1282.

< | 12. vijek | 13. vijek | 14. vijek | >
< | 1250-e | 1260-e | 1270-e | 1280-e | 1290-e | 1300-e | 1310-e | >
<< | < | 1278. | 1279. | 1280. | 1281. | 1282.. | 1283. | 1284. | 1285. | 1286. | > | >>

1282.. po kalendarima

Gregorijanski	1282.. (MCCLXXXII)
Ab urbe condita	2035.
Islamski	680–681.
Iranski	660–661.
Hebrejski	5042–5043.
Bizantski	6790–6791.
Koptski	998–999.
Hindu kalendari
• Vikram Samvat	1337–1338.
• Shaka Samvat	1204–1205.
• Kali Yuga	4383–4384.
Kineski
• Kontinualno	3918–3919.
• 60 godina	Yang Voda Konj (od kineske Ng.)
Holocenski kalendar	11282.
Podrobnije: Kalendarska era

Godina 1282 (MCCLXXXII) bila je redovna godina koja počinje u četvrtak u julijanskom kalendaru (1. jan/sij.).

Događaji

Januar/Siječanj – Mart/Ožujak

• početkom godine - Kralj Stefan Dragutin je teško povredio nogu kod Jeleča na Rogozni. Pod pritiskom vlastele će na Deževskom saboru predati kraljevstvo bratu Milutinu a zadržače udeonu oblast na severozapadu.
  • U poslednjoj godini Dragutinove vladavine, 1281-82, Vizantinci su upali do Lipljana, zemlja se našla u "velikom škripcu". Vizantijski prebeg Kotanica četuje do Sera.

Milutin, freska iz Arilja, ≤1296

• • Milutin vlada do 1321, u prvih par godina dolazi do ekspanzije prema jugu i jugoistoku.

• mart - Izbio je ustanak u Velsu: pokrenuo ga je Dafydd ap Gruffudd, brat kneza Llywelyna od Gwynedda, pridružili su mu se i ostali velikaši, u borbi protiv engleske prevlasti. Međutim, Edward I će u potpunosti osvojiti Vels.

"Sicilijanska večernja", hronika iz 14. st.

• 30. 3. (Uskršnji ponedeljak) - Sicilijanska večernja: incident u Palermu se pretvara u ustanak protiv anžujske vlasti Karla I i masakr Francuza na Siciliji.

April/Travanj – Jun/Lipanj

• 4. 4. - Abaka-han, vladar mongolske ilhanidske Persije, umro je u Hamadanu. Na kurultaju 6. 5. za novog hana je izabran njegov brat Tekuder Ahmed, musliman (do 1284), ustoličen je 21. 6..
• 28. 4. - Nakon što je veći dio Sicilije pao pod kontrolu pobunjenika, pobuna je izbila i u Messini. Narednih dana je spaljena križarska flota, namjenjena Bizantu.
  • Sicilijanci žele slobodne komune pod vrhovnom vlašću pape, Martina IV, ali on je Francuz i nema sluha za njih. Stoga se obraćaju Pedru III od Aragona, zetu nekadašnjeg kralja Manfreda (vl. 1258-66), koji se zatekao kod Tunisa sa velikom flotom na križarskom pohodu.
  • Karlo Anžujski, koji je snovao o obnovi Latinskog Carstva, pretrpio je veliki gubitak, povlači snage iz Grčke (Ahajske kneževine) i Albanije i vikara iz Jeruzalemskog kraljevstva (Akre).
• proleće - Milutinov pohod na vizantijsku Makedoniju: zauzima Skoplje, Gornji i Donji Polog, Ovče polje, Zletovo, Pijanec (Milutin je saveznik Karla Anžujskog).

• 1. 5. - Gvelfi i Gibelini, Bitka kod Forlìja: Guido I da Montefeltro je obranio Forli od papine armije.

• jun - Kastiljski princ Sancho se pobunio sa plemstvom protiv oca Alfonsa X, kako bi on bio naslednik umesto svog sinovca Ferdinanda. Alfonso dobija pomoć od marinidskog sultana.
• jun - septembar - Karlo Anžujski neuspešno opseda Mesinu (2. 6. pokušaj iskrcavanja, 24. 6. uspješno kod Milazza).

Jul/Srpanj – Septembar/Rujan

• leto - Aragonska ekspedicija se iskrcala u Collo, na severoistoku današnjeg Alžira, kako bi podržao pobunu guvernera grada Konstantina - ali tuniski hafsidski emir ju je već ugušio.

• 19. 8. - Canterburyjski nadbiskup John Peckham naređuje londonskom biskupu da sruši šest od sedam sinagoga u tom gradu (kralj će proterati Jevreje iz cele Engleske 1290).
• 30. 8. - Pedro III Aragonski se iskrcao na Siciliji u Trapaniju, u Palermo stiže 2. 9.. Dolaskom Pedra, sicilijanska pobuna se pretvara u Rat Sicilijanske večernje između više država do 1302.

