentów ppłk. Edmunda Charaszkiewicza (A Collection of Documents by Lt. Col. Edmund Charaszkiewicz). Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego—Księgarnia Akademicka. ISBN 978-83-7188-449-8. 
  • Cienciala, Anna M. "The Foreign Policy of Józef Pi£sudski and Józef Beck, 1926–1939: Misconceptions and Interpretations," The Polish Review (2011) 56#1 pp. 111–151 in JSTOR
  • Cisek, Janusz (2002). Kościuszko, We Are Here: American Pilots of the Kościuszko Squadron in Defense of Poland, 1919–1921. Jefferson, N.C.: McFarland & Company. ISBN 978-0-7864-1240-2. 
  • Cohen, Stephen F. (1980). Bukharin and the Bolshevik Revolution: A Political Biography, 1888–1938. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-502697-9. 
  • Cohen, Yohanan (1989). Small Nations in Times of Crisis and Confrontation. Albany: State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-0018-0. 
  • Davies, Norman (1997) [1972] (Polish). Orzeł biały, czerwona gwiazda: Wojna polsko-bolszewicka, 1919–1920 (White Eagle, Red Star. Kraków: Wydawnictwo ZNAK. ISBN 978-83-7006-761-8. 
  • Davies, Norman (2003) [1972]. White Eagle, Red Star: The Polish-Soviet War, 1919–1920 (New Pimlico izd.). London: Pimlico. ISBN 978-0-7126-0694-3. 
  • Davies, Norman (1982) [1981]. God's Playground. New York: Columbia University Press. ISBN 978-0-231-05352-5. 
  • Davies, Norman (2005) [1981]. God's Playground: A History of Poland in Two Volumes, vol. 2: 1795 to the Present. Oxford; New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-925340-1. 
  • Davies, Norman (1986) [1984]. Heart of Europe: A Short History of Poland. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-285152-9. 
  • Davies, Norman (1998) [1996]. Europe: A History. New York: HarperCollins. ISBN 978-0-06-097468-8. 
  • Davidson, Eugene (2004). The Unmaking of Adolf Hitler. Columbia: University of Missouri Press. ISBN 978-0-8262-1529-1. 
  • Drozdowski, Marian Marek; Szwankowska, Hanna (1995). "Przedmowa" (Polish). Pożegnanie Marszałka: Antologia tekstów historycznych i literackich. Warsaw: Towarzystwo Miłośników Historii—Komisja Badań Dziejów Warszawy Instytutu Historii PAN: Oficyna Wydawnicza "Typografika". ISBN 978-83-86417-18-6. 
  • Erickson, John (2001). The Soviet High Command: A Military-Political History, 1918–1941 (3rd izd.). Portland, OR: Routledge. ISBN 978-0-7146-5178-1. 
  • Figes, Orlando (1996). A People's Tragedy: The Russian Revolution 1891–1924. London: Pimlico. ISBN 978-0-7126-7327-3. 
  • Garlicki, Andrzej (1995) (Polish). Józef Piłsudski. 1867–1935. London: Scolar Press. ISBN 978-1-85928-018-8. 
  • Goldfarb, Jeffrey C. (1991). Beyond Glasnost: The Post-Totalitarian Mind. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-30098-6. 
  • Goldstein, Erik (2002). The First World War Peace Settlements, 1919–1925. London; New York: Longman. ISBN 978-0-582-31145-9. 
  • Grant, Thomas D. (1999). The Recognition of States: Law and Practice in Debate and Evolution. London: Praeger. ISBN 978-0-275-96350-7. 
  • Hehn, Paul N. (2005). A Low Dishonest Decade: The Great Powers, Eastern Europe, and the Economic Origins of World War II, 1930–1941. New York; London: Continuum. ISBN 978-0-8264-1761-9. 
  • Held, Joseph (1992). The Columbia History of Eastern Europe in the Twentieth Century. New York: Columbia University Press. ISBN 978-0-231-07697-5. 
