Temišvar

Izvor: Wikipedia
Temišvar
Timișoara
Kolaž atrakcija grada
Kolaž atrakcija grada
Koordinate: 45°45′N 21°13′E / 45.750°N 21.217°E / 45.750; 21.217
Država  Rumunjska
Okrug Timiș
Vlast
 - gradonačelnik Nicolae Robu
Površina
 - Ukupna 129.27 km²[1]
Visina 90
Stanovništvo (2011.)
 - Grad 319,279[1]
 - Gustoća 2,469.9[1]
Vremenska zona UTC+2 (UTC+3)
Poštanski broj 300001-300990
Pozivni broj 0256 / 0356
Službena stranica www.primariatm
Karta
Temišvar is located in Rumunjska
Temišvar
Temišvar

Temišvar rumunjski: Timișoara (njemački: Temeswar prije i Temeschburg i Temeschwar, mađarski: Temesvár) je grad na zapadu Rumunjske od 319,279 stanovnika[1], svega par dekada prije 1992. grad je imao - 334,115 stanovnika.[1]

Temišvar je administrativni centar okruga (judet) Timiș[2], treći po veličini grad u Rumunjskoj, i privredni, kulturni i politički centar zapadne Rumunjske.

Geografske karakteristike[uredi - уреди]

Temišvar leži na zapadu zemlje u banatskoj ravnici duž obala rijeke Begej.[2]

Historija[uredi - уреди]

Arheološkim iskapanjima provedenim u široj okolici grada, otkrivena su neolitska i rimska naselja.[2] Prvi dokumentirani srednjovjekovni zapis o gradu je iz - 1212. u kom se on navodi kao rimski castrum Temesiensis.[2] Nju su u 13. vijeku razorili Tatari, ali je njegova citadela za svega nekoliko godina obnovljena, pa se zna da je i bila rezidencija ugarskog kralja Karla I. (1309. - 1342).[2]

Temišvar je tokom 14. vijeka izrastao u utvrdu usred močvarnog kraja. Od 1552. Temišvarom vladaju Osmanlije (vidi Temišvarski pašaluk) sve do poraza Osmanlija kod Temišvara, od strane austrijske vojske - 1716. kad prelazi u austrijske ruke.[2] Nakon potpisivanja Požarevačkog mira - 1718., Temišvar i taj dio Banata, postaju dio Habsburške monarhije poznat kao Temišvarski okrug, kojim se upravlja iz Beča. U to vrijeme u grad se doseljavaju brojni stanovnici iz raznoraznih dijelova monarhije, a naročito Nijemci iz Švapske.[2]

Temišvar je tokom 1848., izdržao opsadu mađarskih revolucionara, u trajanju od 107 dana.[2]

Centar grada

Nakon Prvog svjetskog rata vojska Kraljevine Srbije okupirala je grad 1919., ali ga je nakon potpisivanja Trianonskog mirovnog ugovora - 1920. morala napustiti i predati Rumunjskoj kraljevini.[2]

Protuvladine demonstracije koje su izbile u Temišvaru između 15. i 17. decembra 1989, izazvale su lavinu koja je nakraju dovela do svrgavanja s vlasti komunističkog vođe Nicolae Ceausescua svega nekoliko dana nakog tih događaja. Katastrofalna greška Ceausescua bila je kad je poslao snage reda i vojske da silom uguše demonstracije, ali su se te snage nakraju udružile sa demonstrantima i okrenule protiv svog nalogodavca (kog su nakraju nabrzninu i ubili).[2]

Kultura i atrakcije[uredi - уреди]

Temišvar je kulturno - obrazovni centar zapadne Rumunjske. Grad ima nekoliko visokoškolskih ustanova, od kojih je najznačajniji Univerzitetu Temišvaru, osnovan 1948. Grad ima državni teatar, državnu operu i balet, filharmonijski orkestar i veliku biblioteku. Temišvar ima puno uređenih parkova koji se nižu duž plovnog Begejskog kanala, koji prolazi kroz središte grada.[2]

Naveće znamenitosti grada su monumentalna katolička katedrala podignuta između 1736. - 1773., srpska saborna crkva iz 1748. (obnovljena 1791) i regionalni muzej, smješten u restauriranoj palači iz 14. vijeka.[2]

Temišvar je bio prvi rumunjski grad koji je još 1869. uveo tada još uvijek konjski tramvaj[3] I prvi evropski grad koji je 1884. uveo uličnu električnu rasvjetu sa 731 lampi.[3]

Neke od njegovih zgrada i mostova projektirao je slavni Gustave Eiffel.

Privreda[uredi - уреди]

Temišvar je dugo bio poznat kao trgovački centar bogatog poljoprivrednog kraja, ali se vremenom pretvorio u industrijski grad, nakon Drugog svjetskog rata. Danas se u gradu proizvode elektromotori i električni aparati, tekstil, poljoprivredni strojevi i alati, kemikalije, plastika, obuća i prehrambeni proizvodi.[2]

Znameniti ljudi[uredi - уреди]

Gradovi prijatelji[uredi - уреди]

Temišvar je zbratimljen sa slijedećim gradovima:[4]

Izvori[uredi - уреди]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 1.4 "Timișoara" (engleski). City population. http://www.citypopulation.de/php/romania-timis.php?cityid=155243. pristupljeno 24. 02. 2015. 
  2. 2.00 2.01 2.02 2.03 2.04 2.05 2.06 2.07 2.08 2.09 2.10 2.11 2.12 "Timisoara" (engleski). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/596276/Timisoara. pristupljeno 24. 02. 2015. 
  3. 3.0 3.1 "Timisoara's Firsts" (engleski). Municipality of Timisoara. http://www.timisoara-info.ro/en/component/content/article/44-obiectiveturistice/263-premiere-timisoara.html. pristupljeno 24. 02. 2015. 
  4. "Oraşe înfrăţite" (rumunjski). Primăria Municipiului Timişoara. http://www.primariatm.ro/timisoara/index.php?meniuId=2&viewCat=82. pristupljeno 24. 02. 2015. 

Vanjske veze[uredi - уреди]