Alba Iulia

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Alba Iulia
Pogled iz zraka na centar grada
Pogled iz zraka na centar grada
Koordinate: 46°04′N 23°34′E / 46.067°N 23.567°E / 46.067; 23.567
Država  Rumunjska
Okrug Alba
Vlast
 - gradonačelnik Mircea Hava
Površina
 - Ukupna 103.65 km²[1]
Visina 25
Stanovništvo (2011.)
 - Grad 63,536[1]
 - Gustoća 613[1]
Vremenska zona UTC+2 (UTC+3)
Službena stranica www.apulum
Karta
Alba Iulia is located in Rumunjska
Alba Iulia
Alba Iulia

Alba Iulia (njemački: Karlsburg ili Carlsburg, nekad Weißenburg, mađarski: Gyulafehérvár, turski: Erdel Belgradı ili Belgrad-ı Erdel), od slavenskog: Belgrad[2]) je jedan od najstarijih gradova u Rumunjskoj od 63,536 stanovnika[1], svega par dekada prije 1992. grad je imao - 71,168 stanovnika.[1]

Alba Iulia je administrativni centar istoimenog okruga (judet) Alba.[2]

Geografske karakteristike[uredi - уреди | uredi izvor]

Alba Iulia leži u centru Rumunjske, duž obala rijeke Moriš, udaljena oko 270 km od Bukurešta.[2]

Historija[uredi - уреди | uredi izvor]

Alba Iuliu izabrali su Rimljani koji su 10 km od današnjeg centra grada izgradili svoj kastrum - Apulum (koji je kasnije prezvan u Alba Iulia). Njegovi ostatci vidljivi su još i danas, a dobar dio vrednijih artefakata čuva se u regionalnom muzeju.[2] Da je Apulum bio važan grad u Daciji navodi i Ptolomej u 2. vijeku. Od 9. do 11. vijeka grad je nosio slavensko ime Belgrad.[2] Njegovo staro rimsko ime prvi put je dokumentirano 1097., ali se upotreba imena - Alba Iulia nastavila u latinskim dokumentima i tako osigurala opstanak tog imena.

Između 1542. - 1690., Alba Iulia bila je prijestolnica Kneževine Transilvanije. Upravo se u Alba Iuliji - 1599. tadašnji vlaški knez Mihaj Hrabri (Mihai Viteazul) proglasio vladarom Vlaške, Transilvanije i Moldavije i tako po prvi put u historiji ujedinio tri velike rumunjske provincije.[2]

Zbog tog je Alba Iulia dobila mitsko mjesto u rumunjskom nacionalizmu, ali je odigrala i važnu ulogu u formiranju rumunjskog jezika jer su tu proradile prve štamparije.[2] Zbog svega toga je upravo Alba Iulia odabrana za mjesto u kom je 1. decembra 1918. proglašeno ujedinjenje Transilvanije i Kraljevine Rumunjske.[2]

Konačno i rumunjski kralj Ferdinand I i kraljica Marija bili su okrunjeni u pravoslavnoj sabornoj crkvi - 1922.[2]

Znamenitosti[uredi - уреди | uredi izvor]

Od historijskih znamenitosti Alba Iulia ima romaničku katoličku katedralu iz 13. vijeka, utvrdu iz 18. vijeka i Biblioteku Batthyáneum, koju je 1784. osnovao katolički biskup Ignatius Batthyány.

U njoj se čuvaju brojne inkunabule i stari rukopisi velike vrijednosti, od kojih je najvredniji - Codex Aureus iz 8. vijeka.[2]

Privreda[uredi - уреди | uredi izvor]

Od industrije Alba Iulia ima tvornicu prehrambenih proizvoda, obuće, kože, građevinskog materijala i vinariju.[2]

Gradovi prijatelji[uredi - уреди | uredi izvor]

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 "Alba Iulia" (engleski). City population. http://www.citypopulation.de/php/romania-alba.php?cityid=001017. pristupljeno 23. 02. 2015. 
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 "Alba Iulia" (engleski). Encyclopædia Britannica. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/12444/Alba-Iulia. pristupljeno 22. 02. 2015. 

Literatura[uredi - уреди | uredi izvor]

  • The Ancient History of Herodotus (Translated by William Beloe) (1859). Derby & Jackson.
  • Eutropius, Abridgment of Roman History (Translated by John Selby Watson) (1886). George Bell and Sons.
  • Hitchins, Keith (2014). A Concise History of Romania. Cambridge University Press. ISBN 9780521872386. 
  • Pohl, Walter (2013). "National origin narratives in the Austro-Hungarian Monarchy". u: Geary, Patrick J.; Klaniczay, Gábor. Manufacturing Middle Ages: Entangled History of Medievalism in Nineteenth-Century Europe. BRILL. str. 13–50. ISBN 9789004244870. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]