  • Hetherington, Peter (2012). Unvanquished: Joseph Pilsudski, Resurrected Poland, and the Struggle for Eastern Europe. Houston, Texas: Pingora Press. ISBN 978-0-9836563-1-9. 
  • Hildebrand, Klaus (1973). The Foreign Policy of the Third Reich. Berkeley: University of California Press. ISBN 978-0-520-02528-8. 
  • Humphrey, Grace (1936). Pilsudski: Builder of Poland. New York: Scott and More. OCLC 775309. 
  • Hyde-Price, Adrian (2001). Germany and European Order. Manchester, UK: Manchester University Press. ISBN 978-0-7190-5428-0. 
  • Jabłonowski, Marek; Stawecki, Piotr (1998) (Polish). Następca komendanta. Edward Śmigły-Rydz. Materiały do biografii. Pułtusk: Wyższa Szkoła Humanistyczna w Pułtusku. ISBN 978-83-909208-0-1. 
  • Jędrzejewicz, Wacław (1991). Pilsudski: A Life For Poland. New York: Hippocrene Books. ISBN 978-0-87052-747-0. 
  • Jędrzejewicz, Wacław; Cisek, Janusz (1994) (Polish). Kalendarium Życia Józefa Piłsudskiego. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. ISBN 978-83-04-04114-1. 
  • Jordan, Nicole (2002). The Popular Front and Central Europe: The Dilemmas of French Impotence 1918–1940. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-52242-7. 
  • Kenez, Peter (1999). A History of the Soviet Union from the Beginning to the End. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-31198-4. 
  • Kershaw, Ian (2001). Hitler, 1936–1945: Nemesis. New York: W. W. Norton. ISBN 978-0-393-32252-1. http://books.google.com/?id=B5fJYMxufVcC. 
  • Kipp, Jacob (ed.) (1993). Central European Security Concerns: Bridge, Buffer, Or Barrier?. London; Portland, Ore.: F. Cass. ISBN 978-0-7146-4545-2. 
  • Lerski, Jerzy Jan (1996). Historical Dictionary of Poland, 966–1945. Westport, Conn.: Greenwood Press. ISBN 978-0-313-26007-0. 
  • Leslie, R. F. (1983). The History of Poland Since 1863. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-27501-9. 
  • Lieven, Anatol (1994). The Baltic Revolution: Estonia, Latvia, Lithuania and the Path to Independence. New Haven: Yale University Press. ISBN 978-0-300-06078-2. 
  • Lönnroth, Erik; Björk, Ragnar; Molin, Karl (1994). Conceptions of National History: Proceedings of Nobel Symposium 78. Berlin; New York: Walter de Gruyter. ISBN 978-3-11-013504-6. 
  • Lukacs, John (2001). The Last European War: September 1939 – December 1941 (Pbk. izd.). New Haven: Yale University Press. ISBN 978-0-300-08915-8. 
  • MacMillan, Margaret (2003). Paris 1919: Six Months That Changed the World (Random House trade paperback izd.). New York: Random House Trade Paperbacks. ISBN 978-0-375-76052-5. 
  • Matuszak, Tomasz (17 June 2006). "Epilog Legionów". Historia Rzeczpospolitej: Zwycięstwa oręża polskiego (in Polish) (Rzeczpospolita, Mówią Wieki, Muzeum Wojska Polskiego) (16/20–"Historia bitew: Bitwa pod Kostiuchnówką"). 
  • Paulsson, Gunnar S. (2003). Secret City: The Hidden Jews of Warsaw, 1940–1945. New Haven: Yale University Press. ISBN 978-0-300-09546-3. 
  • Pidlutskyi, Oleksa (2004). "Józef Piłsudski: The Chief who Created Himself a State". Postati XX stolittia (Figures of the 20th century). Kiev: Triada-A. ISBN 978-966-8290-01-5.  (Reprinted in Zerkalo Nedeli (The Mirror Weekly), Kiev, 3–9 February February 2001, in Russian and in Ukrainian.)
