Graz

Iz Wikipedije, slobodne enciklopedije
Graz
Rathaus (vijećnica) na glavnom trgu
Rathaus (vijećnica) na glavnom trgu
Koordinate: 47°04′N 15°26′E / 47.067°N 15.433°E / 47.067; 15.433
Država  Austrija
Savezna zemlja Štajerska
Okrug (bezirk) Statutarni grad
Vlast
 - gradonačelnik Siegfried Nagl
Površina
 - Urbano područje 127.461 km²[1]
Visina 353
Stanovništvo (2014.)
 - Urbano područje 274,207[1]
 - Urbana gustoća 2,151.3 stan./km²[1]
Vremenska zona UTC+1 (UTC+2)
Poštanski broj 801x, 802x, 803x, 804x, 805x
Pozivni broj 0316
Službena stranica www.graz
Karta
Graz is located in Austrije
Graz
Graz

Graz (mađarski Grác, prekmurski Gráca, slovenski Gradec) je drugi po veličini grad Austrije od 274,207 stanovnika[1], on je administrativni centar Savezne zemlje Štajerske, ali i vlastitog okruga jer je Statutarni grad, uz to je i administrativni centar Okruga Graz-Umgebung.

Geografske karakteristike[uredi - уреди | uredi izvor]

Graz leži na jugu Austrije, u predalpskom prostoru, na sjevernom rubu Gradečkog polja (Grazer Feld). Kroz grad teče rijeka Mura. Ona je u ranijim razdobljima bila značajan priredni faktor kao prometnica. Graz se razvio na važnom putu između talijanskog i panonskog prostora na prijelazu preko Mure. Taj put križao se sa drugim važnim putem koji je iz njemačkih zemalja išao u panonsku nizinu. Taj položaj od antike je utjecao na razvoj trgovine i zanatstva. Graz je i danas, poznati trgovački centar u kom djeluje jedini austrijski međunarodni sajam Grazer Messe. Grad je poznato industrijsko, kulturno i obrazovno središte južnog dijela Austrije.

Historija[uredi - уреди | uredi izvor]

Graz, Georg Matthäus Vischer (1670)

Prvi puta se spominje 1128. godine, a tada su ga naseljavali pretežno slavenski stanovnici. U 12. vijeku je počeo proces njemačke kolonizacije južnoalpskog prostora. Kako se obnavljala trgovina i zanatstvo, tako je sve veći broj bavarskih kolonista doseljavao u podgrađe utvrde na Schloßbergu koje se ubrzano pretvaralo u grad. Oni su vremenom potisnuli slavenske starosjedioce. To je osim iz brojnih dokumenata vidljivo i u nazivu jer se jedno vrijeme mjesto nazivalo Bavarski Gradec (Bayrisch-Grätz). Ipak je u gradskoj toponimiji bila i dalje jasno vidljiva slavenska osnova na koju se postupno nadograđivalo njemačko govorno nazivlje.

Graz je u vrijeme vladavine markgrofa Ottokara III Traungovca u 12. vijeku, postao je prijestolnica Štajerske. Pripadnik dinastije Habsburg Leopold III. proglasio je 1379. godine štajerski Gradec-Graz prijestolnicom svoje države. Car Friedrich III je deset godina iz Graza kao prijestolnice vladao Svetim Rimskim Carstvom. Car Ferdinand I je svom sinu koji se zvao Karlo II. dao na upravu unutarnjoaustrijske zemlje (Štajersku, Korušku], Kranjsku i Istru), a on je 1564. godine odabrao Graz za glavni grad zemalja kojima je vladao. U Grazu, koji je tada imao 30 000 stanovnika, došlo je do izgradnje reprezentativnih zdanja. Karla je naslijedio sin Ferdinand koji je kasnije postao car. On je izgradio poznati mauzolej kraj katedrale u kojem je pokopan. Nakon njega Graz je prestao biti prijestolnica.

Potkraj 16. vijeka Graz je postao sjedište komande vojne krajine - koja je pod sobom imala i slovenske i hrvatske krajeve. Iz grada se zapovijedalo tadašnjim vitalnim utvrdama Brežice, Ptuj, Varaždin, Koprivnica, Križevci, Ivanić Grad. Zanimljivo je da su u spomenutim utvrdama od 16. do 18. vijeka komandanti bili najčešće oficiri iz Graza i njegove štajerske okolice. Od 16. do 20. vijeka Graz je bio vrlo cijenjeni univerzitet, koji je dao brojne naučnike i nobelovce, tako da je na njegovim fakultetima studiralo puno mladih ljudi sa prostora bivše Jugoslavije.

U Grazu živi značajan broj ljudi iz bivše Jugoslavije (Slovenci, Hrvati, Bosanci, Srbi itd).

Gradovi prijatelji[uredi - уреди | uredi izvor]

Graz je zbratimljen sa sljedećim gradovima:

Izvori[uredi - уреди | uredi izvor]

  1. 1.0 1.1 1.2 1.3 "Austria: Steiermark" (engleski). City population. http://www.citypopulation.de/php/austria-steiermark.php. pristupljeno 08. 03. 2016.. 

Vanjske veze[uredi - уреди | uredi izvor]