Stijeg Pedrove Sicilije

• 4. 9. - Pedro je aklamiran u katedrali u Palermu pa postaje i Pedro I Sicilijanski (do smrti 1285).
  • Sicilija će imati istog vladara kao i Aragon/Španjolska do 1713. Nazivaće se Trinakrija ili Sicilija onkraj Svjetionika, dok će južnotalijanski dio zadržati naziv Kraljevina Sicilija, neformalno Kraljevina Napulj. Situacija će biti regulirana tek Ugovorom iz Villeneuvea 1372.

Oktobar/Listopad – Decembar/Prosinac

• septembar/oktobar - Bitka kod jezera Hod: ugarski kralj Ladislav IV je porazio kumansku pobunu.

• 18. 11. - Papa Martin IV ponavlja ekskomunikaciju vizantijskog cara Mihajla VIII, ekskomunicira i Pedra Aragonskog (protiv njega će biti pokrenut Aragonski križarski rat 1284-85).

• 11. 12. - Vizantijski car Mihajlo VIII Paleolog je umro u Trakiji, skupio je vojsku da bi krenuo na Srbiju. Nasleđuje ga sin i suvladar Andronik II (do 1328). Unija sa zapadnom crkvom se i formalno napušta. Andronik će poslati Mihajla Glavu Tarhaniotisa na Srbiju.
  • Tokom Andronikove duge vladavine, carstvo ulazi u konačno opadanje.
• 11. 12. - Bitka kod Orewin Bridgea: ubijen je velški knez Llywelyn ap Gruffudd. Njegov brat Dafydd se bori još nekoliko meseci pre nego što bude uhvaćen i pogubljen.
• 26. 12. - Vaseljenski patrijarh Jovan XI, pristalica unije, povlači se u manastir. Oboleli bivši patrijarh Josif I je postavljen 31. 12. (povlači se pred smrt u martu).

Medalja povodom 600 godina Augsburškog sabora i dodele Austrije

• 27. 12. - Saboru Augsburgu: njemački kralj Rudolf I daje svojim sinovima Albrechtu i Rudolfu vojvodstva Austriju i Štajersku, kao i markgrofoviju Kranjsku i Slovensku krajinu - prvo zajednički, Albrecht sam 1283-1308. (i kralj Njemačke od 1298).

Kroz godinu

• Pobuna Kumana na čelu sa Oldamurom protiv ugarskog kralja Ladislava IV, svladaće ih uz pomoć austrijskog vojvode Albrechta.
• Na mletačkom Kritu izbija veliki ustanak Aleksija Kalergisa (do 1299), moguće da ju je podstakao car Mihajlo VIII, jer Mlečani su saveznici Karla Anžujskog.
• 1281-82 - Dmitar Nemanjić podiže Davidovicu kod Brodareva.
• 1282-83 - Jedan živopis u Đurđevim stupovima, gde je odlazeći kralj Dragutin sebi odredio grobno mesto - ulaznu kulu je pretvorio u malu kapelu.
• Danilo Aleksandrovič, najmlađi sin Aleksandra Nevskog, nezavisan je knez Moskve. U borbi starije braće za vladimirsku veliku kneževinu i Novgorod podržava Andreja protiv Dmitrija, ali pri prvom susretu nije bilo borbe. Na povratku u Moskvu osniva Danilov manastir, na desnoj obali reke, prvu građevinu van kremlja.
• Proizvođači papira u Fabrijanu uveli vodeni žig.
• Poslednja freatska erupcija (eksplozija vodene pare zagrejane magmom) u toskanskom mestu Larderello.
• Počela je gradnja gotičke Katedrale svete Cecilije, umesto ranije romaničke, u Albiju na jugu Francuske.

Rođenja

• 1. 4. - Ludwig IV, car Svetog Rimskog Carstva († 1347)
• 5. 5. - Don Juan Manuel, kastiljski plemić i književnik († 1348)
• Uzbek-han, vladar Zlatne horde († 1341)

Smrti

• 4. 4. - Abaka-han, vladar ilhanidske Persije (* 1234)
• 13. oktobar - Nićiren, japanski budistički vođa i reformator (* 1222)
• Georgije Akropolit, istoričar, državnik

Reference

Literatura

• Svezak prvi. Prvo doba: Vladanje knezova i kraljeva hrvatske krvi (641-1102) i Drugo doba: Vladanje kraljeva Arpadovića (1102-1301). Vjekoslav Klaić (archive.org)
• Istorija srpskog naroda, Prva knjiga, Od najstarijih vremena do Maričke bitke (1371), SKZ Beograd 1981 (I)