  • Piłsudski, Józef (1989). Urbankowski, Bohdan. ur (Polish). Myśli, mowy i rozkazy. Warsaw: Kwadryga. ISBN 978-83-85082-01-9. 
  • Pipes, Richard (1993). Russia under the Bolshevik Regime. New York: Knopf. ISBN 978-0-394-50242-7. 
  • Plach, Eva (2006). The Clash of Moral Nations: Cultural Politics in Pilsudski's Poland, 1926–1935. Athens, Ohio: Ohio University Press. ISBN 978-0-8214-1695-2. 
  • Pobóg-Malinowski, Władysław (1990) (Polish). Najnowsza historia polityczna Polski 1864–1945. Warsaw: Krajowa Agencja Wydawnicza. ISBN 978-83-03-03163-1. 
  • Prizel, Ilya (1998). National Identity and Foreign Policy: Nationalism and Leadership in Poland, Russia and Ukraine. Cambridge; New York: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-57697-0. 
  • Quester, George H. (2000). Nuclear Monopoly. New Brunswick: Transaction Publishers. ISBN 978-0-7658-0022-0. 
  • Roos, Hans (1966). A History of Modern Poland, from the Foundation of the State in the First World War to the Present Day (1st American izd.). New York: Knopf. OCLC 396836.  (Translated by J.R. Foster from the German Geschichte der polnischen Nation, 1916–1960.)
  • Roshwald, Aviel (2001). Ethnic Nationalism and the Fall of Empires: Central Europe, the Middle East and Russia, 1914–1923. London; New York: Routledge. ISBN 978-0-415-24229-5. 
  • Roshwald, Aviel; Stites, Richard (2002). European Culture in the Great War: The Arts, Entertainment and Propaganda, 1914–1918. Cambridge, U.K.; New York: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-01324-6. 
  • Roszkowski, Wojciech (1992) (Polish). Historia Polski 1914–1991. Warsaw: Wydawnictwo Naukowe PWN. ISBN 978-83-01-11014-7. 
  • Rothschild, Joseph (1990). East Central Europe Between the Two World Wars. Seattle: University of Washington Press. ISBN 978-0-295-95357-1. 
  • Sanford, George (2002). Democratic Government in Poland: Constitutional Politics Since 1989. New York: Palgrave Macmillan. ISBN 978-0-333-77475-5. 
  • Snyder, Timothy (2004). The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569–1999. New Haven, Conn.; London: Yale University Press. ISBN 978-0-300-10586-5. http://books.google.com/?id=xSpEynLxJ1MC. 
  • Stachura, Peter D. (2004). Poland, 1918–1945: An Interpretive and Documentary History of the Second Republic. London; New York: Routledge. ISBN 978-0-415-34358-9. 
  • Suleja, Włodzimierz (2004) (Polish). Józef Piłsudski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. ISBN 978-83-04-04706-8. 
  • Torbus, Tomasz (1999). Nelles Guide Poland. Munich: Hunter Publishing. ISBN 978-3-88618-088-2. 
  • Urbankowski, Bohdan (1997) (Polish). Józef Piłsudski: Marzyciel i strateg (Józef Piłsudski: Dreamer and Strategist). 1–2. Warsaw: Wydawnictwo ALFA. ISBN 978-83-7001-914-3. 
  • Watt, Richard M. (1979). Bitter Glory. New York: Simon and Schuster. ISBN 978-0-671-22625-1. 
  • Władyka, Władysław (2005). "Z Drugą Rzeczpospolitą na plecach. Postać Józefa Piłsudskiego w prasie i propagandzie PRL do 1980 roku". u: Jabłonowski, Marek; Kossewska, Elżbieta (eds.) (Polish). Piłsudski na łamach i w opiniach prasy polskiej 1918–1989 (Piłsudski as Seen in the Polish Press, 1918–1989). Warsaw: Oficyna Wydawnicza ASPRA–JR and Warsaw University. ISBN 978-83-89964-44-1. 
  • Zamoyski, Adam (1987). The Polish Way. London: John Murray. ISBN 978-0-531-15069-6. 
  • Żuławnik, Małgorzata; Żuławnik Mariusz (2005). "Powrót na łamy. Józef Piłsudski w prasie oficjalnej i podziemnej 1980–1989 (Return to the Newspapers: Józef Piłsudski in the Official and Underground Press, 1980–1989)". u: Jabłonowski, Marek; Kossewska, Elżbieta (eds.) (Polish). Piłsudski na łamach i w opiniach prasy polskiej 1918–1989 (Piłsudski as Seen in the Polish Press, 1918–1989). Warsaw: Oficyna Wydawnicza ASPRA–JR and Warsaw University. ISBN 978-83-89964-44-1. 
  • Czubiński, Antoni, ur. (1988). Józef Piłsudski i jego legenda [Józef Piłsudski and His Legend]. Warsaw: Państowe Wydawnictwo Naukowe PWN. ISBN 978-83-01-07819-5. 
  • Davies, Norman (2001) [1984]. Heart of Europe, The Past in Poland's Present. Oxford; New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-280126-5. 
  • Dziewanowski, Marian Kamil (1969). Joseph Pilsudski: A European Federalist, 1918–1922. Stanford: Stanford University Press. ISBN 978-0-8179-1791-3. 
  • Garlicki, Andrzej (1981). "Piłsudski, Józef Klemens" (Polish). Polish Biographical Dictionary (Polski Słownik Biograficzny) vol. XXVI. Wrocław: Polska Akademia Nauk. str. 311–324. 
  • Hauser, Przemysław (1992). Dorosz, Janina (transl.). "Józef Piłsudski's Views on the Territorial Shape of the Polish State and His Endeavours to Put them into Effect, 1918–1921". Polish Western Affairs (Poznań: Komisja Naukowa Zachodniej Agencji Prasowej) (2): 235–249. ISSN 0032-3039. 
  • Jędrzejewicz, Wacław (1989). Józef Piłsudski 1867–1935. Wrocław: Wydawnictwo LTW. ISBN 978-83-88736-25-4. 
  • Piłsudska, Aleksandra (1941). Pilsudski: A Biography by His Wife. New York: Dodd, Mead. OCLC 65700731. 
  • Piłsudski, Józef; Gillie, Darsie Rutherford (1931). Joseph Pilsudski, the Memories of a Polish Revolutionary and Soldier. Faber & Faber. 
  • Piłsudski, Józef (1972). Year 1920 and its Climax: Battle of Warsaw during the Polish-Soviet War, 1919–1920, with the Addition of Soviet Marshal Tukhachevski's March beyond the Vistula. New York: Józef Piłsudski Institute of America. ASIN B0006EIT3A. 
  • Reddaway, William Fiddian (1939). Marshal Pilsudski. London: Routledge. OCLC 1704492. 
  • Rothschild, Joseph (1967). Pilsudski's Coup d'État. New York: Columbia University Press. ISBN 978-0-231-02984-1. 
  • Wandycz, Piotr S. (1970). "Polish Federalism 1919–1920 and its Historical Antecedents". East European Quarterly (Boulder, Colorado) 4 (1): 25–39. ISSN 0012-8449. 
  • Wandycz, Piotr S. "Poland's Place in Europe in the Concepts of Piłsudski and Dmowski," East European Politics & Societies (1990) 4#3 pp 451–468.
  • Wójcik, Włodzimierz (1987). Legenda Piłsudskiego w Polskiej literaturze międzywojennej (Piłsudski's Legend in Polish Interwar Literature). Warsaw: Śląsk. ISBN 978-83-216-0533-3. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]